ଆଦେଶଂ କୁରୁ ମେ ନାଥ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯେନ କେନଚିତ୍। ଯଦି ତେ ଦୁର୍ଲଭଂ କାର୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ଶକ୍ନୋମି ଯତ୍ନତଃ
"ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ, ଯେପରି ମୁଁ ଯେଭଳି ଭାବେ ହେଉ, ଏହି କାମ କରିପାରିବି। ଯଦି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଁ ପ୍ରୟାସ କରି ତାହା ପୂରଣ କରିବି।"
ତଦା ମେ ତ୍ଵତିକଲ୍ଯାଣଂ ଫଲିଷ୍ଯତି ପରେ ତ୍ଵିହ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ପରମଃ ପ୍ରୀତଃ ସ୍ଥିତୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
"ତେବେ ମୋର ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଫଳିବ।" ସେ ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସ୍ୱାମୀ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ଥାଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ପାପାଭ୍ଯାସାଚ୍ଚ ପାପ୍ମାନଂ ପୃଚ୍ଛତୀତି ଵିନିଶ୍ଚଯଃ। ପଥ୍ଯସ୍ମିନ୍ସଂପ୍ରଗଚ୍ଛଂତୀଂ ଵେଶ୍ଯାଂ ପରମସୁଂଦରୀମ୍
"ପାପ କାମର ଅଭ୍ୟାସରୁ ମୁଁ ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ଏକଦିନ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏକ ବେଶ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲି।"
ସର୍ଵତଶ୍ଚାନଵଦ୍ଯାଂଗୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମେ ଦହ୍ଯତେ ମନଃ। ଯଦି ତାଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ନୋମି ନଵଯୌଵନାଂ
"ସେ ମୁହଁରୁ ପାଉଁଟି ଅଙ୍ଗ ଅଦୂଷ୍ଟ, ତାକୁ ଦେଖି ମୋର ମନ ଜଳିଉଠିଛି। ଯଦି ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ସେ ଯୁବତୀକୁ ପାଇପାରିବି—"
ତଦା ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ କୁରୁ ସାଧ୍ଵି ହିତଂ ମମ। ଯଦି ମାଂ କୁଷ୍ଠିନଂ ଦୀନଂ ପୂତିଗଂଧଂ ନଵଵ୍ରଣମ୍
"ତେବେ ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେବ। ଏହା କର, ସତୀ, ମୋର ଭଲ ପାଇଁ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖୀ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ନୂତନ ଘାଓ ଥିବା ମୁଁ, ସେ ଯୁବତୀ ମୋ ପାଖକୁ ନାଆସେ—"
ନ ଗଚ୍ଛତି ଵରାରୋହା ତଦା ମେ ନିଧନଂ ହିତମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେନେରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସାଧ୍ଵୀ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
"ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ।" ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସତୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—
ଯଥାଶକ୍ତି କରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଥିରୀ ଭଵ ପ୍ରଭୋଽଧୁନା। ମନସାଥ ସମାଲୋଚ୍ଯ କ୍ଷପାଂତେ ହ୍ଯୁଷସି ଦ୍ରୁତମ୍
"ମୁଁ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ କରିବି। ଏବେ ଦୃଢ଼ ହୁଅ, ପ୍ରଭୁ।" ମନରେ ଭାବି, ରାତି ଶେଷରେ, ପ୍ରଭାତରେ ସେ ତୁରନ୍ତ—
ଗୋମଯଂ ସହ ଶୋଧନ୍ଯା ଗୃହୀତ୍ଵା ସା ଯଯୌ ମୁଦା। ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଗଣିକାଗେହଂ ଶୋଧଯିତ୍ଵା ଚ ଚତ୍ଵରମ୍
ଗୋମୟ ଓ ପରିଷ୍କାର ପାଇଁ ପାଣି ନେଇ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲିଗଲେ। ବେଶ୍ୟାର ଘରକୁ ପହଁଚି, ସେ ଚଉକ ଛାଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରତୋଲୀଂ ଵୀଥିକାଂ ଚୈଵ ଗୋମଯଂ ପ୍ରଦଦୌ ମୁଦା। ସା ତୂର୍ଣମାଗତା ଗେହେ ଜନସ୍ଯାଲୋକନେ ଭଯାତ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଗୋମୟ ରାସ୍ତା ଓ ଗଲିରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଲୋକମାନେ ଦେଖିପାରିବେ ବୋଲି ଭୟରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ସା ସାଧ୍ଵୀ ଚରତି ସ୍ମ ଦିନତ୍ରଯମ୍। ଅଥ ସା ଵାରମୁଖ୍ଯା ଚ ଚେଟିକାଶ୍ଚେଟକାନପି
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ସତୀ ତିନି ଦିନ ଧରି ଏହି କାମ କଲେ। ତାପରେ ସେ ବେଶ୍ୟା ଓ ତାଙ୍କର ଦାସୀମାନେ, ଚେଟକମାନେ—
ଅପୃଚ୍ଛତ୍କସ୍ଯ କର୍ମାଣି ଶୋଭନାନି ଚ ଚତ୍ଵରେ। ମଯା ନୋକ୍ତେପ୍ଯୁଷଃ କାଲେ କସ୍ଯ ମତ୍ପ୍ରିଯକାରଣାତ୍
ଚଉକରେ କାହାର କାମ କର୍ମ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ପଚାରାଯାଇଥିଲା? ମୁଁ ପ୍ରଭାତବେଳେ କିଛି କହିନଥିଲି, ତଥାପି କାହା ପାଇଁ, ଯିଏ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ଏହା କରାଯାଇଥିଲା?
ରୁଚ୍ଯକର୍ମଣି ଦୀପ୍ଯଂତେ ରଥ୍ଯା ଚତ୍ତ୍ଵର ଵୀଥିକାଃ। ପରସ୍ପରେଣ ସଂଚିଂତ୍ଯ ଵାରମୁଖ୍ଯାଂ ଚ ତେଽବ୍ରୁଵନ୍
ମନୋହର କାମ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରାସ୍ତା, ଚଉକ ଓ ଗଲିଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋକିତ ହେଉଛି। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଆଲୋଚନା କରି, ଦିନର ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଅସ୍ମାଭିର୍ନ କୃତଂ ଭଦ୍ରେ କର୍ମ ଚୈତତ୍ପ୍ରମାର୍ଜନମ୍। ଅଥ ସା ଵିସ୍ମଯଂ ଗତ୍ଵା ସଂଚିଂତ୍ଯ ରଜନୀକ୍ଷଯେ
ଭଲ ମହିଳେ, ଏହି କାମ କିମ୍ବା ପରିସ୍କାର କାମ ଆମେ କରିନଥିଲୁ। ଏହା ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, ରାତି ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ତଯା ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ସା ଚ ତଥୈଵ ପୁନରାଗତା। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ମହତୀଂ ସାଧ୍ଵୀଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ସେ ଦେଖାଗଲେ, ଏବଂ ପୁଣି ପୂର୍ବବତ୍ ଫେରିଲେ। ସେ ମହାନ୍ତି ଓ ସତୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ଦଧାର ଚରଣେ ତସ୍ଯା ହା କ୍ଷମସ୍ଵେତି ଭାଷିଣୀ। ଆଯୁର୍ଦେହଂ ଚ ସଂପତ୍ତିର୍ଯଶୋର୍ଥଃ କୀର୍ତିରେଵ ଚ
ସେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, 'ହା, ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର' ବୋଲି କହିଲେ। 'ମୋର ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶରୀର, ଧନ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ କୀର୍ତ୍ତି—ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ।'
ଏତାସାଂ ମେ ଵିନାଶାଯ ସ୍ଫୁରସୀଵ ପତିଵ୍ରତେ। ଯଦ୍ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ସାଧ୍ଵି ନିତ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ତଦ୍ଦୃଢମ୍
ହେ ପତିବ୍ରତା, ତୁମ ପାଇଁ ମୋର ଏ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି ବୋଲି ମନେ ହେଉଛି। ହେ ସତୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେଥିରେ ମୁଁ ସଦା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେବି।
ସୁଵର୍ଣଂ ମଣିରତ୍ନଂ ଵା ଚେଲଂ ଵା ଯନ୍ମନୋରଥଂ। ତାମୁଵାଚ ତତଃ ସାଧ୍ଵୀ ନ ମେ ଚାର୍ଥେ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ସୁନା, ମଣି, ରତ୍ନ କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ର—ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଆଛି। ତେବେ ସେ ସତୀ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଧନ-ଦୌଲତର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।'
ଅସ୍ତି କାର୍ଯଂ ଚ ତେ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵଦାମି କୁରୁଷେ ଯଦି। ତଦା ମେ ହୃଦି ସଂତୋଷଃ କୃତଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯାଽଧୁନା
ତୁମ ପାଖରେ କିଛି କାମ ରହିଛି କି? କହ, ଯଦି କରିପାରିବ, ତେବେ ମୋର ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ। ଏବେ ତୁମେ ସବୁ କାମ ସଫଳ କରିଛ।
ଗଣିକୋଵାଚ- ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦ୍ରୁତଂ ଵଦ ପତିଵ୍ରତେ। କୁରୁ ମେ ରକ୍ଷଣଂ ମାତର୍ଦ୍ରୁତଂ କୃତ୍ଯଂ ଚ ମେ ଵଦ
ଗଣିକା କହିଲେ— 'ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ, ନିଶ୍ଚୟ ତୁରନ୍ତ କରିଦେବି; କହ, ହେ ପତିବ୍ରତା। ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ମା, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ କାହିଁକି କରିବା ଉଚିତ୍, କହ।'
ତ୍ରପଯା ନିକୃତଂ ଵାଚ୍ଯଂ ତସ୍ଯାମୁକ୍ତଂ ଵରଂ ପ୍ରିଯମ୍। କ୍ଷଣଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ସା ଵେଶ୍ଯା କୃତ୍ଵା କ୍ଷାଂତିମୁଵାଚ ଚ
ଲଜ୍ଜାରେ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ୍ ଥିଲା, ସେଥିରୁ ରହିଗଲେ, ଏବଂ ସେ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା କହିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ଗଣିକା ମନେ ଧୃଢ଼ତା କରି କହିଲେ।
କୁଷ୍ଠିନଃ ପୂତିଗଂଧସ୍ଯ ସଂପର୍କେ ଦୁଃଖିତା ଭୃଶମ୍। ଦିନୈକଂ ଚ କରିଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଯାଗଚ୍ଛତି ମଦ୍ଗୃହମ୍
ମୁଁ ଏକ କୁଷ୍ଠରୋଗୀଙ୍କ ଦୁର୍ଗନ୍ଧର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ପାଉଛି। ଯଦି ସେ ଏକ ଦିନ ମୋ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଏହା କରିଦେବି।
ପତିଵ୍ରତୋଵାଚ- ଆଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ଗେହମଦ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଚ ସୁଂଦରି। ଭୁକ୍ତଭୋଗ୍ଯଂ ପତିଂ ହୃଷ୍ଟଂ ପୁନର୍ନେଷ୍ଯାମି ମଦ୍ଗୃହମ୍
ପତିବ୍ରତା କହିଲେ— 'ମୁଁ ଏ ରାତିରେ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଭୋଜନ କରି ଖୁସି ହେଲେ, ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ମୋ ଘରକୁ ଆଣିବି।'
ଗଣିକୋଵାଚ- ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ମହାଭାଗେ ସ୍ଵଗୃହଂ ଚ ପତିଵ୍ରତେ। ପତିସ୍ତେ ଚାର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରେ ସ ଆଗଚ୍ଛତୁ ଚ ମଦ୍ଗୃହମ୍
ଗଣିକା କହିଲେ— 'ହେ ମହାଭାଗେ, ତୁମ ଘରକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ହେ ପତିବ୍ରତା। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଆଧି ରାତିରେ ମୋ ଘରକୁ ଆସନ୍ତୁ।'
ବହଵୋ ମେ ପ୍ରିଯାସ୍ସଂତି ରାଜାନସ୍ତତ୍ସମାଶ୍ଚ ଯେ। ଏକୈକୋ ମଦ୍ଗୃହେ ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠତୀହ ନିରଂତରମ୍
ମୋର ଅନେକ ପ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି, ରାଜା ଓ ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟମାନେ। ପ୍ରତ୍ୟେକେ ସଦା ମୋ ଘରେ ଅବିରତ ରହନ୍ତି।
ଅଦ୍ଯାହଂ ମେ ଗୃହଂ ଶୂନ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଚ ତ୍ଵଦ୍ଭଯାତ୍। ସ ଚାଗଚ୍ଛତୁ ତେ ଭର୍ତ୍ତା ସ ଚାସ୍ମାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଗଚ୍ଛତୁ
ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ଭୟରେ ମୋ ଘର ଖାଲି କରିଦେବି। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ସହିତ ମିଶି, ପୁଣି ଯାଉନ୍ତୁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସା ସାଧ୍ଵୀ ଗତାସୌ ସ୍ଵଗୃହେ ତଥା। ପତ୍ଯୌ ନିଵେଦଯାମାସ କୃତ୍ଯଂ ତେ ଫଲିତଂ ପ୍ରଭୋ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ସତୀ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ। ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ପ୍ରଭୁ, ତୁମ କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି।'
ଅଦ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଚ ତଦ୍ଗେହଂ ଗଂତୁଂ ଖ୍ଯାତିଂ କରୋତି ସା। ପ୍ରଭୂତାଃ ପତଯସ୍ତସ୍ଯାସ୍ତଵ କାଲୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଆଜି ରାତିରେ ସେ ଏହି କଥା ସବୁକୁ ଜଣେଇ, ସେଠାକୁ ଯିବେ। ତାଙ୍କର ଅନେକ ସ୍ୱାମୀ ଅଛନ୍ତି, ତୁମ ପାଇଁ ସେଠାରେ ସମୟ ନାହିଁ।
ଵିପ୍ର ଉଵାଚ- କଥଂ ଯାସ୍ଯାମି ତଦ୍ଗେହଂ ମଯା ଗଂତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ। ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା କୁତଃ କ୍ଷାଂତିଃ କୃତଂ କାର୍ଯଂ କଥଂ ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— 'ମୁଁ ସେଠାକୁ କିପରି ଯିବି? ମୋ ପାଇଁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହା ଜାଣି, କିପରି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ରହିବ, କିପରି କାମ ସଫଳ ହେବ?'
ପତିଵ୍ରତୋଵାଚ- ସ୍ଵପୃଷ୍ଠସ୍ଥମହଂ କୃତ୍ଵା ନେଷ୍ଯାମି ତଦ୍ଗୃହଂ ପ୍ରତି। ସିଦ୍ଧେ ହ୍ଯର୍ଥେ ନଯିଷ୍ଯାମି ପୁନସ୍ତେ ନୈଵ ଵର୍ତ୍ମନା
ସେ ପତିବ୍ରତା କହିଲେ—ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ପିଠିରେ ବସାଇ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯିବି; ମୋର କାମ ସାରିଗଲା ପରେ, ଏହି ପଥରେ ମୁଁ ପୁଣି ଫେରିବି ନାହିଁ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ- କଲ୍ଯାଣି ତ୍ଵତ୍କୃତେନୈଵ ସର୍ଵଂ ମେ କୃତ୍ଯମେଷ୍ଯତି। ଇଦାନୀଂ ଯତ୍କୃତଂ କର୍ମ ସ୍ତ୍ରୀଜନୈରପି ଦୁଃସହମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ଓ ଶୁଭେ, ତୁମ ଦୟାରେ ମୋର ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହେବ; ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କରିଛ, ସେଠାରେ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏତେ ଦୁଃଖ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।