ତସ୍ଯାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଜାତୀଯା ସେଵ୍ଯା ନାମ୍ନୀ ପତିଵ୍ରତା। ତସ୍ଯା ଧଵୋଽଭଵତ୍କୁଷ୍ଠୀ ପୂର୍ଵକର୍ମଵିରୋଧତଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାତିର ଏକ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ସେବ୍ୟା; ତାଙ୍କର ପତି ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେଲେ।
ଗଲଦ୍ଵ୍ରଣାସ୍ଯ ପତ୍ଯୁଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଚର୍ଯାପରାଯଣା। ଯଦ୍ଯନ୍ମନୋରଥଂ ତସ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯା ସା କୁରୁତେ ଭୃଶମ୍
ପତିଙ୍କ ମୁଁହରୁ ସଦା ଘାଅ ଝରୁଥିଲା, ତଥାପି ସେ ସେବାରେ ନିରତ ଥିଲେ; ପତିଙ୍କ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ସେ ତାହା ସମ୍ଭବ ସୀମାରେ ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ଅର୍ଚଯେଦ୍ଦେଵଵନ୍ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନେହଂ କୁର୍ଯାଦମତ୍ସରା। କଦାଚିତ୍ପଥି ଗଚ୍ଛଂତୀଂ ଵେଶ୍ଯାଂ ପରମସୁଂଦରୀମ୍
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ଭଲପାଇବା ସହିତ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡି ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏକ ବେଶ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽତୀଵାଭଵନ୍ମୋହାନ୍ମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟଚେତନଃ। ନିଶ୍ଶ୍ଵସ୍ଯ ସୁତରାଂ ଦୀର୍ଘଂ ତତସ୍ତୁ ଵିମନାଽଭଵତ୍
ତାକୁ ଦେଖି ସେ ଭାରି ମୁହଁ ହରାଇଗଲେ, ମନରେ ଅତ୍ୟଧିକ କାମନା ଜାଗିଲା। ସେ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିଲେ ଏବଂ ମନମରା ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୃହାଦ୍ଵିନିଃସୃତ୍ଯ ସାଧ୍ଵୀ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ପତିଂ। ଉନ୍ମନାସ୍ତ୍ଵଂ କଥଂ ନାଥ ନିଃଶ୍ଵାସସ୍ତେ କଥଂ ଵିଭୋ
ଏହି ଦେଖି ତାଙ୍କର ସତୀ ଜଣେ ଘରୁ ବାହାରି ଆସି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମେ ଏତେ ଅବସାନ୍ନ କାହିଁକି? ଏମିତି ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ କାହିଁକି ଛାଡୁଛ?"
ବ୍ରୂହି ମେ ଯଚ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯମକର୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ଯତ୍ପ୍ରିଯମ୍। ଦଯିତଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵମେକୋ ମେ ଗୁରୁଃ ପ୍ରିଯଃ
"ମୋତେ କହ, କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କଣ ତୁମ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୁଁ ସେହି କାମ କରିଦେବି। ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଗୁରୁ ଓ ପ୍ରିୟ।"
ଅଭୀଷ୍ଟଂ ଵଦ ମେ ନାଥ ଯଥାଶକ୍ତି କରୋମ୍ଯହମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ତାମୁଵାଚେଦଂ ଵୃଥା କିଂ ଭାଷସେ ପ୍ରିଯେ
"ମୋତେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା କହ, ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ କରିପାରିବି।" ସେଉଁଠାରେ ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: "ପ୍ରିୟେ, ଏମିତି ଅକାରଣ କଥା କାହିଁକି କହୁଛ?"
ନ ଶକ୍ତା ତ୍ଵଂ ନ ଚୈଵାହଂ ମୋଘଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ। ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନାଧିକରୋଷୀତି ଯଥା ଦୀର୍ଘତରୋଃ ଫଲମ୍
"ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ, ଏହି କଥା କହିବା ଅର୍ଥହୀନ। ଏହା ପଚାରିବାର ତୁମ ଅଧିକାର ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ଲୋକ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ି ରହି, ଉଚ୍ଚ ଗଛର ଫଳ ଚାହେ।"
ଭୂମୌ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତୁ ଖର୍ଵାତ୍ମା ସମୁଦ୍ଧର୍ତୁଂ ପ୍ରଵାଂଛତି। ତଥା ମେ ରମଣୀ ଲୋଭାନ୍ମୋହାଦ୍ଯଦଭିଵାଂଛିତମ୍
"ଭୂମିରେ ଦଢ଼ି ଥିବା ଏକ ଛୋଟ ଲୋକ ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ଗଛର ଫଳ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେପରି ମୋ ମନ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କିଛି ଚାହୁଁଛି।"
ଦଂପତ୍ଯୋରପି ଦୁଃସାଧ୍ଯମପଯାନଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍। ପତିଵ୍ରତୋଵାଚ- ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତ୍ଵନ୍ମନୋଵୃତ୍ତଂ ଶକ୍ତାହଂ କାର୍ଯସାଧନେ
"ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ଏହା ହେଉଛି ବିଚ୍ଛେଦ, ମୁଁ ଏହି କଥା କହୁଛି।" ପତିବ୍ରତା ନାରୀ କହିଲେ: "ତୁମ ମନର ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ମୁଁ ଏହି କାମ କରିପାରିବି।"
ଆଦେଶଂ କୁରୁ ମେ ନାଥ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯେନ କେନଚିତ୍। ଯଦି ତେ ଦୁର୍ଲଭଂ କାର୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ଶକ୍ନୋମି ଯତ୍ନତଃ
"ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ, ଯେପରି ମୁଁ ଯେଭଳି ଭାବେ ହେଉ, ଏହି କାମ କରିପାରିବି। ଯଦି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଁ ପ୍ରୟାସ କରି ତାହା ପୂରଣ କରିବି।"
ତଦା ମେ ତ୍ଵତିକଲ୍ଯାଣଂ ଫଲିଷ୍ଯତି ପରେ ତ୍ଵିହ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ପରମଃ ପ୍ରୀତଃ ସ୍ଥିତୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
"ତେବେ ମୋର ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଫଳିବ।" ସେ ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସ୍ୱାମୀ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ଥାଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ପାପାଭ୍ଯାସାଚ୍ଚ ପାପ୍ମାନଂ ପୃଚ୍ଛତୀତି ଵିନିଶ୍ଚଯଃ। ପଥ୍ଯସ୍ମିନ୍ସଂପ୍ରଗଚ୍ଛଂତୀଂ ଵେଶ୍ଯାଂ ପରମସୁଂଦରୀମ୍
"ପାପ କାମର ଅଭ୍ୟାସରୁ ମୁଁ ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ଏକଦିନ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏକ ବେଶ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲି।"
ସର୍ଵତଶ୍ଚାନଵଦ୍ଯାଂଗୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମେ ଦହ୍ଯତେ ମନଃ। ଯଦି ତାଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ନୋମି ନଵଯୌଵନାଂ
"ସେ ମୁହଁରୁ ପାଉଁଟି ଅଙ୍ଗ ଅଦୂଷ୍ଟ, ତାକୁ ଦେଖି ମୋର ମନ ଜଳିଉଠିଛି। ଯଦି ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ସେ ଯୁବତୀକୁ ପାଇପାରିବି—"
ତଦା ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ କୁରୁ ସାଧ୍ଵି ହିତଂ ମମ। ଯଦି ମାଂ କୁଷ୍ଠିନଂ ଦୀନଂ ପୂତିଗଂଧଂ ନଵଵ୍ରଣମ୍
"ତେବେ ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେବ। ଏହା କର, ସତୀ, ମୋର ଭଲ ପାଇଁ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖୀ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ନୂତନ ଘାଓ ଥିବା ମୁଁ, ସେ ଯୁବତୀ ମୋ ପାଖକୁ ନାଆସେ—"
ନ ଗଚ୍ଛତି ଵରାରୋହା ତଦା ମେ ନିଧନଂ ହିତମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେନେରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସାଧ୍ଵୀ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
"ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ।" ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସତୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—
ଯଥାଶକ୍ତି କରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଥିରୀ ଭଵ ପ୍ରଭୋଽଧୁନା। ମନସାଥ ସମାଲୋଚ୍ଯ କ୍ଷପାଂତେ ହ୍ଯୁଷସି ଦ୍ରୁତମ୍
"ମୁଁ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ କରିବି। ଏବେ ଦୃଢ଼ ହୁଅ, ପ୍ରଭୁ।" ମନରେ ଭାବି, ରାତି ଶେଷରେ, ପ୍ରଭାତରେ ସେ ତୁରନ୍ତ—
ଗୋମଯଂ ସହ ଶୋଧନ୍ଯା ଗୃହୀତ୍ଵା ସା ଯଯୌ ମୁଦା। ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଗଣିକାଗେହଂ ଶୋଧଯିତ୍ଵା ଚ ଚତ୍ଵରମ୍
ଗୋମୟ ଓ ପରିଷ୍କାର ପାଇଁ ପାଣି ନେଇ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲିଗଲେ। ବେଶ୍ୟାର ଘରକୁ ପହଁଚି, ସେ ଚଉକ ଛାଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରତୋଲୀଂ ଵୀଥିକାଂ ଚୈଵ ଗୋମଯଂ ପ୍ରଦଦୌ ମୁଦା। ସା ତୂର୍ଣମାଗତା ଗେହେ ଜନସ୍ଯାଲୋକନେ ଭଯାତ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଗୋମୟ ରାସ୍ତା ଓ ଗଲିରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଲୋକମାନେ ଦେଖିପାରିବେ ବୋଲି ଭୟରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ସା ସାଧ୍ଵୀ ଚରତି ସ୍ମ ଦିନତ୍ରଯମ୍। ଅଥ ସା ଵାରମୁଖ୍ଯା ଚ ଚେଟିକାଶ୍ଚେଟକାନପି
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ସତୀ ତିନି ଦିନ ଧରି ଏହି କାମ କଲେ। ତାପରେ ସେ ବେଶ୍ୟା ଓ ତାଙ୍କର ଦାସୀମାନେ, ଚେଟକମାନେ—
ଅପୃଚ୍ଛତ୍କସ୍ଯ କର୍ମାଣି ଶୋଭନାନି ଚ ଚତ୍ଵରେ। ମଯା ନୋକ୍ତେପ୍ଯୁଷଃ କାଲେ କସ୍ଯ ମତ୍ପ୍ରିଯକାରଣାତ୍
ଚଉକରେ କାହାର କାମ କର୍ମ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ପଚାରାଯାଇଥିଲା? ମୁଁ ପ୍ରଭାତବେଳେ କିଛି କହିନଥିଲି, ତଥାପି କାହା ପାଇଁ, ଯିଏ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ଏହା କରାଯାଇଥିଲା?
ରୁଚ୍ଯକର୍ମଣି ଦୀପ୍ଯଂତେ ରଥ୍ଯା ଚତ୍ତ୍ଵର ଵୀଥିକାଃ। ପରସ୍ପରେଣ ସଂଚିଂତ୍ଯ ଵାରମୁଖ୍ଯାଂ ଚ ତେଽବ୍ରୁଵନ୍
ମନୋହର କାମ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରାସ୍ତା, ଚଉକ ଓ ଗଲିଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋକିତ ହେଉଛି। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଆଲୋଚନା କରି, ଦିନର ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଅସ୍ମାଭିର୍ନ କୃତଂ ଭଦ୍ରେ କର୍ମ ଚୈତତ୍ପ୍ରମାର୍ଜନମ୍। ଅଥ ସା ଵିସ୍ମଯଂ ଗତ୍ଵା ସଂଚିଂତ୍ଯ ରଜନୀକ୍ଷଯେ
ଭଲ ମହିଳେ, ଏହି କାମ କିମ୍ବା ପରିସ୍କାର କାମ ଆମେ କରିନଥିଲୁ। ଏହା ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, ରାତି ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ତଯା ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ ସା ଚ ତଥୈଵ ପୁନରାଗତା। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ମହତୀଂ ସାଧ୍ଵୀଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ସେ ଦେଖାଗଲେ, ଏବଂ ପୁଣି ପୂର୍ବବତ୍ ଫେରିଲେ। ସେ ମହାନ୍ତି ଓ ସତୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ଦଧାର ଚରଣେ ତସ୍ଯା ହା କ୍ଷମସ୍ଵେତି ଭାଷିଣୀ। ଆଯୁର୍ଦେହଂ ଚ ସଂପତ୍ତିର୍ଯଶୋର୍ଥଃ କୀର୍ତିରେଵ ଚ
ସେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, 'ହା, ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର' ବୋଲି କହିଲେ। 'ମୋର ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶରୀର, ଧନ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ କୀର୍ତ୍ତି—ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ।'
ଏତାସାଂ ମେ ଵିନାଶାଯ ସ୍ଫୁରସୀଵ ପତିଵ୍ରତେ। ଯଦ୍ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ସାଧ୍ଵି ନିତ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ତଦ୍ଦୃଢମ୍
ହେ ପତିବ୍ରତା, ତୁମ ପାଇଁ ମୋର ଏ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି ବୋଲି ମନେ ହେଉଛି। ହେ ସତୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେଥିରେ ମୁଁ ସଦା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେବି।
ସୁଵର୍ଣଂ ମଣିରତ୍ନଂ ଵା ଚେଲଂ ଵା ଯନ୍ମନୋରଥଂ। ତାମୁଵାଚ ତତଃ ସାଧ୍ଵୀ ନ ମେ ଚାର୍ଥେ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ସୁନା, ମଣି, ରତ୍ନ କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ର—ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଆଛି। ତେବେ ସେ ସତୀ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଧନ-ଦୌଲତର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।'
ଅସ୍ତି କାର୍ଯଂ ଚ ତେ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵଦାମି କୁରୁଷେ ଯଦି। ତଦା ମେ ହୃଦି ସଂତୋଷଃ କୃତଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯାଽଧୁନା
ତୁମ ପାଖରେ କିଛି କାମ ରହିଛି କି? କହ, ଯଦି କରିପାରିବ, ତେବେ ମୋର ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ। ଏବେ ତୁମେ ସବୁ କାମ ସଫଳ କରିଛ।
ଗଣିକୋଵାଚ- ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦ୍ରୁତଂ ଵଦ ପତିଵ୍ରତେ। କୁରୁ ମେ ରକ୍ଷଣଂ ମାତର୍ଦ୍ରୁତଂ କୃତ୍ଯଂ ଚ ମେ ଵଦ
ଗଣିକା କହିଲେ— 'ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ, ନିଶ୍ଚୟ ତୁରନ୍ତ କରିଦେବି; କହ, ହେ ପତିବ୍ରତା। ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ମା, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ କାହିଁକି କରିବା ଉଚିତ୍, କହ।'
ତ୍ରପଯା ନିକୃତଂ ଵାଚ୍ଯଂ ତସ୍ଯାମୁକ୍ତଂ ଵରଂ ପ୍ରିଯମ୍। କ୍ଷଣଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ସା ଵେଶ୍ଯା କୃତ୍ଵା କ୍ଷାଂତିମୁଵାଚ ଚ
ଲଜ୍ଜାରେ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ୍ ଥିଲା, ସେଥିରୁ ରହିଗଲେ, ଏବଂ ସେ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା କହିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି, ଗଣିକା ମନେ ଧୃଢ଼ତା କରି କହିଲେ।