ଅକର୍ତଵ୍ଯଂ ଶତଂ କୃତ୍ଵା ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରୋତି ଯଃ। ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାତି ଚ ମାନଵଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଲୋକ ଶତ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଓ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ସର୍ଵାଭାଵେ ପିତୃତିଥୌ ଗୋଭ୍ଯୋ ଘାସଂ ଦଦାତି ଯଃ। ଫଲଂ ଚ ପିଂଡଦାନସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯଧିକଂ ନରଃ
ଯଦି କିଛି ନଥିବାବେଳେ ପିତୃତିଥିରେ ଗାଈଙ୍କୁ ଘାସ ଦିଏ, ତେବେ ସେ ଲୋକ ପିଣ୍ଡଦାନର ଫଳଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ପୁରା ଵୈରାଟଵିଷଯେ ରୁରୋଦାତୀଵ ଦୀନକଃ। ପିତୃତିଥୌ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ସର୍ଵାଭାଵାଚ୍ଚ ରୋଦିତି
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବୈରାଟ ଦେଶରେ ଏକ ବହୁତ ଦୁଃଖୀ ଲୋକ ବହୁତ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ପିତୃତିଥି ଆସିଲାବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ନଥିବାରୁ ଦୁଃଖରେ ରୋଇଲେ।
ରୁଦିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ ସୋପି ପପ୍ରଚ୍ଛ କୋଵିଦଂ ଦ୍ଵିଜଂ। ବ୍ରହ୍ମନ୍ପିତୃତିଥାଵଦ୍ଯ କିଂସ୍ଵିତ୍କୃତ୍ଵା ହିତଂ ଭଵେତ୍
ବହୁତ ଦିନ ରୋଇ ସେ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପିତୃତିଥି ଆସିଛି, ଏବେ କଣ କଲେ ଭଲ ହେବ?'
ଵରାଟକଶ୍ଚ ମେ ନାସ୍ତି ଧନଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂଵର। ଉପଦେଶଂ ଚ ମେ ଦେହି ଯେନ ଧର୍ମେ ସ୍ଥିତୋ ହ୍ଯହମ୍
ମୋ ପାଖରେ ଏକଟି ମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦୟାକରି ମୋତେ ଏମିତି ଉପଦେଶ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ ରହିପାରିବି।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ-। ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ଵନେ ତାତ ମୁହୂର୍ତେ କୁତପେଽଧୁନା। ଘାସଂ ପିତରମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଗଵେ ଦେହୀତି ସତ୍ଵରମ୍
ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ— ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୀଘ୍ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଅ; ତୁମର ପିତାଙ୍କ ନାମରେ ଗାଈକୁ ଘାସ ଦିଅ, ଏବଂ ବିଳମ୍ବ ନ କର।
ତତସ୍ତସ୍ଯୋପଦେଶେନ ଗୃହୀତ୍ଵା ଘାସପୂଲକମ୍। ଗଵେ ଦତ୍ଵା ଯଥାହୃଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ପିତୁରେଵ ଚ
ସେ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଘାସର ଏକ ଗଠୁଅ ନେଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଗାଈକୁ ଦେଲା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କର ପୋଷଣ ହେଉ, ଏବଂ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲା।
ଏତତ୍ପୁଣ୍ଯପ୍ରସାଦେନ ଗତୋସୌ ସୁରମଂଦିରମ୍। ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ସୁଚିରଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଧନିନାଂ କୁଲେ
ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ଧନୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଧନଵାନ୍ସ ପୁରା ପୁଣ୍ଯାତ୍ପିତୃଯଜ୍ଞସ୍ଯ କାରଣାତ୍। ସ ଦଦାତି ପିତୁଃ ପିଂଡଂ ସର୍ଵସ୍ଵେନ ଧନେନ ଚ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ପିତୃଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ଧନୀ ହେଲା; ସେ ପିତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଲା, ଏବଂ ନିଜ ସମସ୍ତ ଧନ ଦାନ କଲା।
ତତ୍ରୈକଜନ୍ମନୋଭ୍ଯାସାଦ୍ଗତୋସୌ ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍। ଭୁକ୍ତ୍ଵାନନ୍ତସୁଖଂ ତତ୍ର ସାର୍ଵଭୌମୋଭଵନ୍ନୃପଃ
ଏକ ଜନ୍ମର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ସେଠାରେ ଅନନ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ହେଲା।
ପିତୃଯଜ୍ଞାତ୍ପରୋ ଯସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମୋ ନାସ୍ତି କଥଂଚନ। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶକ୍ତ୍ଯା କୁର୍ଯାଦମତ୍ସରଃ
ପିତୃଯଜ୍ଞ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ କିଛି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ଚେଷ୍ଟାରେ, ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା କରିବା ଉଚିତ।
ଯଃ ପଠେଦ୍ଧର୍ମସଂତାନଂ ଜନାନାମଗ୍ରତୋ ନରଃ। ଵିଷ୍ଣୁପଦ୍ଯା ଜଲେ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରତି ଲୋକେ ଚ ଲଭ୍ଯତେ
ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଲୋକମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ଧର୍ମର ଉତ୍ତରାଧିକାର ବାଚି, ପଢ଼େ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ପଦର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ଏହି ଲୋକରେ ପାଏ।
ଜନ୍ମଜନ୍ମକୃତୋ ଯେନ ମହାପାତକସଂଚଯଃ। ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଲଯଂ ଯାତି ସକୃଦୁଚ୍ଚରିତେ ଶ୍ରୁତେ
ଏହାର ଏକଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କଲେ, ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ମହାପାପ ସମସ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ନରୋତ୍ତମ ଉଵାଚ- ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଚ ଦେଵାନାମନ୍ଯେଷାଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ। ପ୍ରଭୁଃ କର୍ତା ଚ ହର୍ତ୍ତା ଚ ଗୋପ୍ତା ଭର୍ତ୍ତା ପିତା ପ୍ରସୂଃ
ନରୋତ୍ତମ କହିଲେ— ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ସ୍ୱାମୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ରକ୍ଷକ, ପୋଷକ, ପିତା ଓ ମୂଳ।
ଅସ୍ମାକଂ ଵାକ୍ଶ୍ରମୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ କଥନେନୈଵ ଯୁଜ୍ଯତେ। କିଂତୁ କୌତୂହଲଂ ମେଽସ୍ତି ପିପାସା ଵା କ୍ଷୁଧାପି ଵା
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାରେ ଆମର କଥା ଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ; ତଥାପି ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା, କିମ୍ବା ତୃଷ୍ଣା, କିମ୍ବା ଭୋକ ଅଛି।
କୃତଂ ପୃଚ୍ଛତି ଯେନୈଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ପ୍ରିଯେଣ ହି। ଅତୀତଂ ଚୈଵ ଜାନାତି କଥଂ ନାଥ ପତିଵ୍ରତା
ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ, ତାହା ପ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା କହିବା ଉଚିତ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ପତିବ୍ରତା ନାରୀ କିପରି ଅତୀତ ଘଟଣା ଜାଣନ୍ତି?
କିଂ ଵା ତସ୍ଯାଂ ପ୍ରଭାଵଂ ଚ ଵକ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯଶେଷତଃ। ଭଗଵାନୁଵାଚ- କଥିତଂ ମେ ପୁରା ଵତ୍ସ ପୁନଃ କୌତୂହଲଂ ଦ୍ଵିଜ
ନାହିଁ କି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ? ଭଗବାନ କହିଲେ— ମୁଁ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ କହିଛି, ହେ ପୁତ୍ର, ତଥାପି ତୁମେ ପୁନି ଜିଜ୍ଞାସା କରୁଛ।
କଥଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ। ପତିଵ୍ରତା ପତିପ୍ରାଣା ସଦା ପତ୍ଯୁର୍ହିତେ ରତା
ମୁଁ ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେସବୁ କଥା କହିଦେବି। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ପତିକୁ ଆତ୍ମାର ଭଳି ଭଲପାଏ, ସଦା ପତିଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥାଏ।
ଦେଵାନାମପି ସାଽଽରାଧ୍ଯା ମୁନୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାଂ। ଧଵସ୍ଯୈକସ୍ଯ ଯା ନାରୀ ଲୋକେ ପୂଜ୍ଯତମା ସ୍ମୃତା
ଏମିତି ଏକପତିବ୍ରତା ନାରୀକୁ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନୀୟ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି; ସେ ଏହି ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ।
ତସ୍ଯା ସଂମାନନେ ଗୁର୍ଵୀ ନିଭୃତା ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ମଧ୍ଯଦେଶେ ପୁରା ତାତ ନଗରୀ ଚାତିଶୋଭନା
ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାରେ କେବେ ଅତିରିକ୍ତ ହେବ ନାହିଁ; ପୂର୍ବକାଳରେ ମଧ୍ୟଦେଶରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସହର ଥିଲା।
ତସ୍ଯାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଜାତୀଯା ସେଵ୍ଯା ନାମ୍ନୀ ପତିଵ୍ରତା। ତସ୍ଯା ଧଵୋଽଭଵତ୍କୁଷ୍ଠୀ ପୂର୍ଵକର୍ମଵିରୋଧତଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାତିର ଏକ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ସେବ୍ୟା; ତାଙ୍କର ପତି ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେଲେ।
ଗଲଦ୍ଵ୍ରଣାସ୍ଯ ପତ୍ଯୁଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଚର୍ଯାପରାଯଣା। ଯଦ୍ଯନ୍ମନୋରଥଂ ତସ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯା ସା କୁରୁତେ ଭୃଶମ୍
ପତିଙ୍କ ମୁଁହରୁ ସଦା ଘାଅ ଝରୁଥିଲା, ତଥାପି ସେ ସେବାରେ ନିରତ ଥିଲେ; ପତିଙ୍କ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ସେ ତାହା ସମ୍ଭବ ସୀମାରେ ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ଅର୍ଚଯେଦ୍ଦେଵଵନ୍ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନେହଂ କୁର୍ଯାଦମତ୍ସରା। କଦାଚିତ୍ପଥି ଗଚ୍ଛଂତୀଂ ଵେଶ୍ଯାଂ ପରମସୁଂଦରୀମ୍
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ଭଲପାଇବା ସହିତ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡି ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏକ ବେଶ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽତୀଵାଭଵନ୍ମୋହାନ୍ମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟଚେତନଃ। ନିଶ୍ଶ୍ଵସ୍ଯ ସୁତରାଂ ଦୀର୍ଘଂ ତତସ୍ତୁ ଵିମନାଽଭଵତ୍
ତାକୁ ଦେଖି ସେ ଭାରି ମୁହଁ ହରାଇଗଲେ, ମନରେ ଅତ୍ୟଧିକ କାମନା ଜାଗିଲା। ସେ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିଲେ ଏବଂ ମନମରା ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୃହାଦ୍ଵିନିଃସୃତ୍ଯ ସାଧ୍ଵୀ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ପତିଂ। ଉନ୍ମନାସ୍ତ୍ଵଂ କଥଂ ନାଥ ନିଃଶ୍ଵାସସ୍ତେ କଥଂ ଵିଭୋ
ଏହି ଦେଖି ତାଙ୍କର ସତୀ ଜଣେ ଘରୁ ବାହାରି ଆସି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମେ ଏତେ ଅବସାନ୍ନ କାହିଁକି? ଏମିତି ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ କାହିଁକି ଛାଡୁଛ?"
ବ୍ରୂହି ମେ ଯଚ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯମକର୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ଯତ୍ପ୍ରିଯମ୍। ଦଯିତଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵମେକୋ ମେ ଗୁରୁଃ ପ୍ରିଯଃ
"ମୋତେ କହ, କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କଣ ତୁମ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୁଁ ସେହି କାମ କରିଦେବି। ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଗୁରୁ ଓ ପ୍ରିୟ।"
ଅଭୀଷ୍ଟଂ ଵଦ ମେ ନାଥ ଯଥାଶକ୍ତି କରୋମ୍ଯହମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ତାମୁଵାଚେଦଂ ଵୃଥା କିଂ ଭାଷସେ ପ୍ରିଯେ
"ମୋତେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା କହ, ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ କରିପାରିବି।" ସେଉଁଠାରେ ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: "ପ୍ରିୟେ, ଏମିତି ଅକାରଣ କଥା କାହିଁକି କହୁଛ?"
ନ ଶକ୍ତା ତ୍ଵଂ ନ ଚୈଵାହଂ ମୋଘଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ। ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନାଧିକରୋଷୀତି ଯଥା ଦୀର୍ଘତରୋଃ ଫଲମ୍
"ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ, ଏହି କଥା କହିବା ଅର୍ଥହୀନ। ଏହା ପଚାରିବାର ତୁମ ଅଧିକାର ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ଲୋକ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ି ରହି, ଉଚ୍ଚ ଗଛର ଫଳ ଚାହେ।"
ଭୂମୌ ସ୍ଥିତ୍ଵା ତୁ ଖର୍ଵାତ୍ମା ସମୁଦ୍ଧର୍ତୁଂ ପ୍ରଵାଂଛତି। ତଥା ମେ ରମଣୀ ଲୋଭାନ୍ମୋହାଦ୍ଯଦଭିଵାଂଛିତମ୍
"ଭୂମିରେ ଦଢ଼ି ଥିବା ଏକ ଛୋଟ ଲୋକ ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ଗଛର ଫଳ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେପରି ମୋ ମନ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କିଛି ଚାହୁଁଛି।"
ଦଂପତ୍ଯୋରପି ଦୁଃସାଧ୍ଯମପଯାନଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍। ପତିଵ୍ରତୋଵାଚ- ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତ୍ଵନ୍ମନୋଵୃତ୍ତଂ ଶକ୍ତାହଂ କାର୍ଯସାଧନେ
"ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ, ଏହା ହେଉଛି ବିଚ୍ଛେଦ, ମୁଁ ଏହି କଥା କହୁଛି।" ପତିବ୍ରତା ନାରୀ କହିଲେ: "ତୁମ ମନର ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ମୁଁ ଏହି କାମ କରିପାରିବି।"