କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତତୋ ଵେଦାନ୍ଵେଦାଂଗାନି ସମଂତତଃ। ତପୋବଲାଦ୍ଵିଦଂତି ସ୍ମ ଵାର୍ତାଂ ଚାମୁତ୍ର ଚେହ ଚ
ତାପରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଏଠାର ଓ ପରଲୋକର ଖବର ଜାଣିପାରିଲେ।
ତ୍ରଯୋ ରାଜକୁଲେ ଜାତା ରାଜାନୋ ମଦମୋହିତାଃ। ଜ୍ଞାନଲୋପାତ୍ପରଂ ଲୋକଂ ନ ଜାନଂତି ହିତାହିତମ୍
ତିନିଜଣ ରାଜକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ରାଜା ହେଲେ, ଅହଂକାର ଓ ମୋହରେ ମତ୍ତ ହେଇ ରହିଲେ। ଜ୍ଞାନ ନଥିବାରୁ ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଲୋକ କିମ୍ବା ଭଲ ମନ୍ଦ କିଛି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।
ତେ ଚ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ସଂଦେହାଦାହୂଯ ଚେଟକଂ ସ୍ଵକମ୍। ରାଜ୍ଞୋ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵକାର୍ପଣ୍ଯାତ୍ପତ୍ରଂ ଦେହି ଚ ସଂଭ୍ରମାତ୍
ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ନିଜ ଚେଟକୁ ଡାକି କହିଲେ, 'ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ନିଜ ନମ୍ରତାରେ ଏହି ଚିଠି ଦ୍ରୁତ ଦେଇ ଆସ।'
ସପ୍ତ ଵ୍ଯାଧା ଦଶାର୍ଣେଷୁ ମୃଗାଃ କାଲଂଜରେ ଗିରୌ। ଚକ୍ରଵାକାଃ ଶରଦ୍ଵୀପେ ହଂସାଃ ସରସି ମାନସେ
ସାତଜଣ ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଦେଶରେ ଶିକାରୀ, କାଳଞ୍ଜର ପାହାଡରେ ମୃଗ, ଶରଦ୍ଦ୍ୱୀପରେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଓ ମାନସ ସରୋବରରେ ହଂସ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତେପି ଜାତାଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ। ପ୍ରସ୍ଥିତା ଦୂତମଧ୍ଵାନଂ ଯୂଯଂ କିମଵସୀଦଥ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦୂତ ହୋଇ ଯିବାବେଳେ, 'ତୁମେ କାହିଁକି ଦୁଃଖିତ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚେଟକୋ ଲେଖଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ସମଦର୍ଶଯତ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲେଖଂ ତୁ ରାଜାନୋ ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଯୁର୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଚେଟକ ଚିଠି ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲା। ରାଜାମାନେ ଚିଠି ଦେଖି ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଛାଡି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ତତସ୍ତେଷାଂ ଗତାସ୍ତେ ଚ ତପୋଧନାଃ। ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ମୋକ୍ଷଂ ଯାତାଶ୍ଚ ତୈସ୍ସହ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେଇ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଚାଲିଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ସେମାନେ ସହିତ ମିଶି ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧେ ସପ୍ତଵ୍ଯାଧାଦିକଂ ଦ୍ଵିଜ। ଅକ୍ଷଯଂ ଚାନ୍ନପାନଂ ଚ ପିତୄଣାମୁପତିଷ୍ଠତି
ଯେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ସାତ ଜଣ ଶିକାରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନରେ ଶୁଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ପାଇଥିବେ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ-। ଵିତ୍ତହୀନସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପିତୃକାର୍ଯଂ କଥଂ ଭଵେତ୍। ତପସ୍ଵିନୋ ଵନସ୍ଥସ୍ଯ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଚ କେଶଵ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ହେ କେଶବ, ଧନ ନଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବନରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି କିପରି ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ?
ଭଗଵାନୁଵାଚ-। ତୃଣକାଷ୍ଠାର୍ଜନଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାର୍ଥଯିତ୍ଵା ଵରାଟକମ୍। କରୋତି ପିତୃକାର୍ଯାଣି ତତୋ ଲକ୍ଷଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ୩୦୦ 1.50.
ଭଗବାନ କହିଲେ— ଯଦି କେହି ଘାସ କାଠ ଆଣି ଏକ ଛୋଟ ମୁଦ୍ରା ମାଗି ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତେବେ ଏହାର ଫଳ ଲକ୍ଷଗୁଣା ଅଧିକ ମିଳେ।
ଅକର୍ତଵ୍ଯଂ ଶତଂ କୃତ୍ଵା ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରୋତି ଯଃ। ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାତି ଚ ମାନଵଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଲୋକ ଶତ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଓ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ସର୍ଵାଭାଵେ ପିତୃତିଥୌ ଗୋଭ୍ଯୋ ଘାସଂ ଦଦାତି ଯଃ। ଫଲଂ ଚ ପିଂଡଦାନସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯଧିକଂ ନରଃ
ଯଦି କିଛି ନଥିବାବେଳେ ପିତୃତିଥିରେ ଗାଈଙ୍କୁ ଘାସ ଦିଏ, ତେବେ ସେ ଲୋକ ପିଣ୍ଡଦାନର ଫଳଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ପୁରା ଵୈରାଟଵିଷଯେ ରୁରୋଦାତୀଵ ଦୀନକଃ। ପିତୃତିଥୌ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ସର୍ଵାଭାଵାଚ୍ଚ ରୋଦିତି
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବୈରାଟ ଦେଶରେ ଏକ ବହୁତ ଦୁଃଖୀ ଲୋକ ବହୁତ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ପିତୃତିଥି ଆସିଲାବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ନଥିବାରୁ ଦୁଃଖରେ ରୋଇଲେ।
ରୁଦିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ ସୋପି ପପ୍ରଚ୍ଛ କୋଵିଦଂ ଦ୍ଵିଜଂ। ବ୍ରହ୍ମନ୍ପିତୃତିଥାଵଦ୍ଯ କିଂସ୍ଵିତ୍କୃତ୍ଵା ହିତଂ ଭଵେତ୍
ବହୁତ ଦିନ ରୋଇ ସେ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପିତୃତିଥି ଆସିଛି, ଏବେ କଣ କଲେ ଭଲ ହେବ?'
ଵରାଟକଶ୍ଚ ମେ ନାସ୍ତି ଧନଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂଵର। ଉପଦେଶଂ ଚ ମେ ଦେହି ଯେନ ଧର୍ମେ ସ୍ଥିତୋ ହ୍ଯହମ୍
ମୋ ପାଖରେ ଏକଟି ମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦୟାକରି ମୋତେ ଏମିତି ଉପଦେଶ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ ରହିପାରିବି।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ-। ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ଵନେ ତାତ ମୁହୂର୍ତେ କୁତପେଽଧୁନା। ଘାସଂ ପିତରମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଗଵେ ଦେହୀତି ସତ୍ଵରମ୍
ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ— ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୀଘ୍ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଅ; ତୁମର ପିତାଙ୍କ ନାମରେ ଗାଈକୁ ଘାସ ଦିଅ, ଏବଂ ବିଳମ୍ବ ନ କର।
ତତସ୍ତସ୍ଯୋପଦେଶେନ ଗୃହୀତ୍ଵା ଘାସପୂଲକମ୍। ଗଵେ ଦତ୍ଵା ଯଥାହୃଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ପିତୁରେଵ ଚ
ସେ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଘାସର ଏକ ଗଠୁଅ ନେଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଗାଈକୁ ଦେଲା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କର ପୋଷଣ ହେଉ, ଏବଂ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲା।
ଏତତ୍ପୁଣ୍ଯପ୍ରସାଦେନ ଗତୋସୌ ସୁରମଂଦିରମ୍। ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ସୁଚିରଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଧନିନାଂ କୁଲେ
ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ଧନୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଧନଵାନ୍ସ ପୁରା ପୁଣ୍ଯାତ୍ପିତୃଯଜ୍ଞସ୍ଯ କାରଣାତ୍। ସ ଦଦାତି ପିତୁଃ ପିଂଡଂ ସର୍ଵସ୍ଵେନ ଧନେନ ଚ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ପିତୃଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ଧନୀ ହେଲା; ସେ ପିତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଲା, ଏବଂ ନିଜ ସମସ୍ତ ଧନ ଦାନ କଲା।
ତତ୍ରୈକଜନ୍ମନୋଭ୍ଯାସାଦ୍ଗତୋସୌ ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍। ଭୁକ୍ତ୍ଵାନନ୍ତସୁଖଂ ତତ୍ର ସାର୍ଵଭୌମୋଭଵନ୍ନୃପଃ
ଏକ ଜନ୍ମର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ସେଠାରେ ଅନନ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ହେଲା।
ପିତୃଯଜ୍ଞାତ୍ପରୋ ଯସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମୋ ନାସ୍ତି କଥଂଚନ। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶକ୍ତ୍ଯା କୁର୍ଯାଦମତ୍ସରଃ
ପିତୃଯଜ୍ଞ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ କିଛି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ଚେଷ୍ଟାରେ, ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା କରିବା ଉଚିତ।
ଯଃ ପଠେଦ୍ଧର୍ମସଂତାନଂ ଜନାନାମଗ୍ରତୋ ନରଃ। ଵିଷ୍ଣୁପଦ୍ଯା ଜଲେ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରତି ଲୋକେ ଚ ଲଭ୍ଯତେ
ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଲୋକମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ଧର୍ମର ଉତ୍ତରାଧିକାର ବାଚି, ପଢ଼େ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ପଦର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ଏହି ଲୋକରେ ପାଏ।
ଜନ୍ମଜନ୍ମକୃତୋ ଯେନ ମହାପାତକସଂଚଯଃ। ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଲଯଂ ଯାତି ସକୃଦୁଚ୍ଚରିତେ ଶ୍ରୁତେ
ଏହାର ଏକଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କଲେ, ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ମହାପାପ ସମସ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ନରୋତ୍ତମ ଉଵାଚ- ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଚ ଦେଵାନାମନ୍ଯେଷାଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ। ପ୍ରଭୁଃ କର୍ତା ଚ ହର୍ତ୍ତା ଚ ଗୋପ୍ତା ଭର୍ତ୍ତା ପିତା ପ୍ରସୂଃ
ନରୋତ୍ତମ କହିଲେ— ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ସ୍ୱାମୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ରକ୍ଷକ, ପୋଷକ, ପିତା ଓ ମୂଳ।
ଅସ୍ମାକଂ ଵାକ୍ଶ୍ରମୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ କଥନେନୈଵ ଯୁଜ୍ଯତେ। କିଂତୁ କୌତୂହଲଂ ମେଽସ୍ତି ପିପାସା ଵା କ୍ଷୁଧାପି ଵା
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାରେ ଆମର କଥା ଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ; ତଥାପି ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା, କିମ୍ବା ତୃଷ୍ଣା, କିମ୍ବା ଭୋକ ଅଛି।
କୃତଂ ପୃଚ୍ଛତି ଯେନୈଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ପ୍ରିଯେଣ ହି। ଅତୀତଂ ଚୈଵ ଜାନାତି କଥଂ ନାଥ ପତିଵ୍ରତା
ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ, ତାହା ପ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା କହିବା ଉଚିତ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ପତିବ୍ରତା ନାରୀ କିପରି ଅତୀତ ଘଟଣା ଜାଣନ୍ତି?
କିଂ ଵା ତସ୍ଯାଂ ପ୍ରଭାଵଂ ଚ ଵକ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯଶେଷତଃ। ଭଗଵାନୁଵାଚ- କଥିତଂ ମେ ପୁରା ଵତ୍ସ ପୁନଃ କୌତୂହଲଂ ଦ୍ଵିଜ
ନାହିଁ କି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ? ଭଗବାନ କହିଲେ— ମୁଁ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ କହିଛି, ହେ ପୁତ୍ର, ତଥାପି ତୁମେ ପୁନି ଜିଜ୍ଞାସା କରୁଛ।
କଥଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ। ପତିଵ୍ରତା ପତିପ୍ରାଣା ସଦା ପତ୍ଯୁର୍ହିତେ ରତା
ମୁଁ ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେସବୁ କଥା କହିଦେବି। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ପତିକୁ ଆତ୍ମାର ଭଳି ଭଲପାଏ, ସଦା ପତିଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥାଏ।
ଦେଵାନାମପି ସାଽଽରାଧ୍ଯା ମୁନୀନାଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାଂ। ଧଵସ୍ଯୈକସ୍ଯ ଯା ନାରୀ ଲୋକେ ପୂଜ୍ଯତମା ସ୍ମୃତା
ଏମିତି ଏକପତିବ୍ରତା ନାରୀକୁ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନୀୟ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି; ସେ ଏହି ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ।
ତସ୍ଯା ସଂମାନନେ ଗୁର୍ଵୀ ନିଭୃତା ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ମଧ୍ଯଦେଶେ ପୁରା ତାତ ନଗରୀ ଚାତିଶୋଭନା
ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାରେ କେବେ ଅତିରିକ୍ତ ହେବ ନାହିଁ; ପୂର୍ବକାଳରେ ମଧ୍ୟଦେଶରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସହର ଥିଲା।