କୁର୍ଵଂତଃ ପିତୃକାର୍ଯେଷୁ ପାପାତ୍ପୂତା ଦିଵଂ ଗତାଃ। ଶ୍ରୁତଂ ବହୁଵିଧଂ ନାଥ ମୁଖାତ୍ତେ ଚ ପୁରାତନମ୍
ତଥାପି, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନେ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ମୁଖରୁ ଅନେକ ପୁରୁଣା କଥା ଶୁଣିଛି ।
କ୍ଷଂତୁମର୍ହସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶାପସ୍ଯାଂତୋ ଵିଧୀଯତାମ୍। ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ-। ଶାପୋ ଵୋଥ ଯଥା ପାପ୍ମା ନ ତୁ ଧର୍ମଵିଚାରଣାତ୍
ଧର୍ମ ଜଣା, ଦୟା କରି ଏହି ଶାପର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର । ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ — 'ଏହି ଶାପ ଯେପରି ଅଛି, ଧର୍ମ ବିଚାର କରି ଦିଆଯାଇନାହିଁ ।'
ଚାଂଡାଲାଦୌ ସମୁତ୍ପନ୍ନାଃ ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ସ୍ମରିଷ୍ଯଥ। ନ ଚ ଵୋ ଜ୍ଞାନଲୋପଶ୍ଚ ସ୍ମୃତିଶାସ୍ତ୍ରମନଷ୍ଟକମ୍
ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେବ, ପୁରୁଣା ଘଟଣା ସ୍ମରଣ କରିବ । କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ହରାଇବ ନାହିଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୁଲିବ ନାହିଁ ।
ପାପଯୋନିଂ ସମୁତ୍ତୀର୍ଯ ପଶ୍ଚାନ୍ମୋକ୍ଷଂ ଗମିଷ୍ଯଥ। ତତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗୁରୁଶାପାତ୍ତୁ ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପାପ ଯୋନି ଛାଡ଼ି, ପରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବ । ତାପରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ ସେମାନେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଜାତାଶ୍ଚାଂଡାଲଯୋନୌ ତୁ ସର୍ଵେ ଜ୍ଞାନସମନ୍ଵିତାଃ। ସ୍ତନ୍ଯଂ ତୈସ୍ତୁ ନ ପୀତଂ ଵୈ ସ୍ମରଦ୍ଭିଃ ପୂର୍ଵଜନ୍ମ ତତ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚଣ୍ଡାଳ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ । ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ସେମାନେ ମାଆର ଦୁଧ ପିଇଲେ ନାହିଁ ।
ମୃତା ଜାତା ମୃଗାଃ ସର୍ଵେ ଚକ୍ରଵାକାଃ ପୁନର୍ଵନେ। ହଂସାସ୍ତୁ ମାନସେ ତୀର୍ଥେ ଶୁକ୍ଲା ଜାତାଃ ପୁନର୍ଦ୍ଵିଜାଃ
ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୃଗ ହେଲେ, ପୁଣି ଜଙ୍ଗଲରେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ହେଲେ । ମାନସ ସରୋବରରେ ଶୁଭ୍ର ହଂସ ହୋଇ, ପୁଣି ଦ୍ୱିଜ ହେଲେ ।
ମୁମୂର୍ଷଵୋ ମହାଭାଗା ମୃତାସ୍ତେ ଖେଦକାରଣାତ୍। ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ମହାରାଜୋ ଧର୍ମକେତୁରିତି ସ୍ମୃତଃ
ସେଇ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରି ଦୁଃଖରେ ପଡି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ଧର୍ମକେତୁ ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜାଙ୍କୁ ଲୋକେ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ।
ଯଯୌ ସ୍ନାତୁଂ ତତସ୍ତୀର୍ଥଂ ସଦାରଃ ସପରିଚ୍ଛଦଃ। ତତୋ ହଂସାସ୍ତ୍ରଯୋ ମୋହାଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଭୋଗ୍ଯଂ ତୁ ଯୋଷିତଃ
ତାପରେ ସେ ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଣୀ ଓ ସମସ୍ତ ସାଥିସହିତ ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ତିନିଟି ହଂସ ଭ୍ରମରେ ପଡି ନାରୀ ରୂପେ ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଚିଂତଯଂତଶ୍ଚ ଲୋକାଂତରମଯୁସ୍ତଦା। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵେଦଂ ଚ ଵେଦାଂଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ଯାସ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଭାବି ଅନ୍ୟ ଜଗତକୁ ଚାଲିଗଲେ। ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜାଣି, 'ଆମେ ମୁକ୍ତି ପାଇବା' ବୋଲି କହିଲେ।
ଚିଂତଯଂତୋ ଗତା ଅନ୍ଯେ ତତୋ ଲୋକାଂତରଂ ପ୍ରତି। ଅଥ ତ୍ରଯୋ ନୃପା ଜାତାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଵିପ୍ରସତ୍ତମାଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରି ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ପରେ ତିନିଜଣ ରାଜା ହେଲେ ଓ ଚାରିଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତତୋ ଵେଦାନ୍ଵେଦାଂଗାନି ସମଂତତଃ। ତପୋବଲାଦ୍ଵିଦଂତି ସ୍ମ ଵାର୍ତାଂ ଚାମୁତ୍ର ଚେହ ଚ
ତାପରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଏଠାର ଓ ପରଲୋକର ଖବର ଜାଣିପାରିଲେ।
ତ୍ରଯୋ ରାଜକୁଲେ ଜାତା ରାଜାନୋ ମଦମୋହିତାଃ। ଜ୍ଞାନଲୋପାତ୍ପରଂ ଲୋକଂ ନ ଜାନଂତି ହିତାହିତମ୍
ତିନିଜଣ ରାଜକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ରାଜା ହେଲେ, ଅହଂକାର ଓ ମୋହରେ ମତ୍ତ ହେଇ ରହିଲେ। ଜ୍ଞାନ ନଥିବାରୁ ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଲୋକ କିମ୍ବା ଭଲ ମନ୍ଦ କିଛି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ।
ତେ ଚ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ସଂଦେହାଦାହୂଯ ଚେଟକଂ ସ୍ଵକମ୍। ରାଜ୍ଞୋ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵକାର୍ପଣ୍ଯାତ୍ପତ୍ରଂ ଦେହି ଚ ସଂଭ୍ରମାତ୍
ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ନିଜ ଚେଟକୁ ଡାକି କହିଲେ, 'ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ନିଜ ନମ୍ରତାରେ ଏହି ଚିଠି ଦ୍ରୁତ ଦେଇ ଆସ।'
ସପ୍ତ ଵ୍ଯାଧା ଦଶାର୍ଣେଷୁ ମୃଗାଃ କାଲଂଜରେ ଗିରୌ। ଚକ୍ରଵାକାଃ ଶରଦ୍ଵୀପେ ହଂସାଃ ସରସି ମାନସେ
ସାତଜଣ ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଦେଶରେ ଶିକାରୀ, କାଳଞ୍ଜର ପାହାଡରେ ମୃଗ, ଶରଦ୍ଦ୍ୱୀପରେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଓ ମାନସ ସରୋବରରେ ହଂସ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତେପି ଜାତାଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ। ପ୍ରସ୍ଥିତା ଦୂତମଧ୍ଵାନଂ ଯୂଯଂ କିମଵସୀଦଥ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦୂତ ହୋଇ ଯିବାବେଳେ, 'ତୁମେ କାହିଁକି ଦୁଃଖିତ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚେଟକୋ ଲେଖଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ସମଦର୍ଶଯତ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲେଖଂ ତୁ ରାଜାନୋ ରାଜ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଯୁର୍ଦ୍ଵିଜାନ୍
ଚେଟକ ଚିଠି ନେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲା। ରାଜାମାନେ ଚିଠି ଦେଖି ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଛାଡି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ତତସ୍ତେଷାଂ ଗତାସ୍ତେ ଚ ତପୋଧନାଃ। ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ମୋକ୍ଷଂ ଯାତାଶ୍ଚ ତୈସ୍ସହ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେଇ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଚାଲିଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ସେମାନେ ସହିତ ମିଶି ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧେ ସପ୍ତଵ୍ଯାଧାଦିକଂ ଦ୍ଵିଜ। ଅକ୍ଷଯଂ ଚାନ୍ନପାନଂ ଚ ପିତୄଣାମୁପତିଷ୍ଠତି
ଯେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ସାତ ଜଣ ଶିକାରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନରେ ଶୁଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ପାଇଥିବେ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ-। ଵିତ୍ତହୀନସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପିତୃକାର୍ଯଂ କଥଂ ଭଵେତ୍। ତପସ୍ଵିନୋ ଵନସ୍ଥସ୍ଯ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଚ କେଶଵ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ହେ କେଶବ, ଧନ ନଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବନରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି କିପରି ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ?
ଭଗଵାନୁଵାଚ-। ତୃଣକାଷ୍ଠାର୍ଜନଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାର୍ଥଯିତ୍ଵା ଵରାଟକମ୍। କରୋତି ପିତୃକାର୍ଯାଣି ତତୋ ଲକ୍ଷଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ୩୦୦ 1.50.
ଭଗବାନ କହିଲେ— ଯଦି କେହି ଘାସ କାଠ ଆଣି ଏକ ଛୋଟ ମୁଦ୍ରା ମାଗି ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତେବେ ଏହାର ଫଳ ଲକ୍ଷଗୁଣା ଅଧିକ ମିଳେ।
ଅକର୍ତଵ୍ଯଂ ଶତଂ କୃତ୍ଵା ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରୋତି ଯଃ। ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାତି ଚ ମାନଵଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଲୋକ ଶତ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଓ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ସର୍ଵାଭାଵେ ପିତୃତିଥୌ ଗୋଭ୍ଯୋ ଘାସଂ ଦଦାତି ଯଃ। ଫଲଂ ଚ ପିଂଡଦାନସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯଧିକଂ ନରଃ
ଯଦି କିଛି ନଥିବାବେଳେ ପିତୃତିଥିରେ ଗାଈଙ୍କୁ ଘାସ ଦିଏ, ତେବେ ସେ ଲୋକ ପିଣ୍ଡଦାନର ଫଳଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ପୁରା ଵୈରାଟଵିଷଯେ ରୁରୋଦାତୀଵ ଦୀନକଃ। ପିତୃତିଥୌ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ସର୍ଵାଭାଵାଚ୍ଚ ରୋଦିତି
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବୈରାଟ ଦେଶରେ ଏକ ବହୁତ ଦୁଃଖୀ ଲୋକ ବହୁତ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ପିତୃତିଥି ଆସିଲାବେଳେ ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ନଥିବାରୁ ଦୁଃଖରେ ରୋଇଲେ।
ରୁଦିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ ସୋପି ପପ୍ରଚ୍ଛ କୋଵିଦଂ ଦ୍ଵିଜଂ। ବ୍ରହ୍ମନ୍ପିତୃତିଥାଵଦ୍ଯ କିଂସ୍ଵିତ୍କୃତ୍ଵା ହିତଂ ଭଵେତ୍
ବହୁତ ଦିନ ରୋଇ ସେ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପିତୃତିଥି ଆସିଛି, ଏବେ କଣ କଲେ ଭଲ ହେବ?'
ଵରାଟକଶ୍ଚ ମେ ନାସ୍ତି ଧନଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂଵର। ଉପଦେଶଂ ଚ ମେ ଦେହି ଯେନ ଧର୍ମେ ସ୍ଥିତୋ ହ୍ଯହମ୍
ମୋ ପାଖରେ ଏକଟି ମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦୟାକରି ମୋତେ ଏମିତି ଉପଦେଶ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ ରହିପାରିବି।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ-। ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ଵନେ ତାତ ମୁହୂର୍ତେ କୁତପେଽଧୁନା। ଘାସଂ ପିତରମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଗଵେ ଦେହୀତି ସତ୍ଵରମ୍
ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ— ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୀଘ୍ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଅ; ତୁମର ପିତାଙ୍କ ନାମରେ ଗାଈକୁ ଘାସ ଦିଅ, ଏବଂ ବିଳମ୍ବ ନ କର।
ତତସ୍ତସ୍ଯୋପଦେଶେନ ଗୃହୀତ୍ଵା ଘାସପୂଲକମ୍। ଗଵେ ଦତ୍ଵା ଯଥାହୃଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ପିତୁରେଵ ଚ
ସେ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଘାସର ଏକ ଗଠୁଅ ନେଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ଗାଈକୁ ଦେଲା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କର ପୋଷଣ ହେଉ, ଏବଂ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲା।
ଏତତ୍ପୁଣ୍ଯପ୍ରସାଦେନ ଗତୋସୌ ସୁରମଂଦିରମ୍। ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ସୁଚିରଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଉତ୍ପନ୍ନୋ ଧନିନାଂ କୁଲେ
ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ଧନୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଧନଵାନ୍ସ ପୁରା ପୁଣ୍ଯାତ୍ପିତୃଯଜ୍ଞସ୍ଯ କାରଣାତ୍। ସ ଦଦାତି ପିତୁଃ ପିଂଡଂ ସର୍ଵସ୍ଵେନ ଧନେନ ଚ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ପିତୃଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ଧନୀ ହେଲା; ସେ ପିତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦେଲା, ଏବଂ ନିଜ ସମସ୍ତ ଧନ ଦାନ କଲା।
ତତ୍ରୈକଜନ୍ମନୋଭ୍ଯାସାଦ୍ଗତୋସୌ ଵିଷ୍ଣୁମଂଦିରମ୍। ଭୁକ୍ତ୍ଵାନନ୍ତସୁଖଂ ତତ୍ର ସାର୍ଵଭୌମୋଭଵନ୍ନୃପଃ
ଏକ ଜନ୍ମର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ସେଠାରେ ଅନନ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ହେଲା।