ଵିଧିନାନଶନେ ନୈଵ ପିତୁଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦଦାତି ଯଃ। ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଧୀରସ୍ଯ ଶୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଗୁଣମ୍
ଯଦି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପବାସ ବେଳେ ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସ୍ଵର୍ଗ ଦେଇପାରେନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଦୃଢ଼ ପୁଅର ଗୁଣ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ରାଜସୂଯଶତାନି ଚ। ଭଵେଦନଶନେ ପୁଣ୍ଯଂ ତୀର୍ଥକୋଟିଗୁଣଂ ତଯୋଃ
ଉପବାସରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରୁ ଅଧିକ, ଏହା ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟରୁ କୋଟି ଗୁଣା ବେଶି।
ଭାଗୀରଥ୍ଯା ଜଲେ ଚୈଵ ଯୋ ମୃତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ପଯୋଧରରସଂ ମାତୁର୍ନ ପିବେନ୍ମୁକ୍ତତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ ଏବଂ ଜନନୀଙ୍କ ଦୁଧ ପିଉନଥାଏ, ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତ୍ଯଜେଦ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ଅଭୀଷ୍ଟଂ ଚ ଫଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମଦ୍ଦେହେ ପ୍ରଵିଲୀଯତେ
ଯିଏ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାକ୍ରମେ ବାରାଣସୀରେ ଜୀବନ ଛାଡ଼େ, ସେ ନିଜ ଚାହିଦା ଫଳ ଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ମୋର ଅଂଶରେ ଲୀନ ହୁଏ।
ଯା ଗତିର୍ଯୋଗଯୁକ୍ତାନାଂ ମୁନୀନାମୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେତସାଂ। ସା ଗତିସ୍ତ୍ଯଜତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରେଷୁ ସପ୍ତସୁ
ଯେଉଁ ଦଶାକୁ ଯୋଗୀ ଓ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ପାଉଥିବେ, ସେଇ ଦଶାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଉଥିବେ।
ଲୋହିତସ୍ଯ ଵିଶେଷେଣ ତୀରୋତ୍ତରସମାଶ୍ରିତଃ। ଵିଧିନା ଯସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ସ ଚ ମତ୍ସମତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଲୋହିତା ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନ ଛାଡ଼େ, ସେ ମୋ ପରି ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ତସ୍ଯୈଵ ଚୋର୍ଵଶୀକେଶେ ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ମୃତୋତ୍ପନ୍ନଃ ସମାପ୍ନୋତି ସର୍ଵଂ ଦୋଷୈର୍ନ ଲିପ୍ଯତେ
ଉର୍ବଶୀକେଶ ପବିତ୍ର ତୀରେ ଯଦି କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପୁନଃଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଗୃହସ୍ଯାଭ୍ଯଂତରେ ଯସ୍ଯ ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍। ଯାଵଦ୍ଗ୍ରଂଥିର୍ଗୃହେ ତିଷ୍ଠେତ୍ତାଵଦ୍ବଂଧୋ ଭଵେ ତନୌ
ଯେଉଁଠି ନିଜ ଘର ଭିତରେ କାହାରି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହ ଘର ସହିତ ଜଡିତ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନ୍ଧନ ରହିଥାଏ।
ହାଯନେହାଯନେ ଚାପି ଏକୈକଂ ପରିହୀଯତେ। ପଶ୍ଯତାଂ ପୁତ୍ରବଂଧୂନାଂ ଵଂଧନେ ନାସ୍ତି ନିଷ୍କୃତିଃ
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକ ଏକ କରି ବନ୍ଧନ କମିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପୁଅ-ପରିବାର ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ।
ପର୍ଵତେ କାନନେ ଦୁର୍ଗେ ସ୍ଥାନେ ଵା ଜଲଵର୍ଜିତେ। ମୃତୋ ଦୁର୍ଗତିମାପ୍ନୋତି କୀଟାଦୌ ଜାଯତେ ପୁନଃ ୨୫୦ 1.50.
ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, କଷ୍ଟଦାୟକ ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଜଳ ନଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଯଦି କେହି ମରନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖଦ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ପୁନି କୀଟ ଆଦି ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ସଂସ୍କାରଶ୍ଚ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ଯ ମୃତସ୍ଯ ପରଵାସରେ। ଷଷ୍ଟିର୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି କୁଂଭୀପାକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି
ଯଦି କାହାରୋ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପରଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେ ଲୋକ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଥାଏ।
ଅସ୍ପୃଶ୍ଯସ୍ପର୍ଶନାଦେଵ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଃ ପତିତୋ ମୃତଃ। ସୁଚିରଂ ନରକେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତିଷୁ ଜାଯତେ
ଯେଉଁଠି ଅସ୍ପୃଶ୍ୟଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେ ଲୋକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନରକରେ ରହି, ପରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ତଥୈଵ ବହୁକୀଟେଷୁ ଜାଯତେ ସତ୍ତ୍ଵଜାତିଷୁ। ତସ୍ମାନ୍ନ ଚିରକାଲେଷୁ ଜାନୀଯାତ୍ପୁଣ୍ଯପାତକମ୍
ଏହିପରି, ସେ ଅନେକ ପ୍ରକାର କୀଟପতଙ୍ଗ ଓ ନିମ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ତେଣୁ, ଜଣେ ଲୋକ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ପୁଣ୍ଯାତ୍ପୁଣ୍ଯପ୍ରଯୋଗୈଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ମର୍ତ୍ଯଵାସିନାମ୍। ମରଣେ ଯା ଗତିଃ ପୁଂସାଂ ଗତିର୍ଭଵତି ତାଦୃଶୀ
ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯେଉଁ ଗତି ହୁଏ, ସେହି ତାଙ୍କର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ।
ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥେ ମୃତୋ ଯସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମାନି ଚିଂତଯନ୍। ପାପାତ୍ପୂତୋ ଵ୍ରଜେତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ସର୍ଵଦୋଷୈର୍ନ ଲିପ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଲୋକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଚିନ୍ତା କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ କୌଣସି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଛୁଁଇପାରେ ନାହିଁ।
ପିତୁର୍ମୃତସ୍ଯ ଦେହଂ ତୁ ଵହେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସୁତୋ ବଲୀ। ପଦେପଦେଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଯଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ତାଙ୍କର ମୃତ ପିତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବୋକି ନେଇଯାଏ, ସେ ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇଥାଏ।
ପ୍ରାକ୍ଚିତୌ ଚ ପିତୁର୍ଦେହେ ମୁଖାଗ୍ନିଂ କାରଯେତ୍ସୁତଃ। ଵିଧିନା ମଂତ୍ରପୂତେନ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେହଂ ଦହେତ୍ପୁନଃ
ଶ୍ମଶାନରେ ପୁଅ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ପିତାଙ୍କ ଦେହରେ ମୁଁହରେ ଅଗ୍ନି ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହକୁ ଦାହ କରିବା ଦରକାର।
ଲୋଭମୋହସମାଯୁକ୍ତଂ ପାପପୁଣ୍ଯସମାଵୃତମ୍। ଦହେଯଂ ସର୍ଵଗାତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନ୍ଲୋକାନ୍ସ ଗଚ୍ଛତୁ
ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଭରିଥିବା, ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଏହି ଦେହକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ।
ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଚ ଲଂଘଯେତ୍ପୁତ୍ରୋପ୍ଯସ୍ଥିସଂଚଯନଂ ପ୍ରତି। ଦଶାହେ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ଚାର୍ଦ୍ରଵସ୍ତ୍ରଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଦେହକୁ ଦାହ କରି ସେ ପୁଅ ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ଅପରପାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦଶମ ଦିନ ଆସିଲେ ତାଙ୍କର ଭିଜା କପଡ଼ା ଛାଡ଼ିଦେବା ଦରକାର।
ଛିତ୍ଵା ଚ ଲୋହିତଂ ଚେଲଂ ଵହ୍ନୌ ଚାଥ ଜଲେ କ୍ଷିପେତ୍। ତତଶ୍ଚୈକାଦଶାହେ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ରକ୍ତ ଲଗା କପଡ଼ାକୁ କାଟି, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ପାଣିରେ ପକେଇଦେବା ଉଚିତ; ଏପରେ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।
ପ୍ରେତସ୍ଯ ଦେହପୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈକଂ ତୁ ଭୋଜଯେତ୍। ଦାନଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଵିଧିଵଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ପୀଠଂ ଚ ପାଦୁକାମ୍
ପିତୃ ଦେହର ପୋଷଣ ପାଇଁ, ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କପଡ଼ା, ପୀଠି ଓ ପାଦୁକା ଦାନ କରିବା ଦରକାର।
ସର୍ଵୋପକରଣୈସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଧରାଦିଗଜଵାଜିକମ୍। କୃଷ୍ଣାଂ ଗାଂ ଚ ପ୍ରଦଦ୍ଯାତ୍ତୁ ସର୍ଵପାପଵିମୁକ୍ତଯେ
ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ସହିତ, ଭୂମି, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ କଳା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଚତୁର୍ଥାହେ ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଚ ଷଣ୍ମାସେ ଚାବ୍ଦିକେ ତଥା। ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରତିମାସ୍ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯେ ତାନି ଷୋଡଶ
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ, ତିନି ପକ୍ଷ ପରେ, ଛଅ ମାସ ପରେ ଏବଂ ବର୍ଷ ପରେ, ଦ୍ୱାଦଶଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଏହିପରି ମୋଟ ଷୋଳଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଯସ୍ଯୈତାନି ନ ସଂତୀହ ଯଥାଶକ୍ତି ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା। ପିଶାଚତ୍ଵଂ ସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ ଦତ୍ତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି
ଯେଉଁଠି ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧଗୁଡ଼ିକ କରାଯାଏନାହିଁ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅନୁଯାୟୀ କରାଯାଏ, ସେ ଲୋକ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଭୂତ ରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଯାଏ।
ଅବ୍ଦମଂବୁଘଟଂ ଦଦ୍ଯାଦନ୍ନଂ ଚାମିଷସଂଯୁତଂ। ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯମଭାଵାଚ୍ଚ କ୍ଷପନ୍ମାସଂ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ବର୍ଷ ପାଇଁ ପାଣିର ଘଡ଼ା ଦେବା ଉଚିତ, ଓ ମାଂସ ମିଶିତ ଭୋଜନ ଦେବା ଦରକାର; ସମସ୍ତ କିଛି ଅସ୍ଥାୟୀ ଥିବାରୁ, ପ୍ରତିମାସ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସପିଂଡୀକରଣଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଗତେ ସଂଵତ୍ସରେ ବୁଧଃ। ପାର୍ଵଣସ୍ଯ ଵିଧାନେନ କାରଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପିତୁରବ୍ଦମଶୌଚଂ ସ୍ଯାନ୍ମାତୁଃ ଷଣ୍ମାସମେଵ ଚ। ତ୍ରିମାସଂ ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚୈଵ ତଦର୍ଦ୍ଧଂ ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରଯୋଃ
ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ, ମାଆଙ୍କ ପାଇଁ ଛଅ ମାସ, ଜଣେ ମହିଳା ପାଇଁ ତିନି ମାସ, ଏବଂ ଭାଇ କିମ୍ବା ପୁଅ ପାଇଁ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ସମୟ ଅଶୌଚ ରହିଥାଏ।
ସପିଂଡାନାମଶୌଚଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯାଵଦ୍ଗେହେ ସ ତିଷ୍ଠତି। ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଯନ୍ନିଷିଦ୍ଧଂ ତୁ ଶୃଣୁ ତାତ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ସପିଣ୍ଡମାନଙ୍କର ଅଶୌଚ ଯେତେବେଳେ ସେ ଘରେ ରହନ୍ତି, ସେତେଦିନ ରହିଥାଏ; ବେଟା ପାଇଁ କଣ କରିବା ନିଷିଦ୍ଧ, ଏହା ଏବେ ଶୁଣ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସଦାଚାରୀ ନ ଗଚ୍ଛେଚ୍ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଂ କ୍ଵଚିତ୍। ସପ୍ତଘଟ୍ଯାଃ ପରଂ ଚୈଵ ନଵଘଟ୍ଯାଶ୍ଚ ପୂର୍ଵତଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସଦା ନୀତିରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଜଣା ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ସପ୍ତମ ଘଟି ପରେ ଓ ନବମ ଘଟି ପୂର୍ବରୁ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ସ କାଲଃ କୁତପୋ ଜ୍ଞେଯଃ ପିତୄଣାଂ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତ୍ରୀଣି ପଵିତ୍ରାଣି ଦୌହିତ୍ରଂ କୁତପସ୍ତିଲାଃ
ଏହି ସମୟକୁ କୁଟପ ବୋଲି ଜଣାଯିବ; ଏହି ସମୟରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ତିଆଁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ । ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତିନିଟି ଜିନିଷ ପବିତ୍ର — ଝିଅର ପୁଅ, କୁଟପ ସମୟ ଓ ତିଳ ।