ଧନଂ ପୁତ୍ରା ଯଶଃ କାମ୍ଯମଭୀଷ୍ଟମାଯୁରେଵ ଚ। ସର୍ଵାଣ୍ଯେତାନି ଲଭ୍ଯଂତେ ଜନ୍ମଜନ୍ମସୁ ମାନଵୈଃ
ଧନ, ସନ୍ତାନ, ଖ୍ୟାତି, ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ—ଏସବୁ ମାନବମାନେ ପ୍ରତିଜନ୍ମରେ ପାଇଥାନ୍ତି।
ପିତୄଣାଂ ଚ ଵରେଣୈଵ ତସ୍ମାନ୍ମୈନଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍। ଵିଵାହଵ୍ରତଯଜ୍ଞାଦୌ କୃତ୍ଵା ନାଂଦୀମୁଖଂ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏହା ସବୁ ପିତୃମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମିଳେ; ତେଣୁ ଏହାକୁ କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବିବାହ, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ଆଦି ଆରମ୍ଭରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ନାନ୍ଦୀମୁଖ ନାମକ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଅକ୍ଷଯଂ ଲଭତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଗୋତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧତେ। ଏତଦ୍ଵିପର୍ଯଯୋ ଯସ୍ଯ ସ ଯାତି ନରକଂ ନରଃ
ସେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ତାଙ୍କର ଗୋତ୍ର ବଢ଼େ; ଯିଏ ଏହାର ବିପରୀତ କରେ, ସେ ନରକକୁ ଯାଏ।
କୁଲକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ସ ଜୀଵୋ ଦୁଃଖିତୋ ଭଵେତ୍। ତତସ୍ତୁ ପୂଜଯେଦଗ୍ରେ ଗଣେଶଂ ଶଂଭୁନଂଦନମ୍
ତାଙ୍କର କୁଳ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ଆତ୍ମା ଦୁଃଖିତ ହୁଏ। ତେଣୁ ପ୍ରଥମେ ଶିବଙ୍କ ପୁଅ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପରଂ ଷୋଡଶମାତୄଶ୍ଚ ତତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପିତୃସଂଚଯମ୍। ନାଂଦୀମୁଖେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରପିତାମହପୂର୍ଵକମ୍
ତାପରେ ଷୋଳ ଜଣ ମାଆଙ୍କୁ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ପରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ନାନ୍ଦୀମୁଖ କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରପିତାମହ ଆଦି ଅନୁକ୍ରମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ନାଂଦୀମୁଖେ ଦ୍ଵିଜାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ୍ଥାପଯେତ୍ପ୍ରାଙ୍ମୁଖାନ୍ସୁଧୀଃ। ଉଚ୍ଚାରଯେନ୍ନମୋଵାକ୍ଯଂ ସ୍ଵଧା ଚାନ୍ଯତ୍ର ଯୋଜଯେତ୍
ନାନ୍ଦୀମୁଖ କ୍ରିୟାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ପୂର୍ବମୁଖୀ କରି ବସାଇବା ଉଚିତ। ସେ ନମସ୍କାର ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟଠାରେ 'ସ୍ୱଧା' ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହଣେ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯସ୍ଯ ଦତ୍ଵା ପିଂଡୋଦକଂ ନରଃ। ଅକ୍ଷଯଂ ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପିତୄଣାଂ ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଦ୍ଧନମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ, ଯିଏ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କର ପୋଷଣ ବଢ଼ାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ପିଂଡୋଦକଂ ନରଃ। ନ ଦଦାତି ପିତୄଣାଂ ତୁ ଚାଂଡାଲତ୍ଵଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯଦି କେହି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେନି, କିମ୍ବା ସମର୍ଥ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦେଇନାହାଁତି, ସେ ଚାଣ୍ଡାଳ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ସର୍ଵଂ ଭୂମିସମଂ ଦାନଂ ସର୍ଵେ ଵ୍ଯାସସମା ଦ୍ଵିଜାଃ। ସର୍ଵଂ ଗଂଗାସମଂ ତୋଯଂ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ନିଶାକରେ
ସମସ୍ତ ଭୂମି ଦାନ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବ୍ୟାସ ସମାନ; ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ରାହୁ ଗ୍ରହଣ ହେବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜଳ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସମାନ।
ଇଂଦୋର୍ଲକ୍ଷଗୁଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦଶଲକ୍ଷଂ ତୁ ଭାସ୍କରେ। ଗଂଗାତୋଯେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତ ଇଂଦୋଃ କୋଟୀ ରଵେର୍ଦଶ
ଚନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଲକ୍ଷଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ କହାଯାଇଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦଶଲକ୍ଷ। ସେଇ ସମୟରେ ଯଦି ଗଙ୍ଗା ଜଳ ମିଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦଶ କୋଟି ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏକ କୋଟି।
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ଦତ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍। ତତ୍ଫଲଂ ଜାହ୍ନଵୀସ୍ନାନେ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ନିଶାକରେ
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନର ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଗଙ୍ଗାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ରାହୁ ଗ୍ରହଣ ବେଳେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯଗ୍ରହେ ଚୈଵ ଅଵଗାହତି ଜାହ୍ନଵୀଂ। ସ ସ୍ନାତସ୍ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ କିମର୍ଥମଟତେ ମହୀମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ହୁଏ; ତେବେ ସେ କାହିଁକି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବେ?
ସୂର୍ଯଗ୍ରହଃ ସୂର୍ଯଵାରେ ସୋମେ ସୋମଗ୍ରହସ୍ତଥା। ଚୂଡାମଣିରିତି ଖ୍ଯାତସ୍ତତ୍ରାନଂତଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍
ରବିବାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ସୋମବାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ହେଲେ, ଏହାକୁ 'ଚୂଡାମଣି' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ମନ୍ୟାଯାଏ।
ସମୁପୋଷ୍ଯ ତଯୋଃ ପୂର୍ଵେ ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥେ ତୁ ଯଃ ପୁମାନ୍। ଦତ୍ଵା ପିଂଡୋଦକଂ ଦାନଂ ସତ୍ଯଲୋକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକର ଆଗରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ ଉପବାସ କରି, ଯିଏ ପିଣ୍ଡ, ପାଣି ଓ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସତ୍ୟଲୋକରେ ସ୍ଥାନ ପାଏ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ-। ପିତୁରେଵ ମହାଯଜ୍ଞଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚ ଭଵତେରିତଂ। ତାତା ପଶ୍ଚିମକାଲାଦୌ କିଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ସୁତେନ ହି
ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ— ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମହାଯଜ୍ଞ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି। ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ପିତାଙ୍କ ଜୀବନର ଶେଷ ସମୟରେ ପୁଅ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
କିଂ କୃତ୍ଵା ଚ ପରଂ ଶ୍ରେଯୋ ଜନ୍ମଜନ୍ମସୁ ଲଭ୍ଯତେ। ପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା ଦେଵ ଯତ୍ନତୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ପୁଅ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିପାରିବ? ଦୟାକରି ଦେବତା, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ-। ପୂର୍ଵେ ଵଯସି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ପିତା ପୁତ୍ର ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ଉତ୍ତରେ ଚ ସୁତସ୍ତାତଃ ପାଲନାନ୍ନ ତୁ ପୂଜନାତ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ଆଗରୁ ଯୁବାବସ୍ଥା ଆସିଲେ, ଏକଜଣ ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟଜଣ ପିତା ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ, ପୁଅ ପିତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହୁଅନ୍ତି, କେବଳ ପୂଜା କରିବା ନୁହେଁ।
ଦେଵଵତ୍ପୂଜଯେତ୍ତାତଂ ସ୍ନେହଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଚ ପୁତ୍ରଵତ୍। ନ ଲଂଘଯେଦ୍ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ମନସାପି କଦାଚନ
ପୁଅ ଦେବତା ପରି ପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ପୁଅ ପରି ସ୍ନେହ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ କେବେଉ ମନରେ ମଧ୍ୟ ପିତାଙ୍କ କଥା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଆତୁରସ୍ଯ ପିତୁଃ ପୁତ୍ରୋ ଯସ୍ତୁ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରତିକ୍ରିଯାଂ। ସୋକ୍ଷଯଂ ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସଦା ଦେଵୈଃ ପ୍ରପୂଜ୍ଯତେ
ଏକ ପୁଅ ଯଦି ତାଙ୍କ ଅସୁସ୍ଥ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ସେ ଅବିନଶୀ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପାଇଁଥାଏ ଏବଂ ସଦା ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ମୁମୂର୍ଷୋରପିତା ତସ୍ଯ ପଶ୍ଯତୋ ମୃତ୍ଯୁଲକ୍ଷଣମ୍। କୃତ୍ଵା ଚ ଯଜନଂ ପୁତ୍ରୋ ଦେଵାନାଂ ତୁଲ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ପିତା ମୃତ୍ୟୁର ଚିହ୍ନ ଦେଖି ମରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ପୁଅ ଯଦି ଯଥାଯଥ ନିୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ପାଇଁଥାଏ।
ଵିଧିନାନଶନେ ନୈଵ ପିତୁଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦଦାତି ଯଃ। ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଧୀରସ୍ଯ ଶୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଗୁଣମ୍
ଯଦି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପବାସ ବେଳେ ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସ୍ଵର୍ଗ ଦେଇପାରେନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଦୃଢ଼ ପୁଅର ଗୁଣ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ରାଜସୂଯଶତାନି ଚ। ଭଵେଦନଶନେ ପୁଣ୍ଯଂ ତୀର୍ଥକୋଟିଗୁଣଂ ତଯୋଃ
ଉପବାସରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରୁ ଅଧିକ, ଏହା ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟରୁ କୋଟି ଗୁଣା ବେଶି।
ଭାଗୀରଥ୍ଯା ଜଲେ ଚୈଵ ଯୋ ମୃତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ପଯୋଧରରସଂ ମାତୁର୍ନ ପିବେନ୍ମୁକ୍ତତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ ଏବଂ ଜନନୀଙ୍କ ଦୁଧ ପିଉନଥାଏ, ସେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତ୍ଯଜେଦ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ଅଭୀଷ୍ଟଂ ଚ ଫଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମଦ୍ଦେହେ ପ୍ରଵିଲୀଯତେ
ଯିଏ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାକ୍ରମେ ବାରାଣସୀରେ ଜୀବନ ଛାଡ଼େ, ସେ ନିଜ ଚାହିଦା ଫଳ ଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ମୋର ଅଂଶରେ ଲୀନ ହୁଏ।
ଯା ଗତିର୍ଯୋଗଯୁକ୍ତାନାଂ ମୁନୀନାମୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେତସାଂ। ସା ଗତିସ୍ତ୍ଯଜତଃ ପ୍ରାଣାନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରେଷୁ ସପ୍ତସୁ
ଯେଉଁ ଦଶାକୁ ଯୋଗୀ ଓ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ପାଉଥିବେ, ସେଇ ଦଶାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଉଥିବେ।
ଲୋହିତସ୍ଯ ଵିଶେଷେଣ ତୀରୋତ୍ତରସମାଶ୍ରିତଃ। ଵିଧିନା ଯସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ସ ଚ ମତ୍ସମତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଲୋହିତା ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନ ଛାଡ଼େ, ସେ ମୋ ପରି ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ତସ୍ଯୈଵ ଚୋର୍ଵଶୀକେଶେ ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ମୃତୋତ୍ପନ୍ନଃ ସମାପ୍ନୋତି ସର୍ଵଂ ଦୋଷୈର୍ନ ଲିପ୍ଯତେ
ଉର୍ବଶୀକେଶ ପବିତ୍ର ତୀରେ ଯଦି କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପୁନଃଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଗୃହସ୍ଯାଭ୍ଯଂତରେ ଯସ୍ଯ ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍। ଯାଵଦ୍ଗ୍ରଂଥିର୍ଗୃହେ ତିଷ୍ଠେତ୍ତାଵଦ୍ବଂଧୋ ଭଵେ ତନୌ
ଯେଉଁଠି ନିଜ ଘର ଭିତରେ କାହାରି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହ ଘର ସହିତ ଜଡିତ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନ୍ଧନ ରହିଥାଏ।
ହାଯନେହାଯନେ ଚାପି ଏକୈକଂ ପରିହୀଯତେ। ପଶ୍ଯତାଂ ପୁତ୍ରବଂଧୂନାଂ ଵଂଧନେ ନାସ୍ତି ନିଷ୍କୃତିଃ
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକ ଏକ କରି ବନ୍ଧନ କମିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପୁଅ-ପରିବାର ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ।
ପର୍ଵତେ କାନନେ ଦୁର୍ଗେ ସ୍ଥାନେ ଵା ଜଲଵର୍ଜିତେ। ମୃତୋ ଦୁର୍ଗତିମାପ୍ନୋତି କୀଟାଦୌ ଜାଯତେ ପୁନଃ ୨୫୦ 1.50.
ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, କଷ୍ଟଦାୟକ ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଜଳ ନଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଯଦି କେହି ମରନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖଦ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ପୁନି କୀଟ ଆଦି ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।