ମନ୍ଯୁର୍ନିପତତେ ଯସ୍ମିନ୍ପୁତ୍ରେ ପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ। ତନ୍ନିରଯଂ ନାବାଧେହଂ ନ ଧାତା ନ ଚ ଶଂକରଃ
ଯେଉଁଠି ପିତାମାତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ସଦା ପୁଅ ଉପରେ ପଡ଼େ, ସେ ନରକକୁ ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ଶିବ, କେହି ବାରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ପିତରୌ ଗଚ୍ଛ କୁରୁ ପୂଜାଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ। ତତସ୍ତ୍ଵଂ ହିତଯୋରେଵ ପ୍ରସାଦାନ୍ମତ୍ପଦଂ ଵ୍ରଜ
ତେଣୁ, ତୁମେ ପିତାମାତାଙ୍କଠାରେ ଯାଇ, ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ପୂଜା କର; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମାତ୍ର ମୋ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ତୁ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୁନରାହ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍। ପ୍ରସନ୍ନୋ ଯଦି ମେ ନାଥ ରୂପଂ ସ୍ଵଂ ଦର୍ଶଯାଚ୍ଯୁତ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁନି ଜଗଦ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ: ନାଥ, ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାନ୍ତୁ, ଅଚ୍ୟୁତ।
ତତୋ ଦ୍ଵିଜପ୍ରଣଯତଃ ପ୍ରସନ୍ନହୃଦଯୋ ଵଶୀ। ରୂପଂ ସ୍ଵଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମଣେ
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପ୍ରେମ ଦେଖି, କୃପାମୟ ହୃଦୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଧାରଣଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍। କାରଣଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ତେଜସା ପୂରଯଜ୍ଜଗତ୍
ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ରୂପରେ ଦେଖାଇଲେ, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଂଡଵଦ୍ଵିପ୍ର ଉଵାଚ ପୁନରଚ୍ଯୁତମ୍। ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଅଦ୍ଯ ମେ ଚକ୍ଷୁଷୀ ଶିଵେ
ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କହିଲେ: ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ, ଆଜି ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ଶୁଭ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ଚ କରୌ ଶ୍ଲାଘ୍ଯୌ ଧନ୍ଯୋହଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵର। ଅଦ୍ଯ ମେ ପୁରୁଷା ଯାଂତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସନାତନମ୍
ଆଜି ମୋର ହାତ ଗୌରବ ଯୋଗ୍ୟ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ହେ ଜଗଦୀଶ୍ୱର; ଆଜି ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ନଂଦଂତି ବାଂଧଵା ମେଦ୍ଯ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜନାର୍ଦନ। ଇଦାନୀଂ ଚ ପ୍ରସିଦ୍ଧା ମେ ସର୍ଵେ ଚୈଵ ମନୋରଥାଃ
ମୋ ବାନ୍ଧବମାନେ ତୁମ କୃପାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ହେ ଜନାର୍ଦନ; ଏବେ ମୋର ସମସ୍ତ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହେଲା।
କିଂତୁ ମେ ଵିସ୍ମଯୋ ନାଥ ମୂକାଦି ଜ୍ଞାନିନୋ ଭୃଶମ୍। କଥଂ ଜାନଂତି ମଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଦେଶାଂତରମୁପସ୍ଥିତମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି—ମୁଁ ଦୂର ଦେଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କିପରି ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି?
ତସ୍ଯ ଗେହୋଦରାକାଶେ ସ୍ଥିତୋ ଵିପ୍ରୋତିଶୋଭନଃ। ତଥା ପତିଵ୍ରତା ଗେହେ ତୁଲାଧାରଶିରସ୍ଯପି
ସେ ଘରର ଭିତରକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିବାସ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଏକ ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଘରରେ ଓ ତୁଳାଧାରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତଥା ମିତ୍ରାଦ୍ରୋହକସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵମଂଦିରେ। ଅନୁଗ୍ରହାଚ୍ଚ ମେ ଵିପ୍ର ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଏହିପରି ଯିଏ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ କେବେ ଧୋକା ଦେଉନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଓ ଏକ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅଛ; ମୋତେ କୃପା କରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ-। ପିତ୍ରୋର୍ଭକ୍ତଃ ସଦା ମୂକଃ ପତିଵ୍ରତା ଶୁଭା ଚ ସା। ସତ୍ଯଵାଦୀ ତୁଲାଧାରଃ ସମଃ ସର୍ଵଜନେଷୁ ଚ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁକ ସଦା ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି; ସେ ନାରୀ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ତୁଳାଧାର ସତ୍ୟ କହନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।
ଲୋଭକାମଜିଦଦ୍ରୋହୋ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ସ୍ମୃତଃ। ସଂପ୍ରୀତୋହଂ ଗୁଣୈରେଷାଂ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯାଵସଥେ ମୁଦା
ଯିଏ ଲୋଭ, କାମନା ଓ ଧୋକାରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ମୋରେ ଭକ୍ତ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି; ଏମାନଙ୍କ ଗୁଣରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାଏ।
ଭାରତୀକମଲାଭ୍ଯାଂ ଚ ସହିତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ଵିପ୍ର ଉଵାଚ-। ମହାପାତକିସଂସର୍ଗାନ୍ନରାଶ୍ଚୈଵାତିପାତକାଃ
ଭାରତୀ ଓ କମଳା ସହିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ମହାପାପୀଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହିଲେ ଲୋକମାନେ ଅତି ପାପୀ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଇତି ଜଲ୍ପଂତି ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ସ୍ମୃତିଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵଦା। ପୁରାଣାଗମଵେଦେଷୁ କଥଂ ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠସେ ଗୃହେ
ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ଶାସ୍ତ୍ରରେ, ପୁରାଣ, ଆଗମ ଓ ବେଦରେ ଏପରି କଥା କହନ୍ତି; ତୁମେ କିପରି ଘରେ ବସିଥାଅ?
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ-। କଲ୍ଯାଣାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କର୍ତ୍ତା ମୂକୋ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ। ଵୃତ୍ତସ୍ଥୋ ଯୋପି ଚାଣ୍ଡାଲସ୍ତଂ ଦେଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵିଦୁଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଶୁଭକର୍ମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ ତିନି ଲୋକରେ କର୍ତ୍ତା; ଯଦି ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ନୀତିରେ ଅଟୁଟ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ମାନନ୍ତି।
ମୂକସ୍ଯ ସଦୃଶୋ ନାସ୍ତି ଲୋକେଷୁ ପୁଣ୍ଯକର୍ମତଃ। ପିତ୍ରୋର୍ଭକ୍ତିପରେ ନିତ୍ଯଂ ଜିତଂ ତେନ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ପୁଣ୍ୟ କାମରେ ମୁକ ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ସେ ସଦା ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ଏହିଭଳି ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ବଶ କରିଛନ୍ତି।
ତଯୋର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵହଂ ତୁଷ୍ଟଃ ସର୍ଵଦେଵଗଣୈଃ ସହ। ତିଷ୍ଠାମି ଦ୍ଵିଜରୂପେଣ ତସ୍ଯ ଗେହୋଦରେ ଚ ଖେ
ସେମାନଙ୍କର ଭକ୍ତିରେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପ୍ରସନ୍ନ; ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ତାଙ୍କ ଘରର ଭିତରେ ବସିଥାଏ।
ତଥା ପତିଵ୍ରତା ଗେହେ ତୁଲାଧାରସ୍ଯ ମଂଦିରେ। ଅଦ୍ରୋହକସ୍ଯ ଭଵନେ ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯ ଚ ଵେଶ୍ମନି
ଏହିପରି ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଘରରେ, ତୁଳାଧାରଙ୍କ ଘରରେ, ଯିଏ ଧୋକା ଦେଉନାହିଁ ସେମାନଙ୍କ ଘରରେ ଓ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଘରରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବସିଥାଏ।
ସଦା ତିଷ୍ଠାମି ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁହୂର୍ତଂ ନ ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍। ତେନ ପଶ୍ଯଂତି ମାଂ ନିତ୍ଯଂ ଯେ ତ୍ଵନ୍ଯେ ପାପକୃଜ୍ଜନାଃ
ମୁଁ ସଦା ସେଠାରେ ବସିଥାଏ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ; ଏହିଭଳି, ଯେଉଁମାନେ ପାପ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି।
ପୁଣ୍ଯତ୍ଵାଚ୍ଚ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ମମାନୁଗ୍ରହକାରଣାତ୍। ପିତ୍ରୋର୍ଭକ୍ତିପରଃ ଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚାଂଡାଲୋ ଦେଵତାଂ ଗତଃ
ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଛ; ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଚଣ୍ଡାଳ ଦେବତାତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
ତସ୍ମାତ୍ତେନ ସହ ପ୍ରୀତ୍ଯା ତିଷ୍ଠାମି ତସ୍ଯ ମଂଦିରେ। ପୁନଃ ପୁନଃ କଥାଲାପଂ କରୋମି ଦ୍ଵିଜନଂଦନ
ସେଥିପାଇଁ, ସେଙ୍କୁ ସ্নେହ କରି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘରେ ବସିଥାଏ; ପୁଣି ପୁଣି କଥାବାର୍ତ୍ତା କରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମଣ୍ଡଳର ଆନନ୍ଦ।
ତସ୍ଯ ଵୈ ମାନସେ ନିତ୍ଯଂ ଵର୍ତେଽହତଭାଵନଃ। ସ ତଜ୍ଜାନାତି ତ୍ଵଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତଥା ପତିଵ୍ରତାଦଯଃ
ତାଙ୍କ ମନରେ ମୁଁ ସଦା ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଭାବେ ଅଛି, କୌଣସି ଖରାପ ଭାବନା ନାହିଁ; ସେ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି, ଏହିପରି ପତିବ୍ରତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ।
ତେଷାଂ ଵୃତ୍ତଂ ଵଦିଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଚାନୁପୂର୍ଵଶଃ। ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଥା ମର୍ତ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ଜନ୍ମବଂଧନାତ୍
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଆଚରଣ କହିବି, ତୁମେ ଧିରେ ଧିରେ ଶୁଣ; ଏହା ଶୁଣିଲେ ମଣିଷ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜନ୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ପିତୁର୍ମାତୁଃ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵେଷୁ ନୈଵ ହି। ପିତ୍ରୋରର୍ଚା କୃତା ଯେନ ସ ଏଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ପିତା ଓ ମାଆଁଠାରୁ ବଡ଼ ତୀର୍ଥ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ନାହିଁ; ଯିଏ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେଉଁଠି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ପିତ୍ରୋରାଜ୍ଞା ଚ ଦେଵସ୍ଯ ଗୁରୋରାଜ୍ଞା ସମଂ ଫଲଂ। ଆରାଧନାଦ୍ଦିଵୋ ରାଜ୍ଯଂ ବାଧଯା ରୌରଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ପିତାମାତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଫଳ ସମାନ; ପୂଜା କଲେ ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜ୍ୟ ମିଳେ, ଅବହେଳା କଲେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।
ସ ଚାସ୍ମାକଂ ହୃଦିସ୍ଥୋଽପି ତସ୍ଯାହଂ ହୃଦଯେ ସ୍ଥିତଃ। ଆଵଯୋରଂତରଂ ନାସ୍ତି ପରତ୍ରେହ ଚ ମତ୍ସମଃ
ସେ ଆମ ହୃଦୟରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବସିଛି। ଆମ ଦୁହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେଠି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ। ଏବଂ ମୋତେ ସମାନ କେହି ନାହିଁ।
ମଦଗ୍ରେ ମତ୍ପୁରେ ରମ୍ଯେ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ବାଂଧଵୈଃ ସହ। ସଭୁଂଜୀତାକ୍ଷଯଂ ଭୋଗମଂତେ ମଯି ଚ ଲୀଯତେ
ମୋ ସାମ୍ନାରେ, ମୋର ସୁନ୍ଦର ନଗରୀରେ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନଙ୍କ ସହିତ, ସେ ଅସୀମ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ମୋତେ ଏକାତ୍ମ ହେଇଯିବେ।
ଅତଏଵ ହି ମୂକୋସୌ ଵାର୍ତ୍ତାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସଂଭଵାମ୍। ଜାନାତି ନରଶାର୍ଦୂଲ ଏଷ ତେ ଵିସ୍ମଯଃ କୁତଃ
ଏହିପରି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୁନ୍ଦ ବୋଲି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଖବର ଜାଣିପାରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେଣୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛ?
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ-। ମୋହାଦଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ନ କୃତ୍ଵା ପିତୁରର୍ଚନଂ। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵା କିଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସଦସଜ୍ଜଗଦୀଶ୍ଵର୨୦୦ 1.50.
ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ— ମୋହ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେହି ଜଦି ବାପାଙ୍କ ପୂଜା କରିନଥାଏ, ତେବେ ହେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ, ଏହା ଜାଣି, କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଭଲ ଓ ଖରାପ ବିଷୟରେ?