ଅତ୍ଯଂତଘୋଷଣୋ ନୃତ୍ଯଗୀତଵାଦ୍ଯାଦିକୈସ୍ସଦା। ନାମସ୍ମରନ୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦ୍ଦେହେ ପ୍ରଵିଲୀଯତେ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠି ସଦା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ନାମସ୍ମରଣ, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ହେଉଛି, ସେଠି ମୁଁ ମୋ ଦେହରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାଏ।
ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ତୀର୍ଥଭୂତଶ୍ଚ ତ୍ଵମେଵ ବକମାରଣାତ୍। ଯତ୍ପାପଂ ତସ୍ଯ ମୋକ୍ଷାଯ ସଖେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଉଵାଚ ହ
ବକାସୁରଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ଦିନଠାରୁ ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ହେଇଛ; ତୁମ ପାପ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ କହାଯାଇଛି, ବନ୍ଧୁ।
ଗଚ୍ଛ ମୂକଂ ମହାତ୍ମାନଂ ତୀର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯଵତାଂ ଵରମ୍। ମୂକସ୍ଯ ଦର୍ଶନାତ୍ତାତ ସର୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟା ମହାଜନାଃ
ମହାତ୍ମା ମୂକଙ୍କଠାରେ ଯାଅ, ଯିଏ ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ; ମୂକଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଲେ, ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ମହାନ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସମାନ।
ତେଷାଂ ଚ ଦର୍ଶନାଦେଵ ତଥା ସଂଭାଷଣାନ୍ମମ। ମମସଂପର୍କଭାଵାଚ୍ଚ ମଦ୍ଗୃହଂ ଚାଗତୋ ଭଵାନ୍
ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ, କଥାହେଲେ ଏବଂ ମୋ ସହ ଯୋଗ ରହିଲେ, ଏବଂ ତୁମେ ମୋ ଗୃହକୁ ଆସିଛ।
ଜନ୍ମକୋଟିସହସ୍ରେଭ୍ଯୋ ଯସ୍ଯ ପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍। ସ ମାଂ ପଶ୍ଯତି ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଯଥା ତେନ ପ୍ରସନ୍ନତା
ଯାହାଙ୍କର ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଜନ୍ମର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୋତେ ଦେଖିପାରେ, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋର କୃପା ମିଳେ।
ମମୈଵାନୁଗ୍ରହାଦ୍ଵତ୍ସଅହଂଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯାନଘ। ତସ୍ମାଦ୍ଵରଂ ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ
ମୋର କୃପାରେ, ହେ ବତ୍ସ, ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଛ; ତେଣୁ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଅ।
ଵିପ୍ର ଉଵାଚ-। ଅସ୍ମାକଂ ସର୍ଵଥା ନାଥ ମାନସଂ ତ୍ଵଯି ତିଷ୍ଠତୁ। ତ୍ଵଦୃତେ ସର୍ଵଲୋକେଶ କଦାଚିନ୍ନ ତୁ ରୋଚତାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ନାଥ, ମୋର ମନ ସଦା ତୁମ ପାଖରେ ରହୁ; ତୁମକୁ ଛାଡି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ, ଆଉ କିଛି କେବେ ମୋତେ ଭଲ ନଲାଗୁ।
ମାଧଵ ଉଵାଚ-। ଯସ୍ମାଦେତାଦୃଶୀ ବୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଫୁରତେ ତେ ସଦାନଘ। ତସ୍ମାନ୍ମତ୍ସଦୃଶାନ୍ଭୋଗାନ୍ମଦ୍ଗେହେ ସଂପ୍ରଲପ୍ସ୍ଯସେ
ମାଧବ କହିଲେ: ଏପରି ବୁଦ୍ଧି ସଦା ତୁମେ ଧାରଣ କରୁଛ, ହେ ନିର୍ମଳ; ତେଣୁ, ମୋ ଗୃହରେ ମୋ ପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବ।
କିଂତୁ ତେ ପିତରୌ ପୂଜାମାପ୍ନୁତୋ ନ ତ୍ଵଯାନଘ। ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ପିତରୌ ପଶ୍ଚାଦ୍ଯାସ୍ଯସି ମତ୍ତନୁମ୍
କିନ୍ତୁ, ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମେ ତୁମ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିବାରୁ ସେମାନେ ପୂଜା ମିଳିବେ ନାହିଁ; ପ୍ରଥମେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ପରେ ମୋ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ତଯୋର୍ନିଶ୍ଶ୍ଵାସଵାତେନ ମନ୍ଯୁନା ଚ ଭୃଶଂ ପୁନଃ। ତପଃ କ୍ଷରତି ତେ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍ପୂଜଯ ତୌ ଦ୍ଵିଜ
ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଓ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରୁ, ତୁମର ତପସ୍ୟା ସଦା କ୍ଷୟ ହେଉଛି; ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ମନ୍ଯୁର୍ନିପତତେ ଯସ୍ମିନ୍ପୁତ୍ରେ ପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଶଃ। ତନ୍ନିରଯଂ ନାବାଧେହଂ ନ ଧାତା ନ ଚ ଶଂକରଃ
ଯେଉଁଠି ପିତାମାତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ସଦା ପୁଅ ଉପରେ ପଡ଼େ, ସେ ନରକକୁ ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ଶିବ, କେହି ବାରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ପିତରୌ ଗଚ୍ଛ କୁରୁ ପୂଜାଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ। ତତସ୍ତ୍ଵଂ ହିତଯୋରେଵ ପ୍ରସାଦାନ୍ମତ୍ପଦଂ ଵ୍ରଜ
ତେଣୁ, ତୁମେ ପିତାମାତାଙ୍କଠାରେ ଯାଇ, ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ପୂଜା କର; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମାତ୍ର ମୋ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ତୁ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୁନରାହ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍। ପ୍ରସନ୍ନୋ ଯଦି ମେ ନାଥ ରୂପଂ ସ୍ଵଂ ଦର୍ଶଯାଚ୍ଯୁତ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁନି ଜଗଦ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ: ନାଥ, ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାନ୍ତୁ, ଅଚ୍ୟୁତ।
ତତୋ ଦ୍ଵିଜପ୍ରଣଯତଃ ପ୍ରସନ୍ନହୃଦଯୋ ଵଶୀ। ରୂପଂ ସ୍ଵଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମଣେ
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପ୍ରେମ ଦେଖି, କୃପାମୟ ହୃଦୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଧାରଣଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍। କାରଣଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ତେଜସା ପୂରଯଜ୍ଜଗତ୍
ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ରୂପରେ ଦେଖାଇଲେ, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଂଡଵଦ୍ଵିପ୍ର ଉଵାଚ ପୁନରଚ୍ଯୁତମ୍। ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଅଦ୍ଯ ମେ ଚକ୍ଷୁଷୀ ଶିଵେ
ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କହିଲେ: ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ, ଆଜି ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ଶୁଭ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ଚ କରୌ ଶ୍ଲାଘ୍ଯୌ ଧନ୍ଯୋହଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵର। ଅଦ୍ଯ ମେ ପୁରୁଷା ଯାଂତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସନାତନମ୍
ଆଜି ମୋର ହାତ ଗୌରବ ଯୋଗ୍ୟ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ହେ ଜଗଦୀଶ୍ୱର; ଆଜି ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ନଂଦଂତି ବାଂଧଵା ମେଦ୍ଯ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜନାର୍ଦନ। ଇଦାନୀଂ ଚ ପ୍ରସିଦ୍ଧା ମେ ସର୍ଵେ ଚୈଵ ମନୋରଥାଃ
ମୋ ବାନ୍ଧବମାନେ ତୁମ କୃପାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ହେ ଜନାର୍ଦନ; ଏବେ ମୋର ସମସ୍ତ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହେଲା।
କିଂତୁ ମେ ଵିସ୍ମଯୋ ନାଥ ମୂକାଦି ଜ୍ଞାନିନୋ ଭୃଶମ୍। କଥଂ ଜାନଂତି ମଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଦେଶାଂତରମୁପସ୍ଥିତମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି—ମୁଁ ଦୂର ଦେଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କିପରି ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି?
ତସ୍ଯ ଗେହୋଦରାକାଶେ ସ୍ଥିତୋ ଵିପ୍ରୋତିଶୋଭନଃ। ତଥା ପତିଵ୍ରତା ଗେହେ ତୁଲାଧାରଶିରସ୍ଯପି
ସେ ଘରର ଭିତରକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିବାସ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଏକ ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଘରରେ ଓ ତୁଳାଧାରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତଥା ମିତ୍ରାଦ୍ରୋହକସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵମଂଦିରେ। ଅନୁଗ୍ରହାଚ୍ଚ ମେ ଵିପ୍ର ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଏହିପରି ଯିଏ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ କେବେ ଧୋକା ଦେଉନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଓ ଏକ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅଛ; ମୋତେ କୃପା କରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ-। ପିତ୍ରୋର୍ଭକ୍ତଃ ସଦା ମୂକଃ ପତିଵ୍ରତା ଶୁଭା ଚ ସା। ସତ୍ଯଵାଦୀ ତୁଲାଧାରଃ ସମଃ ସର୍ଵଜନେଷୁ ଚ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁକ ସଦା ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି; ସେ ନାରୀ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ତୁଳାଧାର ସତ୍ୟ କହନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।
ଲୋଭକାମଜିଦଦ୍ରୋହୋ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ସ୍ମୃତଃ। ସଂପ୍ରୀତୋହଂ ଗୁଣୈରେଷାଂ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯାଵସଥେ ମୁଦା
ଯିଏ ଲୋଭ, କାମନା ଓ ଧୋକାରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ମୋରେ ଭକ୍ତ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି; ଏମାନଙ୍କ ଗୁଣରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାଏ।
ଭାରତୀକମଲାଭ୍ଯାଂ ଚ ସହିତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ଵିପ୍ର ଉଵାଚ-। ମହାପାତକିସଂସର୍ଗାନ୍ନରାଶ୍ଚୈଵାତିପାତକାଃ
ଭାରତୀ ଓ କମଳା ସହିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ମହାପାପୀଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହିଲେ ଲୋକମାନେ ଅତି ପାପୀ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଇତି ଜଲ୍ପଂତି ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ସ୍ମୃତିଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵଦା। ପୁରାଣାଗମଵେଦେଷୁ କଥଂ ତ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠସେ ଗୃହେ
ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ଶାସ୍ତ୍ରରେ, ପୁରାଣ, ଆଗମ ଓ ବେଦରେ ଏପରି କଥା କହନ୍ତି; ତୁମେ କିପରି ଘରେ ବସିଥାଅ?
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ-। କଲ୍ଯାଣାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କର୍ତ୍ତା ମୂକୋ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ। ଵୃତ୍ତସ୍ଥୋ ଯୋପି ଚାଣ୍ଡାଲସ୍ତଂ ଦେଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵିଦୁଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଶୁଭକର୍ମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ ତିନି ଲୋକରେ କର୍ତ୍ତା; ଯଦି ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ନୀତିରେ ଅଟୁଟ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ମାନନ୍ତି।
ମୂକସ୍ଯ ସଦୃଶୋ ନାସ୍ତି ଲୋକେଷୁ ପୁଣ୍ଯକର୍ମତଃ। ପିତ୍ରୋର୍ଭକ୍ତିପରେ ନିତ୍ଯଂ ଜିତଂ ତେନ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ପୁଣ୍ୟ କାମରେ ମୁକ ସମାନ କେହି ନାହିଁ; ସେ ସଦା ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ଏହିଭଳି ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ବଶ କରିଛନ୍ତି।
ତଯୋର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ଵହଂ ତୁଷ୍ଟଃ ସର୍ଵଦେଵଗଣୈଃ ସହ। ତିଷ୍ଠାମି ଦ୍ଵିଜରୂପେଣ ତସ୍ଯ ଗେହୋଦରେ ଚ ଖେ
ସେମାନଙ୍କର ଭକ୍ତିରେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପ୍ରସନ୍ନ; ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ତାଙ୍କ ଘରର ଭିତରେ ବସିଥାଏ।
ତଥା ପତିଵ୍ରତା ଗେହେ ତୁଲାଧାରସ୍ଯ ମଂଦିରେ। ଅଦ୍ରୋହକସ୍ଯ ଭଵନେ ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯ ଚ ଵେଶ୍ମନି
ଏହିପରି ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଘରରେ, ତୁଳାଧାରଙ୍କ ଘରରେ, ଯିଏ ଧୋକା ଦେଉନାହିଁ ସେମାନଙ୍କ ଘରରେ ଓ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଘରରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବସିଥାଏ।
ସଦା ତିଷ୍ଠାମି ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁହୂର୍ତଂ ନ ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍। ତେନ ପଶ୍ଯଂତି ମାଂ ନିତ୍ଯଂ ଯେ ତ୍ଵନ୍ଯେ ପାପକୃଜ୍ଜନାଃ
ମୁଁ ସଦା ସେଠାରେ ବସିଥାଏ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ; ଏହିଭଳି, ଯେଉଁମାନେ ପାପ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି।