ଲୋକାନାଂ କୁଶ୍ରୁତିର୍ଵାର୍ତା ତେନ ପୁଣ୍ଯବଲାଚ୍ଛ୍ରୁତା। ଜନାପଵାଦମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ବୁଦ୍ଧିସ୍ତସ୍ଯାଭଵଚ୍ଛୁଭା
ଲୋକମାନେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କଥା ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଶୁଣିଲେ। ଲୋକ ନିନ୍ଦାରୁ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ମନ ଭଲ ହେଲା।
ଦାରୂଣି ସ୍ଵଯମାହୃତ୍ଯାଜିଜ୍ଵଲତ୍ସ ମହାନଲମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ତାତ ରାଜପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେ ନିଜେ କାଠ ଆଣି ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବାପା, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର—
ଆଗମତ୍ତଦ୍ଗୃହଂ ସଦ୍ଯଃ ସୋପଶ୍ଯତ୍ତଂ ଚ ଯୋଷିତମ୍। ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଵଦନାଂ ନାରୀଂ ପ୍ରଵିଷାଦଗତଂ ନରଂ
ସେ ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେ ମହିଳାକୁ ଦେଖିଲେ। ମହିଳା, ମୁହଁ ଖିଲିଥିବା, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅନଯୋର୍ମାନସଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରୋଵଦଦ୍ଵଚଃ। କିଂ ନ ସଂଭାଷସେ ମାଂ ଚ ମିତ୍ରକଂ ଚିରମାଗତମ୍
ତାଙ୍କର ମନର କଥା ବୁଝି ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ, 'ତୁମର ମିତ୍ର ଏତେ ଦିନ ପରେ ଆସିଛି, ତୁମେ ମୋ ସହ କାହିଁକି କଥା ହେଉନାହଁ?'
ଅବ୍ରଵୀତ୍ସୋପି ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ରମନଷ୍ଟଧୀଃ। ଯତ୍କୃତଂ ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ମଯା ତ୍ଵଦ୍ଧିତକାରଣାତ୍
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଚଳ ମନେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେଉଁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିଛି, ସେ ସବୁ ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ କରିଥିଲି।"
ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯର୍ଥମହଂ ମନ୍ଯେ ଜନାନାଂ ଚ ପ୍ରଵାଦତଃ। ଅଦ୍ଯ ଵହ୍ନିମହଂ ଯାସ୍ଯେ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତୁ ନରାସ୍ସୁରାଃ
ମୁଁ ମନେ କରେ ଲୋକମାନେ କହୁଥିବା ସବୁ କଥା ଅର୍ଥହୀନ। ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି— ଏହା ଦେଖନ୍ତୁ ଲୋକ ଓ ଦେବତାମାନେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାଭାଗଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହୁତାଶନମ୍। ଵିଶତସ୍ତସ୍ଯ ଵହ୍ନୌ ନ କୁସୁମଂ ଚିକୁରାଲଯେ
ଏଭଳି କହି, ସେ ମହାନ ମନେଷ୍ଠ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡର ଏକଟି କେଶମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।
ନାଂଗମସ୍ଯାନଲୋଧାକ୍ଷୀନ୍ନ ଚ ଵସ୍ତ୍ରଂ ନ କୁଂତଲମ୍। ଖେ ଚ ଦେଵା ମୁଦା ସର୍ଵେସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଶରୀର, ପୋଷାକ କିମ୍ବା କେଶକୁ କେବେ ଜଳାଇପାରିଲା ନାହିଁ। ଆକାଶରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!"
ଅପତନ୍ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ସମଂତତଃ। ଯୈର୍ଯୈଶ୍ଚ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଗଦିତଂ ତାଵୁଭୌ ପ୍ରତି
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଫୁଲର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଖରାପ କଥା କହିଥିଲେ,
ତେଷାଂ ମୁଖେ ପ୍ରଜାଯଂତେ କୁଷ୍ଠାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ଵହ୍ନେରାକୃଷ୍ଯତଂ ମୁଦା
ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ଦେଖାଦେଲା। ତାହାପରେ ଦେବତାମାନେ ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଗଲେ।
ଅପୂଜଯନ୍ସୁପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ଵିସ୍ମଯଂ ଗତାଃ। ସର୍ଵୈର୍ମୁନିଵରୈରେଵଂ ମନୁଷ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତଦା
ମୁନିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲରେ ପୂଜା କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ମୁନି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ।
ଅର୍ଚ୍ଯତେ ତୁ ମହାତେଜାଃ ସ ଚ ସର୍ଵାନପୂଜଯତ୍। ସଜ୍ଜନାଦ୍ରୋହକଂ ନାମ କୃତଂ ଦେଵାସୁରୈର୍ନୃଭିଃ
ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। 'ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ କ୍ଷତି' ନାମକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦରଜଃ ପୂତା ସସ୍ଯପୂର୍ଣା ଧରାଭଵତ୍। ସୁରାଶ୍ଚାହୁଶ୍ଚ ତଂ ତତ୍ର ଭାର୍ଯା ତେ ସଂପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍
ତାଙ୍କର ପାଦଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଭୂମି ଶସ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ସେଠାରେ କହିଲେ, "ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପୁନଃ ମିଳାନ୍ତୁ।"
ଏତସ୍ଯ ସଦୃଶୋ ଲୋକେ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ନାସ୍ତୀତି ସାଂପ୍ରତଂ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଂ କାମଲୋଭାଜିତଃ ପୁମାନ୍
ଏହି ପ୍ରକାର ଲୋକରେ କେବେ କାହାରି ଜନ୍ମ ହୋଇନାହିଁ, ଆଗାମୀରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୂମିରେ ଏପରି କାମ ଓ ଲୋଭରେ ହରାଇଥିବା ପୁରୁଷ ନାହିଁ।
ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ରକ୍ଷସାଂ ମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍। କୀଟାଦୀନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କାମ ଏଷ ସୁଦୁର୍ଜଯଃ
ଦେବତା, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସମସ୍ତ କୀଟପতଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଆସକ୍ତିକୁ ଜିତିବା ବହୁତ କଷ୍ଟକର।
କାମାଲ୍ଲୋଭାତ୍ତଥାକ୍ରୋଧାନ୍ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ତ୍ଵେଷୁ ଜାଯତେ। ସଂସାରବଂଧକଃ କାମୋ ହ୍ଯକାମୋ ନ କ୍ଵଚିଦ୍ଭଵେତ୍
ଆସକ୍ତିରୁ ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧ ସଦା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଆସକ୍ତି ହେଉଛି ସଂସାରର ବନ୍ଧନ— ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସଂସାର ରହିପାରିବ ନାହିଁ।
ଅନେନୈଵ ଜିତଂ ସର୍ଵଂ ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ। ଅମୁଷ୍ଯ ହୃଦଯେ ନିତ୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵୋ ମୁଦାସ୍ଥିତଃ
ଏହି ଆସକ୍ତିକୁ ଜିତି ସମସ୍ତ ଚୌଦ ଭୁବନ ଜିତାଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବସୁଦେବ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମନୁଷ୍ଯାଃ ସର୍ଵକଲ୍ମଷାତ୍। ପୂଯଂତେ ହ୍ଯନଘାଶ୍ଚୈଵ ଲଭଂତେ ଚାକ୍ଷଯାଂ ଦିଵମ୍
ଏଭଳି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତା ଦେଵା ଵିମାନୈଶ୍ଚ ଦିଵଂ ମୁଦା। ମନୁଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଯଯୁସ୍ତୁଷ୍ଟା ଦଂପତୀ ସ୍ଵଗୃହଂ ତଥା
ଏଭଳି କହି, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସିରେ ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ନେଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁସ୍ତଦା ତସ୍ଯ ଚାସୀଦ୍ଦେଵାନ୍ସ ପଶ୍ଯତି। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵାର୍ତ୍ତାଂ ଚ ଜାନାତି ଲୀଲଯା ଭୃଶମ୍
ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ହେଲା ଓ ସେ ଦେବତାମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତିନି ଭୁବନର ସମସ୍ତ ଘଟଣା ସହଜରେ ଜାଣିପାରିଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯ ଚ ଵୀଥ୍ଯାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତେନ ସହୈଵ ସଃ। ସ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମୁଦା ତଂ ଚ ଧର୍ମୋଦ୍ଦେଶଂ ହିତଂ ଵଦ
ତାପରେ ରାସ୍ତାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପଚାରିଲେ, "ଧର୍ମର ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ଉପକାରୀ, ସେ କହ।"
ସଜ୍ଜନାଦ୍ରୋହ ଉଵାଚ-। ଗଚ୍ଛ ବାଡଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍। ତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵଭୀଷ୍ଟଂ ତେ ସାଂପ୍ରତଂ ଚ ଫଲିଷ୍ଯତି
ସଜ୍ଜନାଦ୍ରୋହ କହିଲେ— "ଯାଅ, ବାଢ଼ବ, ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କୁ ଦେଖ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଏବେ ପୂରଣ ହେବ।"
ବକସ୍ଯ ନିଧନଂ ଯଦ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ରସ୍ଯାଶୋଷଣଂ ତଥା। ଜାନୀଷେ ଚାପରୋ ଯଶ୍ଚ କାମସ୍ତେଽସ୍ତି ହୃଦିସ୍ଥିତଃ
ଯେପରି ତୁମେ ବକ ପକ୍ଷୀର ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜମା କପଡ଼ା ଶୁଖିଯିବାକୁ ଜାଣ, ସେପରି ତୁମ ହୃଦୟରେ ଥିବା ଆଉ ଏକ ଆଶାକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣୁଛ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନମାଗତୋ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପ୍ରତି। ଵିଷ୍ଣୁରୂପଦ୍ଵିଜେନୈଵ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତେନ ମୁଦା ଯଯୌ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସେଠାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦ୍ୱିଜନ ସହିତ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଯାଇଲେ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ପୁରୁଷଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଜ୍ଵଲଂତଂ ଚ ପୁରଃସ୍ଥିତମ୍। ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପୂର୍ଣଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵତେଜସା
ସେ ଦେଖିଲେ, ସାମ୍ନାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପୁରୁଷ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଦଢ଼ିଆ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ସ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧ୍ଯାନସ୍ଥଂ ଚ ହରେଃ ପ୍ରିଯମ୍। ଵଦନୋ ଯଦ୍ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଵୈ ଦୂରାତ୍ତ୍ଵାଂ ଚାଗତୋ ହ୍ଯହମ୍
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କୁ, ଯିଏ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ, କହିଲେ— 'ମୁଁ ଦୂରରୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଯାହା ଘଟିଛି ସେ ସବୁ ମୋତେ କୁହ।'
ଵୈଷ୍ଣଵ ଉଵାଚ-। ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦାନଵାରୀଶ୍ଵରଃ ସଦା। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଚ ମନୋଽସ୍ମାକଂ ହୃଷ୍ଯତୀଵାଧୁନା ଦ୍ଵିଜ
ଭକ୍ତ କହିଲେ— 'ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ସେ ଭଗବାନ ସଦା ତୁମ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ। ତୁମକୁ ଦେଖି, ଆମ ମନ ଏବେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ।'
କଲ୍ଯାଣଂ ଚାତୁଲଂ ତେଦ୍ଯ ଫଲିଷ୍ଯତି ମନୋରଥଃ। ସୁରଵର୍ତ୍ମନି ତେ ନିତ୍ଯଂ ଚେଲଂ ଶୁଷ୍ଯତି ନାନ୍ଯଥା
ଆଜି ତୁମ ଅତୁଳନୀୟ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଫଳିବ। ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପଥରେ ତୁମ କପଡ଼ା ସଦା ଶୁଖିବ, ଅନ୍ୟଥା କେବେ ନୁହେଁ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମମ ଗେହେ ହରିଂ ସ୍ଥିତମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଵୈଷ୍ଣଵେନାଥ ସ ତୁ ତଂ ପୁନବ୍ରଵୀତ୍
ମୋ ଘରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି— ଏପରି ଭକ୍ତ କହିଲେ, ତାପରେ ସେ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କ୍ଵାସୌ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଥିତୋ ନିତ୍ଯଂ ଦର୍ଶଯାଦ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ। ଵୈଷ୍ଣଵ ଉଵାଚ-। ଅସ୍ମିନ୍ଦେଵଗୃହେ ରମ୍ଯେ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍୧୫୦ 1.50.
'ସେ ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? ଆଜି ଦୟାକରି ମୋତେ ଦେଖାଅ।' ଭକ୍ତ କହିଲେ— 'ଏହି ସୁନ୍ଦର ଦେବମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖ।'