ବାଢମେତଦ୍ଵଚସ୍ତାତ ଯଥାଭୀଷ୍ଟଂ ତଥା କୁରୁ। ତତୋ ଭାର୍ଯାଂ ଜଗାଦାଥ ଅସ୍ଯ ଵାକ୍ଯାଚ୍ଛିଵାଶିଵମ୍
'ଠିକ୍ ଅଛି, ବାପା; ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେହିପରି କର।' ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଉଭୟ ପ୍ରକାର କଥା କହିଲେ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ନ ତେ ଦୋଷ ଆଜ୍ଞଯା ମମ ସୁଂଦରି। ଏତଦୁକ୍ତ୍ଵା ଗତଃ ସୋପି ଭୂପତେଃ ଶାସନାତ୍ପିତୁଃ
'ଏହା କରିବା ଦରକାର; ଏଥିରେ ତୁମର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ସୁନ୍ଦରୀ, କାରଣ ଏହା ମୋ ଆଦେଶରେ।' ଏହିପରି କହି ସେ ମଧ୍ୟ ବାପା ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଅନଂତରଂ କ୍ଷପାଯାଂ ଚ ଯଦୁକ୍ତଂ ଚ ତଥାକୃତମ୍। ଯୋଷିତୋର୍ମଧ୍ଯଗଃ ସୋପି ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵପିତି ଧାର୍ମିକଃ
ସେ ରାତିରେ ଯାହା କହାଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି କାମ ହେଲା। ଧର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ସଦା ଦୁଇ ଜଣ ଜଣା ଜଣା ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୋଇଲେ।
ଧର୍ମାନ୍ନ ଚଲତେ ସୋପି ସ୍ଵଭାର୍ଯାପରଭାର୍ଯଯୋଃ। ସଂସ୍ପର୍ଶାତ୍ସ୍ଵସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାସ୍ଯ କାମାଭିଲଷିତଂ ମନଃ
ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରୁ କେବେ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ମନ ଆକାଂକ୍ଷା ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତସ୍ଯାଃ ସଂସର୍ଗତଶ୍ଚୈଵ ଦୁହିତୈଵ ପ୍ରମନ୍ଯତେ। ସ୍ତନୌ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ପୃଷ୍ଠେ ଚ ଲଗନ୍ତୌ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରୁ ସେ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଝିଅ ଭାବେ ମନେ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶସ୍ତନ ତାଙ୍କ ପିଠ ଉପରେ ପୁନିପୁନି ଲାଗୁଥିଲା।
ବାଲକସ୍ଯେଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସ୍ତନୌ ମାତୁଃ ସମନ୍ଯତେ। ତସ୍ଯା ଅଂଗାନି ଚାଂଗେଷୁ ଲଗଂତି ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ଯେପରି ଜଣେ ଶିଶୁ ନିଜ ମାଆଙ୍କ ଶସ୍ତନକୁ ଭାବେ, ସେଉଁପରି ସେ ମଧ୍ୟ ଭାବୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଂଗ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ପୁନିପୁନି ଛୁଉଥିଲା।
ତତୋ ମାତୁସ୍ସୁତସ୍ଯେଵ ସୋମନ୍ଯତ ଦିନେ ଦିନେ। ତସ୍ଯ ଯୋଷାସୁସଂସର୍ଗୋ ନିଵୃତ୍ତସ୍ତ୍ଵଭଵତ୍ତତଃ
ତାପରେ, ପ୍ରତିଦିନ ସେ ତାଙ୍କୁ ମାଆ ଝିଅଙ୍କୁ ଯେପରି ଦେଖନ୍ତି, ସେପରି ମନେ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ମହିଳା ସହ ଏକତା ବନ୍ଦ ହେଲା।
ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧେ ତତ୍ପତିଶ୍ଚାଗତଃ ପୁରଂ। ଅପୃଚ୍ଛତ୍ତଂ ଚ ଲୋକେଷୁ ତସ୍ଯା ଵୃତ୍ତମଥୋଦିତମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଅର୍ଧ ବର୍ଷ କଟିଗଲାପରେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ସହରକୁ ଫେରିଲେ। ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଚାରିଲେ ଏବଂ ଘଟିଥିବା କଥା ଜାଣିଲେ।
କେଚିଦ୍ଭଦ୍ରଂ ବୋଧଯନ୍ତୋ ଯୁଵାନୋପି ସୁଵିସ୍ମିତାଃ। କେଚିଦାହୁସ୍ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତା ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ଵପିତ୍ଯସୌ
କେହି, ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବି, ଯଦିଓ ଯୁବକ, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। କେହି କହିଲେ, 'ଯାହାକୁ ତୁମେ ଭରସା କରିଥିଲ, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଶୋଇଥିଲେ।'
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋରେକସଂସର୍ଗାତ୍ଶାଂତତା ତୁ କଥଂ ଭଵେତ୍। ତସ୍ଯାଂ ଯସ୍ଯାଭିଲାଷୋସ୍ତି ନ ପୃଷ୍ଟସ୍ସ ଵଦେଦ୍ଯୁଵା
ଜଣେ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଏକାଠି ଥିଲେ କିପରି ସଂଯମ ରହିପାରିବ? ଯଦି ତାଙ୍କର ମନରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି, ତେବେ ଯୁବକଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଉ।
ଲୋକାନାଂ କୁଶ୍ରୁତିର୍ଵାର୍ତା ତେନ ପୁଣ୍ଯବଲାଚ୍ଛ୍ରୁତା। ଜନାପଵାଦମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ବୁଦ୍ଧିସ୍ତସ୍ଯାଭଵଚ୍ଛୁଭା
ଲୋକମାନେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କଥା ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଶୁଣିଲେ। ଲୋକ ନିନ୍ଦାରୁ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ମନ ଭଲ ହେଲା।
ଦାରୂଣି ସ୍ଵଯମାହୃତ୍ଯାଜିଜ୍ଵଲତ୍ସ ମହାନଲମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ତାତ ରାଜପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେ ନିଜେ କାଠ ଆଣି ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବାପା, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର—
ଆଗମତ୍ତଦ୍ଗୃହଂ ସଦ୍ଯଃ ସୋପଶ୍ଯତ୍ତଂ ଚ ଯୋଷିତମ୍। ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଵଦନାଂ ନାରୀଂ ପ୍ରଵିଷାଦଗତଂ ନରଂ
ସେ ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେ ମହିଳାକୁ ଦେଖିଲେ। ମହିଳା, ମୁହଁ ଖିଲିଥିବା, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅନଯୋର୍ମାନସଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରୋଵଦଦ୍ଵଚଃ। କିଂ ନ ସଂଭାଷସେ ମାଂ ଚ ମିତ୍ରକଂ ଚିରମାଗତମ୍
ତାଙ୍କର ମନର କଥା ବୁଝି ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ, 'ତୁମର ମିତ୍ର ଏତେ ଦିନ ପରେ ଆସିଛି, ତୁମେ ମୋ ସହ କାହିଁକି କଥା ହେଉନାହଁ?'
ଅବ୍ରଵୀତ୍ସୋପି ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ରମନଷ୍ଟଧୀଃ। ଯତ୍କୃତଂ ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ମଯା ତ୍ଵଦ୍ଧିତକାରଣାତ୍
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଚଳ ମନେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେଉଁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିଛି, ସେ ସବୁ ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ କରିଥିଲି।"
ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯର୍ଥମହଂ ମନ୍ଯେ ଜନାନାଂ ଚ ପ୍ରଵାଦତଃ। ଅଦ୍ଯ ଵହ୍ନିମହଂ ଯାସ୍ଯେ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତୁ ନରାସ୍ସୁରାଃ
ମୁଁ ମନେ କରେ ଲୋକମାନେ କହୁଥିବା ସବୁ କଥା ଅର୍ଥହୀନ। ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି— ଏହା ଦେଖନ୍ତୁ ଲୋକ ଓ ଦେବତାମାନେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାଭାଗଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହୁତାଶନମ୍। ଵିଶତସ୍ତସ୍ଯ ଵହ୍ନୌ ନ କୁସୁମଂ ଚିକୁରାଲଯେ
ଏଭଳି କହି, ସେ ମହାନ ମନେଷ୍ଠ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡର ଏକଟି କେଶମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।
ନାଂଗମସ୍ଯାନଲୋଧାକ୍ଷୀନ୍ନ ଚ ଵସ୍ତ୍ରଂ ନ କୁଂତଲମ୍। ଖେ ଚ ଦେଵା ମୁଦା ସର୍ଵେସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଶରୀର, ପୋଷାକ କିମ୍ବା କେଶକୁ କେବେ ଜଳାଇପାରିଲା ନାହିଁ। ଆକାଶରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!"
ଅପତନ୍ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ସମଂତତଃ। ଯୈର୍ଯୈଶ୍ଚ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଗଦିତଂ ତାଵୁଭୌ ପ୍ରତି
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଫୁଲର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଖରାପ କଥା କହିଥିଲେ,
ତେଷାଂ ମୁଖେ ପ୍ରଜାଯଂତେ କୁଷ୍ଠାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ଵହ୍ନେରାକୃଷ୍ଯତଂ ମୁଦା
ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ଦେଖାଦେଲା। ତାହାପରେ ଦେବତାମାନେ ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଗଲେ।
ଅପୂଜଯନ୍ସୁପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ଵିସ୍ମଯଂ ଗତାଃ। ସର୍ଵୈର୍ମୁନିଵରୈରେଵଂ ମନୁଷ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତଦା
ମୁନିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲରେ ପୂଜା କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ମୁନି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ।
ଅର୍ଚ୍ଯତେ ତୁ ମହାତେଜାଃ ସ ଚ ସର୍ଵାନପୂଜଯତ୍। ସଜ୍ଜନାଦ୍ରୋହକଂ ନାମ କୃତଂ ଦେଵାସୁରୈର୍ନୃଭିଃ
ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। 'ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ କ୍ଷତି' ନାମକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦରଜଃ ପୂତା ସସ୍ଯପୂର୍ଣା ଧରାଭଵତ୍। ସୁରାଶ୍ଚାହୁଶ୍ଚ ତଂ ତତ୍ର ଭାର୍ଯା ତେ ସଂପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍
ତାଙ୍କର ପାଦଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଭୂମି ଶସ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ସେଠାରେ କହିଲେ, "ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପୁନଃ ମିଳାନ୍ତୁ।"
ଏତସ୍ଯ ସଦୃଶୋ ଲୋକେ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ନାସ୍ତୀତି ସାଂପ୍ରତଂ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଂ କାମଲୋଭାଜିତଃ ପୁମାନ୍
ଏହି ପ୍ରକାର ଲୋକରେ କେବେ କାହାରି ଜନ୍ମ ହୋଇନାହିଁ, ଆଗାମୀରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୂମିରେ ଏପରି କାମ ଓ ଲୋଭରେ ହରାଇଥିବା ପୁରୁଷ ନାହିଁ।
ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ରକ୍ଷସାଂ ମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍। କୀଟାଦୀନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କାମ ଏଷ ସୁଦୁର୍ଜଯଃ
ଦେବତା, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସମସ୍ତ କୀଟପতଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଆସକ୍ତିକୁ ଜିତିବା ବହୁତ କଷ୍ଟକର।
କାମାଲ୍ଲୋଭାତ୍ତଥାକ୍ରୋଧାନ୍ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ତ୍ଵେଷୁ ଜାଯତେ। ସଂସାରବଂଧକଃ କାମୋ ହ୍ଯକାମୋ ନ କ୍ଵଚିଦ୍ଭଵେତ୍
ଆସକ୍ତିରୁ ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧ ସଦା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଆସକ୍ତି ହେଉଛି ସଂସାରର ବନ୍ଧନ— ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସଂସାର ରହିପାରିବ ନାହିଁ।
ଅନେନୈଵ ଜିତଂ ସର୍ଵଂ ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ। ଅମୁଷ୍ଯ ହୃଦଯେ ନିତ୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵୋ ମୁଦାସ୍ଥିତଃ
ଏହି ଆସକ୍ତିକୁ ଜିତି ସମସ୍ତ ଚୌଦ ଭୁବନ ଜିତାଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବସୁଦେବ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମନୁଷ୍ଯାଃ ସର୍ଵକଲ୍ମଷାତ୍। ପୂଯଂତେ ହ୍ଯନଘାଶ୍ଚୈଵ ଲଭଂତେ ଚାକ୍ଷଯାଂ ଦିଵମ୍
ଏଭଳି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତା ଦେଵା ଵିମାନୈଶ୍ଚ ଦିଵଂ ମୁଦା। ମନୁଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଯଯୁସ୍ତୁଷ୍ଟା ଦଂପତୀ ସ୍ଵଗୃହଂ ତଥା
ଏଭଳି କହି, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସିରେ ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ନେଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁସ୍ତଦା ତସ୍ଯ ଚାସୀଦ୍ଦେଵାନ୍ସ ପଶ୍ଯତି। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵାର୍ତ୍ତାଂ ଚ ଜାନାତି ଲୀଲଯା ଭୃଶମ୍
ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ହେଲା ଓ ସେ ଦେବତାମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତିନି ଭୁବନର ସମସ୍ତ ଘଟଣା ସହଜରେ ଜାଣିପାରିଲେ।