ଉକ୍ତଂ ଚ ତାଦୃଶଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵିସ୍ମଯଂଗତଃ। ନ ତାତସ୍ତେ ନ ଚ ଭ୍ରାତା ନ ଚାହଂ ତଵ ବାନ୍ଧଵଃ
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସେ ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡିଗଲା—'ତୁମର ପିତା, ଭାଇ, ଏବଂ ମୁଁ କେହି ତୁମର ଆତ୍ମୀୟ ନୁହେଁ।'
ପିତୃମାତୃକୁଲସ୍ଯୈଵ ତସ୍ଯା ନ ହି ସୁହୃଜ୍ଜନଃ। କଥଂ ଚ ମଦ୍ଗୃହେ ତାତ ସ୍ଥିତ୍ଯା ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତାଙ୍କର ପିତୃମାତୃ ପରିବାରରେ କେହି ମିତ୍ର ନାହିଁ; ମୋ ଘରେ ରହି, କିପରି ତୁମେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ରହିପାରିବା, ପ୍ରିୟ?
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତେନ ଚୋକ୍ତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥୋଚିତମ୍। ଲୋକେ ତ୍ଵତ୍ସଦୃଶୋ ନାସ୍ତି ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କଥା କହିଲା—'ଏହି ଜଗତରେ ତୁମ ପରି କେହି ନାହିଁ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜୟ କରିଥିବା।'
ସ ଚାହ ତଂ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ଵକ୍ତୁଂ ନାର୍ହସି ଦୂଷଣମ୍। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହିନୀଂ ଭାର୍ଯାଂ କଃ ପୁମାନ୍ରକ୍ଷିତୁଂ କ୍ଷମଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲା—'ସବୁଜ୍ଞ ଜଣକୁ ଦୋଷ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରିଥିବା ଜନନୀକୁ କେଉଁ ପୁରୁଷ ସୁରକ୍ଷିତ କରିପାରିବ?'
ରାଜପୁତ୍ର ଉଵାଚ-। ଧରଣ୍ଯାଂ ପରିଵିଜ୍ଞାଯ ତ୍ଵାଗତୋହଂ ତଵାନ୍ତିକମ୍। ଏଷା ତିଷ୍ଠତୁ ତେଽଗାରେ ଵ୍ରଜାମି ନିଜମନ୍ଦିରମ୍
ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ: ଧରଣୀ ଉପରେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ଆସିଛି। ଏହି ଝିଅଟି ତୁମ ଘରେ ରୁହୁ, ମୁଁ ମୋ ରାଜମହଳକୁ ଫେରିଯିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ସ ପୁନଃ ପ୍ରାହ ନଗରେଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରଶୋଭନେ। ବହୁକାମୁକ ସଂପୂର୍ଣେ କଥଂ ରକ୍ଷା ଭଵେତ୍ସ୍ତ୍ରିଯାଃ
ଏହିପରି କହିବା ପରେ, ସେ ପୁଣି କହିଲେ: ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସହରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ଲୋକ ଅନେକ ଇଚ୍ଛା ଧରିଛନ୍ତି, ଏଠି ଝିଅମାନେ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିପାରିବେ?
ସ ଚୋଵାଚ ପୁନସ୍ତଂ ଚ କୁରୁ ରକ୍ଷାଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍। ଗୃହସ୍ଥସ୍ସଙ୍କଟାଦାହ ଧର୍ମସ୍ଯ ରାଜପୁତ୍ରକମ୍
ସେ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯାଅ ଏବଂ ରକ୍ଷା କର; ମୁଁ ଯାଉଛି।' ଗୃହସ୍ଥ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଧର୍ମର ଅଂଶ।'
କରୋମ୍ଯନୁଚିତଂ କାର୍ଯଂ ସ୍ଵଦାସ୍ଯମୁଚିତଂ ହିତମ୍। ସଦା ଚୈଵେଦୃଶୀ ଭାର୍ଯା ସ୍ଥାତଵ୍ଯା ମଦ୍ଗୃହେ ପିତଃ
ମୁଁ ଯାହା କରୁଛି ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ମୋର ସେବା ଉପକାରୀ ଏବଂ ଉଚିତ। ଏପରି ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସଦା ମୋ ଘରେ ରହିବା ଉଚିତ, ବାପା।
ଅରକ୍ଷାରକ୍ଷଣେ ଦେଵ ଵଦାଭୀଷ୍ଟଂ କୁରୁ ପ୍ରିଯମ୍। ମମ ତଲ୍ପେ ମଯା ସାର୍ଧଂ ଶଯାନଂ ଭାର୍ଯଯା ସହ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ରକ୍ଷା କିମ୍ବା ଅରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯାହା ପସନ୍ଦ କର, ତାହା କର। ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ମୋ ସହ ମୋ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଛି।
ମନ୍ଯସେ ଦୈଵତଂ ସ୍ଵଂ ଚେତ୍ତିଷ୍ଠେନ୍ନୋଚେତ୍ତୁ ଗଚ୍ଛତୁ। କ୍ଷଣଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ତଂ ପ୍ରାହ ରାଜପୁତ୍ରଃ ପୁନସ୍ତଦା
ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଦେବତା ଭାବେ ମନେ କର, ତେବେ ରୁହ; ନହେଲେ ଯାଅ। କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି ରାଜପୁତ୍ର ପୁଣି କହିଲେ।
ବାଢମେତଦ୍ଵଚସ୍ତାତ ଯଥାଭୀଷ୍ଟଂ ତଥା କୁରୁ। ତତୋ ଭାର୍ଯାଂ ଜଗାଦାଥ ଅସ୍ଯ ଵାକ୍ଯାଚ୍ଛିଵାଶିଵମ୍
'ଠିକ୍ ଅଛି, ବାପା; ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେହିପରି କର।' ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଉଭୟ ପ୍ରକାର କଥା କହିଲେ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ନ ତେ ଦୋଷ ଆଜ୍ଞଯା ମମ ସୁଂଦରି। ଏତଦୁକ୍ତ୍ଵା ଗତଃ ସୋପି ଭୂପତେଃ ଶାସନାତ୍ପିତୁଃ
'ଏହା କରିବା ଦରକାର; ଏଥିରେ ତୁମର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ସୁନ୍ଦରୀ, କାରଣ ଏହା ମୋ ଆଦେଶରେ।' ଏହିପରି କହି ସେ ମଧ୍ୟ ବାପା ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଅନଂତରଂ କ୍ଷପାଯାଂ ଚ ଯଦୁକ୍ତଂ ଚ ତଥାକୃତମ୍। ଯୋଷିତୋର୍ମଧ୍ଯଗଃ ସୋପି ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵପିତି ଧାର୍ମିକଃ
ସେ ରାତିରେ ଯାହା କହାଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି କାମ ହେଲା। ଧର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ସଦା ଦୁଇ ଜଣ ଜଣା ଜଣା ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୋଇଲେ।
ଧର୍ମାନ୍ନ ଚଲତେ ସୋପି ସ୍ଵଭାର୍ଯାପରଭାର୍ଯଯୋଃ। ସଂସ୍ପର୍ଶାତ୍ସ୍ଵସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାସ୍ଯ କାମାଭିଲଷିତଂ ମନଃ
ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରୁ କେବେ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ମନ ଆକାଂକ୍ଷା ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ତସ୍ଯାଃ ସଂସର୍ଗତଶ୍ଚୈଵ ଦୁହିତୈଵ ପ୍ରମନ୍ଯତେ। ସ୍ତନୌ ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ପୃଷ୍ଠେ ଚ ଲଗନ୍ତୌ ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରୁ ସେ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଝିଅ ଭାବେ ମନେ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶସ୍ତନ ତାଙ୍କ ପିଠ ଉପରେ ପୁନିପୁନି ଲାଗୁଥିଲା।
ବାଲକସ୍ଯେଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସ୍ତନୌ ମାତୁଃ ସମନ୍ଯତେ। ତସ୍ଯା ଅଂଗାନି ଚାଂଗେଷୁ ଲଗଂତି ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ଯେପରି ଜଣେ ଶିଶୁ ନିଜ ମାଆଙ୍କ ଶସ୍ତନକୁ ଭାବେ, ସେଉଁପରି ସେ ମଧ୍ୟ ଭାବୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଂଗ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ପୁନିପୁନି ଛୁଉଥିଲା।
ତତୋ ମାତୁସ୍ସୁତସ୍ଯେଵ ସୋମନ୍ଯତ ଦିନେ ଦିନେ। ତସ୍ଯ ଯୋଷାସୁସଂସର୍ଗୋ ନିଵୃତ୍ତସ୍ତ୍ଵଭଵତ୍ତତଃ
ତାପରେ, ପ୍ରତିଦିନ ସେ ତାଙ୍କୁ ମାଆ ଝିଅଙ୍କୁ ଯେପରି ଦେଖନ୍ତି, ସେପରି ମନେ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ମହିଳା ସହ ଏକତା ବନ୍ଦ ହେଲା।
ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧେ ତତ୍ପତିଶ୍ଚାଗତଃ ପୁରଂ। ଅପୃଚ୍ଛତ୍ତଂ ଚ ଲୋକେଷୁ ତସ୍ଯା ଵୃତ୍ତମଥୋଦିତମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଅର୍ଧ ବର୍ଷ କଟିଗଲାପରେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ସହରକୁ ଫେରିଲେ। ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଚାରିଲେ ଏବଂ ଘଟିଥିବା କଥା ଜାଣିଲେ।
କେଚିଦ୍ଭଦ୍ରଂ ବୋଧଯନ୍ତୋ ଯୁଵାନୋପି ସୁଵିସ୍ମିତାଃ। କେଚିଦାହୁସ୍ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତା ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସ୍ଵପିତ୍ଯସୌ
କେହି, ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବି, ଯଦିଓ ଯୁବକ, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। କେହି କହିଲେ, 'ଯାହାକୁ ତୁମେ ଭରସା କରିଥିଲ, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଶୋଇଥିଲେ।'
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋରେକସଂସର୍ଗାତ୍ଶାଂତତା ତୁ କଥଂ ଭଵେତ୍। ତସ୍ଯାଂ ଯସ୍ଯାଭିଲାଷୋସ୍ତି ନ ପୃଷ୍ଟସ୍ସ ଵଦେଦ୍ଯୁଵା
ଜଣେ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଏକାଠି ଥିଲେ କିପରି ସଂଯମ ରହିପାରିବ? ଯଦି ତାଙ୍କର ମନରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି, ତେବେ ଯୁବକଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଉ।
ଲୋକାନାଂ କୁଶ୍ରୁତିର୍ଵାର୍ତା ତେନ ପୁଣ୍ଯବଲାଚ୍ଛ୍ରୁତା। ଜନାପଵାଦମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ବୁଦ୍ଧିସ୍ତସ୍ଯାଭଵଚ୍ଛୁଭା
ଲୋକମାନେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କଥା ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଶୁଣିଲେ। ଲୋକ ନିନ୍ଦାରୁ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ମନ ଭଲ ହେଲା।
ଦାରୂଣି ସ୍ଵଯମାହୃତ୍ଯାଜିଜ୍ଵଲତ୍ସ ମହାନଲମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ତାତ ରାଜପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେ ନିଜେ କାଠ ଆଣି ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବାପା, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର—
ଆଗମତ୍ତଦ୍ଗୃହଂ ସଦ୍ଯଃ ସୋପଶ୍ଯତ୍ତଂ ଚ ଯୋଷିତମ୍। ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଵଦନାଂ ନାରୀଂ ପ୍ରଵିଷାଦଗତଂ ନରଂ
ସେ ତୁରନ୍ତ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେ ମହିଳାକୁ ଦେଖିଲେ। ମହିଳା, ମୁହଁ ଖିଲିଥିବା, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅନଯୋର୍ମାନସଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରୋଵଦଦ୍ଵଚଃ। କିଂ ନ ସଂଭାଷସେ ମାଂ ଚ ମିତ୍ରକଂ ଚିରମାଗତମ୍
ତାଙ୍କର ମନର କଥା ବୁଝି ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ, 'ତୁମର ମିତ୍ର ଏତେ ଦିନ ପରେ ଆସିଛି, ତୁମେ ମୋ ସହ କାହିଁକି କଥା ହେଉନାହଁ?'
ଅବ୍ରଵୀତ୍ସୋପି ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ରମନଷ୍ଟଧୀଃ। ଯତ୍କୃତଂ ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ମଯା ତ୍ଵଦ୍ଧିତକାରଣାତ୍
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଚଳ ମନେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେଉଁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିଛି, ସେ ସବୁ ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ କରିଥିଲି।"
ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯର୍ଥମହଂ ମନ୍ଯେ ଜନାନାଂ ଚ ପ୍ରଵାଦତଃ। ଅଦ୍ଯ ଵହ୍ନିମହଂ ଯାସ୍ଯେ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତୁ ନରାସ୍ସୁରାଃ
ମୁଁ ମନେ କରେ ଲୋକମାନେ କହୁଥିବା ସବୁ କଥା ଅର୍ଥହୀନ। ଆଜି ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି— ଏହା ଦେଖନ୍ତୁ ଲୋକ ଓ ଦେବତାମାନେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାଭାଗଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହୁତାଶନମ୍। ଵିଶତସ୍ତସ୍ଯ ଵହ୍ନୌ ନ କୁସୁମଂ ଚିକୁରାଲଯେ
ଏଭଳି କହି, ସେ ମହାନ ମନେଷ୍ଠ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡର ଏକଟି କେଶମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।
ନାଂଗମସ୍ଯାନଲୋଧାକ୍ଷୀନ୍ନ ଚ ଵସ୍ତ୍ରଂ ନ କୁଂତଲମ୍। ଖେ ଚ ଦେଵା ମୁଦା ସର୍ଵେସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଶରୀର, ପୋଷାକ କିମ୍ବା କେଶକୁ କେବେ ଜଳାଇପାରିଲା ନାହିଁ। ଆକାଶରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!"
ଅପତନ୍ପୁଷ୍ପଵର୍ଷାଣି ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ସମଂତତଃ। ଯୈର୍ଯୈଶ୍ଚ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଗଦିତଂ ତାଵୁଭୌ ପ୍ରତି
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଫୁଲର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଖରାପ କଥା କହିଥିଲେ,
ତେଷାଂ ମୁଖେ ପ୍ରଜାଯଂତେ କୁଷ୍ଠାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ଵହ୍ନେରାକୃଷ୍ଯତଂ ମୁଦା
ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ଦେଖାଦେଲା। ତାହାପରେ ଦେବତାମାନେ ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଗଲେ।