ଶୃଣୁଯାଚ୍ଚ ଵଚୋ ନୂନଂ ନ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚ ଗୁରୋଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍। ଵଧୂଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଭ୍ରାତୁଶ୍ଚ ସ୍ଵପୁତ୍ରୀଂ ଯୁଵତୀଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଗୁରୁଙ୍କର ଗୃହପତ୍ନୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପୁଅ, ଭାଇର ଝିଅ କିମ୍ବା ନିଜ ଯୁବତୀ ଝିଅକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅନ୍ଯାଂ ଚ ଗୁରୁପତ୍ନୀଂ ଚ ନେକ୍ଷେତ୍ସ୍ପର୍ଶଂ ନ କାରଯେତ୍। ତାଭିଃ ସହ କଥାଲାପଂ ତଥା ଭ୍ରୂଭଂଗଦର୍ଶନମ୍
ଅନ୍ୟ ଜଣାନୀ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କର ଗୃହପତ୍ନୀକୁ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଛୁଅଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟି ବିନିମୟ କରିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କଲହଂ ନିସ୍ତ୍ରପାଂ ଵାଣୀଂ ସଦୈଵ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍। ନ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ସଦା ପାଦଂ ତୁଷାଂଗାରାସ୍ଥିଭସ୍ମସୁ
ଝଗଡ଼ା ଓ ଲଜ୍ଜା ନଥିବା କଥା ସବୁବେଳେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍; ଧାନଛୋଳ, କୋଇଳା, ହାଡ଼, ଅସ୍ଥି କିମ୍ବା ଛାର ଉପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପାଦ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କାର୍ପାସାସ୍ଥିଷୁ ନିର୍ମାଲ୍ଯେ ଚିତିକାଷ୍ଠେ ଚିତୌ ଗୁରୌ। ଶୁଷ୍କଂ ମୀନଂ ନ ଭକ୍ଷେତ ପୂତିଗଂଧିମମେଧ୍ଯକମ୍
କପାସ, ହାଡ଼, ନିଷ୍କାସିତ ପୁଷ୍ପ, ଶବଦାହ କାଠ, ଗୁରୁଙ୍କ ଶବଦାହ କାଠ ଉପରେ ପାଦ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶୁଖିଲା ମାଛ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵିଘସଂ ଚାନ୍ଯଦୁଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ପାକାର୍ଥଂ ଚ ପରସ୍ଯ ଚ। ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ କ୍ଷଣମପ୍ଯସତା ସହ
ଅନ୍ୟର ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହିତ ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ରହିବା କିମ୍ବା ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ତିଷ୍ଠେଚ୍ଚ କ୍ଷଣଂ ଧୀରୋ ଦୀପଚ୍ଛାଯେ କଲିଦ୍ରୁମେ। ଅସ୍ପୃଶ୍ଯୈସ୍ସହ ଚାଲାପଂ ପତିତୈଃ କୁପିତୈଃ ସହ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଦୀପ ଛାୟା କିମ୍ବା କଳିଯୁଗର ବୃକ୍ଷ ତଳେ ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ପତିତ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧିତଙ୍କ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ କୁର୍ଯାତ୍କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଗଚ୍ଛେଚ୍ଚ ରୌରଵମ୍। କନିଷ୍ଠଂ ନାଭିଵଂଦେତ ପିତୃଵ୍ଯଂ ମାତୁଲଂ ତଥା
ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା କଲେ, ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସବୁଠୁ ଛୋଟ, ପିତାଙ୍କ ଭାଇ କିମ୍ବା ମା'ଙ୍କ ଭାଇକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉତ୍ଥାଯ ଚାସନଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କୃତାଂଜଲ୍ଯଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତଃ। ତୈଲାଭ୍ଯକ୍ତଂ ତଥୋଚ୍ଛିଷ୍ଟମାର୍ଦ୍ରଵସ୍ତ୍ରଂ ଚ ରୋଗିଣମ୍
ଉଠି, ହାତ ଜୋଡ଼ି ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାଇ ଆସନ ଦେବା ଉଚିତ୍; କିନ୍ତୁ ତେଲ ଲଗାଇଥିବା, ଭୋଜନ କରିଥିବା, ଭିଜା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା କିମ୍ବା ରୋଗୀଙ୍କୁ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପାରାଵାରଗତୋଦ୍ଵିଗ୍ନଂ ଵହଂତଂ ନାଭିଵାଦଯେତ୍। ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଂତର୍ଗତଂ ନଷ୍ଟଂ କ୍ରୀଡଂତଂ ସ୍ତ୍ରୀଜନୈଃ ସହ
ନଦୀ ପାରେ ଚିନ୍ତିତ, ଭାର ବୋହୁଥିବା, ଯଜ୍ଞରେ ଲିପ୍ତ, ହେରାଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଜଣାନୀମାନେ ସହିତ ଖେଳୁଥିବାକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବାଲକ୍ରୀଡାଗତଂ ଚାପି ପୁଷ୍ପଯୁକ୍ତଂ କୁଶୈର୍ଯୁତମ୍। ଶିରଃ ପ୍ରାଵୃତ୍ଯ କର୍ଣୌ ଵା ଅପ୍ସୁ ମୁକ୍ତଶିଖୋପି ଵା
ଶିଶୁ ଖେଳରେ ଲିପ୍ତ, ପୁଷ୍ପ ଧାରଣ କରିଥିବା, କୁଶ ଘାସ ଲଗାଇଥିବା, ମୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା କାନ ଢାକିଥିବା, ଜଳରେ ଚୁଲି ଖୋଲିଥିବାକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅକୃତ୍ଵା ପାଦଯୋଃ ପୂଜାଂ ନାଚାମେଦ୍ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଃ। ଉପଵୀତଵିହୀନଶ୍ଚ ନଗ୍ନକୋ ମୁକ୍ତକଚ୍ଛକଃ
ପାଦଦ୍ୱୟର ପୂଜା କରିନଥିବାବେଳେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଜଳ ଚୁଷିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହାପରି ଉପବୀତ ବିନା, ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଓ ମୁକ୍ତ କଚ୍ଛା ସହିତ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏକଵସ୍ତ୍ରପିଧାନଶ୍ଚ ଆଚାଂତୋ ନୈଵ ଶୁଧ୍ଯତି। ମଧ୍ଯମାଭିର୍ମୁଖଂ ପୂର୍ଵଂ ତିସୃଭିଃ ସମୁପସ୍ପୃଶେତ୍
ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ମଣିଷ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ପ୍ରଥମେ ମଧ୍ୟମ ତିନିଟି ଆଉଠି ଦ୍ୱାରା ମୁହଁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅଂଗୁଷ୍ଠଦେଶିନୀଭ୍ଯାଂ ଚ ନାସାଂ ଚ ତଦନଂତରମ୍। ଅଂଗୁଷ୍ଠାନାମିକାଭ୍ଯାଂ ଚ ଚକ୍ଷୁଷୀ ସମୁପସ୍ପୃଶେତ୍
ତାପରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ତରଜନୀ ଦ୍ୱାରା ନାକକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍; ପରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନାମିକା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଚକୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍।
କନିଷ୍ଠାଂଗୁଷ୍ଠତଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରେ ନାଭିମଂଗୁଷ୍ଠକେନ ତୁ। ତଲେନ ହୃଦଯଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵାଭିର୍ମସ୍ତକୋପରି
କନିଷ୍ଠା ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା କାନକୁ, ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ନାଭିକୁ, ତଳହାତ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଉଠି ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡର ଉପରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍।
ବାହୂଚାଗ୍ରେଣ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ତତଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଭଵେନ୍ନରଃ। ଅନେନାଚମନଂ କୃତ୍ଵା ମାନଵଃ ପ୍ରଯତୋ ଭଵେତ୍
ବାହୁର ଆଗ ଭାଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ଏହା ପରେ ମଣିଷ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏଭଳି ଆଚମନ କରି, ମଣିଷ ଶୁଚି ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ।
ସର୍ଵପାପୈର୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚାକ୍ଷଯମଶ୍ନୁତେ। ପ୍ରାଣସ୍ତ୍ରିପୁଟଶୃଂଗ୍ଯା ଚ ଵ୍ଯାନୋପାନଶ୍ଚ ମୁଦ୍ରଯା
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ପ୍ରାଣ, ବ୍ୟାନ, ଅପାନ ତିନି ପ୍ରକାର ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା।
ସମାନସ୍ତୁ ସମସ୍ତାଭିରୁଦାନସ୍ତର୍ଜନୀଂ ଵିନା। ନାଗଃ କୂର୍ମଶ୍ଚ କୃକରୋ ଦେଵଦତ୍ତୋ ଧନଂଜଯଃ
ସମାନ ପ୍ରାଣ ସମସ୍ତ ଆଉଠି ଛାଡ଼ି ତରଜନୀ ବିନା କରାଯାଏ; ନାଗ, କୂର୍ମ, କୃକର, ଦେବଦତ୍ତ, ଧନଞ୍ଜୟ।
ଉପପ୍ରୀଣଂତୁ ତେ ପ୍ରୀତା ଯେଭ୍ଯୋ ଭୂମୌ ପ୍ରଦୀଯତେ। ଶଯନଂ ଚାର୍ଦ୍ରପାଦେନ ଶୁଷ୍କପାଦେନ ଭୋଜନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭୂମିରେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନ୍ତୁ; ଭିଜା ପାଉଁ ନେଇ ଶୋଇବା, ଶୁଖିଲା ପାଉଁ ନେଇ ଭୋଜନ କରିବା।
ନାଂଧକାରେ ଚ ଶଯନଂ ଭୋଜନଂ ନୈଵ କାରଯେତ୍। ପଶ୍ଚିମେ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୈଵ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଦଂତଧାଵନମ୍
ଅନ୍ଧାରରେ ଶୋଇବା କିମ୍ବା ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପଶ୍ଚିମ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ କେବେ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉତ୍ତରେ ପଶ୍ଚିମେ ଚୈଵ ନ ସ୍ଵପେଦ୍ଧି କଦାଚନ। ସ୍ଵପ୍ନାଦାଯୁଃ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ବ୍ରହ୍ମହା ପୁରୁଷୋ ଭଵେତ୍
ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ କେବେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏପରି ଶୋଇଲେ ଆୟୁ ହ୍ରାସ ପାଏ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ହୁଏ।
ନ କୁର୍ଵୀତ ତତଃ ସ୍ଵପ୍ନଂ ଶସ୍ତଂ ଚ ପୂର୍ଵଦକ୍ଷିଣମ୍। ଆଯୁଷ୍ଯଂ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଭୁଂକ୍ତେଽଯଶସ୍ଯଂ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଃ
ଏହିପରି ଶୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍; ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ଭୋଜନ କଲେ ଆୟୁ ମିଳେ, ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ ହୋଇ ଭୋଜନ କଲେ କୁଖ୍ୟାତି ମିଳେ।
ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ମୁଖୋ ଭୁଂକ୍ତେ ଯଶୋ ଭୁଙ୍କ୍ତ ଉଦଙ୍ମୁଖଃ। ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ନରୋ ଲଭେଦାଯୁର୍ଯାମ୍ଯାଂ ପ୍ରେତତ୍ଵମଶ୍ନୁତେ
ପଶ୍ଚିମମୁଖୀ ହୋଇ ଭୋଜନ କଲେ ଶ୍ରୀ ମିଳେ, ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ ଭୋଜନ କଲେ ଯଶ ମିଳେ; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମଣିଷ ଆୟୁ ପାଏ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପ୍ରେତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଵାରୁଣେ ଚ ଭଵେଦ୍ରୋଗୀ ଆଯୁର୍ଵିତ୍ତଂ ତଥୋତ୍ତରେ। ଦେଵାନାମେକଭୁକ୍ତଂ ତୁ ଦ୍ଵିଭୁକ୍ତଂ ସ୍ଯାନ୍ନରସ୍ଯ ଚ
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରୋଗ ହୁଏ; ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆୟୁ ଓ ଧନ ମିଳେ; ଦେବତାମାନେ ଗୋଟିଏଥର ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ମଣିଷମାନେ ଦୁଇଥର ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
ତ୍ରିଭୁକ୍ତଂ ପ୍ରେତଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥଂ କୌଣପସ୍ଯ ତୁ। ନିରାମିଷଂ ହଵିର୍ଦେଵା ମତ୍ସ୍ଯମାଂସାଦି ମାନୁଷାଃ
ପ୍ରେତ ଓ ଦାୟିତ୍ୟମାନେ ତିନିଥର, କୌଣପମାନେ ଚାରିଥର ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ନିରାମିଷ ହବିଷ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ମଣିଷମାନେ ମାଛ ମାଂସ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
ପୂତିପର୍ଯୁଷିତଂ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ଯେ ଭୁଂଜଂତ୍ଯନାଵୃତାଃ। ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥିତାନାମିହ ଜୀଵଲୋକେ ଚତ୍ଵାରି ତେଷାଂ ହୃଦଯେ ଚ ସଂତି
ଅନ୍ୟମାନେ ଅବୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁତିତ, ପାଚା, ଦୁଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଏହି ଜୀବଲୋକରେ ଚାରିଜଣ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବସନ୍ତି।
ଦାନଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ମଧୁରା ଚ ଵାଣୀ ଦେଵାର୍ଚନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣତର୍ପଣଂ ଚ। କାର୍ପଣ୍ଯଵୃତ୍ତିସ୍ଵଜନେଷୁ ନିଂଦା କୁଚେଲତା ନୀଚଜନେଷୁ ଭକ୍ତିଃ
ଉତ୍ତମ ଦାନ, ମଧୁର କଥା, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରାଇବା; ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଞ୍ଚନତା, ନିନ୍ଦା, ଦୁର୍ଦ୍ରୁତି, ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତି।
ଅତୀଵ ରୋଷଃ କଟୁକା ଚ ଵାଣୀ ନରସ୍ଯ ଚିହ୍ନଂ ନରକାଗତସ୍ଯ। ନଵନୀତୋପମା ଵାଣୀ କରୁଣା କୋମଲଂ ମନଃ
ଅତିରିକ୍ତ କ୍ରୋଧ ଓ କଟୁ କଥା ନରକକୁ ଯିବା ଲୋକର ଚିହ୍ନ; ନବନୀତ ପରି କଥା, କରୁଣା ଓ କୋମଳ ମନ।
ଧର୍ମବୀଜପ୍ରସୂତାନାମେତତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଲକ୍ଷଣମ୍। ଦଯାଦରିଦ୍ରହୃଦଯଂ ଵଚଃ କ୍ରକଚ କର୍କଶମ୍
ଧର୍ମର ବୀଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବାମାନେ ଏହି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ; ଦୟା ନଥିବା ହୃଦୟ ଓ କରକଶ କଠିନ କଥା।
ପାପବୀଜପ୍ରସୂତାନାମେତତ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷ ଲକ୍ଷଣମ୍। ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ସଦାଚାରାଦିକଂ ନରଃ
ପାପର ମୂଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଏହା ଖୋଲା ଚିହ୍ନ—ଯେଉଁଠି ନୀତି ଓ ଭଲ ଆଚରଣ ବିଷୟରେ କହାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ସେଠି ସେମାନେ ରହନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆଚାରାଦେଃ ଫଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପାପାତ୍ପୂତୋଽଚ୍ଯୁତୋ ଦିଵି
ଭଲ ଆଚରଣର ଫଳ ପାଇଲେ, ମଣିଷ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବିନାଶୀ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।