ପତଂତି ପିତରସ୍ତସ୍ଯ କୁଂଭୀପାକେଥ ତାପନେ। ଅଵୀଚିକାଲସୂତ୍ରେ ଚ ମହାରୌରଵରୌରଵେ
ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣ କୁମ୍ଭୀପାକ, ତାପନ, ଅବୀଚି, କାଳସୂତ୍ର, ମହାରୌରବ ଓ ରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
କଦାଚିଦପି ଵା ତେଷାଂ ନିଷ୍କୃତିଂ ନାନୁମେନିରେ। ପ୍ରାଣଂ ହତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ସ୍ଵଯଂ ଯାତ୍ଯପୁନର୍ଭଵମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନି; ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି, ସେ ନିଜେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲାଭ କରେନାହିଁ।
ପତଂତି ପୁରୁଷାସ୍ତସ୍ଯ ରୌରଵେ ଚ ସହସ୍ରଶଃ। ନାରଦ ଉଵାଚ-। ସର୍ଵେଷାମେଵ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଵଧେ ଚ ପାତକଂ ସମମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଜାର-ହଜାର ପୁରୁଷ ରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ନାରଦ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହତ୍ୟାରେ ଏହି ପାପ ସମାନ।
ଵିଷମଂ ଵା କୁତସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି। ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। ହତ୍ଵା ଵିପ୍ରଂ ଧ୍ରୁଵଂ ପୁତ୍ର ପାତକଂ ଯଦୁଦାହୃତମ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା କେମିତି ହେବ? ତୁମେ ସତ୍ୟ କଥା କହ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କଲେ ଏହି ପାପ ନିଶ୍ଚିତ।
ଲଭତେ ବ୍ରହ୍ମହା ଘୋରଂ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚାପରଂ ଶୃଣୁ। ଲକ୍ଷକୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵଧଂ ଭଜେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଆଉ ଏକ କଥା ଶୁଣ: ସେ ଲକ୍ଷ କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଭୋଗେ।
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଯୁତଂ ହତ୍ଵା ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଂ ଵିଜିତେଂଦ୍ରିଯମ୍। ଵିପ୍ରଂ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ହତ୍ଵା ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣୋତ୍ତରମ୍
ଯେଉଁଠି ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟମିତ, କିମ୍ବା ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ପାପ ଦଶଗୁଣ ବଢ଼ିଯାଏ।
ସ୍ଵଵଂଶାନ୍ପାତଯିତ୍ଵା ତୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଂଦତେ। ତ୍ରିଵେଦଂ ସ୍ନାତକଂ ହତ୍ଵା ଵଧସ୍ଯାଂତଂ ନ ଵିନ୍ଦତେ
ନିଜ ବଂଶକୁ ଅଧୋଗତି କରିଦେଲେ ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଉନାହିଁ; ତିନି ବେଦ ପଢ଼ିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ହତ୍ୟାର ଶେଷ ମିଳେନାହିଁ।
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଂ ଚ ସଦାଚାରଂ ତୀର୍ଥମଂତ୍ରପ୍ରପୂତକମ୍। ଈଦୃଶଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ହନ୍ତୁଃ ପାପସ୍ଯାଂତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯଦି କେହି ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ସଦାଚାରୀ, ତୀର୍ଥ ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେଠି ପାପର ଶେଷ ନାହିଁ।
ଅପକାରଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଃ ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍। ଦୃଶ୍ଯତେ ଯେନ ଚାନ୍ଯେନ ବ୍ରହ୍ମହା ସ ଭଵେନ୍ନରଃ
ଯଦି କେହି ଦ୍ୱିଜକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ମଣିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ହୁଏ।
ଵଚୋଭିଃ ପରୁଷୈର୍ଵୃତ୍ତୈଃ ପୀଡିତସ୍ତାଡିତୋ ଦ୍ଵିଜଃ। ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତ୍ଯଜେତ୍ପ୍ରାଣାଂସ୍ତମାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଘାତିନମ୍
କଠୋର କଥା ଓ ଅଚ୍ଛିଦ୍ର ବ୍ୟବହାରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଯଦି କେହି ଦ୍ୱିଜକୁ ମାରି ଦେଉଛି ଏବଂ ସେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ତେବେ ସେକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ କୁହାଯାଏ।
ଋଷଯୋ ମୁନଯୋ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଵିଦସ୍ତଥା। ଦେଶାନାଂ ପାର୍ଥିଵାନାଂ ଚ ସ ଚ ଵଧ୍ଯୋ ଭଵେଦିହ
ସମସ୍ତ ଋଷି, ମୁନି, ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦେଶର ରାଜାମାନେ ଏଠି ସେକୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ କହନ୍ତି।
ଅତୋ ବ୍ରହ୍ମଵଧଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପିତୃଭିଃ ସହ ପଚ୍ଯତେ। ପ୍ରାଯୋପଵେଶକଂ ଵିପ୍ରଂ ବୁଧଃ ସଂମାନଯେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍୫୦ 1.48.
ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଲେ ସେ ପିତୃମାନେ ସହିତ ନରକରେ ପଚାଯାନ୍ତି; ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରାୟୋପବେଶ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୋଷୈଶ୍ଚାପି ଵିନିର୍ମୁକ୍ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପ୍ରାଣମୁତ୍ସୃଜେତ୍। ସ ପ୍ରଲିପ୍ତୋ ଵଧୈର୍ଘୋରୈର୍ନ ତୁ ଯଂ ପରିକୀର୍ତଯେତ୍
ଯଦି କେହି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟାରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ପାଇଁ ଏହା କରାଯାଏ ସେ ନୁହେଁ।
ଆତ୍ମଘାତଂ ଦ୍ରୁମାରୋହଂ କୋଟରୈ ରୂପଜୀଵିନଂ। ଯଃ କୁର୍ଯାଦାତ୍ମନୋଘାତଂ ସ୍ଵଵଂଶେ ବ୍ରହ୍ମହା ଭଵେତ୍
ନିଜେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବା, ଗଛ ଚଢ଼ିବା, ଗୁହାରେ ରହିବା କିମ୍ବା ପଶୁ ରୂପ ଧାରଣ କରିବା—ଯିଏ ଏପରି ନିଜକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ନିଜ ବଂଶରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ହୁଏ।
ଭ୍ରୂଣଂ ଚ ଘାତଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଶିଶୁଂ ଵା ଆତୁରଂ ଗୁରୁମ୍। ବ୍ରହ୍ମହା ସ୍ଵଯମେଵ ସ୍ଯାନ୍ନ ତୁ ଯଂ ପରିକୀର୍ତଯେତ୍
ଯିଏ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ, ଶିଶୁ, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ପାଇଁ ଏହା କରାଯାଏ ସେ ନୁହେଁ।
ମାରଯେଚ୍ଚ ସଗୋତ୍ରଂ ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମଃ। ତସ୍ଯୈଵ ତଦ୍ଭଵେତ୍ପାପଂ ନ ତୁ ଯଂ ପରିକୀର୍ତ୍ତଯେତ୍
ଯଦି ଜଣେ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେହି ପାପ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଲାଗେ, ଯାହା ପାଇଁ ଏହା କରାଯାଏ ସେ ନୁହେଁ।
ପୀଡଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଂ ଶୂଦ୍ରଃ ସ୍ଵକାର୍ଯଂ ଚାପି ସାଧଯେତ୍। ତତ୍ରାପାପେ ଚ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ପାତକଂ ନାନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍
ଯଦି ଜଣେ ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱିଜକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ନିଜ କାମ ସାଧନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ପାପ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ଲାଗେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
ତାତ୍କାଲିକ ଵଧଂ ହତ୍ଵା ହଂତାରମାତତାଯିନଂ। ନ ଚ ହଂତା ଚ ତତ୍ପାପୈର୍ଲିପ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଯଦି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ହତ୍ୟାକାରୀକୁ ମାରାଯାଏ, ତେବେ ମାରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, କେହି ମଧ୍ୟ ସେହି ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।
ଆତତାଯିନମାଯାଂତମପି ଵେଦାଂତଗଂ ରଣେ। ଜିଘାଂସଂତଂ ଜିଘାଂସେଚ୍ଚ ନ ତେନ ବ୍ରହ୍ମହା ଭଵେତ୍
ଯଦି କୌଣସି ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଭାବେ ଆସି ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତେବେ ତାକୁ ମାରିଦେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଦୋଷ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଅଗ୍ନିଦୋ ଗରଦଶ୍ଚୈଵ ଧନହାରୀ ଚ ସୁପ୍ତଘଃ। କ୍ଷେତ୍ରଦାରାପହାରୀ ଚ ଷଡେତେ ହ୍ଯାତତାଯିନଃ
ଅଗ୍ନି ଲଗାଇବା, ବିଷ ଦେବା, ଧନ ଚୋରି କରିବା, ଶୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରିଦେବା, ଜମି ଓ ଜନାନୀ ଚୁରାଇନେବା—ଏହି ଛଅଜଣ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଖଲୋ ରାଜଵଧୋଦ୍ଯୋଗୀ ପିତୄଣାଂ ଚ ଵଧେ ରତଃ। ଅନୁଯାଯୀ ନୃପୋ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚାତତାଯିନଃ
ଯିଏ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ଅଥବା ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିବା ରାଜା—ଏହି ଚାରିଜଣ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣକାରୀ।
ତତ୍କ୍ଷଣାନ୍ନ ମୃତଂ ଵିପ୍ରଂ ପୁନର୍ହଂତୁଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ। ପୁର୍ନହତ୍ଵା ଵଧଂ ଘୋରଂ ଜ୍ଞାନାତ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି ନିଶ୍ଚିତଂ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ ହେଲେ, ପୁଣି ତାକୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଜାଣିସୁଣି ମାରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭୟଙ୍କର ପାପ ଲାଗେ।
ଲୋକେ ଵିପ୍ରସମୋ ନାସ୍ତି ପୂଜନୀଯୋ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ। ହତ୍ଵା ତଂ ଯଦ୍ଭଵେତ୍ପାପଂ ତତ୍ପରଂ ଚ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏହି ସଂସାରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି; ସେ ଜଗତ୍ର ଗୁରୁ ଭାବେ ପୂଜ୍ୟ। ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ଯେପରିମାଣେ ପାପ ହୁଏ, ତାହାର ଚେଯିଁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ।
ଦେଵଵତ୍ପୂଜନୀଯୋସୌ ଦେଵାସୁରଗଣୈର୍ନରୈଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ସମୋ ନାସ୍ତି ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନିଶ୍ଚିତଂ
ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ପୂଜିବା ଉଚିତ; ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମାନ କେହି ନିଶ୍ଚିତ ନାହାନ୍ତି।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। କାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜୀଵିତଵ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜେନ ହି। ଅପାନେନ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ଵତୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ୱିଜମାନେ କେଉଁ ଉପାୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ? ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। ଅଯାଚିତା ଚ ଯା ଭିକ୍ଷା ପ୍ରଶସ୍ତା ସା ପ୍ରକୀର୍ତିତା। ଉଞ୍ଛଵୃତ୍ତିସ୍ତତୋ ଭଦ୍ରା ସୁଭଦ୍ରା ସର୍ଵଵୃତ୍ତିଷୁ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଯେ ଭିକ୍ଷା ଅନୁରୋଧ କରି ନହୁଏ, ସେଠି ଭିକ୍ଷା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଉଞ୍ଚ ଜୀବିକା ସମସ୍ତ ଜୀବିକା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଗଚ୍ଛଂତି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦମ୍। ଦକ୍ଷିଣା ଯଜ୍ଞଶେଷାଣାଂ ଗ୍ରାହ୍ଯା ଯଜ୍ଞଗତେନ ହି
ଏହି ଉପାୟ ଅନୁସରି ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଯଜ୍ଞରେ ଯେଉଁ ଦକ୍ଷିଣା ବଞ୍ଚିଯାଏ, ତାହା କେବଳ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି।
ପାଠନଂ ଯାଜନଂ କୃତ୍ଵା ଗ୍ରହୀତଵ୍ଯଂ ଧନଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ। ପାଠଯିତ୍ଵା ପଠିତ୍ଵା ଚ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ଶୁଭଂ
ପାଠ ପଢ଼ାଇବା କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କରାଇବା ପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି; ପଢ଼ାଇ, ପଢ଼ିବା ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମିଦଂ ଜୀଵ୍ଯଂ ଶିଷ୍ଟା ଵୃତ୍ତିଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ। ଶାସ୍ତ୍ରୋପଜୀଵିନୋ ଧନ୍ଯା ଧନ୍ଯା ଵୃକ୍ଷୋପଜୀଵିନଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଏହି ହେଉଛି ଉଚିତ ଜୀବିକା; ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ହେଉଛି ପ୍ରମାଣିତ ଉପାୟ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଏବଂ ଗଛ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଧନ୍ୟ।
ଧନ୍ଯା ଵୃକ୍ଷଲତାଜୀଵ୍ଯା ଵାଟୀସସ୍ଯୋପଜୀଵିନଃ। ଅନ୍ନ ଜଂତୁ ଵଧେ ପାପଂ ତସ୍ଯ ଦୋଷୋପଶାଂତଯେ
ଲତା ଓ ଗଛ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା, ବା ଉଦ୍ୟାନର ଫଳ ଓ ଶାକ ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଲୋକମାନେ ଧନ୍ୟ; ଜୀବ ମାରି ଖାଇବାର ପାପ ହେଉଛି, ଏହିପରି ଜୀବିକା ତାହାର ପ୍ରତିକାର।