ଅସଦ୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ହି କ୍ଷଯଂ ଯାତ୍ଯଂଜନୋପମମ୍। ଅନାଚାରାଦ୍ଧତୋ ଵିପ୍ର ଆଚାରାତ୍ସୁରତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଖରାପ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକର ପୁଣ୍ୟ କାଜଳ ପରି କ୍ଷୟ ହୁଏ; ଅଚାର କରି ଅପମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଇପାରେ।
ତତଃ କଂଠଗତୈଃ ପ୍ରାଣୈରାଚାରଂ କୁରୁତେ ଦ୍ଵିଜଃ। କର୍ମଣା ମନସାଂଗେନ ସଦାଚାରଂ ସଦା କୁରୁ
ଶେଷ ଶ୍ୱାସ ଯାଏଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭଲ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଭଲ ଆଚରଣ କର।
କଶ୍ଯପସ୍ଯୋପଦେଶେନ ସ ଵିନୀତୋଽଭଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ। ଆଚାରଂ ତୁ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ତପସ୍ତପ୍ତତ୍ଵା ଦିଵଂ ଗତଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଶିଷ୍ଟ ହେଲେ; ପୁନି ଆଚାର କରି ତାପସ୍ୟା କରି ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଅନାଚାରୀ ହତୋ ଵିପ୍ରଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେଷୁ ଗର୍ହିତଃ। ଆଚାରଂ ତୁ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ସୁରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲ ଆଚରଣ ନାହିଁ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ; କିନ୍ତୁ ପୁନି ଆଚାର କରି ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ଗତିଂ ଲୋକାଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍। ଦ୍ଵିଜାନାଂ ପୀଡନଂ କୃତ୍ଵା ଗତିଂ ଗଚ୍ଛତି କାଂ ପ୍ରଭୋ
ନାରଦ କହିଲେ— ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପାଉଛନ୍ତି; ହେ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିବା ଲୋକର ଅବସ୍ଥା କଣ ହୁଏ?
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। କ୍ଷୁଧା ସଂତପ୍ତଦେହାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ନାର୍ଚଯେଚ୍ଛକ୍ତିତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସ ଯାତି ନରକଂ ନରଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଯିଏ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରେନାହିଁ, ସେ ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ।
ପରୁଷେଣ କ୍ରୋଶଯିତ୍ଵା କ୍ରୋଧାଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵିସର୍ଜଯେତ୍। ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ମହାରୌରଵକୃଚ୍ଛ୍ରକମ୍
ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ କଠୋର କଥା କହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଚିତ୍କାର କରାଏ ଓ ତାଙ୍କୁ ହଟାଏ, ସେ ଭୟଙ୍କର ମହାରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼େ।
ସନ୍ନିଵୃତ୍ତସ୍ତତଃ କୀଟାଦ୍ଯନ୍ତ୍ଯଜାତିଷୁ ଜାଯତେ। ତତୋ ରୋଗୀ ଦରିଦ୍ରସ୍ତୁ କ୍ଷୁଧଯା ପରିପୀଡିତଃ
ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଇ ସେ କୀଟ ଓ ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ପରେ ସେ ରୋଗୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ହୁଏ।
ନାଵମନ୍ଯେତ୍ତତୋ ଵିପ୍ରଂ କ୍ଷୁଧଯା ଗୃହମାଗତମ୍। ନ ଦଦାମୀତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଦେଵାଗ୍ନିବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ସଃ
ଏହିପରି, ଭୁଖରେ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଦେବତା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ 'ମୁଁ ଦେବିନି' କହେ—
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଶତଂ ଗତ୍ଵା ଚାଂଡାଲ୍ଯମୁପଗଚ୍ଛତି। ପାଦମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଯୋ ଵିପ୍ରଂ ହଂତି ଗାଂ ପିତରୌ ଗୁରୁମ୍
ସେ ଶତ ଜନ୍ତୁ ଯୋନି ଭୋଗି ଚଣ୍ଡାଳ ହୁଏ; ଯିଏ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ପିତାମାତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ—
ରୌରଵେ ନିଯତୋ ଵାସସ୍ତସ୍ଯ ନାସ୍ତୀହ ନିଷ୍କୃତିଃ। ଯଦି ପୁଣ୍ଯାଦ୍ଭଵେଜ୍ଜନ୍ମ ସ ଏଵ ପଂଗୁତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୌରବ ନରକରେ ରହିବ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପରିହାର ନାହିଁ। ଯଦି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୁନି ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅତିଦୀନୋ ଵିଷାଦୀ ଚ ଦୁଃଖଶୋକାଭିପୀଡିତଃ। ଏଵଂ ଜନ୍ମତ୍ରଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ଚ ନିଷ୍କୃତିଃ
ସେ ଅତି ଦରିଦ୍ର, ନିରାଶ ଓ ଦୁଃଖ ଶୋକରେ ପୀଡିତ ହୁଏ; ଏଭଳି ତିନି ଜନ୍ମ ଭୋଗିଲେ ତାଙ୍କର ପାପ ଶେଷ ହୁଏ।
ମୁଷ୍ଟିଚପେଟକୀଲୈଶ୍ଚ ହନ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରଂ ତୁ ଯଃ ପୁମାନ୍। ତାପନେ ରୌରଵେ ଘୋରେ କଲ୍ପାଂତଂ ସୋପି ତିଷ୍ଠତି
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ମୁଠି, ଥପ୍ପଡ଼ କିମ୍ବା ଲାଠିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ତାପନୀ ଓ ରୌରବ ନରକରେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଅଥ ଜନ୍ମ ସମାସାଦ୍ଯ କୁକ୍କୁରଃ କ୍ରୂରଚଂଡକଃ। ଅଂତ୍ଯଜାତିଷୁ ଜାତୋପି ଦରିଦ୍ରଃ କୁକ୍ଷିଶୂଲଵାନ୍
ତାପରେ, ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଦୟାହୀନ ଓ କ୍ରୁର କୁକୁର ହୋଇ ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଦରିଦ୍ର ଓ ପେଟରେ ବେଦନାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ।
ପାଦମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ଵା ଯସ୍ତସ୍ଯ ପାଦେ ଶିଲୀପଦଃ। ଖଂଜୋ ଵା ମଂଦଜଂଘୋ ଵା ଖଣ୍ଡପାଦୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ପାଦ ଉଠାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପାଉଁରେ କୁଷ୍ଠ ହେବ, କିମ୍ବା ଲଙ୍ଗଡ଼, ଧୀର ଚଳନ, କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବ।
ପକ୍ଷଵାତେନ ଚାଂଗାନି ପ୍ରକଂପଂତେ ସଦୈଵ ହି। ମାତରଂ ପିତରଂ ଵିପ୍ରଂ ସ୍ନାତକଂ ଚ ତପସ୍ଵିନମ୍
ଏହି ପାପରେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସଦା କମ୍ପିଥାଏ, ମା, ବାପା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ନାତକ କିମ୍ବା ତପସ୍ବୀ ଯେହେଉଁଥିବେ।
ହତ୍ଵା ଗୁରୁଗଣଂ କ୍ରୋଧାତ୍କୁଂଭୀପାକେ ଚିରଂ ଭଵେତ୍। ଉଷିତ୍ଵା ଚୈଵ ଜାଯେତ କୀଟଜାତିଷୁ ତତ୍ପରମ୍
ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଗୁରୁମାନ୍ୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ସେଠାରୁ ଫେରି ଆସି, କୀଟପ୍ରଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଵିରୁଦ୍ଧଂ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯୋ ଵଦେଦ୍ଧି ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ। ଅଷ୍ଟୌ କୁଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଜାଯଂତେ ତସ୍ଯ ଦେହେ ଦୃଢଂ ସୁତ
ଯିଏ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ବିରୋଧାତ୍ମକ କିମ୍ବା କଠୋର କଥା କହେ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଆଠ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ହୋଇଯାଏ, ଓ ପୁଅ।
ଵିଚର୍ଚିକାଥ ଦଦ୍ରୂଶ୍ଚ ମଂଡଲଃ ଶୁକ୍ତି ସିଧ୍ମକୌ। କାଲକୁଷ୍ଠସ୍ତଥା ଶୁକ୍ଲସ୍ତରୁଣଶ୍ଚାତିଦାରୁଣଃ
ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଚରମରୋଗ, ଦଦ୍ରୁ, ମଣ୍ଡଳ, ଶୁକ୍ତି, ସିଧ୍ମ, କଳା କୁଷ୍ଠ, ଧଳା କୁଷ୍ଠ ଓ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁବକ କୁଷ୍ଠ।
ତତୋ ଭିଷକ୍ପ୍ରଯୋଗେ ଚ ପାପାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପଲାଯତେ। ଅପୁଣ୍ଯାଜ୍ଜଲରେଖେଵ ତେନୈଵ ନିଧନଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏହା ପରେ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପରେ ପୁଣ୍ୟ ଦୂରେଇଯାଏ; ଜଳରେ ଆଙ୍କିଥିବା ରେଖା ପରି, ସେ ଏଭଳି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ।
ଏଷାଂ ମଧ୍ଯେ ମହାକୁଷ୍ଠାସ୍ତ୍ରଯ ଏଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ। କାଲକୁଷ୍ଠସ୍ତଥା ଶୁକ୍ଲସ୍ତରୁଣଶ୍ଚାତିଦାରୁଣଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଟିକୁ ବଡ଼ କୁଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—କଳା କୁଷ୍ଠ, ଧଳା କୁଷ୍ଠ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୁବକ କୁଷ୍ଠ।
ମହାପାତକଭାଵାନାଂ ଜ୍ଞାନାତ୍ସଂସର୍ଗତୋପି ଵା। ଅତିପାତକିନାମେଵ ତ୍ରଯୋ ଦେହେ ଭଵଂତି ଵୈ
ମହାପାପୀଙ୍କ ସହ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ରୋଗ ସବୁଠୁ ପାପୀଙ୍କ ଦେହରେ ହୋଇଥାଏ।
ସଂସର୍ଗାତ୍ସହସଂବଂଧାଦ୍ରୋଗଃ ସଂଚରତେ ନୃଣାମ୍। ଦୂରାତ୍ପରିତ୍ଯଜେଦ୍ଧୀରଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
ସଂସ୍ପର୍ଶ ଓ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କରେ ରୋଗ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦୂରରୁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଛୁଇଁଲେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।
ପତିତଂ କୁଷ୍ଠସଂଯୁକ୍ତଂ ଚାଂଡାଲଂ ଚ ଗଵାଶିନମ୍। ଶ୍ଵାନଂ ରଜସ୍ଵଲାଂ ଭିଲ୍ଲଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
ପତିତ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଚଣ୍ଡାଳ, ଗୋମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, କୁକୁର, ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ କିମ୍ବା ଅଭିରାମ ଛୁଇଁଲେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୁରିତସ୍ଯାନୁରୂପେଣ ଦେହେ କୁଷ୍ଠା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ଇହଲୋକେ ପରତ୍ରୈଵାପ୍ଯତ୍ର ନାସ୍ତି ତୁ ସଂଶଯଃ
ପାପର ପ୍ରକାର ଅନୁଯାୟୀ ଦେହରେ କୁଷ୍ଠ ରହିଥାଏ, ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନ୍ଯାଯେନୋପାର୍ଜିତାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ହରତେ ତୁ ଯଃ। ଅକ୍ଷଯଂ ନରକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯିଏ ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଏ, ସେ ଅନନ୍ତ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ମିଳେନାହିଁ।
ପିଶୁନୋ ଯସ୍ତୁ ଵିପ୍ରାଣାଂ ରଂଧ୍ରାନ୍ଵେଷଣତତ୍ପରଃ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପ୍ଯଥଵା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଚେଲୋ ଜଲମାଵିଶେତ୍
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୋଷ ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ କିମ୍ବା ଛୁଇଁଲେ, ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ପ୍ରଣଯାଦ୍ଭୁକ୍ତଂ ଦହତ୍ଯାସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍। ଵିକ୍ରମେଣ ତୁ ଭୁଂଜାନୋ ଦଶପୂର୍ଵାନ୍ଦଶାପରାନ୍
ସ୍ନେହରେ ଭୋଗ କରାଯାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତି ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦହିଦେଉଛି; ଯଦି ବଳେ ନିଆଯାଏ, ତେବେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜନ୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ନ ଵିଷଂ ଵିଷମିତ୍ଯାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ଵିଷମୁଚ୍ଯତେ। ଵିଷମେକାକିନଂ ହଂତି ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରକମ୍
ବିଷକୁ 'ବିଷ' ବୋଲି କୁହାଯାଏନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବିଷ ବୋଲାଯାଏ। ବିଷ ଏକାକୁ ମାରେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତି ପୁଅ ଓ ନାତିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ମୋହାଚ୍ଚ ମାତରଂ ଗତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଚ ଗୁରୋସ୍ତ୍ରିଯମ୍। ପତିତ୍ଵା ରୌରଵେ ଘୋରେ ପୁନରୁତ୍ପତ୍ତିଦୁର୍ଲଭଃ
ମୋହରେ ମା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଜନାନୀଙ୍କୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ପତିତ ହୁଏ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଯାଏ।