ସ ଖାଦଯିତ୍ଵା ନାଗାଂଶ୍ଚ ସଂଭାଷ୍ଯ ପିତରାଵଥ। ଵିବୁଧାନ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ଜଗାମ ହରିମଵ୍ଯଯମ୍
ନାଗମାନେକୁ ଖାଇ, ସେ ପରେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ସହ କଥାହେଲେ; ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ସୁପର୍ଣଚରିତଂ ଶୁଭମ୍। ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସୁରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହି ଶୁଭ ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। ଅତଃ ପରଂ ତୁ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଚାଂଡାଲପତିତୋ ଦ୍ଵିଜଃ। ପ୍ରଲପ୍ଯ ଚ ବହୂନ୍ଶୋକାନ୍ଜଗାମ କଶ୍ଯପଂ ମୁନିମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏହା ପରେ, ହେ ମହାମୁନି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯିଏ ଚଣ୍ଡାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ, ବହୁତ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, କଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵୋଵାଚ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵଦାସ୍ମାକଂ ହିତଂ ଵଚଃ। ଯଥା ପାପାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯେହଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଥା କୁରୁ
ସେ ଯାଇ, କହିଲେ: ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହ; ଯେପରି ମୁଁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି, ତାହା କର।
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜା ଈଷଦ୍ଧାସ୍ଯଃ ସମଂତତଃ। କଶ୍ଯପ ଉଵାଚ-। ସଂଦର୍ଶନାଚ୍ଚ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାମୁପଶାଂତୋସି ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ହସି ହସି ମହାତେଜସ୍ୱୀ କଶ୍ୟପ କହିଲେ— ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ ଶାନ୍ତ ହୋଇପାରିଛ।
ଗାଯତ୍ର୍ଯାଶ୍ଚ ଜପୈର୍ହୋମୈର୍ଵ୍ରତୈଶ୍ଚାଂଦ୍ରାଯଣଦିଭିଃ। ସ୍ମର ନିତ୍ଯଂ ହରେଃ ପାଦମୁପୋଷ୍ଯ ହରିଵାସରମ୍
ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ, ହୋମ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଭଳି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ସଦା ହରିଙ୍କର ପାଦ ସ୍ମରଣ କର, ଏବଂ ହରିବାସର ଉପବାସ ରୁହ।
ଅହର୍ନିଶଂ ହରେର୍ଧ୍ଯାନଂ ପ୍ରଣାମଂ କୁରୁ ତଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ତୀର୍ଥସ୍ନାନେନ ମଂତ୍ରେଣ ପଂକସ୍ଯାଂତଂ ଗମିଷ୍ଯସି
ଦିନ ରାତି ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର; ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମଳର ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ।
ତତଃ ପାପକ୍ଷଯାଦେଵ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ଵଂ ଚ ଲପ୍ସ୍ଯସେ। ଵ୍ରତୈର୍ଵୃଷାଧିକୈର୍ମୋକ୍ଷଂ ନାଶଯନ୍କଲ୍ମଷଂ ଦ୍ଵିଜ
ପାପ ନାଶ ହେଲେ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇବ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟତା ନାଶ କରି ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିପାରିବ।
ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃତକୃତ୍ଯୋଽଭଵତ୍ତଦା। ପୁଣ୍ଯଂ ସ ଵିଵିଧଂ କୃତ୍ଵାପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵମାପ୍ତଵାନ୍
ମୁନିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ; ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରି ସେ ପୁନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।
ତତସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ଚିରମଭ୍ଯଗାତ୍। ସଦ୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯାଖିଲଂ ପାପଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଦିନେ ଦିନେ
ତାପସ୍ୟା କରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକର ସମସ୍ତ ପାପ ଦିନକୁ ଦିନ କମିଯାଏ।
ଅସଦ୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ହି କ୍ଷଯଂ ଯାତ୍ଯଂଜନୋପମମ୍। ଅନାଚାରାଦ୍ଧତୋ ଵିପ୍ର ଆଚାରାତ୍ସୁରତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଖରାପ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକର ପୁଣ୍ୟ କାଜଳ ପରି କ୍ଷୟ ହୁଏ; ଅଚାର କରି ଅପମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଇପାରେ।
ତତଃ କଂଠଗତୈଃ ପ୍ରାଣୈରାଚାରଂ କୁରୁତେ ଦ୍ଵିଜଃ। କର୍ମଣା ମନସାଂଗେନ ସଦାଚାରଂ ସଦା କୁରୁ
ଶେଷ ଶ୍ୱାସ ଯାଏଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭଲ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଭଲ ଆଚରଣ କର।
କଶ୍ଯପସ୍ଯୋପଦେଶେନ ସ ଵିନୀତୋଽଭଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ। ଆଚାରଂ ତୁ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ତପସ୍ତପ୍ତତ୍ଵା ଦିଵଂ ଗତଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଶିଷ୍ଟ ହେଲେ; ପୁନି ଆଚାର କରି ତାପସ୍ୟା କରି ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଅନାଚାରୀ ହତୋ ଵିପ୍ରଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେଷୁ ଗର୍ହିତଃ। ଆଚାରଂ ତୁ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ସୁରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲ ଆଚରଣ ନାହିଁ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ; କିନ୍ତୁ ପୁନି ଆଚାର କରି ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ଗତିଂ ଲୋକାଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍। ଦ୍ଵିଜାନାଂ ପୀଡନଂ କୃତ୍ଵା ଗତିଂ ଗଚ୍ଛତି କାଂ ପ୍ରଭୋ
ନାରଦ କହିଲେ— ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପାଉଛନ୍ତି; ହେ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିବା ଲୋକର ଅବସ୍ଥା କଣ ହୁଏ?
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। କ୍ଷୁଧା ସଂତପ୍ତଦେହାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ନାର୍ଚଯେଚ୍ଛକ୍ତିତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସ ଯାତି ନରକଂ ନରଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଯିଏ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରେନାହିଁ, ସେ ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ।
ପରୁଷେଣ କ୍ରୋଶଯିତ୍ଵା କ୍ରୋଧାଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵିସର୍ଜଯେତ୍। ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ମହାରୌରଵକୃଚ୍ଛ୍ରକମ୍
ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ କଠୋର କଥା କହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଚିତ୍କାର କରାଏ ଓ ତାଙ୍କୁ ହଟାଏ, ସେ ଭୟଙ୍କର ମହାରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼େ।
ସନ୍ନିଵୃତ୍ତସ୍ତତଃ କୀଟାଦ୍ଯନ୍ତ୍ଯଜାତିଷୁ ଜାଯତେ। ତତୋ ରୋଗୀ ଦରିଦ୍ରସ୍ତୁ କ୍ଷୁଧଯା ପରିପୀଡିତଃ
ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଇ ସେ କୀଟ ଓ ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ପରେ ସେ ରୋଗୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ହୁଏ।
ନାଵମନ୍ଯେତ୍ତତୋ ଵିପ୍ରଂ କ୍ଷୁଧଯା ଗୃହମାଗତମ୍। ନ ଦଦାମୀତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଦେଵାଗ୍ନିବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ସଃ
ଏହିପରି, ଭୁଖରେ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଦେବତା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ 'ମୁଁ ଦେବିନି' କହେ—
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଶତଂ ଗତ୍ଵା ଚାଂଡାଲ୍ଯମୁପଗଚ୍ଛତି। ପାଦମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଯୋ ଵିପ୍ରଂ ହଂତି ଗାଂ ପିତରୌ ଗୁରୁମ୍
ସେ ଶତ ଜନ୍ତୁ ଯୋନି ଭୋଗି ଚଣ୍ଡାଳ ହୁଏ; ଯିଏ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ପିତାମାତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ—
ରୌରଵେ ନିଯତୋ ଵାସସ୍ତସ୍ଯ ନାସ୍ତୀହ ନିଷ୍କୃତିଃ। ଯଦି ପୁଣ୍ଯାଦ୍ଭଵେଜ୍ଜନ୍ମ ସ ଏଵ ପଂଗୁତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୌରବ ନରକରେ ରହିବ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପରିହାର ନାହିଁ। ଯଦି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୁନି ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅତିଦୀନୋ ଵିଷାଦୀ ଚ ଦୁଃଖଶୋକାଭିପୀଡିତଃ। ଏଵଂ ଜନ୍ମତ୍ରଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ଚ ନିଷ୍କୃତିଃ
ସେ ଅତି ଦରିଦ୍ର, ନିରାଶ ଓ ଦୁଃଖ ଶୋକରେ ପୀଡିତ ହୁଏ; ଏଭଳି ତିନି ଜନ୍ମ ଭୋଗିଲେ ତାଙ୍କର ପାପ ଶେଷ ହୁଏ।
ମୁଷ୍ଟିଚପେଟକୀଲୈଶ୍ଚ ହନ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରଂ ତୁ ଯଃ ପୁମାନ୍। ତାପନେ ରୌରଵେ ଘୋରେ କଲ୍ପାଂତଂ ସୋପି ତିଷ୍ଠତି
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ମୁଠି, ଥପ୍ପଡ଼ କିମ୍ବା ଲାଠିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ତାପନୀ ଓ ରୌରବ ନରକରେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଅଥ ଜନ୍ମ ସମାସାଦ୍ଯ କୁକ୍କୁରଃ କ୍ରୂରଚଂଡକଃ। ଅଂତ୍ଯଜାତିଷୁ ଜାତୋପି ଦରିଦ୍ରଃ କୁକ୍ଷିଶୂଲଵାନ୍
ତାପରେ, ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଦୟାହୀନ ଓ କ୍ରୁର କୁକୁର ହୋଇ ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଦରିଦ୍ର ଓ ପେଟରେ ବେଦନାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏ।
ପାଦମୁଦ୍ଯଚ୍ଛତେ ଵା ଯସ୍ତସ୍ଯ ପାଦେ ଶିଲୀପଦଃ। ଖଂଜୋ ଵା ମଂଦଜଂଘୋ ଵା ଖଣ୍ଡପାଦୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ପାଦ ଉଠାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପାଉଁରେ କୁଷ୍ଠ ହେବ, କିମ୍ବା ଲଙ୍ଗଡ଼, ଧୀର ଚଳନ, କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବ।
ପକ୍ଷଵାତେନ ଚାଂଗାନି ପ୍ରକଂପଂତେ ସଦୈଵ ହି। ମାତରଂ ପିତରଂ ଵିପ୍ରଂ ସ୍ନାତକଂ ଚ ତପସ୍ଵିନମ୍
ଏହି ପାପରେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସଦା କମ୍ପିଥାଏ, ମା, ବାପା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ନାତକ କିମ୍ବା ତପସ୍ବୀ ଯେହେଉଁଥିବେ।
ହତ୍ଵା ଗୁରୁଗଣଂ କ୍ରୋଧାତ୍କୁଂଭୀପାକେ ଚିରଂ ଭଵେତ୍। ଉଷିତ୍ଵା ଚୈଵ ଜାଯେତ କୀଟଜାତିଷୁ ତତ୍ପରମ୍
ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଗୁରୁମାନ୍ୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ସେଠାରୁ ଫେରି ଆସି, କୀଟପ୍ରଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଵିରୁଦ୍ଧଂ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯୋ ଵଦେଦ୍ଧି ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ। ଅଷ୍ଟୌ କୁଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଜାଯଂତେ ତସ୍ଯ ଦେହେ ଦୃଢଂ ସୁତ
ଯିଏ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ବିରୋଧାତ୍ମକ କିମ୍ବା କଠୋର କଥା କହେ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଆଠ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ହୋଇଯାଏ, ଓ ପୁଅ।
ଵିଚର୍ଚିକାଥ ଦଦ୍ରୂଶ୍ଚ ମଂଡଲଃ ଶୁକ୍ତି ସିଧ୍ମକୌ। କାଲକୁଷ୍ଠସ୍ତଥା ଶୁକ୍ଲସ୍ତରୁଣଶ୍ଚାତିଦାରୁଣଃ
ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଚରମରୋଗ, ଦଦ୍ରୁ, ମଣ୍ଡଳ, ଶୁକ୍ତି, ସିଧ୍ମ, କଳା କୁଷ୍ଠ, ଧଳା କୁଷ୍ଠ ଓ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁବକ କୁଷ୍ଠ।
ତତୋ ଭିଷକ୍ପ୍ରଯୋଗେ ଚ ପାପାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପଲାଯତେ। ଅପୁଣ୍ଯାଜ୍ଜଲରେଖେଵ ତେନୈଵ ନିଧନଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏହା ପରେ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପରେ ପୁଣ୍ୟ ଦୂରେଇଯାଏ; ଜଳରେ ଆଙ୍କିଥିବା ରେଖା ପରି, ସେ ଏଭଳି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ।