ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲହୃଦଯା ସା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ସହାମୃତମ୍। ତାମାହୂଯାମୃତଂ ଦତ୍ଵା ଚାଦାସୀତାଂ ତଦା ଗତା
ପୁଅ ସହିତ ପୀୟୂଷ ଦେଖି ମାଆଙ୍କ ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ଫୁଲିଉଠିଲା; ସେ ପୀୟୂଷ ଡାକି ଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତୃଣକାଷ୍ଠାନି ଭୂତାନି ପଶଵଶ୍ଚ ସରୀସୃପାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଵିସ୍ମଯାସ୍ସର୍ଵେ ଦେଵା ମହର୍ଷଯସ୍ତଦା
ତେବେ ଘାସ, କାଠ, ପଶୁ, ସରୀସୃପ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା ଓ ମହାଋଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ଦେଖିଲେ।
ମୋଚଯିତ୍ଵା ତୁ ତାମଂବାଂ ଗରୁଡଃ ସୁଷ୍ଠୁତାଂ ଗତଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଶକ୍ରୋ ଜହାର ସହସା ସୁଧାମ୍
ମାଆଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଗରୁଡ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ହଠାତ୍ ସୁଧା ଉଠାଇନେଲେ।
ନିଧାଯ ଗରଲଂ ତତ୍ର ତଯା ଚାନୁପଲକ୍ଷିତଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟହୃଦଯା କଦ୍ରୂଃ ପୁତ୍ରାନାହୂଯ ସଂଭ୍ରମାତ୍
କଦ୍ରୁ ଚୁପଚାପ ଏଠାରେ ବିଷ ରଖିଦେଲେ; ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା, ସେ ଉତ୍ସାହରେ ପୁଅମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ତେଷାଂ ମୁଖେ ଦଦୌ ହୃଷ୍ଟା କ୍ଷ୍ଵେଡଂ ଚାମୃତଲକ୍ଷଣମ୍। ତାନୁଵାଚ ପ୍ରସୂଃ ପୁତ୍ରାନ୍ଯୁଷ୍ମାକଂ ଚ କୁଲେ ସଦା
ଖୁସିରେ, ସେ ବିଷ ଯାହା ପୀୟୂଷ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପୁଅମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ଦେଲେ; ମାଆ ପୁଅମାନେକୁ କହିଲେ: ତୁମ ଜାତିରେ ସଦା—
ମୁଖେ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଵମୀ ଦୈଵା ବିଂଦଵଶ୍ଚସ୍ତନିର୍ଵୃତାଃ। ମହର୍ଷଯସ୍ତତୋ ଦେଵାଃ ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵମାନୁଷାଃ
ଏହି ବିନ୍ଦୁମାନେ ତୁମ ମୁହଁରେ ରହିବ, ହେ ଦେବତାମାନେ, ତୁମେ ଖୁସି ରୁହ; ତାପରେ ମହାଋଷି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମଣିଷମାନେ—
ଊଚୁଃସ୍ସନ୍ତୁ କୁଲେ ମାତରସ୍ମାକଂ ଚ ପ୍ରସାଦତଃ। ନାଗୈର୍ଵିସର୍ଜିତା ଦେଵାଃ ସସିଦ୍ଧା ମୁନଯସ୍ତଥା
ସେମାନେ କହିଲେ: ମା, ତୁମ ଦୟାରେ ଏହା ଆମ ଜାତିରେ ହେଉ; ନାଗମାନେ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ମୁନିମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵମାଲଯଂ ହୃଷ୍ଟା ନାଗାଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସ୍ଥିତାଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ନାଗାଂଶ୍ଚଖାଦ ଗରୁଡୋ ବଲାତ୍
ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ; ନାଗମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଗରୁଡ ଶକ୍ତିବଳେ ନାଗମାନେକୁ ଖାଇଦେଲେ।
ଦିକ୍ଷୁ ପଲାଯିତାଃ ଶେଷାଃ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ। ସାଗରେଷୁ ଚ ପାତାଲେ ବିଲେଷୁ ତରୁକୋଟରେ
ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ—ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ସମୁଦ୍ର, ପାତାଳ, ଗୁହା ଓ ଗଛର ଗୁହିରେ।
ନିଭୃତେଷୁ ନିକୁଞ୍ଜେଷୁ ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ପାଶ୍ଚ ନିର୍ଵୃତାଃ। ଭୁଜଗାସ୍ତସ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ଚ ସଦୈଵ ଵିଧିନିର୍ମିତାଃ
ସର୍ପମାନେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଗୁପ୍ତ ଝାଡିରେ ରହିଲେ; ଭୁଜଗମାନେ ସଦା ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ସ ଖାଦଯିତ୍ଵା ନାଗାଂଶ୍ଚ ସଂଭାଷ୍ଯ ପିତରାଵଥ। ଵିବୁଧାନ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ଜଗାମ ହରିମଵ୍ଯଯମ୍
ନାଗମାନେକୁ ଖାଇ, ସେ ପରେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ସହ କଥାହେଲେ; ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ଅବିନାଶୀ ହରିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ସୁପର୍ଣଚରିତଂ ଶୁଭମ୍। ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସୁରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହି ଶୁଭ ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। ଅତଃ ପରଂ ତୁ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଚାଂଡାଲପତିତୋ ଦ୍ଵିଜଃ। ପ୍ରଲପ୍ଯ ଚ ବହୂନ୍ଶୋକାନ୍ଜଗାମ କଶ୍ଯପଂ ମୁନିମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏହା ପରେ, ହେ ମହାମୁନି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯିଏ ଚଣ୍ଡାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ, ବହୁତ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ, କଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵୋଵାଚ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵଦାସ୍ମାକଂ ହିତଂ ଵଚଃ। ଯଥା ପାପାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯେହଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଥା କୁରୁ
ସେ ଯାଇ, କହିଲେ: ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହ; ଯେପରି ମୁଁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି, ତାହା କର।
ତମୁଵାଚ ମହାତେଜା ଈଷଦ୍ଧାସ୍ଯଃ ସମଂତତଃ। କଶ୍ଯପ ଉଵାଚ-। ସଂଦର୍ଶନାଚ୍ଚ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାମୁପଶାଂତୋସି ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ହସି ହସି ମହାତେଜସ୍ୱୀ କଶ୍ୟପ କହିଲେ— ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ ଶାନ୍ତ ହୋଇପାରିଛ।
ଗାଯତ୍ର୍ଯାଶ୍ଚ ଜପୈର୍ହୋମୈର୍ଵ୍ରତୈଶ୍ଚାଂଦ୍ରାଯଣଦିଭିଃ। ସ୍ମର ନିତ୍ଯଂ ହରେଃ ପାଦମୁପୋଷ୍ଯ ହରିଵାସରମ୍
ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ, ହୋମ, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଭଳି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ସଦା ହରିଙ୍କର ପାଦ ସ୍ମରଣ କର, ଏବଂ ହରିବାସର ଉପବାସ ରୁହ।
ଅହର୍ନିଶଂ ହରେର୍ଧ୍ଯାନଂ ପ୍ରଣାମଂ କୁରୁ ତଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ତୀର୍ଥସ୍ନାନେନ ମଂତ୍ରେଣ ପଂକସ୍ଯାଂତଂ ଗମିଷ୍ଯସି
ଦିନ ରାତି ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର; ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମଳର ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ।
ତତଃ ପାପକ୍ଷଯାଦେଵ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ଵଂ ଚ ଲପ୍ସ୍ଯସେ। ଵ୍ରତୈର୍ଵୃଷାଧିକୈର୍ମୋକ୍ଷଂ ନାଶଯନ୍କଲ୍ମଷଂ ଦ୍ଵିଜ
ପାପ ନାଶ ହେଲେ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇବ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟତା ନାଶ କରି ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିପାରିବ।
ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃତକୃତ୍ଯୋଽଭଵତ୍ତଦା। ପୁଣ୍ଯଂ ସ ଵିଵିଧଂ କୃତ୍ଵାପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵମାପ୍ତଵାନ୍
ମୁନିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ; ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରି ସେ ପୁନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।
ତତସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ଚିରମଭ୍ଯଗାତ୍। ସଦ୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯାଖିଲଂ ପାପଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଦିନେ ଦିନେ
ତାପସ୍ୟା କରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକର ସମସ୍ତ ପାପ ଦିନକୁ ଦିନ କମିଯାଏ।
ଅସଦ୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ହି କ୍ଷଯଂ ଯାତ୍ଯଂଜନୋପମମ୍। ଅନାଚାରାଦ୍ଧତୋ ଵିପ୍ର ଆଚାରାତ୍ସୁରତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଖରାପ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକର ପୁଣ୍ୟ କାଜଳ ପରି କ୍ଷୟ ହୁଏ; ଅଚାର କରି ଅପମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଇପାରେ।
ତତଃ କଂଠଗତୈଃ ପ୍ରାଣୈରାଚାରଂ କୁରୁତେ ଦ୍ଵିଜଃ। କର୍ମଣା ମନସାଂଗେନ ସଦାଚାରଂ ସଦା କୁରୁ
ଶେଷ ଶ୍ୱାସ ଯାଏଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭଲ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଭଲ ଆଚରଣ କର।
କଶ୍ଯପସ୍ଯୋପଦେଶେନ ସ ଵିନୀତୋଽଭଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ। ଆଚାରଂ ତୁ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ତପସ୍ତପ୍ତତ୍ଵା ଦିଵଂ ଗତଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ଶିଷ୍ଟ ହେଲେ; ପୁନି ଆଚାର କରି ତାପସ୍ୟା କରି ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଅନାଚାରୀ ହତୋ ଵିପ୍ରଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେଷୁ ଗର୍ହିତଃ। ଆଚାରଂ ତୁ ପୁନଃ କୃତ୍ଵା ସୁରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲ ଆଚରଣ ନାହିଁ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ; କିନ୍ତୁ ପୁନି ଆଚାର କରି ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ଗତିଂ ଲୋକାଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍। ଦ୍ଵିଜାନାଂ ପୀଡନଂ କୃତ୍ଵା ଗତିଂ ଗଚ୍ଛତି କାଂ ପ୍ରଭୋ
ନାରଦ କହିଲେ— ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପାଉଛନ୍ତି; ହେ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିବା ଲୋକର ଅବସ୍ଥା କଣ ହୁଏ?
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। କ୍ଷୁଧା ସଂତପ୍ତଦେହାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ନାର୍ଚଯେଚ୍ଛକ୍ତିତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସ ଯାତି ନରକଂ ନରଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଯିଏ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରେନାହିଁ, ସେ ଲୋକ ନରକକୁ ଯାଏ।
ପରୁଷେଣ କ୍ରୋଶଯିତ୍ଵା କ୍ରୋଧାଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵିସର୍ଜଯେତ୍। ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ମହାରୌରଵକୃଚ୍ଛ୍ରକମ୍
ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ କଠୋର କଥା କହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଚିତ୍କାର କରାଏ ଓ ତାଙ୍କୁ ହଟାଏ, ସେ ଭୟଙ୍କର ମହାରୌରବ ନରକରେ ପଡ଼େ।
ସନ୍ନିଵୃତ୍ତସ୍ତତଃ କୀଟାଦ୍ଯନ୍ତ୍ଯଜାତିଷୁ ଜାଯତେ। ତତୋ ରୋଗୀ ଦରିଦ୍ରସ୍ତୁ କ୍ଷୁଧଯା ପରିପୀଡିତଃ
ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଇ ସେ କୀଟ ଓ ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ପରେ ସେ ରୋଗୀ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ହୁଏ।
ନାଵମନ୍ଯେତ୍ତତୋ ଵିପ୍ରଂ କ୍ଷୁଧଯା ଗୃହମାଗତମ୍। ନ ଦଦାମୀତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଦେଵାଗ୍ନିବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ସଃ
ଏହିପରି, ଭୁଖରେ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଦେବତା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ 'ମୁଁ ଦେବିନି' କହେ—
ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଶତଂ ଗତ୍ଵା ଚାଂଡାଲ୍ଯମୁପଗଚ୍ଛତି। ପାଦମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଯୋ ଵିପ୍ରଂ ହଂତି ଗାଂ ପିତରୌ ଗୁରୁମ୍
ସେ ଶତ ଜନ୍ତୁ ଯୋନି ଭୋଗି ଚଣ୍ଡାଳ ହୁଏ; ଯିଏ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ପିତାମାତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ—