ସ ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ଖଗେଶ୍ଵରମ୍। ସତ୍ଯଲୋକସ୍ଯ ଵୈ ଚୋର୍ଧ୍ଵେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଵିନିର୍ମିତା
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ମୁନି ଖଗରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସତ୍ୟଲୋକର ଉପରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସହର ଅଛି।'
ପୁରୀ ଚାସ୍ତି ସଭା ରମ୍ଯା ଦେଵାନାଂ ହିତ ହେତଵେ। ଵହ୍ନିପ୍ରାକାରଦୁର୍ଲଭ୍ଯା ଦୁର୍ଧର୍ଷା ଚାସୁରୈଃ ସୁରୈଃ
ସେହି ସହରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସଭା ଅଛି, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାଏଁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ନିର୍ମିତୋ ଦେଵଃ ସୁରୈସ୍ତତ୍ର ମହାବଲଃ। ଯଂ ଯଂ ପଶ୍ଯତି ଵୀରଃ ସ ସ ଏଵ ଭସ୍ମତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେଠାରେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ସେ ବୀର ଯାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ସହିତା ସାଥିକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଅନ୍ତି।
ଏମମୁକ୍ତ୍ଵା ଗରୁତ୍ମାନ୍ସ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସାଗରାଜ୍ଜଲମ୍। ଜଗାମାକାଶମାଵିଶ୍ଯ ଖଗଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ମନୋଜଵଃ
ଏହିପରି କହି ଗରୁଡ଼ ସାଗରରୁ ପାଣି ଉଠାଇ, ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ମନର ତୀବ୍ରତା ସହ ଉପରକୁ ଯାଇଲେ।
ପକ୍ଷଵାତେନ ତସ୍ଯୈଵ ରଜଃ ସମୁଦ୍ଗତଂ ବହୁ। ତସ୍ଯାଂତିକଂ ନ ଚ ତ୍ଯକ୍ତମଗମତ୍ତସ୍ଯ ତଚ୍ଚ ଯଃ
ତାଙ୍କର ପଖାର ବାତାସରେ ବହୁତ ଧୂଳି ଉଡ଼ିଗଲା; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆସିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗତ୍ଵା ଚଂଚୂଜଲେନାପି ଵହ୍ନିଂ ନିର୍ଵାପଯଦ୍ବଲୀ। ରଜୋଭିଃ ପରିପୂର୍ଣାକ୍ଷୋ ନ ସୁରସ୍ତଂ ଚ ପଶ୍ଯତି
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚୁର ପାଣିରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିର୍ବାପିତ କଲେ; ଧୂଳିରେ ତାଙ୍କର ଆଖି ଭରିଗଲା, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଜଘାନ ରକ୍ଷିଵର୍ଗାଂସ୍ତାନମୃତଂ ଚାହରଦ୍ବଲୀ। ଆନଯଂତଂ ଚ ପୀଯୂଷଂ ଖଗଂ ଗତ୍ଵା ଶତକ୍ରତୁଃ
ସେ ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରି ଅମୃତ ନେଇଲେ; ଯେତେବେଳେ ସେ ପୀୟୂଷ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଖଗଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଐରାଵତଂ ସମାରୂଢୋ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ। ଖଗରୂପଧରଃ କସ୍ତ୍ଵଂ ପୀଯୂଷଂ ହରସେ ବଲାତ୍
ଏଇରାବତ ଉପରେ ବସି ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ପକ୍ଷୀର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଶକ୍ତିବଳେ ପୀୟୂଷ ନେଉଛ?'
ଅପ୍ରିଯଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ କୃତ୍ଵା ଜୀଵେ ରତିଃ କଥମ୍। ଵିଶିଖୈରଗ୍ନିସଂକାଶୈର୍ନଯାମି ଯମମଂଦିରମ୍1.47.
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରି, କିପରି ତୁମେ ଜୀବନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ? ଅଗ୍ନିପରି ତୀବ୍ର ବାଣରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ହରେଃ କୋପାଦୁଵାଚ ସ ମହାବଲଃ। ନଯାମି ତଵ ପୀଯୂଷଂ ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ପରାକ୍ରମମ୍
ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର ପୀୟୂଷ ନେଉଛି; ତୁମର ଶକ୍ତି ଦେଖା।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ଜଘାନ ଵିଶିଖୈଃ ଶିତୈଃ। ଯଥାମେରୁଗିରେଃ ଶୃଂଗଂ ତୋଯଵର୍ଷେଣ ତୋଯଦଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ କରେ।
ନଖୈରଶନିସଂକାଶୈର୍ବିଭେଦ ଗରୁଡୋ ଗଜମ୍। ମାତଲି ଚ ରଥଂ ଚକ୍ରଂ ତଥା ଦେଵାନ୍ପୁରସ୍ସରାନ୍
ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ଅଶନିସମ ନଖରେ ହାତୀକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ସେ ମାତଲି, ରଥ, ଚକ୍ର ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵ୍ଯଥିତୋସୌ ମହାବାହୁର୍ମାତଲିର୍ଗଜପୁଂଗଵଃ। ଵିମୁଖାଃ ପକ୍ଷଵାତେନ ସର୍ଵେ ଦେଵଗଣାସ୍ତଦା
ତେବେ ମାତଲି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ; ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପଖାର ବାତାସରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ କୋପିତୋ ଜିଷ୍ଣୁର୍ଜଘାନକୁଲିଶେନ ତମ୍। କୁଲିଶସ୍ଯାଵପାତେନ ନ ଚ କ୍ଷୁବ୍ଧୋ ମହାଖଗଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ର କୁଳିଶରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ; କିନ୍ତୁ କୁଳିଶର ଆଘାତରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାପକ୍ଷୀ କିଛି ହେଲେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵଂ ମୋଘଂ ଭିଦୁରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିର୍ଭୀତୋଽଭଵତ୍ତଦା। ସଂନିଵୃତ୍ଯ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧାତ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ
ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ୟର୍ଥ ଓ ଅକାମ୍ୟ ଦେଖି, ହରି ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସେଠାରୁ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ସୁତରାମପିଗଚ୍ଛଂତଂ ଵେଗାଦ୍ଭୂତଲମାଗତଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ସ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵଦେଵଗଣାଗ୍ରତଃ
ଅତି ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଗରୁଡ଼ ଭୂମିକୁ ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା କହିଲେ।
ଶକ୍ର ଉଵାଚ-। ଯଦି ଦାସ୍ଯସି ପୀଯୂଷମିଦାନୀଂ ନାଗମାତରି। ଭୁଜଗାଶ୍ଚାମରାଃ ସର୍ଵେ କ୍ରିଯଂତେ ହି ଧ୍ରୁଵଂ ତଯା
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଯଦି ଏବେ ତୁମେ ନାଗମାତାଙ୍କୁ ପୀୟୂଷ ଦେଉଛ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ସର୍ପ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅମର ହେଇଯିବେ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତେ ଭଵେନ୍ନଷ୍ଟା ନ ଫଲଂ ଜୀଵିତସ୍ଯ ତେ। ତସ୍ମାଦିଦଂ ହରିଷ୍ଯାମି ସଂମତେନ ତଵାନଘ
ତୁମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ ହେବ, ଏବଂ ତୁମର ଜୀବନ ଅର୍ଥହୀନ ହେଇଯିବ; ତେଣୁ ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମ ସମ୍ମତିରେ ମୁଁ ଏହା ନେବି।
ଗରୁତ୍ମାନୁଵାଚ-। ଯସ୍ମିନ୍କାଲେ ହ୍ଯଦାସୀ ସା ମାତା ମେ ଦୁଃଖିତା ସତୀ। ଵିଦିତା ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ହରେଽମୃତଂ ହରିଷ୍ଯସି
ଗରୁଡ କହିଲେ: ଯେ ସମୟରେ ମୋର ମାଆ ଦୁଃଖରେ ଏହା ଦେଇଥିଲେ, ସେତିବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ହେ ହରି, ତୁମେ ପୀୟୂଷ ନେବା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାଵୀର୍ଯୋ ଗତ୍ଵୋଵାଚ ପ୍ରସୂଂ ତଦା। ଆନୀତମମୃତଂ ମାତସ୍ତସ୍ଯା ଏଵ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ: ମା, ପୀୟୂଷ ଆଣିଦିଆଯାଇଛି, ଏହା ତାଙ୍କୁ ଦିଅ।
ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲହୃଦଯା ସା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ସହାମୃତମ୍। ତାମାହୂଯାମୃତଂ ଦତ୍ଵା ଚାଦାସୀତାଂ ତଦା ଗତା
ପୁଅ ସହିତ ପୀୟୂଷ ଦେଖି ମାଆଙ୍କ ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ଫୁଲିଉଠିଲା; ସେ ପୀୟୂଷ ଡାକି ଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତୃଣକାଷ୍ଠାନି ଭୂତାନି ପଶଵଶ୍ଚ ସରୀସୃପାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଵିସ୍ମଯାସ୍ସର୍ଵେ ଦେଵା ମହର୍ଷଯସ୍ତଦା
ତେବେ ଘାସ, କାଠ, ପଶୁ, ସରୀସୃପ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା ଓ ମହାଋଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ଦେଖିଲେ।
ମୋଚଯିତ୍ଵା ତୁ ତାମଂବାଂ ଗରୁଡଃ ସୁଷ୍ଠୁତାଂ ଗତଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଶକ୍ରୋ ଜହାର ସହସା ସୁଧାମ୍
ମାଆଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଗରୁଡ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ହଠାତ୍ ସୁଧା ଉଠାଇନେଲେ।
ନିଧାଯ ଗରଲଂ ତତ୍ର ତଯା ଚାନୁପଲକ୍ଷିତଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟହୃଦଯା କଦ୍ରୂଃ ପୁତ୍ରାନାହୂଯ ସଂଭ୍ରମାତ୍
କଦ୍ରୁ ଚୁପଚାପ ଏଠାରେ ବିଷ ରଖିଦେଲେ; ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା, ସେ ଉତ୍ସାହରେ ପୁଅମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ତେଷାଂ ମୁଖେ ଦଦୌ ହୃଷ୍ଟା କ୍ଷ୍ଵେଡଂ ଚାମୃତଲକ୍ଷଣମ୍। ତାନୁଵାଚ ପ୍ରସୂଃ ପୁତ୍ରାନ୍ଯୁଷ୍ମାକଂ ଚ କୁଲେ ସଦା
ଖୁସିରେ, ସେ ବିଷ ଯାହା ପୀୟୂଷ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପୁଅମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ଦେଲେ; ମାଆ ପୁଅମାନେକୁ କହିଲେ: ତୁମ ଜାତିରେ ସଦା—
ମୁଖେ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଵମୀ ଦୈଵା ବିଂଦଵଶ୍ଚସ୍ତନିର୍ଵୃତାଃ। ମହର୍ଷଯସ୍ତତୋ ଦେଵାଃ ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵମାନୁଷାଃ
ଏହି ବିନ୍ଦୁମାନେ ତୁମ ମୁହଁରେ ରହିବ, ହେ ଦେବତାମାନେ, ତୁମେ ଖୁସି ରୁହ; ତାପରେ ମହାଋଷି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମଣିଷମାନେ—
ଊଚୁଃସ୍ସନ୍ତୁ କୁଲେ ମାତରସ୍ମାକଂ ଚ ପ୍ରସାଦତଃ। ନାଗୈର୍ଵିସର୍ଜିତା ଦେଵାଃ ସସିଦ୍ଧା ମୁନଯସ୍ତଥା
ସେମାନେ କହିଲେ: ମା, ତୁମ ଦୟାରେ ଏହା ଆମ ଜାତିରେ ହେଉ; ନାଗମାନେ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ମୁନିମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵମାଲଯଂ ହୃଷ୍ଟା ନାଗାଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସ୍ଥିତାଃ। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ନାଗାଂଶ୍ଚଖାଦ ଗରୁଡୋ ବଲାତ୍
ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ; ନାଗମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଗରୁଡ ଶକ୍ତିବଳେ ନାଗମାନେକୁ ଖାଇଦେଲେ।
ଦିକ୍ଷୁ ପଲାଯିତାଃ ଶେଷାଃ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ। ସାଗରେଷୁ ଚ ପାତାଲେ ବିଲେଷୁ ତରୁକୋଟରେ
ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ—ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ସମୁଦ୍ର, ପାତାଳ, ଗୁହା ଓ ଗଛର ଗୁହିରେ।
ନିଭୃତେଷୁ ନିକୁଞ୍ଜେଷୁ ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ପାଶ୍ଚ ନିର୍ଵୃତାଃ। ଭୁଜଗାସ୍ତସ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ଚ ସଦୈଵ ଵିଧିନିର୍ମିତାଃ
ସର୍ପମାନେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଗୁପ୍ତ ଝାଡିରେ ରହିଲେ; ଭୁଜଗମାନେ ସଦା ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।