ମିଥ୍ଯା ତେ ଵଚନଂ ମାତଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ସାଽକରୋତ୍ତଦା। ତତୋହମବ୍ରୁଵଂ କଦ୍ରୂଂ ଶପଥଂ ନାଗମାତରମ୍
'ମାଆ, ତୁମ କଥା ଭୁଲ ଥିଲା; ସେ ସମୟରେ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ। ତେବେ ମୁଁ ନାଗମାତା କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ଶପଥ କରି କହିଲି।'
ଯଦୀମଂ କୃଷ୍ଣତାଭ୍ଯେତି ହରେରଶ୍ଵମହଂ ତଦା। କୃତା ଭଵାମି ତେ ଦାସୀତ୍ଯହମେତତ୍ତଦାଽଵଦମ୍
'ଯଦି ଏହି ହରିଙ୍କ ଘୋଡ଼ା କଳା ହେବ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ଦାସୀ ହେବି—ଏହି କଥା ମୁଁ ସେବେ କହିଥିଲି।'
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ହରେରଶ୍ଵେ କୃତେ କୃଷ୍ଣେ ଚ କୃତ୍ରିମୈଃ। ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ଧୂର୍ତୈଶ୍ଚ ଦାସୀତ୍ଵମଗମଂ ତଦା
'ତାପରେ, ହରିଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ତାଙ୍କ ଚତୁର ପୁଅମାନେ ଚଳାକି କରି କଳା କରିଦେଲେ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଦାସୀ ହେଲି।'
ଯସ୍ମିନ୍କାଲେ ହ୍ଯଭୀଷ୍ଟଞ୍ଚ ତସ୍ଯା ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍। ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ହ୍ଯଦାସୀତ୍ଵଂ ଯାସ୍ଯାମି କୁଲନଂଦନ
'ଯେ ସମୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ଦେଉଛି, ସେଇ ସମୟରେ, ପରିବାରର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ଦାସୀପନ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି।'
ଗରୁଡ ଉଵାଚ। ପୃଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ମାତସ୍ତାଂ କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରତିକ୍ରିଯାମ୍। ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ତାନ୍ନାଗାନ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାମେ ଯଥାର୍ଥତଃ
ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: 'ମାଆ, ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କୁ ପଚାର; ମୁଁ ଉପାୟ କରିଦେବି। ମୁଁ ସେଇ ସର୍ପମାନେ ଖାଇଦେବି, ମୋ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବି।'
ତତଃ କଦ୍ରୂମୁଵାଚେଦଂ ଵିନତା ଦୁଃଖିତା ସତୀ। ଅଭୀଷ୍ଟଂ ଵଦ କଲ୍ଯାଣି ଯେନ ମୁଚ୍ଯେଯ କୃଚ୍ଛ୍ରତଃ
ତାପରେ ଦୁଃଖିତ ଭିନତା କଦ୍ରୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭଲ ହେବା, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ, କହ; ଯାହା ଦେଇ ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି।'
ଅବ୍ରଵୀତ୍ସା ଦୁରାଚାରା ପୀଯୂଷଂ ଦୀଯତାମିତି। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନମଭଵତ୍ସା ଚ ନିଷ୍ପ୍ରଭା
ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର କଦ୍ରୁ କହିଲେ: 'ଅମୃତ ଦିଅ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭିନତା ନିରାଶ ହେଲେ।
ତତଃ ଶନୈରୁପାଗମ୍ଯ ତନଯଂ ପ୍ରାହ ଦୁଃଖିତା। ଅମୃତଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତ୍ପାପା ତାତ କିଂ ଵା କରିଷ୍ଯସି
ତାପରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଯାଇ, ଦୁଃଖିତ ମାଆ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପାପିନୀ ଅମୃତ ଚାହିଛି, ପୁଅ; ଏବେ ତୁ କଣ କରିବୁ?'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ଗରୁତ୍ମାଂଶ୍ଚ ମହାକ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତଃ। ଅମୃତଂ ଚାନଯିଷ୍ଯାମି ମାତର୍ମା ଵିମୁଖୀ ଭଵ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗରୁଡ଼ ବହୁତ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, 'ମାଆ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଅମୃତ ଆଣିଦେବି; ଦୟାକରି ମୋପରି ରୁଷ୍ଟ ହେଉନି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତରସା ସ ଗତଃ ପିତୁରଂତିକମ୍। ଅମୃତଂ ଚାନଯିଷ୍ଯାମି ମାତୁରର୍ଥେଽଧୁନାଽନଘ
ଏଭଳି କହି ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏବେ ମୋର ମାଆ ପାଇଁ ଅମୃତ ଆଣିଦେବି, ହେ ନିର୍ମଳ।'
ସ ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ଖଗେଶ୍ଵରମ୍। ସତ୍ଯଲୋକସ୍ଯ ଵୈ ଚୋର୍ଧ୍ଵେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଵିନିର୍ମିତା
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ମୁନି ଖଗରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସତ୍ୟଲୋକର ଉପରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସହର ଅଛି।'
ପୁରୀ ଚାସ୍ତି ସଭା ରମ୍ଯା ଦେଵାନାଂ ହିତ ହେତଵେ। ଵହ୍ନିପ୍ରାକାରଦୁର୍ଲଭ୍ଯା ଦୁର୍ଧର୍ଷା ଚାସୁରୈଃ ସୁରୈଃ
ସେହି ସହରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସଭା ଅଛି, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାଏଁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ନିର୍ମିତୋ ଦେଵଃ ସୁରୈସ୍ତତ୍ର ମହାବଲଃ। ଯଂ ଯଂ ପଶ୍ଯତି ଵୀରଃ ସ ସ ଏଵ ଭସ୍ମତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେଠାରେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ସେ ବୀର ଯାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ସହିତା ସାଥିକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଅନ୍ତି।
ଏମମୁକ୍ତ୍ଵା ଗରୁତ୍ମାନ୍ସ ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସାଗରାଜ୍ଜଲମ୍। ଜଗାମାକାଶମାଵିଶ୍ଯ ଖଗଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ମନୋଜଵଃ
ଏହିପରି କହି ଗରୁଡ଼ ସାଗରରୁ ପାଣି ଉଠାଇ, ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ମନର ତୀବ୍ରତା ସହ ଉପରକୁ ଯାଇଲେ।
ପକ୍ଷଵାତେନ ତସ୍ଯୈଵ ରଜଃ ସମୁଦ୍ଗତଂ ବହୁ। ତସ୍ଯାଂତିକଂ ନ ଚ ତ୍ଯକ୍ତମଗମତ୍ତସ୍ଯ ତଚ୍ଚ ଯଃ
ତାଙ୍କର ପଖାର ବାତାସରେ ବହୁତ ଧୂଳି ଉଡ଼ିଗଲା; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆସିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗତ୍ଵା ଚଂଚୂଜଲେନାପି ଵହ୍ନିଂ ନିର୍ଵାପଯଦ୍ବଲୀ। ରଜୋଭିଃ ପରିପୂର୍ଣାକ୍ଷୋ ନ ସୁରସ୍ତଂ ଚ ପଶ୍ଯତି
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚୁର ପାଣିରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିର୍ବାପିତ କଲେ; ଧୂଳିରେ ତାଙ୍କର ଆଖି ଭରିଗଲା, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଜଘାନ ରକ୍ଷିଵର୍ଗାଂସ୍ତାନମୃତଂ ଚାହରଦ୍ବଲୀ। ଆନଯଂତଂ ଚ ପୀଯୂଷଂ ଖଗଂ ଗତ୍ଵା ଶତକ୍ରତୁଃ
ସେ ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରି ଅମୃତ ନେଇଲେ; ଯେତେବେଳେ ସେ ପୀୟୂଷ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଖଗଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଐରାଵତଂ ସମାରୂଢୋ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ। ଖଗରୂପଧରଃ କସ୍ତ୍ଵଂ ପୀଯୂଷଂ ହରସେ ବଲାତ୍
ଏଇରାବତ ଉପରେ ବସି ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ପକ୍ଷୀର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଶକ୍ତିବଳେ ପୀୟୂଷ ନେଉଛ?'
ଅପ୍ରିଯଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ କୃତ୍ଵା ଜୀଵେ ରତିଃ କଥମ୍। ଵିଶିଖୈରଗ୍ନିସଂକାଶୈର୍ନଯାମି ଯମମଂଦିରମ୍1.47.
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରି, କିପରି ତୁମେ ଜୀବନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ? ଅଗ୍ନିପରି ତୀବ୍ର ବାଣରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ହରେଃ କୋପାଦୁଵାଚ ସ ମହାବଲଃ। ନଯାମି ତଵ ପୀଯୂଷଂ ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ପରାକ୍ରମମ୍
ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର ପୀୟୂଷ ନେଉଛି; ତୁମର ଶକ୍ତି ଦେଖା।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ଜଘାନ ଵିଶିଖୈଃ ଶିତୈଃ। ଯଥାମେରୁଗିରେଃ ଶୃଂଗଂ ତୋଯଵର୍ଷେଣ ତୋଯଦଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ବର୍ଷାରେ ଆଘାତ କରେ।
ନଖୈରଶନିସଂକାଶୈର୍ବିଭେଦ ଗରୁଡୋ ଗଜମ୍। ମାତଲି ଚ ରଥଂ ଚକ୍ରଂ ତଥା ଦେଵାନ୍ପୁରସ୍ସରାନ୍
ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ଅଶନିସମ ନଖରେ ହାତୀକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ସେ ମାତଲି, ରଥ, ଚକ୍ର ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵ୍ଯଥିତୋସୌ ମହାବାହୁର୍ମାତଲିର୍ଗଜପୁଂଗଵଃ। ଵିମୁଖାଃ ପକ୍ଷଵାତେନ ସର୍ଵେ ଦେଵଗଣାସ୍ତଦା
ତେବେ ମାତଲି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ; ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପଖାର ବାତାସରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ କୋପିତୋ ଜିଷ୍ଣୁର୍ଜଘାନକୁଲିଶେନ ତମ୍। କୁଲିଶସ୍ଯାଵପାତେନ ନ ଚ କ୍ଷୁବ୍ଧୋ ମହାଖଗଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ର କୁଳିଶରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ; କିନ୍ତୁ କୁଳିଶର ଆଘାତରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାପକ୍ଷୀ କିଛି ହେଲେ ନାହିଁ।
ସ୍ଵଂ ମୋଘଂ ଭିଦୁରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିର୍ଭୀତୋଽଭଵତ୍ତଦା। ସଂନିଵୃତ୍ଯ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧାତ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ
ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ୟର୍ଥ ଓ ଅକାମ୍ୟ ଦେଖି, ହରି ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସେଠାରୁ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ସୁତରାମପିଗଚ୍ଛଂତଂ ଵେଗାଦ୍ଭୂତଲମାଗତଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ସ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵଦେଵଗଣାଗ୍ରତଃ
ଅତି ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଗରୁଡ଼ ଭୂମିକୁ ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା କହିଲେ।
ଶକ୍ର ଉଵାଚ-। ଯଦି ଦାସ୍ଯସି ପୀଯୂଷମିଦାନୀଂ ନାଗମାତରି। ଭୁଜଗାଶ୍ଚାମରାଃ ସର୍ଵେ କ୍ରିଯଂତେ ହି ଧ୍ରୁଵଂ ତଯା
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଯଦି ଏବେ ତୁମେ ନାଗମାତାଙ୍କୁ ପୀୟୂଷ ଦେଉଛ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ସର୍ପ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅମର ହେଇଯିବେ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତେ ଭଵେନ୍ନଷ୍ଟା ନ ଫଲଂ ଜୀଵିତସ୍ଯ ତେ। ତସ୍ମାଦିଦଂ ହରିଷ୍ଯାମି ସଂମତେନ ତଵାନଘ
ତୁମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ ହେବ, ଏବଂ ତୁମର ଜୀବନ ଅର୍ଥହୀନ ହେଇଯିବ; ତେଣୁ ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମ ସମ୍ମତିରେ ମୁଁ ଏହା ନେବି।
ଗରୁତ୍ମାନୁଵାଚ-। ଯସ୍ମିନ୍କାଲେ ହ୍ଯଦାସୀ ସା ମାତା ମେ ଦୁଃଖିତା ସତୀ। ଵିଦିତା ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ହରେଽମୃତଂ ହରିଷ୍ଯସି
ଗରୁଡ କହିଲେ: ଯେ ସମୟରେ ମୋର ମାଆ ଦୁଃଖରେ ଏହା ଦେଇଥିଲେ, ସେତିବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ହେ ହରି, ତୁମେ ପୀୟୂଷ ନେବା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାଵୀର୍ଯୋ ଗତ୍ଵୋଵାଚ ପ୍ରସୂଂ ତଦା। ଆନୀତମମୃତଂ ମାତସ୍ତସ୍ଯା ଏଵ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ: ମା, ପୀୟୂଷ ଆଣିଦିଆଯାଇଛି, ଏହା ତାଙ୍କୁ ଦିଅ।