ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ପତଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ହରିସ୍ତଦା। ଅସ୍ମଦ୍ବାହୁଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଭକ୍ଷେମୌ ଗଜକଚ୍ଛପୌ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ହରି ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ହାତରେ ଚଢ଼, ଏହି ହାତୀ ଓ କଛୁଆକୁ ଆମେ ଖାଇବା।'
ଗରୁଡ ଉଵାଚ-। ମମାଧାରଂ ନ ଗଚ୍ଛଂତି ସାଗରାଶ୍ଚ ନଗୋତ୍ତମାଃ। ଅଥ ଚୈଵଂ ମହାସତ୍ଵଂ କଥଂ ତ୍ଵଂ ଧାରଯିଷ୍ଯସି
ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: 'ମୋତେ ଧରିପାରିବାକୁ ସାଗର ବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି; ଏମିତି ହେଲେ, ହେ ମହାପ୍ରାଣୀ, ତୁମେ କିପରି ମୋତେ ଧରିପାରିବ?'
ଋତେ ନାରାଯଣାଦନ୍ଯଃ କୋ ମାଂ ଧାରଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ କଃ ପୁମାଂସ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ଯୋ ଵେଗଂ ମେ ସହିଷ୍ଯତି
ନାରାୟଣ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ମୋତେ ଧରିପାରିବ? ଏଇ ତିନି ଲୋକରେ କିଏ ଅଛି ଯିଏ ମୋ ତୀବ୍ର ବେଗକୁ ସହିପାରିବ?
ହରିରୁଵାଚ-। ସ୍ଵକାର୍ଯମୁଦ୍ଧରେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵକାର୍ଯଂ କୁରୁ ସାଂପ୍ରତମ୍। କୃତ୍ଵା କାର୍ଯଂ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଜାନୀଷେ ଚ ମାଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ହରି କହିଲେ: 'ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜ କାମ ସ୍ୱୟଂ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏବେ ତୁମେ ତୁମର କାମ କର। କାମ ସେଷ କରି, ହେ ପକ୍ଷୀମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିବ।'
ମହାସତ୍ଵଂ ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମୃଶ୍ଯ ମନସା ଖଗଃ। ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ସ ପପାତ ହ ମହାଭୁଜେ
ସେ ମହାପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ପକ୍ଷୀ ମନେମନେ ଭାବିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ଅବତରିଲେ।
ନ ଚଚାଲ ଭୁଜସ୍ତସ୍ଯ ସନ୍ନିପାତେ ଖଗେଶିତୁଃ। ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ସ ତାଂ ଶାଖାଂ ମୁମୋଚ ପର୍ଵତାଲଯେ
ପକ୍ଷୀର ଅବତରଣରେ ସେ ହାତ କେବେ ହଲିଲା ନାହିଁ; ସେଠି ଦଢ଼ିଅଛି, ସେ ଡାଲିକୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଶାଖାପତନମାତ୍ରେଣ ସଚରାଚରକାନନା। ଚଚାଲ ଵସୁଧା ଚୈଵ ସାଗରାଃ ପ୍ରଚକଂପିରେ
ସେ ଡାଲି ମାତ୍ର ପଡ଼ିବା ସହିତ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ସାଗରମାନେ ମଧ୍ୟ ହଲିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ଖାଦିତୌ ସତ୍ତ୍ଵୌ ସହସା ଗଜକଚ୍ଛପୌ। ତୃପ୍ତିଂ ନ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ସୋପି କ୍ଷୁଧା ତସ୍ଯ ନ ଶାମ୍ଯତି
ତାପରେ, ହଠାତ୍ ହାତୀ ଓ କଛୁଆ ଖାଇଦିଆଗଲା, ତଥାପି ସେ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।
ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଗୋଵିଂଦସ୍ତମୁଵାଚ ଖଗେଶ୍ଵରମ୍। ଭୁଜସ୍ଯ ମମ ମାଂସଂ ତୁ ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ସୁଖୀ ଭଵ
ଏହା ଜାଣି, ଗୋବିନ୍ଦ ଖଗପତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ହାତର ମାଂସ ଖାଇ ତୁମେ ତୃପ୍ତ ହୁଅ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ପ୍ରଚୁରଂ ମାଂସଂ ଭୁଜସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତେନ ହି। ଖାଦିତଂ କ୍ଷୁଧଯା ପୁତ୍ର ଵ୍ରଣଂ ତସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ1.47.
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଭୋକରେ ହାତର ବହୁତ ମାଂସ ଖାଇଲେ, ହେ ପୁଅ, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ କୌଣସି ଘାଉ ହେଲା ନାହିଁ।
ତମୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଶ୍ଚରାଚରଗୁରୁଂ ହରିମ୍। କସ୍ତ୍ଵଂ କିଂ ଵା ପ୍ରିଯଂ ତେଦ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି ଚ ସାଂପ୍ରତମ୍
ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଚରାଚର ଗୁରୁ ହରିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, ଏବଂ ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି?'
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ-। ଵିଦ୍ଧି ନାରାଯଣଂ ମାଂ ହି ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ସମାଗତମ୍। ରୂପଂ ସ୍ଵଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥଂ ଚ ତସ୍ଯ ଵୈ
ନାରାୟଣ କହିଲେ: 'ମୋତେ ନାରାୟଣ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି।' ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇଲେ।
ପୀତଵସ୍ତ୍ରଂ ଘନଶ୍ଯାମଂ ଚତୁର୍ଭୁଜମନୋହରମ୍। ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାପଦ୍ମଧରଂ ସର୍ଵସୁରେଶ୍ଵରମ୍
ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଘନ ମେଘ ଭଳି କଳା ଦେହ, ଚାରିଟି ହାତ ଓ ଆକର୍ଷକ ରୂପ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନାୟକ।
ତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗରୁତ୍ମାଂଶ୍ଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ହରିମ୍। ପ୍ରିଯଂ କିଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ଵଦ ନଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗରୁଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ କିଛି କାମ କରିବାକୁ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।'
ତମବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ଦେଵଦେଵେଶ୍ଵରୋ ହରିଃ। ଭଵ ମେ ଵାହନଂ ଶୂର ସଖେ ତ୍ଵଂ ସାର୍ଵକାଲିକମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ହରି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ବୀର, ମୋ ବନ୍ଧୁ, ସମସ୍ତ ସମୟରେ ମୋର ଭାହନ ହେଉ।'
ତମୁଵାଚ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧନ୍ଯୋହଂ ଵିବୁଧେଶ୍ଵର। ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ମେ ନାଥ ତ୍ଵାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦ୍ଯ ମେ ପ୍ରଭୋ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, 'ହେ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନଙ୍କ ନାୟକ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ଏହି ଦିନ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ପ୍ରଭୁ।'
ପ୍ରାର୍ଥଯିତ୍ଵା ଚ ପିତରାଵାଗମିଷ୍ଯାମି ତେଽନ୍ତିକମ୍। ପ୍ରୀତୋ ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚେଦଂ ଭଵ ତ୍ଵମଜରାମରଃ
ମୁଁ ମୋ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆସିବି, ଏହି ଅନୁରୋଧ କରି, ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଆସିବି।' ବିଷ୍ଣୁ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଅଜର ଓ ଅମର ହେଉ।'
ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯଃ କର୍ମ ତେଜଶ୍ଚ ମତ୍ସମମ୍। ସର୍ଵତ୍ର ତେ ଗତିଶ୍ଚାସ୍ତୁ ନିଖିଲଂ ତୁ ସୁଖଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମକୁ କେବେ ହାନି କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ମୋ ପରି ହେଉ। ସମସ୍ତଠାରେ ତୁମର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ନିଶ୍ଚିତ ସୁଖ ରହୁ।
ସଂମିଲତୁ ଦ୍ରୁତଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ। ଯଥେଷ୍ଟଂ ପ୍ରୀତିମାହାରମକଷ୍ଟେନ ପ୍ରଲପ୍ସ୍ଯସେ
ତୁମ ମନରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁ ଶୀଘ୍ର ଏକଠା ହେଉ। ଯେଉଁ କିଛି ଇଚ୍ଛା କରିବ, ସେ ସବୁ କଷ୍ଟ ଛାଡ଼ି ସହଜରେ ପାଇବ।
ଵ୍ଯସନାନ୍ମାତରଂ ସଦ୍ଯୋ ମୋଚଯିଷ୍ଯସି ନାନ୍ଯଥା। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ହରିଃ ସଦ୍ଯସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ
ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ତୁମ ମାଆକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବ; ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏଭଳି କହି ହରି ସେଠାରେ ସତେଜ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋପି ପିତରଂ ଗତ୍ଵା କଥଯଚ୍ଚାଖିଲଂ ତତଃ। ସ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ତନଯଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍
ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ସେ କଥା ଶୁଣି ପିତା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ପୁଣି ପୁଅକୁ କହିଲେ।
ଧନ୍ଯୋହଂ ଚ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ୍ଯା ତେ ଜନନୀ ଶିଵା। ଧନ୍ଯଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ କୁଲଂ ଚୈଵ ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵମୀଦୃଶଃ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମ ଶୁଭ ମାଆ ଧନ୍ୟ; ଯେ କ୍ଷେତ୍ର ଓ କୁଳରେ ଏଭଳି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ବଂଶ ଧନ୍ୟ।
ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ କୁଲେ ଜାତୋ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। କୁଲକୋଟିଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁସାଯୁଜ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁ ପରିବାରରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେ ବଂଶର କୋଟି କୋଟି ପିଢି ଉଦ୍ଧାର ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ସାମୀପ୍ୟ ପାଇଥାଏ।
ଵିଷ୍ଣୁଂ ଯଃ ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାଯେତ ଗାଯତି। ଜପେନ୍ମଂତ୍ରଂ ସଦା ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ପଠିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ଧ୍ୟାନ କରେ, ଗୀତ ଗାଏ, ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ—
ପ୍ରସାଦଂ ଚ ଭଜେନ୍ନିତ୍ଯମୁପଵାସଂ ହରେର୍ଦିନେ। କ୍ଷଯାଚ୍ଚ ସର୍ଵପାପାନାଂ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କର କୃପା ଭୋଗ କରେ, ହରିଙ୍କ ଦିନରେ ଉପବାସ କରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହେବାରୁ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଯସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ଗୋଵିଂଦୋ ମାନସେ ଚ ସଦୈଵ ହି। ସ ଏଵ ଚ ଲଭେଦ୍ଦାସ୍ଯଂ ସପୁଣ୍ଯୈଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଯାହାଙ୍କ ମନରେ ସଦା ଗୋବିନ୍ଦ ବସିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମାତ୍ର, ପୁଣ୍ୟରେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କର ଦାସ୍ୟ ପାଏ।
ଜନ୍ମକୋଟିସହସ୍ରେଭ୍ଯଃ କୃତ୍ଵା ସତ୍କର୍ମସଂଚଯମ୍। କ୍ଷଯାଚ୍ଚ ସର୍ଵପାପାନାଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ କିଂକରତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ହଜାର କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସତ୍କର୍ମ ସଂଚୟ କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହେଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସେବକ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ଧନ୍ଯୋସୌ ମାନଵୋ ଲୋକେ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ସାଦୃଶ୍ଯମାଵ୍ରଜେତ୍। ନିତ୍ଯଃ ସୁରଵରୈଃ ପୂଜ୍ଯୋ ଲୋକନାଥୋଽଚ୍ଯୁତୋଽଵ୍ଯଯଃ
ଏହି ଜଗତରେ ସେଇ ମଣିଷ ଧନ୍ୟ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଦୃଶତା ପାଏ; ସେ ନିତ୍ୟ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଲୋକଙ୍କ ନାୟକ, ଅବିନାଶୀ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ଯ ସ ଏଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ତପୋଭିର୍ବହୁଭିର୍ଧର୍ମୈର୍ମଖୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି
ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପ୍ରସନ୍ନ, ବହୁ ତପସ୍ୟା, ଧର୍ମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ—
ଵିଷ୍ଣୁର୍ନ ଲଭ୍ଯତେ ଦେଵୈସ୍ତ୍ଵଯାସୌ ଵିପ୍ର ଲଭ୍ଯତେ। ସପତ୍ନୀଵ୍ଯସନାଦ୍ଧୋରାନ୍ମାତରଂ ତେ ପ୍ରମୋଚଯ
ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପାଇଛ। ତୁମ ସତୀମା ଦେଇ ହେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରୁ ତୁମ ମାଆକୁ ମୁକ୍ତ କର।