ନୈର୍ଋତେ କୁଵଦାଃ ପାପା ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣଵଧୋଦ୍ଯତାଃ। ଖର୍ପରାଃ ପଶ୍ଚିମେ ପୂର୍ଵେ ନିଵସଂତି ଚ ଦାରୁଣାଃ
ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ପଶ୍ଚିମ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଖପର ଧାରଣ କରୁଥିବା କଠୋର ଲୋକମାନେ ରହନ୍ତି।
ଵାଯଵ୍ଯାଂ ଚ ତୁରୁଷ୍କାଶ୍ଚ ଶ୍ମଶ୍ରୁପୂର୍ଣା ଗଵାଶିନଃ। ଅଶ୍ଵପୃଷ୍ଠସମାରୂଢାଃ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନଃ
ବାୟୁପ୍ରଦେଶରେ ତୁରୁଷ୍କମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାଢ଼ି ଥିବା, ଗାଈ ମାଂସ ଖାଉଥିବା, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛକୁ ନ ଫେରୁଥିବା।
ଉତ୍ତରସ୍ଯାଂ ଚ ଗିରଯୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ ପର୍ଵତଵାସିନଃ। ସର୍ଵଭକ୍ଷା ଦୁରାଚାରାଃ ଵଧବଂଧରତାଃ କିଲ
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ବିଦେଶୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜିନିଷ ଖାଉଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିବା ଏବଂ ହତ୍ୟା ଓ ବନ୍ଧନରେ ଲାଗିଥିବା।
ଐଶାନ୍ଯାଂ ନିରଯାସ୍ସଂତି କର୍ତୄଣାଂ ଵୃକ୍ଷଵାସିନଃ। ଏତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛା ସ୍ଥିତା ଦିକ୍ଷୁ ଘୋରାସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ
ଈଶାନ କୋଣରେ ନିରୟମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଗଛ ଉପରେ ବସୁଥିବା କାଟିବା ଲୋକମାନେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ବିଦେଶୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି।
ଯେଷାଂ ଚ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ ସଚେଲୋ ଜଲମାଵିଶେତ୍। ଏତେଷାଂ ଚ କଲୌ ଦେଶେପ୍ଯକାଲେ ଧର୍ମଵର୍ଜିତେ
ଏମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଛୁଇଁଲେ ମଧ୍ୟ, ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ପାଣିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ପଡ଼େ; କଳିଯୁଗରେ, ଧର୍ମ ନଥିବା ସମୟ ଓ ଦେଶରେ, ଏମାନେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି।
ସଂସ୍ପର୍ଶଂ ଚ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ଵିତ୍ତଲୋଭାତ୍ସମଂତତଃ। ମ୍ଲେଚ୍ଛାଂସ୍ତାନ୍ମୋଚଯିତ୍ଵା ତୁ କ୍ଷୁଧଯା ପରିପୀଡିତଃ
ଧନ ଲୋଭରେ ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ଏମାନଙ୍କ ସହ ସଂସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି; ଏହି ବିଦେଶୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ, ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ,
ପୁନରାହ ଦ୍ଵିଜସ୍ତାତ କ୍ଷୁଧା ମେ ବାଧତେତରାମ୍। ଅଵଦଦ୍ଗରୁଡଂ ତତ୍ର କଶ୍ଯପଃ କୃପଯା ଦ୍ରୁତମ୍
ପୁନି ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ, 'ପିତା, ମୋତେ ଭୋକ ଆଉ ବେଶି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି।' ତେବେ କଶ୍ୟପ ଦୟାବଶତଃ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ କହିଲେ।
ତିଷ୍ଠଂତୌ ଵିପୁଲୌ ତତ୍ର ଜିଘାଂସୂ ଗଜକଚ୍ଛପୌ। ଅପ୍ରମେଯୌ ମହାସତ୍ଵୌ ସାଗରସ୍ଯୈକଦେଶତଃ
ସେଠାରେ, ସମୁଦ୍ରର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଦୁଇଟି ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀ—ଏକ ହାତୀ ଓ ଏକ କଚ୍ଛପ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଏକାଠି ଦଣ୍ଡ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ତାଵପ୍ସୁ ଚ ଦ୍ରୁତଂ ଵତ୍ସ କ୍ଷୁଧାଂ ତେ ଵାରଯିଷ୍ଯତଃ। ସ ପିତୁର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ର ଗତ୍ଵାଭିପଦ୍ଯ ତୌ
ବେଟା, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରାଣୀ ପାଖକୁ ଯାଅ, ସେମାନେ ତୁମର ଭୋକ ଶାନ୍ତ କରିବେ। ପିତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଗଲେ।
ନଖୈର୍ଭିତ୍ଵା କୂର୍ମଗଜୌ ମହାସତ୍ଵୌ ମହାଜଵଃ। ଖମୁତ୍ପପାତ ତୌ ଧୃତ୍ଵା ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଵେଗୋ ମହାବଲଃ
ମହାବଳୀ ଏବଂ ତିବ୍ର ଗତିଶୀଳ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ନଖରେ ହାତୀ ଓ କଚ୍ଛପକୁ ଆଘାତ କଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଧରି, ବିଜୁଳି ଗତିରେ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ଆଧାରତାଂ ନ ଗଚ୍ଛଂତି ନଗାଶ୍ଚ ମଂଦରାଦଯଃ। ତତୋ ଯୋଜନଲକ୍ଷେ ଦ୍ଵେ ଗତ୍ଵା ମାରୁତରଂହସା
ମନ୍ଦର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଓଜନ ବହନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ, ବାୟୁ ଗତିରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ମହତ୍ଯାଂ ଜଂବୁଶାଖାଯାଂ ନିପପାତ ମହାବଲଃ। ଭଗ୍ନା ସା ସହସା ଶାଖା ତାଂ ପତଂତୀଂ ଖଗେଶ୍ଵରଃ
ମହାବଳୀ ଗରୁଡ଼ ଏକ ବଡ଼ ଜାମୁ ଗଛର ଏକ ଶାଖା ଉପରେ ଅବତରିଲେ; ସେଇ ଶାଖା ହଠାତ୍ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏବଂ ତାହା ପଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମହାରାଜ,
ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣଵଧାଦ୍ଭୀତୋ ଦଧାର ତରସା ବଲୀ। ଧୃତ୍ଵା ତାଂ ରୁଚିରଂ ଵେଗାଦ୍ଦ୍ରଵଂତଂ ଖେ ମହାବଲମ୍
ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଭୟରେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାହାକୁ ତୁରନ୍ତ ଧରିଲେ; ଏହି ରୂପବାନ୍ ଏବଂ ତିବ୍ର ଗତିରେ ଖସୁଥିବା ଶାଖାକୁ ଆକାଶରେ ଧରି ରହିଲେ।
ଗତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚେଦଂ ନରରୂପଧରୋ ହରିଃ। କସ୍ତ୍ଵଂ ଭ୍ରମସି ଚାକାଶେ କିମର୍ଥଂ ପତଗେଶ୍ଵର
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ନର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ, ଆକାଶରେ ଘୁରୁଛ, ଏବଂ କେଉଁ କାମରେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମହାରାଜ?'
ଵିଧୃତ୍ଯ ମହତୀଂ ଶାଖାଂ ମହାଂତୌ ଗଜକଚ୍ଛପୌ। ତମୁଵାଚ ଦ୍ଵିଜସ୍ତସ୍ମିନ୍ନରରୂପଧରଂ ହରିମ୍
ବଡ଼ ଏକ ଡାଲିକୁ ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀ ଓ କଛୁଆକୁ ସହିତ, ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଜନେ କହିଲେ।
ଗରୁଡୋହଂ ମହାବାହୋ ଖଗରୂପଃ ସ୍ଵକର୍ମଣା। କଶ୍ଯପସ୍ଯ ମୁନେସ୍ସୂନୁର୍ଵିନତାଗର୍ଭସଂଭଵଃ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୁଁ ଗରୁଡ଼, ପକ୍ଷୀ ରୂପରେ ନିଜ କର୍ମରେ ଅଛି, ମୁଁ କଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କ ପୁଅ, ବିନତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ପଶ୍ଯୈତୌ ଚ ମହାସତ୍ଵୌ ଭକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ମଯା ଧୃତୌ। ନ ଧରା ଚ ମମାଧାରୋ ନ ଵୃକ୍ଷା ନ ଚ ପର୍ଵତାଃ
ଦେଖ, ଏହି ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ମୁଁ ଖାଇବା ପାଇଁ ଧରିଛି; ମୋତେ ଧରିପାରିବାକୁ ନ ଭୂମି, ନ ଗଛ, ନ ପାହାଡ଼ ସମର୍ଥ।
ଅନେକଯୋଜନାନ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଂବୂମହୀରୁହମ୍। ଅପତଂତସ୍ଯ ଶାଖାଯାଂ ସହେମୌ ପରିଭକ୍ଷିତୁଂ
ଅନେକ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଜାମୁ ଗଛକୁ ଦେଖି, ଏହାର ଏକ ଡାଲିରେ ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଖାଇବାକୁ ଅବତରିଲି।
ଭଗ୍ନା ସା ସହସା ଶାଖା ତାଂ ଚ ଧୃତ୍ଵା ଭ୍ରମାମ୍ଯହମ୍। କୋଟିକୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଗଵାଂ ଵଧାତ୍
ହଠାତ୍ ସେ ଡାଲି ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏହାକୁ ଧରି ମୁଁ ଘୁରୁଛି, କୋଟି କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈ ନାଶ ହେବାର ଭୟରେ।
ଭଯଂ ତତ୍ର ଵିଷାଦୋ ମେ ସହସା ପ୍ରାଵିଶଦ୍ବୁଧ। କିଂ କରୋମି କଥଂ ଯାମି କୋ ମେ ଵେଗଂ ସହିଷ୍ଯତି
ସେଠାରେ ମୋ ମନରେ ଭୟ ଓ ନିରାଶା ହଠାତ୍ ପ୍ରବେଶ କଲା; ମୁଁ କଣ କରିବି, କେମିତି ଯିବି, କିଏ ମୋ ତୀବ୍ର ଗତିକୁ ସହିପାରିବ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ପତଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ହରିସ୍ତଦା। ଅସ୍ମଦ୍ବାହୁଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଭକ୍ଷେମୌ ଗଜକଚ୍ଛପୌ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ହରି ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ହାତରେ ଚଢ଼, ଏହି ହାତୀ ଓ କଛୁଆକୁ ଆମେ ଖାଇବା।'
ଗରୁଡ ଉଵାଚ-। ମମାଧାରଂ ନ ଗଚ୍ଛଂତି ସାଗରାଶ୍ଚ ନଗୋତ୍ତମାଃ। ଅଥ ଚୈଵଂ ମହାସତ୍ଵଂ କଥଂ ତ୍ଵଂ ଧାରଯିଷ୍ଯସି
ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: 'ମୋତେ ଧରିପାରିବାକୁ ସାଗର ବା ବଡ଼ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି; ଏମିତି ହେଲେ, ହେ ମହାପ୍ରାଣୀ, ତୁମେ କିପରି ମୋତେ ଧରିପାରିବ?'
ଋତେ ନାରାଯଣାଦନ୍ଯଃ କୋ ମାଂ ଧାରଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ କଃ ପୁମାଂସ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ଯୋ ଵେଗଂ ମେ ସହିଷ୍ଯତି
ନାରାୟଣ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଏ ମୋତେ ଧରିପାରିବ? ଏଇ ତିନି ଲୋକରେ କିଏ ଅଛି ଯିଏ ମୋ ତୀବ୍ର ବେଗକୁ ସହିପାରିବ?
ହରିରୁଵାଚ-। ସ୍ଵକାର୍ଯମୁଦ୍ଧରେତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵକାର୍ଯଂ କୁରୁ ସାଂପ୍ରତମ୍। କୃତ୍ଵା କାର୍ଯଂ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଜାନୀଷେ ଚ ମାଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ହରି କହିଲେ: 'ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜ କାମ ସ୍ୱୟଂ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏବେ ତୁମେ ତୁମର କାମ କର। କାମ ସେଷ କରି, ହେ ପକ୍ଷୀମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିବ।'
ମହାସତ୍ଵଂ ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମୃଶ୍ଯ ମନସା ଖଗଃ। ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ସ ପପାତ ହ ମହାଭୁଜେ
ସେ ମହାପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ପକ୍ଷୀ ମନେମନେ ଭାବିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ଅବତରିଲେ।
ନ ଚଚାଲ ଭୁଜସ୍ତସ୍ଯ ସନ୍ନିପାତେ ଖଗେଶିତୁଃ। ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ସ ତାଂ ଶାଖାଂ ମୁମୋଚ ପର୍ଵତାଲଯେ
ପକ୍ଷୀର ଅବତରଣରେ ସେ ହାତ କେବେ ହଲିଲା ନାହିଁ; ସେଠି ଦଢ଼ିଅଛି, ସେ ଡାଲିକୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଶାଖାପତନମାତ୍ରେଣ ସଚରାଚରକାନନା। ଚଚାଲ ଵସୁଧା ଚୈଵ ସାଗରାଃ ପ୍ରଚକଂପିରେ
ସେ ଡାଲି ମାତ୍ର ପଡ଼ିବା ସହିତ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ସାଗରମାନେ ମଧ୍ୟ ହଲିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ଖାଦିତୌ ସତ୍ତ୍ଵୌ ସହସା ଗଜକଚ୍ଛପୌ। ତୃପ୍ତିଂ ନ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ସୋପି କ୍ଷୁଧା ତସ୍ଯ ନ ଶାମ୍ଯତି
ତାପରେ, ହଠାତ୍ ହାତୀ ଓ କଛୁଆ ଖାଇଦିଆଗଲା, ତଥାପି ସେ ତୃପ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।
ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଗୋଵିଂଦସ୍ତମୁଵାଚ ଖଗେଶ୍ଵରମ୍। ଭୁଜସ୍ଯ ମମ ମାଂସଂ ତୁ ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ସୁଖୀ ଭଵ
ଏହା ଜାଣି, ଗୋବିନ୍ଦ ଖଗପତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ହାତର ମାଂସ ଖାଇ ତୁମେ ତୃପ୍ତ ହୁଅ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ପ୍ରଚୁରଂ ମାଂସଂ ଭୁଜସ୍ଯ ତସ୍ଯ ତେନ ହି। ଖାଦିତଂ କ୍ଷୁଧଯା ପୁତ୍ର ଵ୍ରଣଂ ତସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ1.47.
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଭୋକରେ ହାତର ବହୁତ ମାଂସ ଖାଇଲେ, ହେ ପୁଅ, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ କୌଣସି ଘାଉ ହେଲା ନାହିଁ।