ତତୋ ଵିପ୍ରମୁଖାଦଗ୍ନିଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ସମଂତତଃ। ଜ୍ଵାଲା ତୁ ସକୁଟୁବାଂତାମଦହଚ୍ଚ ଗୃହଂ ଵସୁ
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରର ସାମ୍ନାରୁ ଆଗି ଚାରିପଟେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜଳିଉଠିଲା; ଧୂଆଁରେ ଢାକା ତାହାର ଶିଖା ଘର ଓ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦୌଲତକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା।
ହାହା କୃତ୍ଵା ସମୁତ୍ଥାଯ ଵିଲଲାପ ତଦା ଦ୍ଵିଜଃ। ଵିଲାପାଂତେ ଚ ଜିଜ୍ଞାସା ସମାରବ୍ଧା ଚ ତେନ ହି
ହାହାକାର କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଠିବା ସହିତ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ; ଏହି ଶୋକ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସେ କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
କୁତଶ୍ଚାଗ୍ନିଃ ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ଗୃହେ ଦାହଃ କଥଂ ମମ। ତତଃ ଖେ ତମୁଵାଚେଦଂ ତେଜସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ
“ଏହି ଆଗି କେଉଁଠୁ ଆସିଲା? ମୋ ଘର କିପରି ପୁଡ଼ିଗଲା?” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରିବା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ତେଜ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲା।
କଥିତେ ତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିସ୍ମଯଂ ଗତଃ। ଵିମୃଶ୍ଯାର୍ଥମୁଵାଚେଦଂ ପୁନଃ ଖେଽସ୍ଯ ହିତଂ ଵଚଃ
ଏହି ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ତାହା କହିଦେବା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଏହି ବିଷୟ ଭାବିବା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ପୁଣି ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ମିଳିଲା।
ଵିପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ସୁତେଜସ୍ତେ ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଚରୋ ଭଵ। ତତୋ ମୁନିଵରାନ୍ଗତ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛାତ୍ମହିତଂ ଦ୍ଵିଜଃ
“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ତେଜ ହରାଇଯାଇଛି; ତେଣୁ ଧର୍ମରେ ଲାଗିପଡ଼।” ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ ମହାମୁନିମାନେଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ତମୂଚୁର୍ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଦାନଧର୍ମଂ ସମାଚର। ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ପୂଯଂତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନି ଯମୈର୍ଵ୍ରତୈଃ
ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦାନ ଦେବା ଧର୍ମ କର।” ଋଷିମାନେ କହିଲେ: “ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ନିୟମ ଓ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।”
ନିଯମାନ୍ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ପୂତତ୍ଵାର୍ଥମୁପାଚର। ଚାଂଦ୍ରାଯଣାଂଶ୍ଚ କୃଚ୍ଛ୍ରାଂଶ୍ଚ ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ
ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ନିୟମ ଦେଖାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କର; ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ, କୃଚ୍ଛ୍ର ଓ ତାପ୍ତ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ବାରମ୍ବାର କର।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦୋଷଶୋଷାଯ ସତ୍ଵରମ୍। ଗଚ୍ଛ ତୀର୍ଥାନି ପୂତାନି ଗୋଵିଂଦାରାଧନଂ କୁରୁ
ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ରୁତ କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ଦୂର ହେବ; ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
କ୍ଷଯମେଷ୍ଯଂତି ପାପାନି ନ ଚିରେଣ ସମଂତତଃ। ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵାଚ୍ଚ ଗୋଵିଂଦସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵତଃ
ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।
କ୍ଷଯମେଷ୍ଯଂତି ପାପାନି ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ଭଵାନ୍। ଶୃଣୁ ତାତ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କଥଯାମଃ ପୁରାତନମ୍
ତୁମର ପାପ ନଷ୍ଟ ହେବ, ଏବଂ ତୁମେ ପୁନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବ; ଶୁଣ, ପୁତ୍ର, ଯେପରି ଏକ ପୁରୁଣା କଥା ଘଟିଥିଲା, ଆମେ ତାହା କହୁଛୁ।
ଆହାରାର୍ଥୀ ପୁରା ଵତ୍ସ ଗରୁଡୋ ଵିନତାସୁତଃ। ପତଂଗୋପି ବହିଃ ସାକ୍ଷାଦଂଡାନ୍ନିସ୍ସୃତ୍ଯ ଶାଵକଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ହେ ବେଟା, ଭୋଜନ ପାଇଁ ବିନତାଙ୍କ ପୁଅ ଗରୁଡ଼ ଯାଇଥିଲେ; ଏବଂ ଏକ ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ ଡିମ୍ବ ଛାଡ଼ି ବାହାରକୁ ଆସିଥିଲା।
କ୍ଷୁଧାର୍ଥୀ ମାତରଂ ପ୍ରାହ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ମେ ଦୀଯତାମିତି। ତତଃ ପର୍ଵତସଂକାଶଂ ଗରୁଡଂ ଚ ମହାବଲମ୍
ସେ ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ ଭୋକରେ ମାଆକୁ କହିଲା, “ମୋତେ କିଛି ଖାଇବାକୁ ଦିଅ।” ଏହିବେଳେ ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼କୁ ଦେଖିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାତା ମହାଭାଗା ତନଯଂ ହୃଷ୍ଟମାନସା। କ୍ଷୁଧାଂ ତେ ବାଧିତୁଂ ପୁତ୍ର ନ ଶକ୍ନୋମି ସମଂତତଃ
ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଆ, ପୁଅକୁ ଗରୁଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଖୁସି ଦେଖି, କହିଲେ, “ପୁଅ, ମୁଁ କେଉଁଠିଁ ତୋର ଭୋକ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବି ନାହିଁ।”
ତଵ ତାତସ୍ତପସ୍ତେପେ ଲୌହିତ୍ଯସ୍ଯୋତ୍ତରେ ତଟେ। କଶ୍ଯପୋ ନାମ ଧର୍ମାତ୍ମା ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକପିତାମହଃ
“ପୁଅ, ତୋର ବାପା ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାଡ଼ରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ନାମ କଶ୍ୟପ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହ।”
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ପିତରଂ ପୃଚ୍ଛ କାମଂ ଯଥା ତଵ। ଅସ୍ଯୋପଦେଶତସ୍ତାତ କ୍ଷୁଧା ତେ ଶମମେଷ୍ଯତି
“ସେଠାକୁ ଯାଅ ଓ ତୋର ଇଚ୍ଛା ଯେକିଛି ଅଛି, ବାପାକୁ ପଚାର; ତାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ପୁଅ, ତୋର ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହେବ।”
ତତୋ ମାତୁର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈନତେଯୋ ମହାବଲଃ। ଅଗମତ୍ପିତୁରଭ୍ଯାଶଂ ସମୁହୂର୍ତାନ୍ମନୋଜଵଃ
ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିନତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ବେଗେ ବାପାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଜ୍ଵଲଂତମିଵ ପାଵକମ୍। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ପିତରଂ ଖଗଃ
ବାପାଙ୍କୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖି, ସେ ପକ୍ଷୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭକ୍ଷାର୍ଥୀ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁତୋହଂ ତେ ମହାତ୍ମନଃ। କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡିତୋ ନାଥ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ମେ ଦୀଯତାଂ ପ୍ରଭୋ
“ମୁଁ ଆସିଛି, ମୋତେ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ; ଭୋକରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ, ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କିଛି ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।”
ତତୋ ଧ୍ଯାନଂ ସମାଲଭ୍ଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ଵିନତାସୁତଂ। ପୁତ୍ରସ୍ନେହାଦ୍ଵଚଶ୍ଚେଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ତାପରେ ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ଭିନତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ସେ ମହାନ ଋଷି ପୁଅ ପ୍ରତି ମମତାରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅନେକଶତସାହସ୍ରା ନିଷାଦାଃ ସରିତାଂପତେଃ। ତୀରେ ତିଷ୍ଠଂତି ପାପିଷ୍ଠାସ୍ତାନ୍ସଂଭକ୍ଷ୍ଯ ସୁଖୀ ଭଵ1.47.
ନଦୀର କୂଳରେ ଅନେକ ହଜାର ଦୁଷ୍ଟ ନିଷାଦ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେ।
ତୀର୍ଥମୁତ୍ସାଦଯଂତି ସ୍ମ ତୀର୍ଥକାକା ଦୁରାସଦାଃ। ଵିନା ଵିପ୍ରଂ ନିଷାଦେଷୁ ଭକ୍ଷଯ ତ୍ଵମଲକ୍ଷିତଂ
ତୀର୍ଥର କାକମାନେ ଏଠାରେ ତୀର୍ଥକୁ ଅଶୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଛାଡ଼ି, ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ନିଷାଦମାନେକୁ ଖାଇଦେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଯଯୌ ପକ୍ଷୀ ଭକ୍ଷଯାମାସ ତାଂସ୍ତତଃ। ଅଲକ୍ଷ୍ଯଭାଵୋ ଵିପ୍ରୋପି ଗିଲିତସ୍ତେନ ପକ୍ଷିଣା
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ, ପକ୍ଷୀ ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା; ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ପକ୍ଷୀ ଗିଳିଗଲା।
ସ ତସ୍ଯ ଗଲକେ ଗାଢଂ ଲାଲଗୀତି ଦ୍ଵିଜସ୍ତଦା। ଵମିତୁଂ ଗିଲିତୁଂ ଚାପି ନ ଶଶାକ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପକ୍ଷୀର ଗଳାରେ ଭଲଭଳି ଅଟକିଗଲେ; ନ ଉଲ୍ଟାଇପାରିଲେ, ନ ଗିଳିପାରିଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗତ୍ଵାଥ ପିତରଂ ପ୍ରାହ କିମେତଦିତି ମେ ପିତଃ। ଲଗ୍ନଂ ମେ ଗଲକେ ସତ୍ଵଂ ପ୍ରତିକର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୁଯାଂ
ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ପିତା, ଏହା କଣ? ମୋ ଗଳାରେ କିଛି ଅଟକିଯାଇଛି, ମୁଁ ବାହାର କରିପାରୁନାହିଁ।'
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କଶ୍ଯପସ୍ତମୁଵାଚ ହ। ମଯୋକ୍ତଂ ତେ ପୁରା ଵତ୍ସ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଯଂ ନ ବୁଧ୍ଯସେ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କଶ୍ୟପ କହିଲେ: 'ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି, ପୁଅ, ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ମୁନିର୍ଧୀମାନ୍ଦ୍ଵିଜଂ ପ୍ରାହ ସ ଧାର୍ମିକଃ। ଆଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମମାସନ୍ନଂ ହିତଂ ତେ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହଂ
ଏଭଳି କହି, ଧୀର ମୁନି ଧର୍ମିକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋ ନିକଟକୁ ଆସ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ କଥା କହିବି।'
ତମୁଵାଚ ତଦା ଵିପ୍ରଃ କଶ୍ଯପଂ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍। ମମୈତେ ସୁହୃଦୋ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵେ ସଂବଂଧିନଃ ପ୍ରିଯାଃ
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏମାନେ ସବୁ ମୋର ସଦାର ସଂଗୀ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ଆତ୍ମୀୟ।'
ଶ୍ଵଶୁରାଃ ସ୍ଯାଲକାଶ୍ଚାପ୍ତାସ୍ସବାଲାଶ୍ଚ ତଥାପରେ। ଏତୈଃ ସହ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ନିରଯଂ ଚାପି ଵା ଶିଵମ୍
ଶ୍ୱଶୁର, ଶ୍ୟାଳ, ନିକଟ ମିତ୍ର, ଶିଶୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଏମାନେ ସହିତ ମୁଁ ନରକ କିମ୍ବା ଶୁଭ ଯେଉଁଠି ଯିବି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିସ୍ମିତଃ କଶ୍ଯପୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଚ କୁଲେ ଜାତଶ୍ଚାଂଡାଲୈଃ ପତିତୋ ଭଵାନ୍
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କଶ୍ୟପ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ: 'ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।'
ପୁରୁଷାସ୍ତେ ପ୍ରତିଷ୍ଠଂତେ ଘୋରେ ଚ ନିରଯେ ଧ୍ରୁଵମ୍। ଚିରାଯ ନିଷ୍କୃତିସ୍ତେଷାଂ ନୈଵାସ୍ତୀହ କଥଂଚନ
ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ରହନ୍ତି; ବହୁଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପାପମୁଚ୍ଚାରଣ ନାହିଁ।