ଅଂତ୍ଯଜାତିଷୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛେଷୁ ତଥା ଚାଂଡାଲଜାତିଷୁ। ପତିତୋ ଵାନ୍ନଯୋନିଭ୍ଯାଂ ନ ହଂତଵ୍ଯଃ କଥଂଚନ
ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ଚାଣ୍ଡାଳ ଜାତିରେ କିମ୍ବା ଦୁଇ ଦିଗରୁ ପତିତ, ତାଙ୍କୁ କେବେ ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵଜାତିସ୍ତ୍ରିଯଂ ଗତ୍ଵା ସର୍ଵାଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣାତ୍। ଦ୍ଵିଜତ୍ଵଂ ନ ଵିନଶ୍ଯେତ ପୁଣ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଭଵେତ୍ପୁନଃ
ସମସ୍ତ ଜାତିର ଜନନୀଙ୍କୁ ଗଲେ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୁନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଈଦୃଶଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଚାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସମାଚରେତ୍। କାଂ ଗତିଂ ଯାତ୍ଯସୌ ଵିପ୍ରଃ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହ
ନାରଦ କହିଲେ—ଏପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରି, ପରେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ପିତାମହ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ କେଉଁ ଗତି ପାଇଥାଏ?
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। କୃତ୍ଵା ସର୍ଵାଣି ପାପାନି ପଶ୍ଚାଦ୍ଯସ୍ତୁ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ। ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵମର୍ହତି
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସମସ୍ତ ପାପ କରି, ପରେ ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ପୁନି ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ଶୃଣୁ ପୁତ୍ର କଥାଂ ରମ୍ଯାଂ ଵିଚିତ୍ରାଂ ଚ ପୁରାତନୀମ୍। କସ୍ଯଚିଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାପି ଯୌଵନାଢ୍ଯଃ ସୁତୋଽଭଵତ୍
ଶୁଣ, ପୁତ୍ର, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରାତନ କଥା: ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଏକ ଯୁବକ ପୁଅ ଥିଲା।
ତତୋ ଯୌଵନସଂପତ୍ତେର୍ମୋହାଚ୍ଚ ପୂର୍ଵକର୍ମଣଃ। ଚାଂଡାଲୀମଗମତ୍ସଦ୍ଯସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯତରୋଽଭଵତ୍
ଯୁବାବସ୍ଥା ଆସିବା, ମୋହ ଓ ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ, ସେ ଚାଣ୍ଡାଳୀଙ୍କୁ ଯାଇଲା ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲା।
ତସ୍ଯାମୁତ୍ପାଦିତାସ୍ତେନ ପୁତ୍ରା ଦୁହିତରସ୍ତଥା। ସ୍ଵକୁଟୁଂବଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗୃହେ ତସ୍ଯାଶ୍ଚିରଂ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସହ ପୁଅ ଓ ଝିଅ ଜନ୍ମାଇଲା, ନିଜ ପରିବାରକୁ ଛାଡି, ତାଙ୍କ ଘରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲା।
ଅନ୍ଯା ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ନ ଚାଶ୍ନାତି ଘୃଣଯା ଚ ସୁରାଂ ତ୍ଯଜେତ୍। ତମୁଵାଚ ସଦା ସା ଚ ଭକ୍ଷଯାନ୍ଯତରାଂ ସୁରାମ୍
ସେ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉନଥିଲା, ଘୃଣାରେ ମଦ୍ୟ ଛାଡି ଦେଇଥିଲା; ତଥାପି ସେ ସଦା ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଓ ମଦ୍ୟ ପିବାକୁ କହୁଥିଲା।
ତାମୁଵାଚ ତଦା ଶୌଚଂ ଗଦିତୁଂ ନାର୍ହସି ପ୍ରିଯେ। ଉତ୍କାରୋ ଜାଯତେ ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ରଵଣାତ୍ସତତଂ ମମ
ତେବେ ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲା, 'ପ୍ରିୟେ, ଶୁଚିତା ବିଷୟରେ କଥା ନକର; ତାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ ମୋର ସଦା ଅପ୍ରୀତି ହୁଏ।'
ଏକଦା ସ ମୃଗାନ୍ଵେଷାତ୍ଶ୍ରାଂତଃ ସୁପ୍ତୋ ଗୃହେ ଦିଵା। ଗୃହୀତ୍ଵା ସା ସୁରାଂ ତସ୍ଯ ହସିତ୍ଵା ଚ ମୁଖେ ଦଦୌ
ଏକ ଦିନ, ଶିକାରରୁ ଥକି ଘରେ ଦିନେ ଘୁମି ଥିବାବେଳେ, ସେ ମଦ୍ୟ ନେଇ, ହସି, ତାଙ୍କ ମୁଖରେ ଦେଇଦେଲା।
ତତୋ ଵିପ୍ରମୁଖାଦଗ୍ନିଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ସମଂତତଃ। ଜ୍ଵାଲା ତୁ ସକୁଟୁବାଂତାମଦହଚ୍ଚ ଗୃହଂ ଵସୁ
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରର ସାମ୍ନାରୁ ଆଗି ଚାରିପଟେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜଳିଉଠିଲା; ଧୂଆଁରେ ଢାକା ତାହାର ଶିଖା ଘର ଓ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦୌଲତକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା।
ହାହା କୃତ୍ଵା ସମୁତ୍ଥାଯ ଵିଲଲାପ ତଦା ଦ୍ଵିଜଃ। ଵିଲାପାଂତେ ଚ ଜିଜ୍ଞାସା ସମାରବ୍ଧା ଚ ତେନ ହି
ହାହାକାର କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଠିବା ସହିତ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ; ଏହି ଶୋକ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସେ କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
କୁତଶ୍ଚାଗ୍ନିଃ ସମୁଦ୍ଭୂତୋ ଗୃହେ ଦାହଃ କଥଂ ମମ। ତତଃ ଖେ ତମୁଵାଚେଦଂ ତେଜସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ
“ଏହି ଆଗି କେଉଁଠୁ ଆସିଲା? ମୋ ଘର କିପରି ପୁଡ଼ିଗଲା?” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରିବା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ତେଜ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲା।
କଥିତେ ତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିସ୍ମଯଂ ଗତଃ। ଵିମୃଶ୍ଯାର୍ଥମୁଵାଚେଦଂ ପୁନଃ ଖେଽସ୍ଯ ହିତଂ ଵଚଃ
ଏହି ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ତାହା କହିଦେବା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଏହି ବିଷୟ ଭାବିବା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ପୁଣି ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ମିଳିଲା।
ଵିପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ସୁତେଜସ୍ତେ ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଚରୋ ଭଵ। ତତୋ ମୁନିଵରାନ୍ଗତ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛାତ୍ମହିତଂ ଦ୍ଵିଜଃ
“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ତେଜ ହରାଇଯାଇଛି; ତେଣୁ ଧର୍ମରେ ଲାଗିପଡ଼।” ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ ମହାମୁନିମାନେଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ତମୂଚୁର୍ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଦାନଧର୍ମଂ ସମାଚର। ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ପୂଯଂତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନି ଯମୈର୍ଵ୍ରତୈଃ
ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦାନ ଦେବା ଧର୍ମ କର।” ଋଷିମାନେ କହିଲେ: “ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ନିୟମ ଓ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।”
ନିଯମାନ୍ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ପୂତତ୍ଵାର୍ଥମୁପାଚର। ଚାଂଦ୍ରାଯଣାଂଶ୍ଚ କୃଚ୍ଛ୍ରାଂଶ୍ଚ ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ
ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେଉଁ ନିୟମ ଦେଖାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କର; ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ, କୃଚ୍ଛ୍ର ଓ ତାପ୍ତ କୃଚ୍ଛ୍ର ବ୍ରତ ବାରମ୍ବାର କର।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦୋଷଶୋଷାଯ ସତ୍ଵରମ୍। ଗଚ୍ଛ ତୀର୍ଥାନି ପୂତାନି ଗୋଵିଂଦାରାଧନଂ କୁରୁ
ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ରୁତ କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ଦୂର ହେବ; ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯାଅ ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
କ୍ଷଯମେଷ୍ଯଂତି ପାପାନି ନ ଚିରେଣ ସମଂତତଃ। ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵାଚ୍ଚ ଗୋଵିଂଦସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵତଃ
ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।
କ୍ଷଯମେଷ୍ଯଂତି ପାପାନି ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ଭଵାନ୍। ଶୃଣୁ ତାତ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ କଥଯାମଃ ପୁରାତନମ୍
ତୁମର ପାପ ନଷ୍ଟ ହେବ, ଏବଂ ତୁମେ ପୁନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବ; ଶୁଣ, ପୁତ୍ର, ଯେପରି ଏକ ପୁରୁଣା କଥା ଘଟିଥିଲା, ଆମେ ତାହା କହୁଛୁ।
ଆହାରାର୍ଥୀ ପୁରା ଵତ୍ସ ଗରୁଡୋ ଵିନତାସୁତଃ। ପତଂଗୋପି ବହିଃ ସାକ୍ଷାଦଂଡାନ୍ନିସ୍ସୃତ୍ଯ ଶାଵକଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ହେ ବେଟା, ଭୋଜନ ପାଇଁ ବିନତାଙ୍କ ପୁଅ ଗରୁଡ଼ ଯାଇଥିଲେ; ଏବଂ ଏକ ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ ଡିମ୍ବ ଛାଡ଼ି ବାହାରକୁ ଆସିଥିଲା।
କ୍ଷୁଧାର୍ଥୀ ମାତରଂ ପ୍ରାହ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ମେ ଦୀଯତାମିତି। ତତଃ ପର୍ଵତସଂକାଶଂ ଗରୁଡଂ ଚ ମହାବଲମ୍
ସେ ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ ଭୋକରେ ମାଆକୁ କହିଲା, “ମୋତେ କିଛି ଖାଇବାକୁ ଦିଅ।” ଏହିବେଳେ ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼କୁ ଦେଖିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାତା ମହାଭାଗା ତନଯଂ ହୃଷ୍ଟମାନସା। କ୍ଷୁଧାଂ ତେ ବାଧିତୁଂ ପୁତ୍ର ନ ଶକ୍ନୋମି ସମଂତତଃ
ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଆ, ପୁଅକୁ ଗରୁଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଖୁସି ଦେଖି, କହିଲେ, “ପୁଅ, ମୁଁ କେଉଁଠିଁ ତୋର ଭୋକ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବି ନାହିଁ।”
ତଵ ତାତସ୍ତପସ୍ତେପେ ଲୌହିତ୍ଯସ୍ଯୋତ୍ତରେ ତଟେ। କଶ୍ଯପୋ ନାମ ଧର୍ମାତ୍ମା ସାକ୍ଷାଲ୍ଲୋକପିତାମହଃ
“ପୁଅ, ତୋର ବାପା ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାଡ଼ରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ନାମ କଶ୍ୟପ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହ।”
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ପିତରଂ ପୃଚ୍ଛ କାମଂ ଯଥା ତଵ। ଅସ୍ଯୋପଦେଶତସ୍ତାତ କ୍ଷୁଧା ତେ ଶମମେଷ୍ଯତି
“ସେଠାକୁ ଯାଅ ଓ ତୋର ଇଚ୍ଛା ଯେକିଛି ଅଛି, ବାପାକୁ ପଚାର; ତାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ପୁଅ, ତୋର ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହେବ।”
ତତୋ ମାତୁର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈନତେଯୋ ମହାବଲଃ। ଅଗମତ୍ପିତୁରଭ୍ଯାଶଂ ସମୁହୂର୍ତାନ୍ମନୋଜଵଃ
ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିନତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ବେଗେ ବାପାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଜ୍ଵଲଂତମିଵ ପାଵକମ୍। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ପିତରଂ ଖଗଃ
ବାପାଙ୍କୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖି, ସେ ପକ୍ଷୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭକ୍ଷାର୍ଥୀ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁତୋହଂ ତେ ମହାତ୍ମନଃ। କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡିତୋ ନାଥ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ମେ ଦୀଯତାଂ ପ୍ରଭୋ
“ମୁଁ ଆସିଛି, ମୋତେ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ; ଭୋକରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ, ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କିଛି ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।”
ତତୋ ଧ୍ଯାନଂ ସମାଲଭ୍ଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଂ ଵିନତାସୁତଂ। ପୁତ୍ରସ୍ନେହାଦ୍ଵଚଶ୍ଚେଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ତାପରେ ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ଭିନତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ସେ ମହାନ ଋଷି ପୁଅ ପ୍ରତି ମମତାରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅନେକଶତସାହସ୍ରା ନିଷାଦାଃ ସରିତାଂପତେଃ। ତୀରେ ତିଷ୍ଠଂତି ପାପିଷ୍ଠାସ୍ତାନ୍ସଂଭକ୍ଷ୍ଯ ସୁଖୀ ଭଵ1.47.
ନଦୀର କୂଳରେ ଅନେକ ହଜାର ଦୁଷ୍ଟ ନିଷାଦ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେ।