ଏଵଂ ଵିପ୍ରୋ ନ ଜାନାତି ସ ଏଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମଃ। ନ ତସ୍ଯ କ୍ଷୀଯତେ ପାପ୍ମା ଭଵେଦ୍ଭୂରିପ୍ରତିଗ୍ରହଃ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ। ତାଙ୍କର ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ ଏବଂ ସେ ଅନେକ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।
ଇମାଂ ଯୋ ଵେତ୍ତି ଗାଯତ୍ରୀଂ ସର୍ଵବୀଜସମନ୍ଵିତାମ୍। ସ ଵେତ୍ତି ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ଯୋଗଜ୍ଞାନଂ ଜପତ୍ରଯମ୍
ଯେ ଏହି ସମସ୍ତ ବୀଜ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଚାରି ବେଦ, ଯୋଗ ଜ୍ଞାନ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଜପ ଜାଣିଥାନ୍ତି।
ଯ ଏନାଂ ନୈଵ ଜାନାତି ସ ଶୂଦ୍ରାତ୍ପରତଃ ସ୍ମୃତଃ। ତସ୍ଯାପୂତସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ନ ଦେଯଂ ପିତୃପାର୍ଵଣମ୍
ଯେ ଏହାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେ ଶୂଦ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ ମନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ଅପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପିତୃପକ୍ଷ ଦାନ ଦିଅଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ସ୍ନାନଫଲଦଃ କଶ୍ଚିତ୍ସର୍ଵଂ ଚ ନିଷ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍। ଵିଦ୍ଯା ଵିତ୍ତଂ ତଥା ଜନ୍ମ ଦ୍ଵିଜତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଯତଃ
କେହି ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନର ଫଳ ପାଇନାହାନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ। ଶିକ୍ଷା, ଧନ ଓ ଜନ୍ମ—ଏହି ତିନିଟି ଦ୍ୱିଜତ୍ୱର କାରଣ।
ନିଷ୍ଫଲଂ ସକଲଂ ତସ୍ଯ ମେଧ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଂ ଯଥାଽଶୁଚୌ। ଚତୁର୍ଵେଦାଶ୍ଚ ଗାଯତ୍ରୀ ପୁରା ଵୈ ତୁଲିତା ମଯା
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ, ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ଫୁଲ ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଏ। ଚାରି ବେଦ ଓ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତୁଳନା କରିଥିଲି।
ଚତୁର୍ଵେଦାତ୍ପରା ଗୁର୍ଵୀ ଗାଯତ୍ରୀ ମୋକ୍ଷଦା ସ୍ମୃତା। ଦଶଭିର୍ଜନ୍ମଜନିତଂ ଶତେନ ଚ ପୁରା କୃତମ୍
ଚାରି ବେଦଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଭାରୀ ଗାୟତ୍ରୀ, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଦଶ ଜନ୍ମ ଓ ଶତବାର ପୂର୍ବରୁ ଏହା କରାଯାଇଥିଲା।
ତ୍ରିଯୁଗଂ ତୁ ସହସ୍ରେଣ ଗାଯତ୍ରୀ ହଂତି କିଲ୍ବିଷମ୍। ଗାଯତ୍ରୀମକ୍ଷମାଲାଯାଂ ସାଯଂ ପ୍ରାତଶ୍ଚ ଯୋ ଜପେତ୍
ଗାୟତ୍ରୀ ତିନି ଯୁଗ ଓ ହଜାର ବର୍ଷର ପାପ ଦୂର କରେ। ଯେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ମାଳାରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଣାମପି ଵେଦାନାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯସଂଶଯମ୍। ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ଯୋ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଗାଯତ୍ରୀଂ ହାଯନଂ ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ନିତ୍ୟ ତିନି ସମୟରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚାରି ବେଦର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ପାପଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଜନ୍ମକୋଟିସମୁଦ୍ଭଵମ୍। ଗାଯତ୍ର୍ଯୁଚ୍ଚାରମାତ୍ରେଣ ପାପକୂଟାତ୍ପୁନାତି ଚ
ତାଙ୍କର କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଗାୟତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କେବଳ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏକା ଏକା ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି ଜପ୍ତ୍ଵା ନିତ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ମଂତ୍ରାଣି ଜପେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଦିନେଦିନେ
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ନିତ୍ୟ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେ ପ୍ରତିଦିନ ବାସୁଦେବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି।
ପ୍ରଣମେଚ୍ଚ ହରେଃ ପାଦୌ ସ ଗଚ୍ଛେଦପଵର୍ଗିତାମ୍। ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ରାଣି ମୁଖେ ଚାପି କଥୋତ୍ତମା
ହରିଙ୍କର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ବାସୁଦେବଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ମୁଁ ମୁଖେ କହିଥାଏ।
ପଂକସ୍ଯ ଲଵମାତ୍ରଂ ତୁ ତସ୍ଯ ଦେହେ ନ ତିଷ୍ଠତି। ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଵଗାହେନ ତ୍ରିସ୍ରୋତଃ ସ୍ନାନଜଂ ଫଲମ୍1.46.
ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଏକ ମାତ୍ର କାଦି ମଧ୍ୟ ରହିନଥାଏ। ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଲୀନ ହେଲେ ତିନି ନଦୀରେ ସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ।
ଧର୍ମପାଠକୃତାଂ ଲୋକେ ଯଜ୍ଞକୋଟିଫଲଂ ଲଭେତ୍। ଏଵଂ ଵିପ୍ରଗୁଣାନ୍ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଧର୍ମ ପାଠ କରିଲେ ଏହି ଜଗତରେ କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏପରି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୁଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ।
ଵିଶ୍ଵରୂପଶ୍ଚ କୋ ଦେହୀ ସମୂର୍ତୋ ହରିରେଵ ଚ। ଯସ୍ଯ ଶାପାଦ୍ଵିନାଶଃ ସ୍ଯାଦାଯୁର୍ଵିଦ୍ଯା ଯଶୋ ଧନମ୍
ଏହି ବିଶ୍ୱରେ କିଏ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, କିଏ ଦେହୀ? କେବଳ ହରି। ତାଙ୍କ ଶାପରେ ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଧନର ନାଶ ହୁଏ।
ଵରଦାନାତ୍ସମାଯାଂତି ସର୍ଵାଃ ସଂପତ୍ତଯସ୍ତଥା। ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯତାମେତି ସଦା ଵିପ୍ର ପ୍ରସାଦତଃ
ବରଦାନ ଦେଇଲେ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ; ଏହିପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର କୃପାରେ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି।
ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵାଯ ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣହିତାଯ ଚ। ଜଗଦ୍ଧିତାଯ କୃଷ୍ଣାଯ ଗୋଵିଂଦାଯ ନମୋ ନମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ, ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଥିବାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରେ।
ମଂତ୍ରେଣୈଵଂ ହରିଂ ଯସ୍ତୁ ପୂଜଯେତ୍ସତତଂ ନରଃ। ପ୍ରସାଦୀ ଚ ହରିସ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁସାଯୁଜ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେ କେହି ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସଦା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ହରିଙ୍କ କୃପା ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସହ ଏକତା ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାତ୍ପୁଣ୍ଯମାଖ୍ଯାନଂ ଧର୍ମଵିଗ୍ରହମ୍। ତସ୍ଯ ପାପଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଜନ୍ମଜନ୍ମକୃତଂ ଚ ଯତ୍
ଯେ କେହି ଏହି ପବିତ୍ର ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ, ଜନ୍ମେଜନ୍ମର ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଯଃ ପଠେତ୍ପାଠଯେଦ୍ଵାପି ଉପଦେଷ୍ଟା ଜନସ୍ଯ ଚ। ନ ତସ୍ଯ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଃ ସ୍ଵର୍ଗମକ୍ଷଯମଶ୍ନୁତେ
ଯେ କେହି ଏହି କଥା ପଢନ୍ତି, ପଢାନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଶିଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଲଭେଦତ୍ର ରାଜ୍ଯଭୋଗାନରୋଗିତାମ୍। ସତ୍ସୁତଂ ଚ ଶୁଭାଂ କୀର୍ତିଂ ଦେଵଵଦ୍ରମତେ ଦିଵି
ଏଠାରେ ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ରାଜ୍ୟର ସୁଖ, ରୋଗ ନାହିଁ, ସଦ୍ଗୁଣୀ ସନ୍ତାନ, ଶୁଭ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତା ପରି ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ତଵ ପ୍ରସାଦତୋ ଜ୍ଞାତୋ ଵିପ୍ରଃ ପୁଣ୍ଯତମଶ୍ଚ ଯଃ। ଯଥା ଜାନାମି ଦେଵେଶ କ୍ରିଯଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଦୟାରେ କେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁଠାରୁ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ତାହା ଜାଣିଛି; ଏବେ କୃପାକରି କହ, କାହାକୁ କିପରି କାମରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ଚିହ୍ନିବି?
ବ୍ରୂହି ଶୀଘ୍ରଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦି ପ୍ରୀତିଂ ମଯୀଚ୍ଛସି। ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। ସ୍ନାନୈର୍ଦଶଵିଧୈର୍ମୁକ୍ତସ୍ତଥୈଵ ତର୍ପଣାଦିଭିଃ
ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ପ୍ରେମ କର, ହେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଦଶ ପ୍ରକାର ସ୍ନାନ ଓ ତର୍ପଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସଂଧ୍ଯାସଂଯମହୀନଶ୍ଚ ସ ଏଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମଃ। ଦେଵପୂଜାଵ୍ରତୈର୍ମୁକ୍ତୋ ଵେଦଵିଦ୍ଯାଦିଭିସ୍ତଥା
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଧନ ରହିତ, ସେଇ ସତ୍ୟରେ ନିମ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଦେବପୂଜା, ବ୍ରତ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଓ ଅନ୍ୟ କାମ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସତ୍ଯଶୌଚାଦିଭିଶ୍ଚୈଵ ଯୋଗଜ୍ଞାନାଗ୍ନିତର୍ପଣୈଃ। ପଂଚସ୍ନାନାନାନି ଵିପ୍ରାଣାଂ କୀର୍ତିତାନି ମହର୍ଷିଭିଃ
ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା, ଯୋଗ ଜ୍ଞାନ ଅଗ୍ନିକୁ ତର୍ପଣ କରି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ସ୍ନାନ କଥା କହିଛନ୍ତି।
ଆଗ୍ନେଯଂ ଵାରୁଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଵାଯଵ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯମେଵ ଚ। ଆଗ୍ନେଯଂ ଭସ୍ମନା ସ୍ନାନମଦ୍ଭିର୍ଵାରୁଣମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ସ୍ନାନ: ଅଗ୍ନିୟ, ବାରୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମ, ବାୟବ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ। ଅଗ୍ନିୟ ସ୍ନାନ ହେଉଛି ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ବାରୁଣ ସ୍ନାନ।
ଆପୋହିଷ୍ଠେତି ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଵାଯଵ୍ଯଂ ଗୋରଜଃ ସ୍ମୃତମ୍। ଅଦ୍ଭିରାତପଵର୍ଷାଭିର୍ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ନାନମୁଦାହୃତମ୍
'ଆପୋହିଷ୍ଠ' ମନ୍ତ୍ର ପଢିବାକୁ ବ୍ରାହ୍ମ ସ୍ନାନ କୁହାଯାଏ; ଗାଈର ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ବାୟବ୍ୟ ସ୍ନାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳ, ବର୍ଷା ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ସ୍ନାନ କୁହାଯାଏ।
ଏତୈସ୍ତୁ ମଂତ୍ରତଃ ସ୍ନାନାତ୍ତୀର୍ଥାନାଂ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍। ତୁଲସୀପତ୍ରସଂଲଗ୍ନଂ ସାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂବୁ ଚ
ଏହି ସ୍ନାନଗୁଡ଼ିକୁ ମନ୍ତ୍ର ସହ କଲେ, ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ; ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଲାଗିଥିବା ଜଳ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ଓ
ଗଵାଂ ଶୃଂଗୋଦକଂ ଚୈଵ ଵିପ୍ରପାଦୋଦକଂ ଚ ଯତ୍। ଗୁରୂଣାମେଵ ମୁଖ୍ଯାନାଂ ପୂତାତ୍ପୂତମିତି ସ୍ମୃତିଃ
ଗାଈର ଶିଙ୍ଗ ର ଜଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଥିବା ଜଳ, ବିଶେଷକରି ମୁଖ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କର ଜଳ, ସମସ୍ତ ଜଳ ଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ବୋଲି ପୁରାତନ କଥା।
ତ୍ଯାଗ ତୀର୍ଥାଦିଭିର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଵ୍ରତହୋମାଦିଭିସ୍ତଥା। ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ଧୀରଃ ସ୍ନାନୈରେତୈସ୍ତୁ ତତ୍ଫଲମ୍
ତ୍ୟାଗ, ତୀର୍ଥ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ହୋମ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଏହି ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ।
ତର୍ପଣୈଶ୍ଚ ଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପିତୄଣାମେଵ ନିତ୍ଯଶଃ। ପିତୃହା ନରକଂ ଯାତି ସଂଧ୍ଯାହୀନସ୍ତୁ ଵିପ୍ରହା
ତର୍ପଣ କଲେ ପିତୃ ଋଣ ରୁ ସଦା ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ପିତୃ ଘାତକ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସଂଧ୍ୟା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘାତକ ହୁଅନ୍ତି।