ଧର୍ମଂ ଚ ଶ୍ରାଵଯେଲ୍ଲୋକେ ସଦାଚାରଂ ଶ୍ରୁତିଂ ସ୍ମୃତିଂ। ପୁରାଣସଂହିତାଂ ନୂନଂ ତଥୈଵ ଧର୍ମସଂହିତାଂ
ସେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ, ଭଲ ଆଚରଣ, ବେଦ, ସ୍ମୃତି, ପୁରାଣ ସଂହିତା ଏବଂ ଧର୍ମ ସଂହିତା ବିଷୟରେ ଶୁଣାଇବାକୁ ଉଚିତ୍।
ଶ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ତୁ ଲୋକେଷୁ ଶ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ। ଉର୍ଵ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଣୁସମଃ ସୋପି ପୂଜନୀଯୋ ନରୈଃ ସୁରୈଃ1.46.
ଲୋକମାନେ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଶୁଣାଇବା ପରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବାଯୋଗ୍ୟ।
ଯଦ୍ବଲଂ ଚାକ୍ଷଯଂ ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥଭୂତାନଘସ୍ଯ ଚ। ସମାନମର୍ଚନଂ କୃତ୍ଵା ନରୋ ଯାତ୍ଯଚ୍ଯୁତାଲଯଂ
ଯିଏ ପାପରହିତ ଏବଂ ତୀର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ଅଟୁଟ ରହେ; ସେପରି ଉପାସନା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
କଦାଚିତ୍କ୍ରିଯତେ ପାପଂ ଵିପ୍ରଃ ପାପୈର୍ନ ଲିପ୍ଯତେ। ଚାଂଡାଲସ୍ଯ ଗୃହେ ନିଷ୍ଠୌ ଭାସ୍କରଜ୍ଵଲନୌ ଯଥା
ଯଦି କେବେ ଅପରାଧ ହେବା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯେପରି ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ଦୂଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯାଜନାଧ୍ଯାପନାଦ୍ଯୌନାତ୍ତଥୈଵାସତ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହାତ୍। ଵିପ୍ରାଣାଂ ନ ଭଵେଦ୍ଦୋଷୋ ଜ୍ଵଲନାର୍କସମା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯଜ୍ଞ କରାଇବା, ପଢ଼ାଇବା ଓ ଖରାପ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ନେଇବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଦୋଷ ଲାଗେ ନାହିଁ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ।
ତାନ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହଜାନ୍ଦୋଷାନ୍ପ୍ରାଣାଯାମ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ନାଶଯଂତୀହ ପାପାନି ଵାଯୁର୍ମେଘମିଵାଂବରେ
ଯେଉଁ ଦୋଷ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାରୁ ହୁଏ, ପ୍ରାଣାୟାମରେ ନିଷ୍ଠ ଥିବାମାନେ ସେହି ପାପକୁ ଏଠାରେ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି, ଯେପରି ପବନ ଆକାଶରେ ମେଘକୁ ହଟାଏ।
ଗାଯତ୍ରୀଂ ଯୋ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାଣାଯାମସମନ୍ଵିତାଂ। ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷରାମରୈର୍ଯୁକ୍ତାଂ ସ୍ଵାଙ୍ଗେ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ତାମପି
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାଣାୟାମ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରର ଦେବତା ସହିତ ତାହାକୁ ନିଜ ଶରୀରରେ ବ୍ୟବହାର କରେ—
ସର୍ଵପାପାଦ୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଜନ୍ମକୋଟିକୃତାଦପି। ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦଵୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ ଗଚ୍ଛେତ୍ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱ ହୁଏ; ବ୍ରହ୍ମପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ପ୍ରକୃତିରୁ ପାର ହୁଏ।
ପ୍ରାଣାଯାମଯୁତାଂ ତସ୍ମାଦ୍ଗାଯତ୍ରୀଂ ଜପ ନାରଦ। ନାରଦ ଉଵାଚ-। ପ୍ରାଣାଯାମାଃ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରତ୍ଯେକାକ୍ଷରଦେଵତାଃ
ତେଣୁ ନାରଦ, ପ୍ରାଣାୟାମ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର। ନାରଦ ପଚାରିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ରାଣାୟାମ କିପରି? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରର ଦେବତା କିଏ?
ତେଷାଂ ନ୍ଯାସଂ ତଥାଂଗେଷୁ ଵଦ ତାତ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। ଗୁଦଦେଶେତ୍ଵପାନସ୍ଯାଦ୍ଧୃଦି ପ୍ରାଣୋସ୍ତି ଦେହିନଃ
ସେମାନଙ୍କର ନ୍ୟାସ କିପରି ଶରୀରର ଅଙ୍ଗରେ କରାଯିବ, ତାହା କ୍ରମକ୍ରମେ କହ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଗୁଦ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅପାନ ବସିଥାଏ, ହୃଦୟରେ ପ୍ରାଣ ଅଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ଗୁଦଂ ସମାକୁଂଚ୍ଯ ପ୍ରାଣେନ ସହ ଯୋଜଯେତ୍। ପୂରକେଣ ତଦା ପୁତ୍ର କୃତ୍ଵା କୁଂଭକମୁତ୍ତମଂ
ତେଣୁ ଗୁଦକୁ ସଂକୋଚିତ କରି, ପ୍ରାଣ ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍; ପୁତ୍ର, ପୂରକ କରି ଉତ୍ତମ କୁମ୍ଭକ କରିବା ଚାହିଁ।
ପ୍ରାଣାଯାମତ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ଗାଯତ୍ରୀଂ ସଂଜପେଦିଦ୍ଵଜଃ। ଅନେନୈଵ ଜପେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମହାପାତକସଂଚଯଃ
ତିନି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍; ବଡ଼ ପାପ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଜପ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ସକୃଦୁଚ୍ଚାରିତେନୈଵ କ୍ଷଯଂ ଯାତ୍ଯୁପପାତକଂ। ପ୍ରତିଵର୍ଣସ୍ଵରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିନ୍ଯସ୍ଯେଦ୍ଯଃ କଲେଵରେ
ଏହାକୁ ଏକଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଉପପାପ ନଶ୍ୱ ହୁଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରର ସ୍ୱର ଜାଣି, ଏହାକୁ ଶରୀରରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।
ସ ଜନୋ ବ୍ରହ୍ମତାମେତି ଫଲଂ ଵକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୁମଃ। ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷରସ୍ଯ ଯଦ୍ଦୈଵଂ ଶୃଣୁ ପୁତ୍ର ଵଦାମ୍ଯହଂ
ସେ ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏହାର ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବାକୁ ଆମେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ପୁତ୍ର, ଏବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରର ଦେବତା କହୁଛି, ଶୁଣ।
ଯଜ୍ଜପ୍ତ୍ଵା ଚ ପୁନର୍ମାତୁସ୍ତନଂ ନ ପିବତି ଦ୍ଵିଜଃ। ଆଗ୍ନେଯଂ ପ୍ରଥମଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଵାଯଵ୍ଯଂ ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯକମ୍
ଏହା ଜପ କଲେ, ଦ୍ୱିଜ ଆଉ କେବେ ମାଆର ଦୁଧ ପିଏ ନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ଅଗ୍ନିର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅକ୍ଷର ବାୟୁର।
ତୃତୀଯଂ ସୂର୍ଯଦୈଵତ୍ଯଂ ଚତୁର୍ଥଂ ଵୈଯତଂ ତଥା। ପଂଚମଂ ଯମଦୈଵତ୍ଯଂ ଵାରୁଣଂ ଷଷ୍ଠମୁଚ୍ଯତେ
ତୃତୀୟ ଅକ୍ଷର ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାଙ୍କ, ଚତୁର୍ଥ ଅକ୍ଷର ବାୟୁଙ୍କ; ପଞ୍ଚମ ଅକ୍ଷର ଯମଙ୍କ, ଷଷ୍ଠ ଅକ୍ଷର ବରୁଣଙ୍କ।
ସପ୍ତମଂ ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯଂ ତୁ ପାର୍ଜନ୍ଯଂ ଚାଷ୍ଟମଂ ଵିଦୁଃ। ଐନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ନଵମଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଗାଂଧର୍ଵଂ ଦଶମଂ ତଥା
ସପ୍ତମ ଅକ୍ଷର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ, ଅଷ୍ଟମ ଅକ୍ଷର ପର୍ଜ୍ଞ୍ୟଙ୍କ; ନବମ ଅକ୍ଷର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ, ଦଶମ ଅକ୍ଷର ଗାନ୍ଧର୍ବଙ୍କ।
ପୌଷ୍ଣମେକାଦଶଂ ଵିଦ୍ଧି ମୈତ୍ରଂ ଦ୍ଵାଦଶକଂ ସ୍ମୃତଂ। ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରଂ ତ୍ରଯୋଦଶଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଵାସଵଂ ତୁ ଚତୁର୍ଦଶଂ
ଏକାଦଶ ଅକ୍ଷର ପୂଷାଙ୍କ, ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମିତ୍ରଙ୍କ; ତ୍ରୟୋଦଶ ଅକ୍ଷର ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅକ୍ଷର ବାସବଙ୍କ।
ମାରୁତଂ ପଂଚଦଶକଂ ସୌମ୍ଯଂ ଷୋଡଶକଂ ସ୍ମୃତଂ। ଆଂଗିରସଂ ସପ୍ତଦଶଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵମତଃ ପରଂ
ମାରୁତ ମନ୍ତ୍ରରେ ପନ୍ଦର ଅକ୍ଷର, ସୌମ୍ୟରେ ଛଉଦଶ ଅକ୍ଷର ଥାଏ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଆଙ୍ଗିରସ ମନ୍ତ୍ରରେ ସତର ଅକ୍ଷର ଅଛି, ଏହା ପରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ମନ୍ତ୍ର ଆସେ।
ଆଶ୍ଵିନଂ ଚୈକୋନଵିଂଶଂ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ତୁ ଵିଂଶକଂ। ସର୍ଵଦେଵମଯଂ ଜ୍ଞେଯମେକଵିଂଶକମକ୍ଷରଂ
ଆଶ୍ୱିନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏକୋନିଶ ଅକ୍ଷର ଅଛି, ପ୍ରାଜାପତ୍ୟରେ କିନ୍ତୁ କୁଡି ଅକ୍ଷର ଅଛି। ସର୍ବଦେବମୟ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକୋଇଶି ଅକ୍ଷର ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ରୌଦ୍ରଂ ଦ୍ଵାଵିଂଶକଂ ଜ୍ଞେଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଜ୍ଞେଯମତଃ ପରଂ। ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତୁ ଚତୁର୍ଵିଂଶମେତା ଅକ୍ଷରଦେଵତାଃ
ରୌଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରକୁ ବାଇଶି ଅକ୍ଷର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଏହା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି। ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ ଚବିଶି ଅକ୍ଷର ଅଛି—ଏହିମାନେ ସବୁ ଅକ୍ଷର ଦେବତା।
ଜପକାଲେ ତୁ ସଂଚିଂତ୍ଯ ତାସୁ ସାଯୁଜ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ଦେଵତାସ୍ତସ୍ଯ ଵାଙ୍ମଯଂ ଵିଦିତଂ ଭଵେତ୍
ଜପ ସମୟରେ ଏହିମାନେ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ଲାଭ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କ ଦେବତାମାନେ କିଏ ଜାଣିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବାଣୀରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦଵୀଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵିନ୍ଯସେତ୍ପୂର୍ଵଂ ଶରୀରେ ଚାତ୍ମନୋ ବୁଧଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପ୍ରଥମେ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ନିଜ ଶରୀରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଵିଂଶତି ସ୍ଥାନେଷୁ ଆପାଦମସ୍ତକେଷୁ ଚ। ତତ୍କାରଂ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ଯୋଗୀ ପଦାଂଗୁଷ୍ଠେ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ପାଉଠୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚବିଶି ସ୍ଥାନରେ, ଯୋଗୀ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅକ୍ଷରମାନେକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ, ଆରମ୍ଭ କରିବା ଚାଲି ଆଠିଠାରୁ।
ସକାରଂ ଗୁଲ୍ଫଦେଶେ ତୁ ଵିକାରଂ ଜଂଘଯୋର୍ନ୍ଯସେତ୍। ତୁକାରଂ ଜାନୁମଧ୍ଯେ ଚ ଵକାରଂ ଚୋରୁଦେଶତଃ
‘ସ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଗୁଂଫ ସ୍ଥାନରେ, ‘ବି’ ଅକ୍ଷରକୁ ଗୋଡ଼ ଗୁଡ଼ିକରେ, ‘ତୁ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଗୁଡ଼ିକ ମଝିରେ ଏବଂ ‘ବ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଉରୁ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ରେକାରଂ ଗୁହ୍ଯଦେଶେ ତୁ ଣିକାରଂ ଵୃଷଣେ ନ୍ଯସେତ୍। ଯଂକାରଂ କଟିଦେଶେ ତୁ ଭକାରଂ ନାଭିମଣ୍ଡଲେ
‘ରେ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ‘ଣି’ ଅକ୍ଷରକୁ ଶୁକ୍ରାଣୁ ସ୍ଥାନରେ, ‘ୟଂ’ ଅକ୍ଷରକୁ କଟିରେ ଏବଂ ‘ଭ’ ଅକ୍ଷରକୁ ନାଭି ମଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋକାରଂ ଜଠରେ ନ୍ଯସ୍ଯ ଦେକାରଂ ସ୍ତନଯୋର୍ନ୍ଯସେତ୍। ଵକାରଂ ହୃଦଯେ ନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଯକାରଂ କରଦେଶତଃ
‘ଗୋ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଜଠରରେ, ‘ଦେ’ ଅକ୍ଷରକୁ ସ୍ତନ ଉପରେ, ‘ବ’ ଅକ୍ଷରକୁ ହୃଦୟରେ ଏବଂ ‘ସ୍ୟ’ ଅକ୍ଷରକୁ ହାତରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ଧୀକାରଂ ଵଦନେ ନ୍ଯସ୍ଯ ମକାରଂ ତାଲୁକେ ନ୍ଯସେତ୍। ହିକାରଂ ନାସିକାଗ୍ରେ ଚ ଧିକାରଂ ଚକ୍ଷୁଷୋର୍ନ୍ଯସେତ୍
‘ଧି’ ଅକ୍ଷରକୁ ମୁଁହରେ, ‘ମ’ ଅକ୍ଷରକୁ ତାଳୁରେ, ‘ହି’ ଅକ୍ଷରକୁ ନାକର ଟିପରେ ଏବଂ ‘ଧି’ ଅକ୍ଷରକୁ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ଯୋକାରଂ ତୁ ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ଯେ ଯୋକାରଂ ଚ ଲଲାଟକେ। ନଃକାରଂ ତୁ ମୁଖେ ପୂର୍ଵେ ପ୍ରକାରଂ ଦକ୍ଷିଣେ ମୁଖେ
‘ୟୋ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଭୃକୁଟି ମଝିରେ, ‘ୟୋ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଲଳାଟରେ, ‘ନଃ’ ଅକ୍ଷରକୁ ମୁଁହର ସାମ୍ନାରେ ଏବଂ ‘ପ୍ର’ ଅକ୍ଷରକୁ ମୁଁହର ଡାହାଣ ପାଖରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ଚୋକାରଂ ପଶ୍ଚିମେ ନ୍ଯସ୍ଯ ଦକାରଂ ଚୋତ୍ତରେ ନ୍ଯସେତ୍। ଯାତ୍କାରଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
‘ଚୋ’ ଅକ୍ଷରକୁ ବାମ ପାଖରେ, ‘ଦ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଉପରେ, ‘ୟାତ୍’ ଅକ୍ଷରକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ।