ସର୍ପୈର୍ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିର୍ଧାଵଦ୍ଭିର୍ଭୀମଂ ଭୀମଭୁଜଂଗଵତ୍। ଜଟାସଟାଭିରାକାଶଂ ଫଣିରତ୍ନଶିଖାର୍ଚିଷା
ଉଜ୍ୱଳ ଓ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସାପମାନେ ସହିତ, ଭୟଙ୍କର ବିଶାଳ ନାଗମାନେ ପରି, ତାଙ୍କର ଜଟା ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଲା, ସାପମାନଙ୍କ ମଣିମୁଣ୍ଡର ଆଲୋକରେ ମୁଣ୍ଡ ଶୋଭିତ ହେଲା।
ଦହନ୍ନତୀଵତେଜୋଭିଃ କାଲାଗ୍ନିରିଵ ସଂକ୍ଷଯେ। ମୁଖୈର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଂକୁରାଂକୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵିତୀଯେନ୍ଦୁକଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ
ତିବ୍ର ତେଜରେ ଜଳୁଥିବା, ସମୟର ଶେଷର କାଳାଗ୍ନି ପରି, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦାଢ଼ି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ଆଲୋକରେ ଭୟଜନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପାତାଲୋଦରରୂପାଭୈର୍ଭୈରଵାରାଵନାଦିଭିଃ। ଭୁଜୈରନେକସାହସ୍ରୈର୍ବହୁଶସ୍ତ୍ରକୃତଗ୍ରହଃ
ପାତାଳର ଗଭୀରତା ପରି ରୂପ ଓ ଭୟଙ୍କର ଭୈରବ ଓ ଅରାବ ଭଳି ଗର୍ଜନା ସହିତ, ତାଙ୍କର ଅନେକ ହଜାର ହାତରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ।
ବହ୍ଵାଭରଣଭୂଷାଢ୍ଯୈ ରଣେ ଘୋରନିନାଦିଭିଃ। ସିଂହଚର୍ମପରୀଧାନଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରତ୍ଵଗୁତ୍ତରୀଯକଂ
ଅନେକ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, ସିଂହଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଓ ବାଘ ଚର୍ମ ଉପରେ ଓଢ଼ିଥିଲେ।
ଗଜାଜିନକୃତାଟୋପଂ ପତଦ୍ଭୃଂଗରଵାକୁଲଂ। ଈଦୃଗ୍ରୂପଂ ଵିଧାଯେଶୋ ଦନୁଦୈତ୍ଯଭଯାଵହଂ
ପ୍ରଭୁ ହାତୀ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଭରିଥିବା ଏମିତି ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଅଵାତରନ୍ମହୀଂ ଭୀମୋ ଦନୂନାଂ କ୍ଷଯକାରକଃ। ଅଂଧାସୁରୋପି ଦନୁଜଃ ପୁତ୍ରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହତଂ ଯୁଧି
ସେ ଭୟଙ୍କର ଦାନବନାଶକ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅନ୍ଧ ଅସୁର, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ—
କ୍ରୋଧେନ ତମସାଵିଷ୍ଟୋ ରଣତୂର୍ଯାଣ୍ଯଚୋଦଯତ୍। ସଂହତ୍ଯାଵହିତଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯତ୍ର ତେ ତ୍ରିଦଶାଃ ସ୍ଥିତାଃ
କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଳ ଓ ତୁରୀ ରବ ଶୁଣାଇବାକୁ ଆଦେଶ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଏକତ୍ର କରି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ରଥଵାରଣଯୁକ୍ତଯା। ତେ ଦେଵା ଦାନଵାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମହାହଵକୃତାଦରାନ୍
ବଡ଼ ସେନା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଆଦର ସହିତ ତାଲି ଦେଲେ।
ଵ୍ଯପଯାତତନୁତ୍ରାଣାଃ ଶଂଭୁଂ ଶରଣମନ୍ଵଯୁଃ। ମା ଭୈରିତି ଚ ତାନ୍ଦେଵୋ ଦେଵାନୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ହାଲୁକା କବଚ ଛାଡ଼ି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ତିନି ଆଖିଁ ଥିବା ଦେବତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।'
ଗୃହୀତ୍ଵା ଶୂଲମାତିଷ୍ଠଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରଵଧରୋ ରୁଷା। ଅଂଧକେନାଥ ରୁଷ୍ଟେନ ଶତକୋଟିଶରୈର୍ଗଣାଃ
ତିନି ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ଖୋଲି, ଶିବ ତାଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ। ଏହିବେଳେ ଅନ୍ଧକ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, କୋଟି କୋଟି ବାଣ ଛାଡ଼ି ଦେବତାମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ନିହତାଶ୍ଚାପି ଦେଵାନାଂ ବହୂନାମେକତାକୃତାଂ। ସସ୍ଫୁଲିଂଗାର୍ଚିଷୋ ଵହ୍ନେର୍ମୁଂଚମାନଃ ପିନାକଧୃକ୍
ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅନେକ ଦେବତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ପିନାକ ଧାରୀ ଶିବ, ଅଗ୍ନି ଭଳି ତିନ୍ତିରା ଓ ଆଗୁନ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ।
ଶରୈଃ ସମାଵୃତଂ ଚକ୍ରେ ଅଂଧକଂ ରଥଗଂ ତତଃ। ଦନୁନାଥୋ ରଥସ୍ଥୋଥ ଶିଥିଲଃ ଶିଥିଲାଯୁଧଃ
ତାପରେ ଶିବ ତୀର ଝଡ଼ରେ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ, ଯିଏ ରଥ ଉପରେ ଥିଲେ, ଢାକି ଦେଲେ। ଦାନବମାନେଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଅସ୍ଥିର ଓ ଅବିକଳ ହୋଇଗଲା।
ନିମଂତ୍ର୍ଯ ଦାନଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ ଯୋଦ୍ଧୁମୁପଚକ୍ରମେ। ବହୁଧା ତଦ୍ବଲଂ ଭଗ୍ନଂ ଵିଵିଧାଯୁଧଯୋଧିଭିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଡାକି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ବୀରମାନେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଅନେକ ଭାବରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଯୁଧି ଵୀରୈର୍ହତଂ ଦେଵୈଃ ସ୍ଥାଣୁନା ସଖ୍ଯମାଶ୍ରିତୈଃ। ଦାନଵଶ୍ଚାଂଧକଃ ସୈନ୍ଯଂ ଭିନ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତଂ ସୁରୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦେବତାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାଣୁଙ୍କ ସହ ମିଶି, ବୀର ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କଲେ। ଅନ୍ଧକ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ସେନା ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି।
ଆତ୍ମାନଂ ଚ ମହେଶେନ ନିରୁଦ୍ଧଂ ବାଣକୋଟିଭିଃ। ଵିହ୍ଵଲୀଭୂତଦେହୋସୌ ଧୈର୍ଯମାଲଂବ୍ଯ କେଵଲମ୍
ତାଙ୍କୁ ମହେଶ୍ୱର ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ। ଦେହ ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କେବଳ ନିଜ ସାହସରେ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
ପିନାକଂ ଚୈଵ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଗୃହ୍ଯ ରୁଦ୍ରମତାଡଯତ୍। ପିନାକସ୍ଯାଭିଘାତେନ ରୁଦ୍ରୋ ଭୂମିମଥାଗମତ୍
ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପିନାକ ଧରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ପିନାକ ର ଘାଉରେ ରୁଦ୍ର ଭୂମିକୁ ଢଳିପଡ଼ିଲେ।
ଭୂମୌ ନିପାତିତେ ଦେଵେ ଚଲିତଂ ଭୁଵନତ୍ରଯଂ। ତତ୍ଯଜୁଃ ସାଗରା ଵେଲାଂ ପର୍ଵତାଃ ଶିଖରାଣି ଚ
ଦେବତା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବା ସହିତ, ତିନି ଲୋକ କମ୍ପି ଉଠିଲା। ସମୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର କୂଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ପାହାଡ଼ମାନେ ତାଙ୍କର ଶିଖର ଛାଡ଼ିଲେ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଵିଯୋଗୀନି ଜଗ୍ମୁର୍ମୁକ୍ତାନ୍ଯନେକଶଃ। ପତିତେ ଭୁଵି ଦେଵେଶେ ଅଂଧକୋ ଗଦଯା ପୁନଃ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଆକାଶରୁ ଅଲଗା ହୋଇ, ଅନେକ ଭାଗରେ ଖସିପଡ଼ିଲେ। ଦେବତାମାନେଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ଧକ ପୁଣି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ଜଘାନ ରୁଷିତୋ ନାଗଂ ହତ୍ଵା ତଂ ପାତଯଦ୍ଭୁଵି। ଶିଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନାଗରାଜଃ ପ୍ରପଲାଯ୍ଯାନ୍ଯତୋ ଗତଃ
କ୍ରୋଧରେ ସେ ନାଗକୁ ଆଘାତ କଲେ। ମାରି ଦେଇ, ତାକୁ ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ। ଶିବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ନାଗରାଜ ଭୟରେ ଅନ୍ୟଠାରେ ପଳାଇଗଲେ।
ମୁହୂର୍ତ୍ତାଚ୍ଚେତନାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଉତ୍ଥିତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ। ଗୃହୀତ୍ଵା ପରଶୁଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦାନଵଂ ନୈଵ ପଶ୍ଯତି
କିଛି ସମୟ ପରେ, ପୁନଃ ଜ୍ଞାନ ଫେରି, ପରମେଶ୍ୱର ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦିବ୍ୟ ପରଶୁ ଧରି, ସେ ଦାନବକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କୃତ୍ଵା ତୁ ତାମସୀଂ ମାଯାଂ ମାଯାଶତଵିଶାରଦଃ। ତଯା ଵିମୋହିତେ ଦେଵେ କ୍ଵ ନୁ ଵୈ ଦାନଵୋ ଗତଃ
ଶତଧରଣ ମାୟା କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା ସେ, ଏକ ଘନ ଅନ୍ଧକାର ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ମାୟାରେ ଦେବତାମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଦାନବ କେଉଁଠି ଗଲେ?
ଶଂଭୋର୍ଭଯମଥୋ ପ୍ରାପ୍ଯ କିଂ ନୁ ପାପଃ କରିଷ୍ଯତି। ତମସା ଛାଦିତା ଯାଵଦ୍ଦେଵା ଵ୍ଯାକୁଲତାଂ ଗତାଃ
ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ, ସେ କଣ ଅପକାର କରିପାରିବ? ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଯାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭ୍ରମିତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ସଂଭ୍ରାଂତମାନସାନୀକାସ୍ତଦୋଚୁଃ କାର୍ଯଗୌରଵାତ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ସୂର୍ଯସ୍ତେଜୋରୂପୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେମାନଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯିବାରୁ, ସମ୍ମିଳିତ ଲୋକମାନେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣରେ କଥା କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଭାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ନରରୂପେଣ କୁର୍ଵନ୍ଵିତିମିରା ଦିଶଃ। ନଷ୍ଟେ ତମସି ହୃଷ୍ଟାଙ୍ଗେ ଖଦ୍ଯୋତେ ପ୍ରକଟେ ସ୍ଥିତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମାନବ ଆକାରରେ ଉଠି ଦିଗ୍ବଳୟର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ। ଅନ୍ଧାର ହଟିଯିବା ସହ ଜୁଗୁନ୍ଧି ଦେଖାଯିବାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରୀର ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ଦେଵା ମୁଦମଵାପୁସ୍ତେ ସ୍ପଷ୍ଟାନନଵିଲୋଚନାଃ। ଉଦ୍ଦୀପ୍ତାସ୍ତୁ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଗଣାଃ ସ୍କଂଦପୁରୋଗମାଃ
ଦେବତାମାନେ ଏବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ସ୍ତୁଵଂତି ଵିଵିଧୈସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ନରରୂପଂ ଦିଵାକରମ୍। ଅନୌପମ୍ଯଂ ଜଗଦ୍ଵ୍ଯାପି ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାତ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶଂସାଗୀତିରେ ମାନବ ଆକାରର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ଯିଏ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବାଠାରୁ ଉଚ୍ଚ।
ସ୍ନିଗ୍ଧଵିଦ୍ରୁମସଚ୍ଛାଯଂ ସିଂଦୂରାରୁଣସପ୍ରଭମ୍। ପ୍ରଭାସଂତଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଂଚାଂଗାଲିଂଗିତାଵନିଃ
ତାଙ୍କୁ ନବ ପଦ୍ମର ମୃଦୁ ରଙ୍ଗ ଓ ସିନ୍ଦୂର ରଙ୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହ ଦେଖି, ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଆଲିଙ୍ଗିତ ଏଇ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
ପୁନଃ ପ୍ରଣାମପ୍ରଵଣଂ ପ୍ରଣିଧାନପୁରଃସରମ୍। ଆଲୋକ୍ଯ ସ୍ନିଗ୍ଧଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଦେଵଦେଵଂ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ପୁଣିଥରେ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହ, ଶିବ ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।
ଉଵାଚ ସ୍ନିଗ୍ଧଗଂଭୀର ଵାଚା ଦେଵଂ ଶନୈର୍ହରଃ। ପୂରଯନ୍ନିଵ ତେଜୋଭିର୍ଭଗଵାନ୍ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
ହର ମୃଦୁ ଓ ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେପରି ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି।
ଦୈତ୍ଯମାଯାଭିପନ୍ନାନାଂ ଦର୍ଶନାକୁଲଚେତସାମ୍। ପ୍ରାଣିନାମିଦମେଵୈକମଵିସଂଵାଦି ଦୈଵତମ୍
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦାନବମାୟାରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଭୟଭୀତ ମନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦେବତା ଏକମାତ୍ର ଅଚ୍ୟୁତ ଦେବତା।