ତେ ସର୍ଵେ ଗଗନେ ହୃଷ୍ଟାଵ୍ଯଚରଂଶ୍ଚ ଯଥାସୁଖମ୍। ଅଯୋଗତଶ୍ଚାପ୍ଯଚରଦ୍ଯୋଗଂ ନିଶି ନିଶାଚରଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆକାଶରେ ଆନନ୍ଦରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିଲେ; ଏବଂ ରାତିରେ ନିଶାଚର ତାଙ୍କର ଯୋଗ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ସଗ୍ରହଃ ସହ ନକ୍ଷତ୍ରୈସ୍ତାରାପତିରରିଂଦମ। ଵିଵର୍ଣତାଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ଗତୋ ଦିଵି ଦିଵାକରଃ
ଗ୍ରହମାନେ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ, ତାରାମଣ୍ଡଳର ମାଳିକ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦିନର ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ରଙ୍ଗ ହରାଇଦେଲେ।
କୃଷ୍ଣଃ କବଂଧଶ୍ଚ ତଦା ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ସୁମହାନ୍ଦିଵି। ଅସୃଜଚ୍ଚାସିତାଂ ସୂର୍ଯୋ ଧୂମଵତ୍ତାଂ ଵିଭାଵସୁଃ
ତାବେଳେ, ଆକାଶରେ ବଡ଼ କଳା ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ଦେଖାଯାଇଲା; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ କଳା ଧୂଆଁ ଭରା ଆଲୋକ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଗଗନସ୍ଥଶ୍ଚ ଭଗଵାନଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ପରିଵିଷ୍ଯତେ। ସପ୍ତଧୂମନିଭା ଘୋରାଃ ସୂର୍ଯାଦି ଵିସମୁତ୍ଥିତାଃ
ଭଗବାନ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ଘେରାଯାଉଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଭୟଙ୍କର ସାତଟି ଧୂଆଁ ପରି ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସୋମସ୍ଯ ଗଗନସ୍ଥସ୍ଯ ଗ୍ରହାସ୍ତିଷ୍ଠଂତି ଶୃଂଙ୍ଗଗାଃ। ଵାମେ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୈଵ ସ୍ଥିତୌ ଶୁକ୍ରବୃହସ୍ପତୀ
ଆକାଶରେ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଗ୍ରହମାନେ ଶୃଙ୍ଗରେ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି; ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପଟେ ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ଅଛନ୍ତି।
ଶନୈଶ୍ଚରୋ ଲୋହିତାଂଗୋ ଲୋହିତାଂଗସମଦ୍ଯୁତିଃ। ସମଂ ସମଧିରୋହଂତ ସର୍ଵେ ଵୈ ଗଗନେଚରାଃ
ଶନି, ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲେ।
ଶୃଂଗାଣି ଶନକୈର୍ଘୋରା ଯୁଗାଂତା ଵର୍ତ୍ତନ ଗ୍ରହାଃ। ଚଂଦ୍ରମାଶ୍ଚ ସନକ୍ଷତ୍ରୋ ଗ୍ରହୈଃ ସହ ତମୋନୁଦଃ
ଶ୍ରୁଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଧୀରେ ଚଳିଥିବା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଯୁଗାନ୍ତରେ ଥିବା ଗ୍ରହମାନେ; ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କର ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଚରାଚରଵିନାଶାଯ ରୋହିଣୀଂ ନାଭ୍ଯନଂଦତ। ଗୃହୀତୋ ରାହୁଣା ଚନ୍ଦ୍ର ଉଲ୍କାଭିରଭିହନ୍ଯତେ
ଚଳନ୍ତା ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ରୋହିଣୀ ଖୁସି ହେଲେ ନାହିଁ; ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ରାହୁ ଧରିନେଲେ ଏବଂ ଉଲ୍କାମାନେ ଆଘାତ କଲେ।
ଉଲ୍କାଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତାଶ୍ଚଂଦ୍ରେ ଵ୍ଯଚରଂତ ଯଥାସୁଖମ୍। ଦେଵାନାମଧିପୋ ଦେଵଃ ସୋପ୍ଯଵର୍ଷତ ଶୋଣିତମ୍
ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଥିଲେ; ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଦେବତା ରକ୍ତ ବର୍ଷା କଲେ।
ଅପତଦ୍ଗଗନାଦୁଲ୍କା ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ରୂପା ମହାସ୍ଵନା। ଅକାଲେ ଚ ଦ୍ରୁମାସ୍ସର୍ଵେ ପୁଷ୍ପ୍ଯଂତି ଚ ଫଲଂତି ଚ
ଆକାଶରୁ ଏକ ଉଲ୍କା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିତ ପଡ଼ିଲା; ସମସ୍ତ ଗଛ ଅସମୟରେ ଫୁଲିଲେ ଏବଂ ଫଳ ଦେଲେ।
ଲତାଶ୍ଚ ସଫଲାଃ ସର୍ଵା ଯା ଆହୁର୍ଦୈତ୍ଯନାଶିକାଃ। ଫଲେ ଫଲାନ୍ଯଜାଯଂତ ପୁଷ୍ପେ ପୁଷ୍ପଂ ତଥୈଵ ଚ
ସମସ୍ତ ଲତା, ଯାହାକୁ ଦେଉତାମାନେ ଦାନବ ନାଶକ ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ଫଳ ଦେଲେ; ଏକ ଫଳ ଭିତରେ ଆଉ ଫଳ, ଏକ ଫୁଲ ଭିତରେ ଆଉ ଫୁଲ ଦେଖାଗଲା।
ଉନ୍ମୀଲଂତି ନିମୀଲଂତି ହସଂତି ପ୍ରରୁଦଂତି ଚ। ଵିକ୍ରୋଶଂତି ଚ ଗଂଭୀରଂ ଧୂମାଯଂତେ ଜ୍ଵଲଂତି ଚ
ସେମାନେ ଖୋଲନ୍ତି ଓ ବନ୍ଦ କରନ୍ତି, ହସନ୍ତି ଓ କାନ୍ଦନ୍ତି; ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, ଧୂଆଁ ଉଠେ ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତି।
ପ୍ରତିମାସ୍ସର୍ଵଦେଵାନାଂ କଥଯଂତ୍ଯୋ ମହଦ୍ଭଯମ୍। ଆରଣ୍ଯୈଃ ସହ ସଂସୃଷ୍ଟା ଗ୍ରାମ୍ଯାଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରତିମାମାନେ ବଡ଼ ଭୟର କଥା କହିଥିଲେ; ଅରଣ୍ୟର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ ଗ୍ରାମର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମିଶିଗଲେ।
ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଭୈରଵଂ ତତ୍ର ମୃଗଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତେ। ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରତିକୂଲାନି ଵହଂତି କଲୁଷୋଦକାଃ
ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଥିବାବେଳେ ସେଠାରେ ବନ୍ୟପଶୁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ନଦୀମାନେ ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ମଲିନ ଜଳ ବହାଇଲେ।
ନ ପ୍ରାକାଶଂତ ଚ ଦିଶୋ ରକ୍ତରେଣୁସମାକୁଲାଃ। ଵାନସ୍ପତ୍ଯା ନ ପୂଜ୍ଯଂତେ ପୂଜନାର୍ହାଃ କଥଂଚନ
ଦିଗମାନେ ରକ୍ତ ଧୂଳିରେ ଭରିଯାଇ ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ; ଉପାସନା ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବନସ୍ପତିମାନେ କେବେଉପାସନା ହେଉନଥିଲେ।
ଵାଯୁଵେଗେନ ହନ୍ଯଂତେ ଭଜ୍ଯଂତେ ପ୍ରଣମଂତି ଚ। ତଥା ଚ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଛାଯା ନ ପରିଵର୍ତ୍ତତେ
ବାତାସର ତୀବ୍ରତାରେ ସେମାନେ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ, ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଏବଂ ନମିଗଲେ; ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଛାୟା ବଦଳୁନଥିଲା।
ଅପରେଣ ଗତେ ସୂର୍ଯେ ସଲୋକାନାଂ ଯୁଗକ୍ଷଯେ। ତଦା ହିରଣ୍ଯକଶିପୋର୍ଦୈତ୍ଯସ୍ଯୋପରିଵେଶ୍ମନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଯୁଗ ଶେଷରେ, ତେବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦାନବର ମହଲ ଉପରେ—
ଭାଂଡାଗାରାଯୁଧାଗାରେ ନିଵିଷ୍ଟମଭଵନ୍ମଧୁ। ଅସୁରାଣାଂ ଵିନାଶାଯ ସୁରାଣାଂ ଵିଜଯାଯ ଚ
ଭଣ୍ଡାର ଓ ଅସ୍ତ୍ରାଗାରରେ ମଧୁ ଦେଖାଦେଲା; ଏହା ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଶ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ।
ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଵିଵିଧୋତ୍ପାତା ଘୋରାଘୋରନିଦର୍ଶନାଃ। ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଘୋରରୂପାଃ ସମୁତ୍ଥିତାଃ
ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପୂର୍ବ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଗଲା; ଏହା ସହିତ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ରଣଶଂସିନଃ। ମେଦିନ୍ଯାଂ କଂପମାନାଯାଂ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନଃ
ଦାନବ ରାଜାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଗଲା; ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦାନବ ରାଜା ତଳେ ମାଟି କମ୍ପିଗଲା।
ମହୀଧରା ନାଗଗଣା ନିପେତୁରମିତୌଜସଃ। ଵିଷଜ୍ଵାଲାକୁଲୈର୍ଵକ୍ତ୍ରୈର୍ଵିମୁଂଚଂତୋ ହୁତାଶନମ୍
ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଅସଂଖ୍ୟ ନାଗମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତି ସହିତ ପଡ଼ିଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁରୁ ବିଷ ଜ୍ୱାଳା ଉଠୁଥିଲା ଏବଂ ଅଗ୍ନି ବାହାରୁଥିଲା।
ଚତୁଃଶୀର୍ଷାଃ ପଂଚଶୀର୍ଷାଃ ସପ୍ତଶୀର୍ଷାଶ୍ଚ ପନ୍ନଗାଃ। ଵାସୁକିସ୍ତକ୍ଷକଶ୍ଚୈଵ କର୍କୋଟକଧନଂଜଯୌ
ଚାରି, ପାଞ୍ଚ ଏବଂ ସାତ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ସାପମାନେ—ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟକ ଏବଂ ଧନଞ୍ଜୟ—
ଏଲାମୁଖଃ କାଲିଯଶ୍ଚ ମହାପଦ୍ମଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସହସ୍ରଶୀର୍ଷଶ୍ଶୁଦ୍ଧାଂଗୋ ହେମତାଲଧ୍ଵଜଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏଳାମୁଖ, କାଳିୟ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ମହାପଦ୍ମ; ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ, ଶୁଦ୍ଧ ଦେହୀ, ହେମତାଳ ଧ୍ୱଜ ଏହି ପ୍ରଭୁ—
ଶେଷୋନଂତୋ ମହାନାଗୋ ହ୍ଯପ୍ରକଂପ୍ଯଶ୍ଚ କଂପିତାଃ। ଦୀପ୍ଯଂତେଂତର୍ଜଲସ୍ଥାନି ପୃଥିଵୀଵିଵରାଣି ଵୈ
ଶେଷ, ଅନନ୍ତ, ବଡ଼ ନାଗ, ଅଚଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହେଲେ; ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପୃଥିବୀର ଗହ୍ବର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଯାଇଲା।
ସପ୍ତଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରକୋପେନ କଂପିତାନି ସମଂତତଃ। ନାନାତେଜୋଧରାଶ୍ଚାପି ପାତାଲତଲଚାରିଣଃ
ସାତ ଜଣ ଦେତ୍ୟପତିଙ୍କ ରୋଷରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କମ୍ପନ ହେଲା; ବିଭିନ୍ନ ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାତାଳ ତଳରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ପାତାଲେ ସହସା କ୍ଷୁବ୍ଧେ ଦୁଷ୍ପ୍ରକଂପ୍ଯାଃ ପ୍ରକଂପିତାଃ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯସ୍ତଦା ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଵାନ୍ମହୀମ୍1.45.
ପାତାଳ ହଠାତ୍ ଉତ୍କଳିତ ହେଲାବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ କମ୍ପିତ ହେବା ଦୁର୍ଲଭ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ; ତେବେ ଦେତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଲେ।
ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଠପୁଟଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵରାହ ଇଵ ପୂର୍ଵଜଃ। ଗଂଗା ଭାଗୀରଥୀ ଚୈଵ କୌଶିକୀ ସରଯୂରପି
କ୍ରୋଧରେ ଓଠ ଦଂଶନ କରି, ପୁରୁଣା ବରାହ ଭଳି; ଗଙ୍ଗା, ଭାଗୀରଥୀ, କୌଶିକୀ ଏବଂ ସରୟୂ ମଧ୍ୟ—
ଯମୁନା ଚାଥ କାଵେରୀ କୃଷ୍ଣଵେଣୀ ଚ ନିମ୍ନଗା। ତୁଂଗଭଦ୍ରା ମହାଵେଗା ନଦୀ ଗୋଦାଵରୀ ତଥା
ଯମୁନା, ପରେ କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣଭେଣୀ ଏହି ତୀବ୍ର ବେଗବାନ୍ ନଦୀ; ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରବାହରେ, ଗୋଦାବରୀ ମଧ୍ୟ ଏପରି।
ଚର୍ମଣ୍ଵତୀ ଚ ସିଂଧୁଶ୍ଚ ତଥା ନଦନଦୀପତିଃ। ମେଲକପ୍ରଭଵଶ୍ଚୈଵ ଶୋଣୋ ମଣିନିଭୋଦକଃ
ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ, ଏହିପରି ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ; ମେଳକ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୋଣ ଯାହାର ଜଳ ମଣି ଭଳି ଚମକୁଥାଏ।
ନର୍ମଦା ଚ ଶୁଭସ୍ରୋତାସ୍ତଥା ଵେତ୍ରଵତୀ ନଦୀ। ଗୋମତୀ ଗୋକୁଲାକୀର୍ଣା ତଥା ପୂର୍ଵା ସରସ୍ଵତୀ
ନର୍ମଦା ତାଙ୍କର ଶୁଭ ପ୍ରବାହ ସହିତ, ଏବଂ ବେତ୍ରବତୀ ନଦୀ; ଗୋମତୀ ଗୋବଢ଼ାରେ ଭରିଆ, ପୂର୍ବ ଦିଗର ସରସ୍ୱତୀ।