ସୁଵର୍ଣମାଲାକୁଲଭୂଷିତାଂଗାଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାକୁଲଵକ୍ତ୍ରଗର୍ତାଃ। ସ୍ଫୁରତ୍ପ୍ରଭାସ୍ତେ ଚ ସଶୃଂଗଦେହାଶ୍ଚୀନାଂଶୁକା ଭାଂତି ଯଥୈଵ ହଂସାଃ
ସୁନାର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଁତରେ ମୁଁହ ଭରି, ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା, ଚୀନା ପଟ ପିନ୍ଧି, ସେମାନେ ହଂସମାନେ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ସୋସୃଜଦ୍ଦାନଵୋ ମାଯାମଗ୍ନିଂ ଵାଯୁଂ ସମୀରିତମ୍। ତମିଂଦ୍ରସ୍ତୋଯଦୈଃ ସାର୍ଧଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ସେଇ ଦାନବ ମାୟାର ଅଗ୍ନି ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହାକୁ ବାତାସ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଥିଲା; ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ବର୍ଷାଦେବମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ।
ମହତା ତୋଯଵର୍ଷେଣ ଶମଯମାସ ପାଵକମ୍। ତସ୍ଯାଂ ପ୍ରତିହତାଯାଂ ତୁ ମାଯାଯାଂ ଯୁଧି ଦାନଵଃ
ବଡ଼ ବର୍ଷାରେ ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇଦେଲେ; ଯେତେବେଳେ ଏହି ମାୟା ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋକାଯାଇଲା, ସେଇ ଦାନବ
ଅସୃଜଦ୍ଘୋରସଂକାଶଂ ତମସ୍ତୀଵ୍ରଂ ସମଂତତଃ। ତମସା ସଂଵୃତେ ଲୋକେ ଦୈତ୍ଯେଷ୍ଵାତ୍ତାଯୁଧେଷୁ ଚ
ଚାରିପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ତୀବ୍ର ଅନ୍ଧକାର ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହି ଅନ୍ଧକାରରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଢାଙ୍କିଗଲା, ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ।
ସ୍ଵତେଜସା ପରିଵୃତୋ ଦିଵାକର ଇଵୋଦ୍ଗତଃ। ତ୍ରିଶିଖାଂ ଭ୍ରୁକୁଟୀମସ୍ଯ ଦଦୃଶୁର୍ଦାନଵା ରଣେ
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କର ଭୃକୁଟିରେ ତିନିଟି ଭେଦ ଦେଖିଲେ।
ଲଲାଟସ୍ଥାଂ ତ୍ରିକୂଟସ୍ଥାଂ ଗଂଗାଂ ତ୍ରିପଥଗାମିଵ। ତତଃ ସର୍ଵାସୁ ମାଯାସୁ ହତାସୁ ଦିତିନଂଦନାଃ
ତାଙ୍କର କପାଳରେ, ତିନିଟି ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଯେପରି ତିନି ମାର୍ଗ ଭିତରୁ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏହିପରି ସମସ୍ତ ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବାବେଳେ ଦିତିର ପୁଅମାନେ—
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ଦୈତ୍ଯା ଵିଷଣ୍ଣାଶ୍ଶରଣଂ ଯଯୁଃ। ତତଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରଦହନ୍ନିଵ ତେଜସା
ଦାନବମାନେ ହତାଶ ହୋଇ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ଦହୁଥିବା ତାଙ୍କର ତେଜ ଜଣେଇଲା ଯେ, ସେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧେ ତୁ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରେ ତମୋଭୂତମଭୂଜ୍ଜଗତ୍। ଆଵହଃ ପ୍ରଵହଶ୍ଚୈଵ ଵିଵହୋଥ ସମୀରଣଃ
ସେଇ ଦାନବମାନେ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାଙ୍କିଗଲା; ଆବହ, ପ୍ରବହ, ବିବହ ଏବଂ ସମୀରଣ ବାୟୁମାନେ
ପରାଵହସ୍ସଂଵହଶ୍ଚ ଉଦ୍ଵହଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ତଥା ପରିଵହଃ ଶ୍ରୀମାନୁତ୍ପାତଭଯଶଂସିନଃ
ପରାବହ, ସଂବହ, ଉଦ୍ବହ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରିବହ, ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଅପଶକୁନ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି, ଚଳିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କ୍ଷୁଭିତାଃ ସପ୍ତ ମରୁତୋ ଗଗନେଚରାଃ। ଯେ ଗ୍ରହାସ୍ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ କ୍ଷଯେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵଂତି ହି
ଏହିପରି, ସପ୍ତ ମାରୁତ, ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରେ ଚଳନ୍ତି, ବିପ୍ରଳିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ଏହିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ଗ୍ରହ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଶ ସମୟରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
ତେ ସର୍ଵେ ଗଗନେ ହୃଷ୍ଟାଵ୍ଯଚରଂଶ୍ଚ ଯଥାସୁଖମ୍। ଅଯୋଗତଶ୍ଚାପ୍ଯଚରଦ୍ଯୋଗଂ ନିଶି ନିଶାଚରଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆକାଶରେ ଆନନ୍ଦରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିଲେ; ଏବଂ ରାତିରେ ନିଶାଚର ତାଙ୍କର ଯୋଗ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ସଗ୍ରହଃ ସହ ନକ୍ଷତ୍ରୈସ୍ତାରାପତିରରିଂଦମ। ଵିଵର୍ଣତାଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ଗତୋ ଦିଵି ଦିଵାକରଃ
ଗ୍ରହମାନେ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ, ତାରାମଣ୍ଡଳର ମାଳିକ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦିନର ଦେବତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ରଙ୍ଗ ହରାଇଦେଲେ।
କୃଷ୍ଣଃ କବଂଧଶ୍ଚ ତଦା ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ସୁମହାନ୍ଦିଵି। ଅସୃଜଚ୍ଚାସିତାଂ ସୂର୍ଯୋ ଧୂମଵତ୍ତାଂ ଵିଭାଵସୁଃ
ତାବେଳେ, ଆକାଶରେ ବଡ଼ କଳା ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ଦେଖାଯାଇଲା; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ କଳା ଧୂଆଁ ଭରା ଆଲୋକ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଗଗନସ୍ଥଶ୍ଚ ଭଗଵାନଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ପରିଵିଷ୍ଯତେ। ସପ୍ତଧୂମନିଭା ଘୋରାଃ ସୂର୍ଯାଦି ଵିସମୁତ୍ଥିତାଃ
ଭଗବାନ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ଘେରାଯାଉଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଭୟଙ୍କର ସାତଟି ଧୂଆଁ ପରି ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସୋମସ୍ଯ ଗଗନସ୍ଥସ୍ଯ ଗ୍ରହାସ୍ତିଷ୍ଠଂତି ଶୃଂଙ୍ଗଗାଃ। ଵାମେ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ଚୈଵ ସ୍ଥିତୌ ଶୁକ୍ରବୃହସ୍ପତୀ
ଆକାଶରେ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଗ୍ରହମାନେ ଶୃଙ୍ଗରେ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି; ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପଟେ ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ଅଛନ୍ତି।
ଶନୈଶ୍ଚରୋ ଲୋହିତାଂଗୋ ଲୋହିତାଂଗସମଦ୍ଯୁତିଃ। ସମଂ ସମଧିରୋହଂତ ସର୍ଵେ ଵୈ ଗଗନେଚରାଃ
ଶନି, ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲେ।
ଶୃଂଗାଣି ଶନକୈର୍ଘୋରା ଯୁଗାଂତା ଵର୍ତ୍ତନ ଗ୍ରହାଃ। ଚଂଦ୍ରମାଶ୍ଚ ସନକ୍ଷତ୍ରୋ ଗ୍ରହୈଃ ସହ ତମୋନୁଦଃ
ଶ୍ରୁଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଧୀରେ ଚଳିଥିବା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଯୁଗାନ୍ତରେ ଥିବା ଗ୍ରହମାନେ; ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କର ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଚରାଚରଵିନାଶାଯ ରୋହିଣୀଂ ନାଭ୍ଯନଂଦତ। ଗୃହୀତୋ ରାହୁଣା ଚନ୍ଦ୍ର ଉଲ୍କାଭିରଭିହନ୍ଯତେ
ଚଳନ୍ତା ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ରୋହିଣୀ ଖୁସି ହେଲେ ନାହିଁ; ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ରାହୁ ଧରିନେଲେ ଏବଂ ଉଲ୍କାମାନେ ଆଘାତ କଲେ।
ଉଲ୍କାଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତାଶ୍ଚଂଦ୍ରେ ଵ୍ଯଚରଂତ ଯଥାସୁଖମ୍। ଦେଵାନାମଧିପୋ ଦେଵଃ ସୋପ୍ଯଵର୍ଷତ ଶୋଣିତମ୍
ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଥିଲେ; ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଦେବତା ରକ୍ତ ବର୍ଷା କଲେ।
ଅପତଦ୍ଗଗନାଦୁଲ୍କା ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ରୂପା ମହାସ୍ଵନା। ଅକାଲେ ଚ ଦ୍ରୁମାସ୍ସର୍ଵେ ପୁଷ୍ପ୍ଯଂତି ଚ ଫଲଂତି ଚ
ଆକାଶରୁ ଏକ ଉଲ୍କା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିତ ପଡ଼ିଲା; ସମସ୍ତ ଗଛ ଅସମୟରେ ଫୁଲିଲେ ଏବଂ ଫଳ ଦେଲେ।
ଲତାଶ୍ଚ ସଫଲାଃ ସର୍ଵା ଯା ଆହୁର୍ଦୈତ୍ଯନାଶିକାଃ। ଫଲେ ଫଲାନ୍ଯଜାଯଂତ ପୁଷ୍ପେ ପୁଷ୍ପଂ ତଥୈଵ ଚ
ସମସ୍ତ ଲତା, ଯାହାକୁ ଦେଉତାମାନେ ଦାନବ ନାଶକ ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ଫଳ ଦେଲେ; ଏକ ଫଳ ଭିତରେ ଆଉ ଫଳ, ଏକ ଫୁଲ ଭିତରେ ଆଉ ଫୁଲ ଦେଖାଗଲା।
ଉନ୍ମୀଲଂତି ନିମୀଲଂତି ହସଂତି ପ୍ରରୁଦଂତି ଚ। ଵିକ୍ରୋଶଂତି ଚ ଗଂଭୀରଂ ଧୂମାଯଂତେ ଜ୍ଵଲଂତି ଚ
ସେମାନେ ଖୋଲନ୍ତି ଓ ବନ୍ଦ କରନ୍ତି, ହସନ୍ତି ଓ କାନ୍ଦନ୍ତି; ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, ଧୂଆଁ ଉଠେ ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତି।
ପ୍ରତିମାସ୍ସର୍ଵଦେଵାନାଂ କଥଯଂତ୍ଯୋ ମହଦ୍ଭଯମ୍। ଆରଣ୍ଯୈଃ ସହ ସଂସୃଷ୍ଟା ଗ୍ରାମ୍ଯାଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରତିମାମାନେ ବଡ଼ ଭୟର କଥା କହିଥିଲେ; ଅରଣ୍ୟର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ ଗ୍ରାମର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମିଶିଗଲେ।
ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଭୈରଵଂ ତତ୍ର ମୃଗଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତେ। ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରତିକୂଲାନି ଵହଂତି କଲୁଷୋଦକାଃ
ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଥିବାବେଳେ ସେଠାରେ ବନ୍ୟପଶୁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ନଦୀମାନେ ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ମଲିନ ଜଳ ବହାଇଲେ।
ନ ପ୍ରାକାଶଂତ ଚ ଦିଶୋ ରକ୍ତରେଣୁସମାକୁଲାଃ। ଵାନସ୍ପତ୍ଯା ନ ପୂଜ୍ଯଂତେ ପୂଜନାର୍ହାଃ କଥଂଚନ
ଦିଗମାନେ ରକ୍ତ ଧୂଳିରେ ଭରିଯାଇ ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ; ଉପାସନା ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବନସ୍ପତିମାନେ କେବେଉପାସନା ହେଉନଥିଲେ।
ଵାଯୁଵେଗେନ ହନ୍ଯଂତେ ଭଜ୍ଯଂତେ ପ୍ରଣମଂତି ଚ। ତଥା ଚ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଛାଯା ନ ପରିଵର୍ତ୍ତତେ
ବାତାସର ତୀବ୍ରତାରେ ସେମାନେ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ, ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଏବଂ ନମିଗଲେ; ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଛାୟା ବଦଳୁନଥିଲା।
ଅପରେଣ ଗତେ ସୂର୍ଯେ ସଲୋକାନାଂ ଯୁଗକ୍ଷଯେ। ତଦା ହିରଣ୍ଯକଶିପୋର୍ଦୈତ୍ଯସ୍ଯୋପରିଵେଶ୍ମନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଯୁଗ ଶେଷରେ, ତେବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦାନବର ମହଲ ଉପରେ—
ଭାଂଡାଗାରାଯୁଧାଗାରେ ନିଵିଷ୍ଟମଭଵନ୍ମଧୁ। ଅସୁରାଣାଂ ଵିନାଶାଯ ସୁରାଣାଂ ଵିଜଯାଯ ଚ
ଭଣ୍ଡାର ଓ ଅସ୍ତ୍ରାଗାରରେ ମଧୁ ଦେଖାଦେଲା; ଏହା ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଶ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ।
ଦୃଶ୍ଯଂତେ ଵିଵିଧୋତ୍ପାତା ଘୋରାଘୋରନିଦର୍ଶନାଃ। ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଘୋରରୂପାଃ ସମୁତ୍ଥିତାଃ
ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପୂର୍ବ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଗଲା; ଏହା ସହିତ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵିନାଶାଯ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ରଣଶଂସିନଃ। ମେଦିନ୍ଯାଂ କଂପମାନାଯାଂ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନଃ
ଦାନବ ରାଜାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଗଲା; ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦାନବ ରାଜା ତଳେ ମାଟି କମ୍ପିଗଲା।