ଦଶଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ଵାଲୀ ଚ ମେଘଵାସା ମହାସୁରଃ। ଘଟାଭୋ ଵିଟରୂପଶ୍ଚ ଜ୍ଵଲନଶ୍ଚେଂଦ୍ରତାପନଃ
ଦଶମୁଖୀ, ବାଲୀ, ମେଘବାସା ନାମକ ବଡ଼ ଦାନବ, ଘଟାଭ, ବିଟରୂପ, ଜ୍ୱଳନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରତାପନ—
ଦୈତ୍ଯଦାନଵସଂଘାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ଜ୍ଵଲିତକୁଂଡଲାଃ। ସ୍ରଗ୍ଵିଣୋ ଵର୍ମିଣଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ଚ ଚରିତଵ୍ରତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦାଇତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ଦଳ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ମାଳା ଓ କବଚରେ ସଜି, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ—
ସର୍ଵେ ଲବ୍ଧଵରାଃ ଶୂରାସ୍ସର୍ଵେ ଵିହିତମୃତ୍ଯଵଃ। ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ସମସ୍ତେ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପୀ, ଦେବତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିବା, ମୃତ୍ୟୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ଏମିତି ଅନେକ ଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ସେବନ୍ତି—
ଉପାସତେ ମହାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵେ ଦିଵ୍ଯପରିଚ୍ଛଦାଃ। ଵିମାନୈର୍ଵିଵିଧାକାରୈର୍ଭ୍ରାଜମାନୈରିଵାଗ୍ନିଭିଃ
ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିମାନରେ ବସି, ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା, ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି—
ମହେନ୍ଦ୍ରଵପୁଷଃ ସର୍ଵେ ଵିଚିତ୍ରାଂଗଦବାହଵଃ। ଭୂଷିତାଂଗା ଦିତେଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତମୁପାସତ ସର୍ଵତଃ
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦେହ ପରି ଦେହ ଥିବା, ବିଚିତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶରୀର ଭରି ଭୂଷିତ, ଦିତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ସେଠାରୁ ଚାରିପାଖରୁ ସେଉଁଠି ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି—
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ଦୈତ୍ଯସିଂହସ୍ଯ ଯଥା ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ନ ଶ୍ରୁତଂ ନୈଵ ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ କସ୍ଯାପି ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ଏହି ଦାଇତ୍ୟସିଂହ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଏତେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ତିନି ଭୁବନରେ କେହି କେବେ ଶୁଣିନାହାନ୍ତି, ନାହିଁ ଦେଖିଛନ୍ତି—
ରଜତକନକଚିତ୍ରଵେଦିକାଯାଂ ପରିକୃତରତ୍ନଵିଚିତ୍ରଵୀଥିକାଯାମ୍। ସ ଦଦର୍ଶ ମୃଗାଧିପଃ ସଭାଯାଂ ସୁରୁଚିର ଜାଲଗଵାକ୍ଷଶୋଭିତାଯାମ୍
ରୂପା ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ବେଦି, ରତ୍ନରେ ଶୁଭାଏଇଥିବା ରାସ୍ତା, ଜାଲି ଜଣେଇଥିବା ଜନେଲା ଦ୍ୱାରରେ ଚମକୁଥିବା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସଭାକୁ ପଶୁମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଦେଖିଲେ—
କନକଵଲଯହାରଭୂଷିତାଂଗଂ ଦିତିତନଯଂ ସ ମୃଗାଧିପୋ ଦଦର୍ଶ। ଦିଵସକରକରପ୍ରଭଂ ଜ୍ଵଲଂତଂ ଦିତିଜସହସ୍ରଶତୈର୍ନିଷେଵ୍ଯମାଣମ୍
ସୁନା ଚୁଡ଼ା ଓ ହାରରେ ଭୂଷିତ ଦିତିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପଶୁମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଦେଖିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଶହେ ଶହେ ଦିତିଜମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଛନ୍ତି—
ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଭାଗଂ କାଲଚକ୍ରମିଵାଗତମ୍। ନାରସିଂହଵପୁଶ୍ଛନ୍ନଂ ଭସ୍ମଚ୍ଛନ୍ନମିଵାନଲମ୍
ତାପରେ, ସେ ମହାଭାଗଙ୍କୁ ଦେଖି, କାଳଚକ୍ର ପରି ଆସିଥିବା, ନରସିଂହ ରୂପରେ ଲୁଚିଥିବା, ଅଗ୍ନି ଭସ୍ମରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲା—
ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଦିଵ୍ଯେନ ଵପୁଷା ସିଂହମପଶ୍ଯଦ୍ଦେଵମାଗତମ୍
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଶୂରବୀର, ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ଆସିଥିବା ସିଂହ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁକ୍ମଶୈଲାଭମପୂର୍ଵାଂ ତନୁମାଶ୍ରିତମ୍। ଵିସ୍ମିତା ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଶ୍ଚ ସଃ
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେହ, ସୁନା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ—
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଵାଚ-। ମହାରାଜ ମହାବାହୋ ଦୈତ୍ଯାନାମାଦିସଂଭଵ। ନ ଶ୍ରୁତଂ ନୈଵ ମେ ଦୃଷ୍ଟଂ ନାରସିଂହମିଦଂ ଵପୁଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ— ମହାରାଜ, ବଡ଼ ବାହୁବଳୀ, ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ମୂଳ, ଏହି ନରସିଂହ ରୂପକୁ ମୁଁ କେବେ ଶୁଣିନାହିଁ, କେବେ ଦେଖିନାହିଁ—
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ପରମଂ ଦିଵ୍ଯଂ କିମିଦଂ ରୂପମାଗତମ୍। ଦୈତ୍ଯାଂତକରଣଂ ଘୋରଂ ଶଂସତୀଵ ମନୋ ମମ
ଅଦୃଶ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ—ଏହି କେମିତି ରୂପ ଆସିଛି? ମୋ ମନକୁ ଲାଗୁଛି, ଏହା ଭୟଙ୍କର, ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଶକ—
ଅସ୍ଯ ଦେଵାଃ ଶରୀରସ୍ଥାଃ ସାଗରାଃ ସରିତସ୍ତଥା। ହିମଵାନ୍ପାରିଯାତ୍ରଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ କୁଲପର୍ଵତାଃ
ଏହାଙ୍କ ଦେହରେ ଦେବତାମାନେ, ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦୀମାନେ ବସିଛନ୍ତି; ହିମବନ୍ତ, ପାରିୟାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ—
ଚଂଦ୍ରମାସ୍ସହନକ୍ଷତ୍ରୈରାଦିତ୍ଯା ରଶ୍ମିଭିଃ ସହ। ଧନଦୋ ଵରୁଣଶ୍ଚୈଵ ଯମଃ ଶକ୍ରଃ ଶଚୀପତିଃ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମାନେ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ କିରଣ ସହିତ, କୁବେର, ବରୁଣ, ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଶଚୀପତି—
ମରୁତୋ ଦେଵଗଂଧର୍ଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ। ନାଗା ଯକ୍ଷାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସା ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ
ମାରୁତ, ଦେବଗନ୍ଧର୍ବ, ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପୀ ରାକ୍ଷସମାନେ—
ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵାଃ ପଶୁପତିର୍ଲଲାଟସ୍ଥା ଭ୍ରମଂତି ହି। ସ୍ଥାଵରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଜଂଗମାନି ତଥୈଵ ଚ
ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନେ, ଓ ପଶୁପତି ତାଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ—
ଭଵାଂଶ୍ଚ ସହିତୋସ୍ମାଭିଃ ସର୍ଵୈର୍ଦୈତ୍ଯଗଣୈର୍ଵୃତଃ। ଵିମାନଶତସଂକୀର୍ଣା ସର୍ଵା ଯା ଭଵତଃ ସଭା
ଆପଣ, ଆମେ ଓ ସମସ୍ତ ଦାଇତ୍ୟମାନେ, ଶତଶଃ ବିମାନରେ ଘିରି, ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ—
ସର୍ଵଂ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ରାଜନ୍ଲୋକଧର୍ମଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତଃ। ଦୃଶ୍ଯତେ ନରସିଂହେସ୍ମିଂସ୍ତଥେଦଂ ନିଖିଲଂ ଜଗତ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ନରସିଂହ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଭୁବନ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଲୋକଧର୍ମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି; ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।
ପ୍ରଜାପତିଶ୍ଚାତ୍ର ମନୁର୍ମହାତ୍ମା ଗ୍ରହାଶ୍ଚ ଯୋଗାଶ୍ଚ ମହୀ ନଭଶ୍ଚ। ଉତ୍ପାତକାଲଶ୍ଚ ଧୃତିର୍ମତିଶ୍ଚ ରତିଶ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ତପୋ ଦମଶ୍ଚ
ଏଠାରେ ପ୍ରଜାପତି, ମହାତ୍ମା ମନୁ, ଗ୍ରହମାନେ, ଯୋଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଅଛନ୍ତି; ବିପଦ ସମୟ, ଧୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ଆନନ୍ଦ, ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା ଓ ଦମନ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି।
ସନତ୍କୁମାରଶ୍ଚ ମହାନୁଭାଵୋ ଵିଶ୍ଵେ ଚ ଦେଵା ୠଷଯଶ୍ଚ ସର୍ଵେ। କ୍ରୋଧଶ୍ଚ କାମଶ୍ଚ ତଥୈଵ ହର୍ଷୋ ଦର୍ପଶ୍ଚ ମୋହଃ ପିତରଶ୍ଚ ସର୍ଵେ
ଏଠାରେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନତ୍କୁମାର, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଦେବ, ସମସ୍ତ ଋଷି, କ୍ରୋଧ, କାମ, ଆନନ୍ଦ, ଅଭିମାନ, ମୋହ ଓ ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି।
ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଉଵାଚ ଦାନଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଗଣାଂଶ୍ଚ ସଗଣାଧିପଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କର ନେତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମୃଗେଂଦ୍ରୋ ଗୃହ୍ଯତାମେଷ ଅପୂର୍ଵାଂ ତନୁମାସ୍ଥିତଃ। ଯଦି ଵା ସଂଶଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵଧ୍ଯତାଂ ଵନଗୋଚରଃ
ଏହି ବନରେ ଘୁରୁଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ପଶୁରାଜକୁ ଧର; କିମ୍ବା ଯଦି କିଛି ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ତେବେ ଏହି ବନବାସୀକୁ ମାରିଦିଅ।
ତେ ଦାନଵଗଣାସ୍ସର୍ଵେ ମୃଗେଂଦ୍ରଂ ଭୀମଵିକ୍ରମମ୍। ପରିକ୍ଷିପଂତୋ ମୁଦିତାସ୍ତ୍ରାସଯାମାସୁରୋଜସା
ସମସ୍ତ ଦାନବ ଦଳ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପଶୁରାଜକୁ ଘେରି ନେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସିଂହନାଦଂ ଵିମୁଚ୍ଯାଥ ନରସିଂହୋ ମହାବଲଃ। ବଭଂଜ ତାଂ ସଭାଂ ସର୍ଵାଂ ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯ ଇଵାଂତକଃ
ତାପରେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରସିଂହ ଶିଂହ ଦହାଡ଼ ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ସମସ୍ତ ସଭାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ସଭାଯାଂ ଭଜ୍ଯମାନାଯାଂ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ସ୍ଵଯମ୍। ଚିକ୍ଷେପାସ୍ତ୍ରାଣି ସିଂହସ୍ଯ ରୋଷଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ1.45.
ସଭା ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିବାବେଳେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନିଜେ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ସିଂହ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରାଣାମଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦଂଡମସ୍ତ୍ରଂ ସୁଦାରୁଣମ୍। କାଲଚକ୍ରଂ ତଥା ଘୋରଂ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରଂ ତଥାପରଂ
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ସେ ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡାସ୍ତ୍ର, ଭୟାନକ କାଳଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ପୈତାମହଂ ମହାତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନିର୍ମିତଂ ମହତ୍। ଵିଚିତ୍ରାମଶନିଂ ଚୈଵ ଶୁଷ୍କାଦ୍ରଂ ଚାଶନିଦ୍ଵଯମ୍
ତିନି ଭୁବନ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପୈତାମହ ଅସ୍ତ୍ର, ଅଦ୍ଭୁତ ଅସନି ଓ ଶୁଷ୍କ ଓ ତରଳ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଅସନି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ରୌଦ୍ରଂ ତଥୋଗ୍ରଶୂଲଂ ଚ କଂକାଲଂ ମୁସଲଂ ତଥା। ଅସ୍ତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଶିରଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେ ଭୟଙ୍କର ରୌଦ୍ରାସ୍ତ୍ର, ଭୟାନକ ଶୂଳ, କଙ୍କାଳ, ଗଦା, ବ୍ରହ୍ମଶିରାସ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ନାରାଯଣାସ୍ତ୍ରମୈଂଦ୍ରଂ ଚ ଆଗ୍ନେଯଂ ଶୈଶିରଂ ତଥା। ଵାଯଵ୍ଯଂ ମଥନଂ ଚୈଵ କପାଲମଥ କିଂକରମ୍
ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନିଆସ୍ତ୍ର, ଶୀତାସ୍ତ୍ର, ବାୟୁଆସ୍ତ୍ର, ମଥନାସ୍ତ୍ର, କପାଳ ଓ କିଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ।