ପ୍ରାଣାଂତକରଣଂ ଜାତଂ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵା ହଵଂ। ଦେଵାନ୍ନିପୀଡିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମାରଃ କୋପମାଵିଶତ୍
ଦାନବମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିବାରୁ ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟନାରେ ପଡ଼ିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏଭଳି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥିବାକୁ ଦେଖି, କୁମାରଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଆସିଗଲା।
ତତୋସ୍ତ୍ରୈର୍ଦାରଯାମାସ ଦାନାଵାନାମନୀକିନୀମ୍। ତୈରସ୍ତ୍ରୈର୍ନିଷ୍ପ୍ରତୀକାରୈସ୍ତାଡିତାସ୍ସୁରକଂଟକାଃ
ତାପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରହାରିତ ହେଲେ।
କାଲନେମିମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ରଣେ ହ୍ଯାସନ୍ପରାଙ୍ମୁଖାଃ। ଵିଦ୍ରୁତେଷୁ ଚ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରହତେଷୁ ସମଂତତଃ
କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ପିଛୁହଟିଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନବ ଭୟରେ ଚାରିପାଖରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରହାରିତ ହେଉଥିଲେ।
କିନ୍ନରୋଦ୍ଗାରଗୀତୈଶ୍ଚ ହାସ୍ଯସନ୍ଯସ୍ତଚେତନଃ। ଜଘ୍ନେ କୁମାରଂ ଗଦଯା ନିଷ୍ଟପ୍ତକନକତ୍ଵିଷା
କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ହାସ୍ୟରେ ମନ ହରାଇଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, କୁମାର ତାଙ୍କର ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
ଶରୈର୍ମଯୂରଂ ଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ଚକାର ଵିମୁଖଂ ରଣେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରାଡ୍ମୁଖୋ ଦେଵୋ ମୁକ୍ତରକ୍ତଂ ସ୍ଵଵାହନମ୍
ତାଙ୍କର ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୟୂରକୁ ପଛୁଆଇଦେଲେ। ତାଙ୍କର ବାହନ ରକ୍ତ ଝରି ଦେଖି ଏବଂ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଦେବତା...
ଜଗ୍ରାହ ଶକ୍ତିଂ ଵିମଲାଂ ରଣେ କନକଭୂଷଣାମ୍। ବାହୁନା ହେମକେଯୂର ରୁଚିରେଣ ଷଡାନନଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଷଡାନନ ତାଙ୍କର ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ନିର୍ମଳ ଶକ୍ତି ଉଠାଇଲେ, ତାଙ୍କର ସୁନା କେୟୂର ପିନ୍ଧିଥିବା ବାହୁ ଜଳମଳାଉଥିଲା।
ତତୋବ୍ରଵୀନ୍ମହାସେନସ୍ତାରକଂ ଦାନଵାଧିପମ୍। ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଯମଲୋକଂ ଵିଲୋକଯ
ତାପରେ ମହାସେନ ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ତାରକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଠିଆ ହେ, ଠିଆ ହେ, ମନୁଷ୍ୟ ମନ୍ଦ ମତି! ଯମର ଲୋକକୁ ଦେଖ।'
ହତୋ ହ୍ଯସି ମଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ସ୍ମର ସ୍ଵଂ ଦୈତ୍ଯଚେଷ୍ଟିତମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତତଃ ଶକ୍ତିଂ ମୁମୋଚ ଦିତିଜଂ ପ୍ରତି
'ମୁଁ ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ମାରିଦେଲି; ଦାନବ ଭାବେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମରଣ କର।' ଏଭଳି କହି, ସେ ଶକ୍ତିକୁ ଦିତିର ସନ୍ତାନ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସା କୁମାରଭୁଜୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ତତ୍କେଯୂରରଵାନୁଗା। ବିଭେଦ ଦୈତ୍ଯହୃଦଯଂ ଵଜ୍ରଶୈଲେଂଦ୍ରକର୍କଶମ୍
କୁମାରଙ୍କ ବାହୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ଶକ୍ତି, କେୟୂରର ଶବ୍ଦ ସହିତ, ଦାନବଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କଲା, ଯାହା ବଜ୍ର କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ପରି କଠିନ ଥିଲା।
ଗତାସୁଃ ସ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଲଯେ ଭୂଧରୋ ଯଥା। ଵିକୀର୍ଣମକୁଟୋଷ୍ଣୀଷୋ ଵିସ୍ରସ୍ତାଖିଲଭୂଷଣଃ
ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ନଶ୍ୱରତାରେ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼େ। ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ ଓ ଉଷ୍ଣୀଷ ଛିଟିଗଲା, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଖସିଗଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଵିନିହତେ ଦୈତ୍ଯେ ଦାନଵାନାଂ ଧୁରଂଧରେ। ନାଭୂତ୍କଶ୍ଚିତ୍ତଦା ଦୁଃଖୀ ନରକେଷ୍ଵପି ପାପକୃତ୍
ସେଇ ଦାନବ, ଦାନବମାନଙ୍କର ଭାର ବହିଥିବା, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲାପରେ, ସେତେବେଳେ କେହି ଦୁଃଖିତ ହେଲେନି, ନରକରେ ଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ସ୍ତୁଵଂତଃ ଷଣ୍ମୁଖଂ ଦେଵାଃ ପ୍ରାକ୍ରୀଡନ୍ନାଗତସ୍ମିତାଃ। ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵାନେଵ ଭୁଵନାନ୍ନିରସ୍ଯାସଂସ୍ତଥୋତ୍ସୁକାଃ
ଦେବତାମାନେ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହସି ହସି ଖେଳିଲେ; ସେମାନେ ଆତୁର ହୋଇ, ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଦଦୁଶ୍ଚାପି ଵରଂ ସର୍ଵେ ଦେଵାଶ୍ଚ ଷଣ୍ମୁଖଂ ପ୍ରତି। ତୁଷ୍ଟାଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତସର୍ଵାର୍ଥାସ୍ସହସିଦ୍ଧୈସ୍ତପୋଧନୈଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୋଇ ଖୁସି ହୋଇ, ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଥିବା ତପସ୍ୱୀମାନେ ସହିତ, ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ। ଯଃ ପଠେତ୍ସ୍କଂଦସଂବଂଧାଂ କଥାମେତାଂ ମହାମତିଃ। ଶୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ସ ଭଵେତ୍କୀର୍ତିମାନ୍ନରଃ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସ୍କନ୍ଦ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ପଢ଼ିବେ, ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଇବେ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ।'
ବହ୍ଵାଯୁଃ ସୁଭଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କୀର୍ତିମାନ୍ଶୁଭଦର୍ଶନଃ। ଭୂତେଭ୍ଯୋ ନିର୍ଭଯଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଧନୀ, କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୁଭ ଦେଖାଯିବେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟହୀନ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
ସଂଧ୍ଯାମୁପାସ୍ଯ ଯଃ ପୂର୍ଵାଂ ସ୍କଂଦସ୍ଯ ଚରିତଂ ପଠେତ୍। ସ ଯୁକ୍ତଃ କିନ୍ନରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମହାଧନପତିର୍ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ପ୍ରଭାତ ସନ୍ଧ୍ୟାର ପୂଜା କରି, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର କଥା ପଢ଼ିବେ, ସେ ସମସ୍ତ କିନ୍ନରଙ୍କ ସହିତ ମହାଧନର ମାଲିକ ହେବେ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ-। ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ହିରଣ୍ଯକଶିପୋର୍ଵଧମ୍। ନରସିଂହସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତଥା ପାପଵିନାଶନମ୍
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: 'ଏବେ ମୁଁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଧ, ନରସିଂହଙ୍କର ମହିମା ଓ ପାପ ନାଶ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ-। ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜନ୍ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଦୈତ୍ଯାନାମାଦିପୁରୁଷଶ୍ଚକାର ସୁମହତ୍ତପଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: 'ପ୍ରାଚୀନ କୃତୟୁଗରେ, ରାଜା, ଦାନବମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରଭୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।'
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ଜଲଵାସୀ ସମଭଵତ୍ସ୍ନାନମୌନଧୃତଵ୍ରତଃ
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଜଳରେ ବସିଥିଲେ, ସ୍ନାନ ଓ ମୌନ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ଦୃଢ଼ ଉପବାସ ରଖିଥିଲେ।
ଵୃତଃ ଶମଦମାଭ୍ଯାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଚୈଵ ହି। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୀତୋଽଭଵତ୍ତସ୍ଯ ତପସା ନିଯମେନ ଚ
ସେ ଶାନ୍ତି ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହେଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମାଗତ୍ଯ ତତ୍ର ହି। ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ ହଂସଯୁକ୍ତେନ ଭାସ୍ଵତା
ତାପରେ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ପବିତ୍ର ଭଗବାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଚମକୁଥିବା ହଁସ ଯୁକ୍ତ ଦେବ ରଥରେ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯୈର୍ଵସୁଭିଃ ସାଧ୍ଯୈର୍ମରୁଦ୍ଭିର୍ଦୈଵତୈସ୍ସହ। ରୁଦ୍ରୈର୍ଵିଶ୍ଵସହାଯୈଶ୍ଚ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗୈଃ
ସେ ସହିତ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ମରୁତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଦିଗ୍ଭିଶ୍ଚୈଵ ଵିଦିଗ୍ଭିଶ୍ଚ ନଦୀଭିଃ ସାଗରୈସ୍ତଥା। ନକ୍ଷତ୍ରୈଶ୍ଚ ମୁହୂର୍ତୈଶ୍ଚ ଖଚରୈଶ୍ଚ ମହାଗ୍ରହୈଃ
ଦିଗ୍ବଳୟ ଓ ଉପଦିଗ, ନଦୀ ଓ ସାଗର, ନକ୍ଷତ୍ର, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଦେବତା ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିଠାରେ ଥିଲେ।
ଦେଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସିଦ୍ଧୈଃ ସପ୍ତର୍ଷିଭିସ୍ତଥା। ରାଜର୍ଷିଭିଃ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିର୍ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂଗଣୈଃ
ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ସପ୍ତ ଋଷି, ରାଜର୍ଷି, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଚରାଚରଗୁରୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵୃତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦିଵୌକସୈଃ। ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦୈତ୍ଯଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଚରାଚର ଜଗତର ଗୁରୁ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେ ଦେତ୍ୟକୁ କହିଲେ।
ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ତଵ ଭକ୍ତସ୍ଯ ତପସାଽନେନ ସୁଵ୍ରତ। ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥେଷ୍ଟଂ କାମମାପ୍ନୁହି
ହେ ସୁଶୀଳ, ତୁମର ଭକ୍ତି ଓ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛି। ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯେକୌଣସି ଦାୟିକା ଚାହିଁବାକୁ ଚୟନ କର, ଭଲ ହେଉ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁରୁଵାଚ-। ନ ଦେଵାସୁରଗଂଧର୍ଵା ନ ଯକ୍ଷୋରଗରାକ୍ଷସାଃ। ନ ମାନୁଷାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ହନ୍ଯୁର୍ମାଂ ଦେଵସତ୍ତମ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: ହେ ଦେବମଣି, ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ମଣିଷ ଓ ପିଶାଚମାନେ ମୋତେ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଋଷଯୋ ମାନଵାଃ ଶାପୈର୍ନ ଶପେଯୁଃ ପିତାମହ। ଯଦି ମେ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରୀତୋ ଵର ଏଷ ଵୃତୋ ମଯା
ହେ ପିତାମହ, ଋଷି ଓ ମଣିଷମାନେ ଶାପ ଦେଇ ମୋତେ ଶାପିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ଭଗବାନ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ, ଏହି ହେଉଛି ମୋର ଚାହିଦା।
ନ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ନ ଚାସ୍ତ୍ରେଣ ଗିରିଣା ପାଦପେନ ଵା। ନ ଶୁଷ୍କେଣ ନ ଚାର୍ଦ୍ରେଣ ନ ସ୍ଯାଚ୍ଚାନ୍ଯେନ ମେ ଵଧଃ
ମୋର ମୃତ୍ୟୁ କୌଣସି ଶସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ଗଛ, ଶୁଖିଲା କିମ୍ବା ଭିଜା କିଛି ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ହେବ ନାହିଁ।
ଭଵେଯମହମେଵାର୍କଃ ସୋମୋ ଵାଯୁର୍ହୁତାଶନଃ। ସଲିଲଂ ଚାଂତରିକ୍ଷଂ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଦିଶୋ ଦଶ
ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାତାସ, ଅଗ୍ନି, ପାଣି, ଆକାଶ, ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ଦଶ ଦିଗ ହେବାକୁ ଚାହେଁ।