ଶୃଣୁ ତାରକ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥ ଇହ ନୈଵ ନିରୂପ୍ଯତେ। ଶସ୍ତ୍ରୈରର୍ଥା ନ ଦୃଶ୍ଯଂତେ ସମରେ ନିର୍ଭରଂ ଭଯେ
'ଶୁଣ ତାରକ, ଏଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବିଚାର କରାଯାଏ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଅର୍ଥ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ଭୟରେ।'
ଶିଶୁତ୍ଵଂ ମାଵମଂସ୍ଥା ମେ ଶିଶୁଃ କଷ୍ଟୋ ଭୁଜଂଗମଃ। ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷୋ ଭାସ୍କରୋ ବାଲସ୍ତଥାହଂ ଦୁର୍ଜଯଃ ଶିଶୁଃ
'ମୋର ପିଲା ହେବାକୁ ଅବହେଳା କରିନାହଁ; ପିଲା ସାପ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର, ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି—ପିଲା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ।'
ଅଲ୍ପାକ୍ଷରୋ ନ ମଂତ୍ରଃ କିଂ ସସ୍ଫୁରୋ ଦୈତ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ। କୁମାରେ ପ୍ରୋକ୍ତଵତ୍ଯେଵଂ ଦୈତ୍ଯଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ମୁଦ୍ଗରଂ
'ମନ୍ତ୍ର ଅଳ୍ପ ଅକ୍ଷର ଥିଲେ କି, ଦାନବ, ତଥାପି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଏ।' ପିଲା ଏପରି କହିବା ସାଥିରେ, ଦାନବ ଏକ ମୁସଳ ଛାଡ଼ିଲେ।
କୁମାରସ୍ତଂ ନିରାସୋଗ୍ରଂ ଚକ୍ରେଣାମୋଘଵର୍ଚସା। ତତଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ଭିଂଦିପାଲମଯୋମଯଂ
ପିଲା ତାଙ୍କର ଅଭିନାଶୀ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଚକ୍ରରେ ପଛେଇଦେଲେ; ତାପରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଏକ ଲୋହାର ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ।
କରେଣ ତଂ ଚ ଜଗ୍ରାହ କାର୍ତିକେଯୋମରାରିହା। ଗଦାଂ ମୁମୋଚ ଦୈତ୍ଯାଯ ସମୁତ୍ଥାଯ ଖରସ୍ଵନାମ୍
କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ, ତାହାକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ ଏବଂ ଉଠି ଦାନବ ଉପରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଯା ହତସ୍ତତୋ ଦୈତ୍ଯଶ୍ଚକମ୍ପେଚଲରାଡିଵ। ମେନେ ଚ ଦୁର୍ଜଯଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ତଦାବାଲଂ ସୁଦୁଃସହଂ
ସେଇ ଗଦାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଦାନବ ପାହାଡ଼ର ରାଜା ପରି କମ୍ପିଗଲେ; ତାପରେ ଦାନବ ଏହି ପିଲାକୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଅଜୟ ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭାବିଲେ।
ଚିଂତଯାମାସ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵୈ ପ୍ରାପ୍ତଃ କାଲୋ ନ ସଂଶଯଃ। କଂପିତଂ ଚ ସମାଲୋକ୍ଯ କାଲନେମି ପୁରୋଗମାଃ
ସେ ମନେ ଭାବିଲେ, 'ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ସମୟ ଆସିଗଲା।' ଏହି କମ୍ପନ ଦେଖି, କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ସମସ୍ତେ—
ସର୍ଵେ ଦେତ୍ଯୈଶ୍ଵରା ଜଘ୍ନୁଃ କୁମାରଂ ରଣଦାରୁଣଂ। ସ ତୈଃ ପ୍ରହାରୈରସ୍ପୃଷ୍ଟସ୍ତଥା କ୍ଲୈଶୈର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ1.44.
ସମସ୍ତ ଦାନବ ଅଧିପତିମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ପିଲାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଆଘାତ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ୱାରା ତେଜସ୍ୱୀ ତାଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତିଲେ ନାହିଁ।
ସ ବାଲୋ ବଲିଭିର୍ଵେଗୈରଯୁଧ୍ଯଦ୍ଦାନଵୈ ରଣେ। ରଣଶୌଣ୍ଡାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରା ପୁଃନର୍ଜଘ୍ନୁଃ ଶିଲୀମୁଖୈଃ
ସେଇ ପିଲା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ଜୋରରେ ଲଡ଼ିଲେ; ଏବଂ ପୁଣି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ ଦାନବ ଅଧିପତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ତୀର ମାରିଲେ।
କୁମାରଂ ସମରେ ଦୈତ୍ଯା ବଲିନୋ ଦେଵକଂଟକାଃ। କୁମାରସ୍ଯ ଵ୍ଯଥା ନାଭୂଦ୍ଦୈତ୍ଯାସ୍ତ୍ରନିହତସ୍ଯ ତୁ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପିଲାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦାନବମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ପିଲା କୌଣସି ବେଦନା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରାଣାଂତକରଣଂ ଜାତଂ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵା ହଵଂ। ଦେଵାନ୍ନିପୀଡିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମାରଃ କୋପମାଵିଶତ୍
ଦାନବମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିବାରୁ ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟନାରେ ପଡ଼ିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏଭଳି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥିବାକୁ ଦେଖି, କୁମାରଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଆସିଗଲା।
ତତୋସ୍ତ୍ରୈର୍ଦାରଯାମାସ ଦାନାଵାନାମନୀକିନୀମ୍। ତୈରସ୍ତ୍ରୈର୍ନିଷ୍ପ୍ରତୀକାରୈସ୍ତାଡିତାସ୍ସୁରକଂଟକାଃ
ତାପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରହାରିତ ହେଲେ।
କାଲନେମିମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ରଣେ ହ୍ଯାସନ୍ପରାଙ୍ମୁଖାଃ। ଵିଦ୍ରୁତେଷୁ ଚ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରହତେଷୁ ସମଂତତଃ
କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ପିଛୁହଟିଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନବ ଭୟରେ ଚାରିପାଖରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରହାରିତ ହେଉଥିଲେ।
କିନ୍ନରୋଦ୍ଗାରଗୀତୈଶ୍ଚ ହାସ୍ଯସନ୍ଯସ୍ତଚେତନଃ। ଜଘ୍ନେ କୁମାରଂ ଗଦଯା ନିଷ୍ଟପ୍ତକନକତ୍ଵିଷା
କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ହାସ୍ୟରେ ମନ ହରାଇଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, କୁମାର ତାଙ୍କର ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
ଶରୈର୍ମଯୂରଂ ଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ଚକାର ଵିମୁଖଂ ରଣେ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରାଡ୍ମୁଖୋ ଦେଵୋ ମୁକ୍ତରକ୍ତଂ ସ୍ଵଵାହନମ୍
ତାଙ୍କର ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୟୂରକୁ ପଛୁଆଇଦେଲେ। ତାଙ୍କର ବାହନ ରକ୍ତ ଝରି ଦେଖି ଏବଂ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଯିବାକୁ ଦେଖି, ଦେବତା...
ଜଗ୍ରାହ ଶକ୍ତିଂ ଵିମଲାଂ ରଣେ କନକଭୂଷଣାମ୍। ବାହୁନା ହେମକେଯୂର ରୁଚିରେଣ ଷଡାନନଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଷଡାନନ ତାଙ୍କର ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ନିର୍ମଳ ଶକ୍ତି ଉଠାଇଲେ, ତାଙ୍କର ସୁନା କେୟୂର ପିନ୍ଧିଥିବା ବାହୁ ଜଳମଳାଉଥିଲା।
ତତୋବ୍ରଵୀନ୍ମହାସେନସ୍ତାରକଂ ଦାନଵାଧିପମ୍। ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଯମଲୋକଂ ଵିଲୋକଯ
ତାପରେ ମହାସେନ ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ତାରକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଠିଆ ହେ, ଠିଆ ହେ, ମନୁଷ୍ୟ ମନ୍ଦ ମତି! ଯମର ଲୋକକୁ ଦେଖ।'
ହତୋ ହ୍ଯସି ମଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ସ୍ମର ସ୍ଵଂ ଦୈତ୍ଯଚେଷ୍ଟିତମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତତଃ ଶକ୍ତିଂ ମୁମୋଚ ଦିତିଜଂ ପ୍ରତି
'ମୁଁ ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ମାରିଦେଲି; ଦାନବ ଭାବେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମରଣ କର।' ଏଭଳି କହି, ସେ ଶକ୍ତିକୁ ଦିତିର ସନ୍ତାନ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସା କୁମାରଭୁଜୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ତତ୍କେଯୂରରଵାନୁଗା। ବିଭେଦ ଦୈତ୍ଯହୃଦଯଂ ଵଜ୍ରଶୈଲେଂଦ୍ରକର୍କଶମ୍
କୁମାରଙ୍କ ବାହୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ଶକ୍ତି, କେୟୂରର ଶବ୍ଦ ସହିତ, ଦାନବଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କଲା, ଯାହା ବଜ୍ର କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ପରି କଠିନ ଥିଲା।
ଗତାସୁଃ ସ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଲଯେ ଭୂଧରୋ ଯଥା। ଵିକୀର୍ଣମକୁଟୋଷ୍ଣୀଷୋ ଵିସ୍ରସ୍ତାଖିଲଭୂଷଣଃ
ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ନଶ୍ୱରତାରେ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼େ। ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ ଓ ଉଷ୍ଣୀଷ ଛିଟିଗଲା, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଖସିଗଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଵିନିହତେ ଦୈତ୍ଯେ ଦାନଵାନାଂ ଧୁରଂଧରେ। ନାଭୂତ୍କଶ୍ଚିତ୍ତଦା ଦୁଃଖୀ ନରକେଷ୍ଵପି ପାପକୃତ୍
ସେଇ ଦାନବ, ଦାନବମାନଙ୍କର ଭାର ବହିଥିବା, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲାପରେ, ସେତେବେଳେ କେହି ଦୁଃଖିତ ହେଲେନି, ନରକରେ ଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ସ୍ତୁଵଂତଃ ଷଣ୍ମୁଖଂ ଦେଵାଃ ପ୍ରାକ୍ରୀଡନ୍ନାଗତସ୍ମିତାଃ। ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵାନେଵ ଭୁଵନାନ୍ନିରସ୍ଯାସଂସ୍ତଥୋତ୍ସୁକାଃ
ଦେବତାମାନେ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହସି ହସି ଖେଳିଲେ; ସେମାନେ ଆତୁର ହୋଇ, ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଦଦୁଶ୍ଚାପି ଵରଂ ସର୍ଵେ ଦେଵାଶ୍ଚ ଷଣ୍ମୁଖଂ ପ୍ରତି। ତୁଷ୍ଟାଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତସର୍ଵାର୍ଥାସ୍ସହସିଦ୍ଧୈସ୍ତପୋଧନୈଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୋଇ ଖୁସି ହୋଇ, ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଥିବା ତପସ୍ୱୀମାନେ ସହିତ, ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ। ଯଃ ପଠେତ୍ସ୍କଂଦସଂବଂଧାଂ କଥାମେତାଂ ମହାମତିଃ। ଶୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ସ ଭଵେତ୍କୀର୍ତିମାନ୍ନରଃ
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସ୍କନ୍ଦ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ପଢ଼ିବେ, ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣାଇବେ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ।'
ବହ୍ଵାଯୁଃ ସୁଭଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କୀର୍ତିମାନ୍ଶୁଭଦର୍ଶନଃ। ଭୂତେଭ୍ଯୋ ନିର୍ଭଯଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଧନୀ, କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୁଭ ଦେଖାଯିବେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟହୀନ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
ସଂଧ୍ଯାମୁପାସ୍ଯ ଯଃ ପୂର୍ଵାଂ ସ୍କଂଦସ୍ଯ ଚରିତଂ ପଠେତ୍। ସ ଯୁକ୍ତଃ କିନ୍ନରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମହାଧନପତିର୍ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ପ୍ରଭାତ ସନ୍ଧ୍ୟାର ପୂଜା କରି, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର କଥା ପଢ଼ିବେ, ସେ ସମସ୍ତ କିନ୍ନରଙ୍କ ସହିତ ମହାଧନର ମାଲିକ ହେବେ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ-। ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ହିରଣ୍ଯକଶିପୋର୍ଵଧମ୍। ନରସିଂହସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତଥା ପାପଵିନାଶନମ୍
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: 'ଏବେ ମୁଁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଧ, ନରସିଂହଙ୍କର ମହିମା ଓ ପାପ ନାଶ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ-। ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜନ୍ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଦୈତ୍ଯାନାମାଦିପୁରୁଷଶ୍ଚକାର ସୁମହତ୍ତପଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: 'ପ୍ରାଚୀନ କୃତୟୁଗରେ, ରାଜା, ଦାନବମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରଭୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।'
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ଜଲଵାସୀ ସମଭଵତ୍ସ୍ନାନମୌନଧୃତଵ୍ରତଃ
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଜଳରେ ବସିଥିଲେ, ସ୍ନାନ ଓ ମୌନ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ଦୃଢ଼ ଉପବାସ ରଖିଥିଲେ।
ଵୃତଃ ଶମଦମାଭ୍ଯାଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଚୈଵ ହି। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୀତୋଽଭଵତ୍ତସ୍ଯ ତପସା ନିଯମେନ ଚ
ସେ ଶାନ୍ତି ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହେଲେ।