ହର୍ଷାତ୍ସୋଵାଚ ପାସ୍ଯାମି ପଦ୍ମପତ୍ରେ ସ୍ଥିତଂ ପଯଃ। ତତଃସ୍ତା ଊଚୁରଖିଲାଃ କୃତ୍ତିକା ହିମଶୈଲଜାମ୍
ଖୁସିରେ ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଥିବା ଏହି ଜଳ ପିବିବି।' ତାପରେ ସମସ୍ତ କୃତ୍ତିକାମାନେ ହିମାଳୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୃତ୍ତିକା ଊଚୁଃ-। ଦାସ୍ଯାମୋ ଦଯିତେ ଗର୍ଭେ ସଂଭୂତୋ ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ସୋସ୍ମାକମପି ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦସ୍ମତ୍ତ୍ରାତା ଚ ଵୃତ୍ତିମାନ୍
କୃତ୍ତିକାମାନେ କହିଲେ: 'ପ୍ରିୟା, ତୁମ ଗର୍ଭରୁ ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେ ଆମର ମଧ୍ୟ ପୁଅ ହେବେ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ ଏବଂ ନୀତିବାନ୍ ହେବେ।'
ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ଶୁଭାନନେ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଵାଚ ଗିରିଜା କଥଂ ମଦ୍ଗାତ୍ରସଂଭଵୈଃ
'ତିନି ଲୋକରେ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ଶୁଭମୁଖୀ।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଗିରିଜା ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁଅ କିପରି ତୁମମାନଙ୍କର ହେବେ?'
ସର୍ଵୈରଵଯଵୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଭଵତୀଭ୍ଯଃ ସୁତୋ ଭଵେତ୍। ତତସ୍ତାଂ କୃତ୍ତିକା ଊଚୁର୍ଵିଧାସ୍ଯାମୋସ୍ଯ ଵୈ ଵଯମ୍
'ସମସ୍ତ ଅଂଗସହିତ ସେ ତୁମମାନଙ୍କର ପୁଅ ହେବେ କି?' ତାପରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମେ ଏହା ଉପାୟ କରିଦେବୁ।'
ଉତ୍ତମାନ୍ଯୁତ୍ତମାଂଗାନି ଯଦ୍ଯେଵଂ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଉକ୍ତା ଵୈ ଶୈଲଜା ପ୍ରାହ ଭଵତ୍ଵେଵମନିଂଦିତାଃ
'ଯଦି ଏଭଳି ହୁଏ, ଭଲ ଅଂଗ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଉ, ଶୈଳଜା କହିଲେ, 'ଏଭଳି ହେଉ, କୌଣସି ଦୋଷ ନ ହେଉ।'
ତତସ୍ତୁ ହର୍ଷସଂପୂର୍ଣା ପଦ୍ମପତ୍ରସ୍ଥିତଂ ପଯଃ। ତସ୍ଯୈ ଦଦୁସ୍ତଯା ଚାପି ତତ୍ପୀତଂ କ୍ରମଶୋ ଜଲମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସିରେ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଥିବା ଜଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେ ଏହି ଜଳକୁ ଦେଖାଦେଖି ପିଲେ।
ପୀତେ ତୁ ସଲିଲେ ଚୈଵ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ କ୍ଷଣେ ଵରଃ। ଵିପାଟ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ତତୋ ଦକ୍ଷିଣଂ କୁକ୍ଷିମୁଦ୍ଗତଃ
ସେ ଜଳ ପିଇବା ସହିତ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଲା: ଦେବୀଙ୍କ ଡାହାଣ ପାଟିରୁ ଏକ ବର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ନିଶ୍ଚକ୍ରାମାଦ୍ଭୁତୋ ବାଲୋ ରୋଗଶୋକଵିନାଶନଃ। ପ୍ରଭାକରକରଵ୍ରାତ ପ୍ରକାରପ୍ରକରପ୍ରଭୁଃ
ସେଠାରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଶୁ ବାହାରିଲେ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖକୁ ନଶ୍ୱ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସେନାପତି।
ଗୃହୀତନିର୍ମଲୋଦଗ୍ର ଶକ୍ତିଶୂଲାଂକୁଶୋନଲଃ। ଦୀପ୍ତୋ ମାରଯିତୁଂ ଦୈତ୍ଯାନୁତ୍ଥିତଃ କନକଚ୍ଛଵିଃ
ସେ ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି, ତ୍ରିଶୂଳ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଅଗ୍ନି ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇ ଉଠିଥିଲେ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦେଵ କୁମାରଶ୍ଚାପି ସୋଭଵତ୍। ଵାମଂ ଵିଦାର୍ଯ ନିଷ୍କ୍ରାଂତସ୍ତତୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପୁନଃ ଶିଶୁଃ
ଏହି କାରଣରୁ କୁମାର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁନି, ଦେବୀଙ୍କ ବାମ ପାଟି ଫାଟିଯାଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିଶୁ ବାହାରିଲେ।
ସ୍କଂଦୋଥ ଵଦନାଦ୍ଵହ୍ନେଃ ଶୁଭ୍ରାତ୍ଷଡ୍ଵଦନୋରିହା। କୃତ୍ତିକାସଲିଲାଦେଵ ଶାଖାଭିଃ ସଵିଶେଷତଃ
ସ୍କନ୍ଦ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଏଠାରେ ଛଅଟି ମୁହଁ ଥିଲେ, ବିଶେଷ କରି କୃତ୍ତିକାମାନେଙ୍କ ଜଳରୁ ଶାଖାମାନେ ସହିତ।
ଶାଖାଃ ଶିଵାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ଷଟ୍ସୁଵକ୍ତ୍ରେଷୁ ଵିସ୍ତୃତାଃ। ଯତସ୍ତତୋ ଵିଶାଖୋସୌ ଖ୍ଯାତୋ ଲୋକେଷୁ ଷଣ୍ମୁଖଃ
ଏହି ଶାଖାମାନେ ଶିବା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଛଅଟି ମୁହଁରେ ବିସ୍ତୃତ। ଏହି କାରଣରୁ ସେ ବିଶାଖ ଓ ଷଣ୍ମୁଖ ନାମରେ ଲୋକମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
ସ୍କଂଦୋ ଵିଶାଖଃ ଷଡ୍ଵକ୍ତ୍ରଃ କାର୍ତିକେଯଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ପକ୍ଷେ ଚୈତ୍ରସ୍ଯ ବହୁଲେ ପଂଚଦଶ୍ଯାଂ ମହାବଲୌ
ସ୍କନ୍ଦ, ବିଶାଖ, ଷଡ୍ମୁଖ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ — ସେ ବିଶ୍ରୁତ। ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ପଂଚଦଶୀରେ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଇଜଣ।
ସଂଭୂତାଵର୍କସଦୃଶୌ ଵିଶାଲେ ଶରକାନନେ। ସିତେ ପକ୍ଷେ ତୁ ପଂଚମ୍ଯାଂ ତଥୈତୌ ପାଵକାନଲୌ
ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବିଶାଳ ଶରକାନନରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀରେ, ଏହି ଦୁଇ ଅଗ୍ନିଜନ୍ମା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ।
ବାଲକାଭ୍ଯାଂ ଚକାରୈକଂ ସଂଧ୍ଯାଯାମେଵ ଭୂତଯେ। ତସ୍ଯାମେଵ ତତଃ ଷଷ୍ଠ୍ଯାମଭିଷିକ୍ତୋ ଗୁହଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁ ସହିତ, ସେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଏକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନିମିତ୍ତେ ଏକତ୍ର କଲେ। ତାପରେ, ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଗୁହ ନାୟକଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା।
ସର୍ଵୈରମରସଂଘାତୈର୍ବ୍ରହ୍ମୋପେଂଦ୍ରେଂଦ୍ର ଭାସ୍କରୈଃ। ଗଂଧମାଲ୍ଯୈଃ ଶୁଭୈର୍ଧୂପୈସ୍ତଥା କ୍ରୀଡନକୈରପି
ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ — ବ୍ରହ୍ମା, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଭାସ୍କର — ସୁଗନ୍ଧ ମାଳା, ଶୁଭ ଧୂପ ଏବଂ ଖେଳନା ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଛତ୍ରୈଶ୍ଚାମରଜାଲୈଶ୍ଚ ଭୂଷଣୈଶ୍ଚ ଵିଲେପନୈଃ। ଅଭିଷିକ୍ତୋ ଵିଧାନେନ ଯଥାଵତ୍ଷଣ୍ମୁଖଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଛତା, ଚାମର, ମାଳା, ଭୂଷଣ ଓ ଶୁଭ୍ର ଲେପ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥିକ ରୀତିରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଷଣ୍ମୁଖ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଥିଲା।
ସୁତାମସ୍ମୈ ଦଦୌ ଶକ୍ରୋ ଦେଵସେନେତି ଵିଶ୍ରୁତାମ୍। ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵେଶୋ ଦଦୌ ଵିଷ୍ଣୁରଥାଯୁଧମ୍1.44.
ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେବସେନାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବସେନା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦେବଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଯକ୍ଷାଣାଂ ଦଶଲକ୍ଷାଣି ଦଦାଵସ୍ଯ ଧନାଧିପଃ। ଦଦୌ ହୁତାଶନସ୍ତେଜୋ ଦଦୌ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଵାହନମ୍
ଧନର ଅଧିପତି ତାଙ୍କୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯକ୍ଷ ଦେଲେ; ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ତେଜ ଦେଲେ, ଓ ବାୟୁ ତାଙ୍କୁ ଗାଡ଼ି ଦେଲେ।
ଦଦୌ କ୍ରୀଡନକଂ ତ୍ଵଷ୍ଟା କୁକ୍କୁଟଂ କାମରୂପିଣମ୍। ଏଵଂ ସୁରାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ପରିଵାରମନନ୍ତକମ୍
ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଖେଳନା ଦେଲେ, ଯାହା ଏକ କୁକୁଡ଼ା ଯେଉଁଠି ଚାହିଁଲେ ଯେଉଁ ରୂପ ନେଇପାରେ। ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ ପରିବାର ଦେଲେ।
ଦଦୁର୍ମୁଦିତଚେତସ୍କାଃ ସ୍କଂଦାଯାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସେ। ଜାନୁଭ୍ଯାମଵନୌ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସୁରସଂଘାସ୍ତମସ୍ତୁଵନ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ସ୍କନ୍ଦକୁ ଦେଲେ; ପରେ ଜମିଉପରେ ଗୁଡ଼ିଯାଇ, ଦେବତାମଣ୍ଡଳୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ସ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ଵରଦଂ ଷଣ୍ମୁଖଂ ମୁଖ୍ଯଶଃ ସୁରାଃ। ଦେଵା ଊଚୁଃ-। ନମଃ କୁମାରାଯ ମହାପ୍ରଭାଯ ସ୍କଂଦାଯ ଚାସ୍କଂଦିତଦାନଵାଯ
ଏହି ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଧାନ ଦେବତାମାନେ ଦାନଦାତା ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ— 'ଓ କୁମାର, ମହାପ୍ରଭା, ସ୍କନ୍ଦ, ଅକ୍ଷୟ ଦାନବଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।'
ନଵାର୍କବିଂବପ୍ରତିମପ୍ରଭାଵ ନମୋସ୍ତୁ ଗୁହ୍ଯାଯ ଗୁହାଯ ତୁଭ୍ଯମ୍। ନମୋସ୍ତୁ ତେ ଲୋକଭଯାପହାଯ ନମୋସ୍ତୁ ତେ ଲୋକକୃପାପରାଯ
ନବ ଆର୍କର ଆକାର ପରି ତୁମର ତେଜ ଅଛି; ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଗୁହା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ଜଗତର ଭୟ ଦୂର କରିଥିବା, ତୁମେ ଜଗତରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୃପାଶୀଳ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନମୋ ଵିଶାଲାମଲଲୋଚନାଯ ନମୋ ଵିଶାଖାଯ ମହାଵ୍ରତାଯ। ନମୋ ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ରଣୋତ୍କଟାଯ ନମୋ ମଯୂରୋଜ୍ଜ୍ଵଲଵାହନାଯ
ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶୁଭ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ବିଶାଖ ଏବଂ ମହାବ୍ରତୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ତୁମକୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର। ମୟୂର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗାଡ଼ି ଉପରେ ବସିଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନମୋସ୍ତୁ କେଯୂରଧରାଯ ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋ ଧୃତୋଦଗ୍ରପତାକିନେ ତେ। ନମଃ ପ୍ରଭାଵପ୍ରଣତାଯ ତେସ୍ତୁ ନମୋଽସ୍ତୁ ଘଂଟାଧରଧୈର୍ଯଶାଲିନେ
କେୟୂର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଉତ୍ତୋଳିତ ପତାକା ଧାରଣ କରିଥିବା, ତୁମେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବରେ ନମନ କରାଯାଏ, ଘଣ୍ଟା ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
କୁମାର ଉଵାଚ-। କଂ ଵଃ କାମଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ଭଵଂତୋ ବ୍ରୂତନିର୍ଵୃତାଃ। ଯଦ୍ଯପ୍ଯ ସାଧ୍ଯଂ କୃତ୍ଯଂ ନୋ ହୃଦଯେ ଚିଂତିତଂ ଚିରମ୍
କୁମାର କହିଲେ— 'ତୁମେ କଣ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ? ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ କହ। ଯଦିଓ କାର୍ଯ୍ୟ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚିନ୍ତିତ ଅଛି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତୁ ସୁରାସ୍ତେନ ପ୍ରୋଚୁଃ ପ୍ରଣତମୌଲଯଃ। ସର୍ଵ ଏଵ ମହାତ୍ମାନଂ ଗୁହଂ ମୁଦିତମାନସାଃ
ଏପରି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଶିର ନମାଇ, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ, ମହାତ୍ମା ଗୁହାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରସ୍ତାରକୋ ନାମ ସର୍ଵାମରକୁଲାଂତକୃତ୍। ବଲଵାନ୍ଦୁର୍ଜଯସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୋ ଦୁରାଚାରୋତିକୋପନଃ
ଏକ ଦାନବ ରାଜା ତାରକ ନାମରେ ଅଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତା କୁଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥାଏ; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଜୟ, ଭୟଙ୍କର, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଓ ଅତି କ୍ରୋଧୀ।
ତମେଵ ଜହି ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ଦୈତ୍ଯଂ ସର୍ଵଵିନାଶନମ୍। ଉପସ୍ଥିତଃ କୃତ୍ଯଶେଷୋ ହ୍ଯସ୍ମାକଂ ଚ ଭଯାଵହଃ
ସେ ଦୁର୍ଜୟ ଦାନବ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବା, ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କର। ସେ ଆମର ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ ଓ ଆମ ପାଇଁ ଭୟର ଉତ୍ସ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଶ୍ଚୋଗ୍ରୋ ହ୍ଯଵଧ୍ଯୋ ଦେଵତାଗଣୈଃ। ଯଜ୍ଞଘ୍ନଃ ପାପକର୍ମା ଵୈ ଯେନ ବ୍ରହ୍ମାପି ତାପିତଃ
ଏହି ଅଗ୍ର ଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେନି; ସେ ଯଜ୍ଞ ନଶ୍ଟ କରେ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲା।