ଵିମଲଯୋଗଵିନିର୍ମିତଦୁର୍ଜଯେ ସୁତନୁତୁଲ୍ଯମହେଶ୍ଵରମଂଡଲୀ। ଵିଦଲିତାଂଧକବାଂଧଵସଂହତିଃ ସୁରଵରୈଃ ପ୍ରଥମଂ ତ୍ଵମଭିଷ୍ଟୁତା
ହେ ଦେବୀ, ତୁମର ନିର୍ମଳ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅଜୟ, ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି, ମହାଦେବଙ୍କ ମଣ୍ଡଳ ସମାନ ଅଛି। ତୁମେ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ପରିବାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ, ଦେବମାନେ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ।
ସିତସଟାପଟଲୋଦ୍ଧତକଂଧରାଭଵମହାମୃଗରାଜରଯସ୍ଥିତା। ଵିମଲଶକ୍ତିମୁଖାନଲପିଂଗଲା ଯତଭୁଜୌଘନିପିଷ୍ଟମହାସୁରା
ଧଳା ଜଟା ଓ ସିଂହ ରାଜା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଣ୍ଠ ନେଇ ତୁମେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଁଡ଼ିଆ ଅସୁରମାନେକୁ ତୁମର ଶୁଦ୍ଧ ଶକ୍ତିର ଅଗ୍ନି ପରି ପିଞ୍ଜଳା ରୂପରେ ତୁମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଉଛ।
ନିଗଦିତା ଭୁଵନୈରତିଚଂଡିକାଜନନିଶୁଂଭନିଶୁଂଭନିଷୂଦିନୀ। ପ୍ରଣତଚିଂତିତଦା ଭଵଦା ନଵପ୍ରଶମନୈକରତିସ୍ତରସା ଭୁଵି
ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମକୁ ଅତି ଚଣ୍ଡୀ ମା' ବୋଲି କହେ, ଯିଏ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଛ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛ।
ଵିଯତିଵାଯୁପଥେ ଜ୍ଵଲନାକୁଲେଵନିତଲେ ତଵ ଦେଵି ଚ ଯଦ୍ଵପୁଃ। ତଦଜିତେପ୍ରତିମେ ପ୍ରଣମାମ୍ଯହଂ ଭୁଵନଭାଵିନିତେ ଭଵଵଲ୍ଲଭେ
ବିଶାଳ ବାତାସରେ ଜଳିଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମର ରୂପ ଦେଖାଯାଏ, ହେ ଅପରାଜିତା, ଜଗତର ମୂଳ, ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଜଲଧଯୋ ଲଲିତୋଦ୍ଧତଵୀଚଯୋ ହୁତଵହୋ ଦ୍ଯୁତିଦଗ୍ଧଚରାଚରଃ। ଫଣସହସ୍ରଭୃତଶ୍ଚ ଭୁଜଂଗମାସ୍ତ୍ଵମଭିଧାସ୍ଯସି ମାମଭଯଂକରା
ଲହରି ଖେଳୁଥିବା ସମୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଚରାଚରକୁ ଦହିଦେଉଥିବା ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ହଜାର ଫଣିଥିବା ନାଗମାନେ—ହେ ଭୟଙ୍କରେ, ତୁମେ ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋ ପାଇଁ ବଶ କରିଦେବ।
ଭଗଵତି ସ୍ଥିରଭକ୍ତଜନାଶ୍ରଯେ ପ୍ରତିଗତୋ ଭଵତୀଚରଣାଶ୍ରଯଂ। କରଣଜାତମିହାସ୍ତୁ ମମାଶ୍ରଵୈତଵଵିଲାସମୁଖାନୁଭଵାସ୍ଯଦମ୍
ହେ ଭଗବତୀ, ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ। ଏଠାରେ ମୋର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମର କୃପା ଓ ଲୀଳାର ଅନୁଭୂତି ଦେଉ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନା ତତୋ ଦେଵୀ ଵୀରକସ୍ଯେତି ସଂସ୍ତୁତା। ପ୍ରଵିଵେଶ ଶୁଭଂଭର୍ତୁର୍ଭୁଵନଂ ଭୂଧରାତ୍ମଜା
ତାପରେ ଦେବୀ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ବୀରକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ଶୁଭ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା।
ଦ୍ଵାସ୍ଥୋପି ଵୀରକୋ ଦେଵାନ୍ହରଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷିଣଃ। ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ସ୍ଵକାନେଵ ଗୃହାନାଦରପୂର୍ଵକଂ
ଦ୍ୱାରପାଳ ବୀରକ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରାଇଦେଲେ।
ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ରାଵସରୋ ଦେଵା ଦେଵ୍ଯାଃ ସହ ଵୃଷାକପିଃ। ନିଭୃତଃ କ୍ରୀଡତୀତ୍ଯୁକ୍ତା ଯଯୁସ୍ତେ ଚ ଯଥାଗତଂ
ସେ କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ସମୟ ନାହିଁ, ଦେବମାନେ; ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବୀ ସହ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଛନ୍ତି।' ତେଣୁ ସେମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵରିତମାନସାଃ। ଜ୍ଵଲନଂ ଚୋଦଯାମାସୁର୍ଜ୍ଞାତୁଂ ଶଂକରଚେଷ୍ଟିତଂ
ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଦେବମାନେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ କର୍ମ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପକ୍ଷିରଂଧ୍ରେଣ ଶୁକରୂପୀ ହୁତାଶନଃ। ଦଦର୍ଶ ଶଯନେ ସର୍ଵଂ ରତୌ ଗିରିଜଯା ସହ
ଅଗ୍ନି ଶୁଆ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପକ୍ଷୀର ଗୁହା ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ—ଶିବ ଗିରିଜା ସହ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି।
ଦଦର୍ଶ ତଂ ଚ ଦେଵେଶୋ ହୁତାଶଂ ଶୁକରୂପିଣଂ। ତମୁଵାଚ ମହାଦେଵଃ କିଂଚିତ୍କୋପସମନ୍ଵିତଃ
ଦେବମାନଙ୍କର ନାୟକ ଶିବ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶୁଆ ରୂପରେ ଦେଖି, କିଛି କ୍ରୋଧ ସହ ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶର୍ଵ ଉଵାଚ। ନିଷିକ୍ତମର୍ଧଂ ଦେଵ୍ଯାଂ ମେ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ଶୁକଵିଗ୍ରହ। ଲଜ୍ଜଯା ଵିରତିଶ୍ଚାସ୍ଯ ତ୍ଵମର୍ଧଂ ପିବ ପାଵକ
ଶିବ କହିଲେ—'ମୋର ଅର୍ଦ୍ଧ ଶୁକ୍ର ଦେବୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଅନ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଏହି ଶୁଆ ରୂପରେ ଅଛି। ଲଜ୍ଜାରେ ସେ ବାକି ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି; ତୁମେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହାକୁ ପିଉ।'
ଯସ୍ମାତ୍ତୁ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଵିଘ୍ନଂ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯ୍ଯୁପପଦ୍ଯତେ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵହ୍ନିରପିବଦ୍ଵୀର୍ଯମାହିତଂ
'ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବିଘ୍ନ ହୋଇଛି, ତେଣୁ ଏହାର ଫଳ ତୁମ ପାଇଁ ହେବ।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଅଗ୍ନି ହାତ ଜୋଡି ଶିବଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୁକ୍ର ପିଇଲେ।
ତେନାପ୍ଲୁତାସ୍ତତୋ ଦେଵାସ୍ତନ୍ମୁଖା ଋଭଵୋ ଯତଃ। ଵିପାଟ୍ଯ ଜଠରଂ ତେଷାଂ ଵୀର୍ଯଂ ମାହେଶ୍ଵରଂ ତତଃ
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଏହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଋଭୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଜଠର ଫାଟି, ମହାଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୁକ୍ର ବାହାରିଲା।
ନିଷ୍କ୍ରାଂତଂ ତପ୍ତହେମାଭଂ ଵିତତେ ଶଂକରାଶ୍ରମେ। ତସ୍ମିନ୍ସରୋ ମହଜ୍ଜାତଂ ଵିମଲଂ ବହୁଯୋଜନଂ
ସେହି ଶୁକ୍ର ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ବିସ୍ତୃତ ଶଂକରଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବାହାରିଲା; ସେଠାରେ ବଡ଼, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ବହୁ ଯୋଜନା ଆୟତନର ଏକ ହ୍ରଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ପ୍ରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲହେମକମଲଂ ନାନାଵିହଗନାଦିତମ୍। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସରୋ ଦେଵୀ ଜାତଂ ହେମମହାଂବୁଜମ୍
ଫୁଲିଥିବା ସୁନା ଗୋଲାପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକାଣିରେ ମୁଖରିତ ସେହି ହ୍ରଦ ବିଷୟରେ ଦେବୀ ଶୁଣିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ସୁନା ଗୋଲାପ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ଜଗାମ କୌତୁକାଵିଷ୍ଟା ତତ୍ସରଃ କନକାଂବୁଜମ୍। ତତ୍ର କୃତ୍ଵା ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ତଦବ୍ଜକୃତଶେଖରା
କୌତୁହଳରେ ଭରିଯାଇ, ଦେବୀ ସେହି ସୁନା ଗୋଲାପ ହ୍ରଦକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରି, ସେହି ଗୋଲାପ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କଲେ।
ଉପଵିଷ୍ଟା ତତସ୍ତସ୍ଯ ତୀରେ ଦେଵୀ ସଖୀଵୃତା। ପାତୁକାମା ଚ ତତ୍ତୋଯଂ ସ୍ଵାଦୁନିର୍ମଲପଂକଜମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ତଟରେ ବସିଥିଲେ। ସେ ମଧୁର, ପବିତ୍ର ଏବଂ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ଜଳ ପିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଅପଶ୍ଯତ୍କୃତ୍ତିକାସ୍ତାସ୍ସ ଷଡର୍କଦ୍ଯୁତିସନ୍ନିଭାଃ। ପଦ୍ମପତ୍ରେ ତୁ ତଦ୍ଵାରି ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରସ୍ଥିତା ଗୃହମ୍
ସେଠାରେ ସେ କୃତ୍ତିକାମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଛଅଜଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ପଦ୍ମପତ୍ରରୁ ସେଇ ଜଳ ନେଇ, ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ହର୍ଷାତ୍ସୋଵାଚ ପାସ୍ଯାମି ପଦ୍ମପତ୍ରେ ସ୍ଥିତଂ ପଯଃ। ତତଃସ୍ତା ଊଚୁରଖିଲାଃ କୃତ୍ତିକା ହିମଶୈଲଜାମ୍
ଖୁସିରେ ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଥିବା ଏହି ଜଳ ପିବିବି।' ତାପରେ ସମସ୍ତ କୃତ୍ତିକାମାନେ ହିମାଳୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୃତ୍ତିକା ଊଚୁଃ-। ଦାସ୍ଯାମୋ ଦଯିତେ ଗର୍ଭେ ସଂଭୂତୋ ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ସୋସ୍ମାକମପି ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଯାଦସ୍ମତ୍ତ୍ରାତା ଚ ଵୃତ୍ତିମାନ୍
କୃତ୍ତିକାମାନେ କହିଲେ: 'ପ୍ରିୟା, ତୁମ ଗର୍ଭରୁ ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେ ଆମର ମଧ୍ୟ ପୁଅ ହେବେ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ ଏବଂ ନୀତିବାନ୍ ହେବେ।'
ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ଶୁଭାନନେ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଵାଚ ଗିରିଜା କଥଂ ମଦ୍ଗାତ୍ରସଂଭଵୈଃ
'ତିନି ଲୋକରେ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ଶୁଭମୁଖୀ।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଗିରିଜା ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପୁଅ କିପରି ତୁମମାନଙ୍କର ହେବେ?'
ସର୍ଵୈରଵଯଵୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଭଵତୀଭ୍ଯଃ ସୁତୋ ଭଵେତ୍। ତତସ୍ତାଂ କୃତ୍ତିକା ଊଚୁର୍ଵିଧାସ୍ଯାମୋସ୍ଯ ଵୈ ଵଯମ୍
'ସମସ୍ତ ଅଂଗସହିତ ସେ ତୁମମାନଙ୍କର ପୁଅ ହେବେ କି?' ତାପରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମେ ଏହା ଉପାୟ କରିଦେବୁ।'
ଉତ୍ତମାନ୍ଯୁତ୍ତମାଂଗାନି ଯଦ୍ଯେଵଂ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଉକ୍ତା ଵୈ ଶୈଲଜା ପ୍ରାହ ଭଵତ୍ଵେଵମନିଂଦିତାଃ
'ଯଦି ଏଭଳି ହୁଏ, ଭଲ ଅଂଗ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଉ, ଶୈଳଜା କହିଲେ, 'ଏଭଳି ହେଉ, କୌଣସି ଦୋଷ ନ ହେଉ।'
ତତସ୍ତୁ ହର୍ଷସଂପୂର୍ଣା ପଦ୍ମପତ୍ରସ୍ଥିତଂ ପଯଃ। ତସ୍ଯୈ ଦଦୁସ୍ତଯା ଚାପି ତତ୍ପୀତଂ କ୍ରମଶୋ ଜଲମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସିରେ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଥିବା ଜଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେ ଏହି ଜଳକୁ ଦେଖାଦେଖି ପିଲେ।
ପୀତେ ତୁ ସଲିଲେ ଚୈଵ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ କ୍ଷଣେ ଵରଃ। ଵିପାଟ୍ଯ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ତତୋ ଦକ୍ଷିଣଂ କୁକ୍ଷିମୁଦ୍ଗତଃ
ସେ ଜଳ ପିଇବା ସହିତ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଲା: ଦେବୀଙ୍କ ଡାହାଣ ପାଟିରୁ ଏକ ବର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ନିଶ୍ଚକ୍ରାମାଦ୍ଭୁତୋ ବାଲୋ ରୋଗଶୋକଵିନାଶନଃ। ପ୍ରଭାକରକରଵ୍ରାତ ପ୍ରକାରପ୍ରକରପ୍ରଭୁଃ
ସେଠାରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଶୁ ବାହାରିଲେ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖକୁ ନଶ୍ୱ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସେନାପତି।
ଗୃହୀତନିର୍ମଲୋଦଗ୍ର ଶକ୍ତିଶୂଲାଂକୁଶୋନଲଃ। ଦୀପ୍ତୋ ମାରଯିତୁଂ ଦୈତ୍ଯାନୁତ୍ଥିତଃ କନକଚ୍ଛଵିଃ
ସେ ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି, ତ୍ରିଶୂଳ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଅଗ୍ନି ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇ ଉଠିଥିଲେ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦେଵ କୁମାରଶ୍ଚାପି ସୋଭଵତ୍। ଵାମଂ ଵିଦାର୍ଯ ନିଷ୍କ୍ରାଂତସ୍ତତୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ପୁନଃ ଶିଶୁଃ
ଏହି କାରଣରୁ କୁମାର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁନି, ଦେବୀଙ୍କ ବାମ ପାଟି ଫାଟିଯାଇ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିଶୁ ବାହାରିଲେ।