ନ ଚାବୁଧ୍ଯତ ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଵୀରକୋ ଦ୍ଵାରରକ୍ଷକଃ। କୁସୁମାମୋଦିନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତ୍ରୀରୂପଂ ଦାନଵେଶ୍ଵରମ୍
ଦ୍ୱାରର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ବୀରକ ଏହି ଘଟଣା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଦାନବପତିଙ୍କୁ ଫୁଲ ଗନ୍ଧ ଓ ନାରୀ ଆକୃତିରେ ଦେଖିଥିଲେ।
ଦୂତେନ ମାରୁତେନାଶୁ ବୋଧିତା ହିମଶୈଲଜା। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଯୁମୁଖାଦ୍ଦେଵୀ କ୍ରୋଧରକ୍ତାଵିଲେକ୍ଷଣା
ଦୂତ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୱରିତ ଖବର ପାଇ, ହିମପାହାଡ଼ର ଝିଅ ସେଥିରୁ ଶୁଣି, ଦେବୀ ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହୋଇଗଲେ।
ଅପଶ୍ଯଦ୍ଵୀରକଂ ପୁତ୍ରଂ ହୃଦଯେନୈଵ ଦୂଯତା। ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ। ମାତରଂ ମାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵାମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ବୀରକଙ୍କୁ ମନରେ ଦୁଃଖିତ ଦେଖିଲେ। ଦେବୀ କହିଲେ: 'ତୁମେ ମୋତେ, ତୁମ ମାଆକୁ, ସ୍ନେହରେ ଭିଜିଥିବା ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଲା।
ଵିହିତାଵସରଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶଂକରସ୍ଯ ରହୋଵିଧୌ। ତସ୍ମାତ୍ତେ ମାନୁଷେ ରୂକ୍ଷା ଜଡା ହୃଦଯଵର୍ଜିତା
ଶଂକରଙ୍କ ଗୁପ୍ତ କ୍ରିୟାରେ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ହୋଇଛି; ଏହି କାରଣରୁ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ କଠୋର, ମୂଢ଼ ଓ ହୃଦୟହୀନ ହେଇପଡ଼ିଛ।
ଗଣେଶାକାରସଦୃଶୀ ଶିଲା ମାତା ଭଵିଷ୍ଯତି। ନିମିତ୍ତ ଏଷ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଵୀରକସ୍ଯ ସୁତାଦରାତ୍
ଗଣେଶଙ୍କ ଆକୃତି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ପାଥର ମା' ହେବେ । ଏହା ଭୀରକଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ପ୍ରେମ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଙ୍କେତ ।
ସଂଭଵେ ପ୍ରକ୍ରମେ ଚୈଵ ଵିଚିତ୍ରାଖ୍ଯା ନ ସଂଶଯଃ। ଏଵମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଶାପାଯାଂ ଗିରିପୁତ୍ର୍ଯାମନଂତରଂ
ଜନ୍ମର ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କୁ 'ବିଚିତ୍ରା' ବୋଲି ଡାକାଯିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏଭଳି ଭାବେ ପାହାଡ଼ ଝିଅଙ୍କ ଉପରୁ ଶାପ ହଟିଲାପରେ—
ନିର୍ଜଗାମ ମୁଖାତ୍କ୍ରୋଧଃ ସିଂହରୂପୀ ମହାବଲଃ। ସ ତୁ ସିଂହଃ କରାଲାସ୍ଯଃ ସଟାଜଟିଲକଂଧରଃ
ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ରୋଷ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଶେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କଲା, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା । ସେ ଶେଉଁର ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର, ଗଳାରେ ଝୁଲିଥିବା ଝଟା ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ମାନ୍ଦା ଥିଲା ।
ଊର୍ଧ୍ଵପ୍ରୋଦ୍ଭୂତଲାଂଗୂଲୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋତ୍କଟମୁଖାଵଟଃ। ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯୋ ଲଂବଜିହ୍ଵଃ କ୍ଷାମଃ କୁକ୍ଷିବଲାଦିଷୁ
ତାଙ୍କର ପୁଛ ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲା, ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିଲା, ଜହ୍ରା ବଡ଼ ଖୋଲିଥିଲା, ଜିଭ ଲମ୍ବିଥିଲା, ଗା ଓ ଉଦର ଦୁଃଖରେ ଶୁଖି ଯାଇଥିଲା ।
ଅସ୍ଯାସ୍ଯେ ଵର୍ତିତୁଂ ଦେଵୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଵତୀ ତଦା। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମନୋଗତଂ ତସ୍ଯା ଭଗଵାଂଶ୍ଚତୁରାନନଃ
ସେତେବେଳେ ଦେବୀ ଶେଉଁର ମୁହଁ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ । ତାଙ୍କର ମନର ଭାବ ଜାଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
ଆଜଗାମାଶ୍ରମପଦଂ ସଂପଦାମାଶ୍ରଯଂ ଯତଃ। ଆଗମ୍ଯୋଵାଚ ଦେଵେଶୋ ଗିରିଜାଂ ସ୍ପଷ୍ଟଯା ଗିରା
ସେ ଆଶ୍ରମକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି, ଆସିଲେ । ଆସି, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ପଷ୍ଟ କଥାରେ ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। କିଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୁକାମାସି କିମଲଭ୍ଯଂ ଦଦାମି ତେ। ଵିରମ୍ଯତାମତିକ୍ଲେଶାତ୍ତପସୋସ୍ମାନ୍ମଦାଜ୍ଞଯା
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ତୁମେ ପୁଣି କଣ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଅଛି ଯାହା ମୁଁ ଦେଇପାରିବି? ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟା ବନ୍ଦ କର ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵୋଵାଚଗିରିଜା ଗୁରୋର୍ଗୌରଵଯଂତ୍ରିତଂ। ଵାକ୍ଯଂ ଵାଚାହରୋଦ୍ଗୀର୍ଣଵର୍ଣନିର୍ଗମଵାଂଛିତଂ
ଏହା ଶୁଣି ଗିରିଜା ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦର ରଖି ସମ୍ମାନରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ । ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କଥା ମୂଖରୁ ବାହାରିଲା ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ-। ତପସା ଦୁଷ୍କରେଣାପ୍ତଃ ପତିର୍ଵୈ ଶଂକରୋ ମଯା। ସମାଂ ଶ୍ଯାମଲଵର୍ଣେତି ବହୁଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନ୍ରହଃ
ଦେବୀ କହିଲେ— ମୁଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରି ଶିବଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇଛି । ସେ ଗୁପ୍ତରେ ମୋତେ ବାରମ୍ବାର 'କଳାବର୍ଣ୍ଣ' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।
ତସ୍ମାଦହଂ କାଂଚନାଭଵର୍ଣା ତନ୍ନାମସଂଯୁତା। ଭର୍ତୁର୍ଭୂତପତେରଂଗମେକତୋ ନିର୍ଵିଷଂ ଭଵେତ୍
ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ଚାହୁଁଛି, ମୋର ଚର୍ମ ସୁନା ରଙ୍ଗର ହେଉ, ଏହି ନାମ ମୋତେ ମିଳୁ । ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଭୂତପତିଙ୍କ ଦେହରେ ମୁଁ ବିଷମୁକ୍ତ ହେଉ ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ। ଏଵଂ ଭଵ ତ୍ଵଂ ଭୂଯଶ୍ଚ ଭର୍ତୁର୍ଦେହାର୍ଦ୍ଧଚାରିଣୀ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ କହିଲେ— 'ଏଭଳି ହେଉ । ଏବଂ ତୁମେ ପୁଣି ତୁମ ପତିଙ୍କ ଦେହର ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ହେବ ।'
ତତସ୍ତତ୍ଯାଜତାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ଫୁଲ୍ଲନୀଲୋତ୍ପଲତ୍ଵଚଂ। ତ୍ଵକ୍ଚ ସାପ୍ଯଭଵଦ୍ଭୀମା ଘଂଟାହସ୍ତାତ୍ରିଲୋଚନା
ତାପରେ ସେ ନିଜର ନୀଳପଦ୍ମ ପରି କଳା ଚର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ସେଇ ଚର୍ମ ଭୀମା ହେଲେ, ହାତରେ ଘଣ୍ଟା ଓ ତିନିଟି ଆଖି ଥିଲା ।
ନାନାଭରଣସଂପୂର୍ଣା ପୀତକୌଶେଯଧାରିଣୀ। ତାମବ୍ରଵୀତ୍ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵୀଂ ନୀଲାଂବୁଜତ୍ଵିଷଂ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପିତା କାଉସେୟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ । ଏବେ ବ୍ରହ୍ମା ନୀଳପଦ୍ମ ରଙ୍ଗର ଚମକ ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ନିଶେ ଭୂଧରଜା ଦେହ ସଂପର୍କା ତ୍ଵଂ ମଦାଜ୍ଞଯା। ସଂପ୍ରାପ୍ତା କୃତକୃତ୍ଯତ୍ଵମେକାନଂଶା ପୁରୋ ହ୍ଯସି
ରାତିରେ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ପାହାଡ଼ର ଧୂଳି ତୁମ ଦେହକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି । ତୁମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛ, ଏବଂ ଏବେ ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ହେଉଛ ।
ଯ ଏଷ ସିଂହଃ ପ୍ରୋଦ୍ଭୂତୋ ଦେଵ୍ଯାଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵରାନନେ। ସ ତେସ୍ତୁ ଵାହନଂ ଦେଵି କେତୌ ଚାସ୍ତୁ ମହାବଲଃ
ଏହି ଶେଉଁ, ଯେଉଁଥି ଦେବୀଙ୍କ ରୋଷରୁ ଜନ୍ମିଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏହା ତୁମର ବାହନ ହେବ ଏବଂ ତୁମ ପତାକା ପାଖରେ ସଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରହିବ ।
ଗଚ୍ଛ ଵିଂଧ୍ଯାଚଲଂ ତତ୍ର ସୁରକାର୍ଯଂ କରିଷ୍ଯସି। ପଂଚାଲୋ ନାମ ଯକ୍ଷୋଯଂ ଯକ୍ଷଲକ୍ଷପଦାନୁଗଃ
ତୁମେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଏହି ଯକ୍ଷ, ନାମ ପଞ୍ଚାଳ, ଯକ୍ଷ ରାଜାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରେ ।
ଦତ୍ତସ୍ତେ କିଂକରୋ ଦେଵି ମଯା ମାଯାଶତୈର୍ଯୁତଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କୌଶିକୀ ଦେଵୀ ଵିଂଧ୍ଯଶୈଲଂ ଜଗାମ ହ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଦାସକୁ ଦେଇଛି, ହେ ଦେବୀ, ଶତଶଃ ମାୟା ଶକ୍ତି ସହିତ । ଏଭଳି କହି, କୌଶିକୀ ଦେବୀ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ।
ଉମାପି ପ୍ରାପ୍ତସଂକଲ୍ପା ଜଗାମ ଗିରିଶାଂତିକଂ। ପ୍ରଵିଶଂତୀଂ ତୁ ତାଂ ଦ୍ଵାରାଦପହୃତ୍ଯ ସମାହିତଃ
ଉମା ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ପାହାଡ଼ର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ସେ ଦ୍ୱାର ଦେଖି ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।
ରୁରୋଧ ଵୀରକୋ ଦେଵୀଂ ହେମଵେତ୍ରଲତାଧରଃ। ତାମୁଵାଚ ଚ କୋପେନ ରୂପେ ତୁ ଵ୍ଯଭିଚାରିଣୀଂ
ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ବୀରକ ଦ୍ୱାରପାଳୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, 'ତୁମର ରୂପ ମାତ୍ର ଦେଖାକୁ ଭଲ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଭିତରେ ଧୋଖା ଅଛି।'
ପ୍ରଯୋଜନଂ ନ ତେତ୍ରାସ୍ତି ଗଚ୍ଛ ଯାଵନ୍ନ ଭକ୍ଷ୍ଯସେ। ଦେଵ୍ଯାରୂପଧରୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଦେଵଂ ଵଂଚିତୁମାଗତଃ
ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ କିଛି କାମ ନାହିଁ, ତୁମେ ଖାଇଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଚଳିଯାଅ। ଏହି ଦାନବ ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଧରି ଦେବତାଙ୍କୁ ଠକେଇବାକୁ ଆସିଛି।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ନ ଚ ଦୃଷ୍ଟୋସୌ ସ ଚ ଦେଵେନ ଘାତିତଃ। ଘାତିତେ ଚାହମାଜ୍ଞପ୍ତୋ ନୀଲକଂଠେନ କୋପିନା
ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ। ସେ ମରିବା ପରେ, ରୁଷ୍ଟ ନୀଳକଣ୍ଠ ମୋତେ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଦ୍ଵାରେ ତ୍ଵନଵଧାନଂ ତେ ଯସ୍ମାତ୍ପଶ୍ଯାମି ଵୈ ତତଃ। ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ମେ ଦ୍ଵାସ୍ଥୋ ଵର୍ଷପୂଗାନନେକଶଃ
ଦ୍ୱାରରେ ତୁମର ଅବଧାନ ନଥିବାକୁ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ତେଣୁ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ମୋର ଦ୍ୱାରପାଳ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅତସ୍ତେ ନାତ୍ର ଦାସ୍ଯାମି ପ୍ରଵେଶଂ ଗମ୍ଯତାଂ ଦ୍ରୁତମ୍। ଏକାଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଗିରିସୁତାଂ ମାତରଂ ସ୍ନେହଵତ୍ସଲାମ୍
ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ ଦେବିନି, ଦ୍ରୁତ ଚଳିଯାଅ। କେବଳ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ସ୍ନେହମୟ ମାଆ ଛାଡ଼ି।
ପ୍ରଵେଶଂ ଲଭତେ ନାନ୍ଯା ନାରୀ କମଲଲୋଚନେ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଦା ଦେଵୀ ଚିଂତଯାମାସ ଚେତସା1.44.
ହେ କମଳନୟନୀ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି କହି ଦେବୀ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ନାରୀ ନୈଵ ସ ଦୈତେଯୋ ଵାଯୁର୍ମେ ଯାମଭାଷତ। ଵୃଥୈଵ ଵୀରକଶ୍ଶପ୍ତୋ ମଯା କ୍ରୋଧପରୀତଯା
ଏହା ନ ନାରୀ ଥିଲେ, ନ ଦାନବ ଥିଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ ମୋତେ କହିଥିଲେ। ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ବୀରକଙ୍କୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଶାପ ଦେଇଥିଲି।
ଅକାର୍ଯଂ କ୍ରିଯତେ ମୂଢୈଃ ପ୍ରାଯଃ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତୈଃ। କ୍ରୋଧେନ ନଶ୍ଯତେ କୀର୍ତିଃ କ୍ରୋଧୋ ହଂତି ସ୍ଥିତାଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ମୂଢ଼ ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ଲୋକମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଅନୁଚିତ କାମ କରନ୍ତି। କ୍ରୋଧରେ ମାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ସଂପଦ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।