ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵିଜଯାଂ ହର୍ଷଣୋତ୍ସୁକାଂ। ଵୀରକାନଯନାଯାଶୁ ଦୁହିତା ଭୂଭୃତଃ ସଖୀଂ
ଏପରି କହି, ସେ ଅତି ଖୁସି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିବା ବିଜୟାଙ୍କୁ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅଙ୍କ ସଖୀକୁ, ବୀରକଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ପଠାଇଲେ।
ସାଵରୁହ୍ଯ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତା ପ୍ରାସାଦାଦଂବରସ୍ପୃଶଃ। ଗଣପଂ ଗଣମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ସୂର୍ଯକୋଟିପ୍ରଵର୍ତନମ୍
ସେ ବିଜୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ରାଜମହଳରୁ ନେମି, ଗଣମଧ୍ୟରେ ଦଶ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗଣପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଜଯୋଵାଚ-। ଏହି ଵୀରକ ଚାପଲ୍ଯାତ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵୀ ପ୍ରତୋଷିତା। ତ୍ଵାମାହ୍ଵଯତି ଚେତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପାଷାଣଖଂଡକମ୍
ବିଜୟା କହିଲେ— ଆସ, ବୀରକ! ତୁମର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇଛନ୍ତି; ସେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି— ତେଣୁ, ପାଥର ଟୁକୁଡ଼ା ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଦେଵ୍ଯାଃ ସପୀପମାଗଚ୍ଛଦ୍ଵିଜଯାନୁଗତଃ ଶନୈଃ। ପ୍ରାସାଦଶିଖରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲରକ୍ତାଂବୁଜନିଭ ଦ୍ଯୁତିଃ
ବିଜୟାଙ୍କ ସହେ ଶାନ୍ତ ଚାଲି ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ରାଜମହଳ ଶିଖର ଉପରେ ଖିଲିଥିବା ଲାଲ ପଦ୍ମ ପରି ତାଙ୍କ ତେଜ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରସ୍ଥିତାନଲ୍ପସ୍ଵାଦୁକ୍ଷୀରପଯୋଧରା। ଗିରିଜୋଵାଚ-। ପିବ କ୍ଷୀରମିଦଂ ଵତ୍ସ ସ୍ରୁତଂ ପିବ ଯଥେଚ୍ଛକମ୍
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମଧୁର ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଥିବା ଗିରିଜା କହିଲେ— ଏହି ପୁଅ, ଏହି ତାଜା ଦୁଧ ପିଅ, ଯେତେ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ତେତେ ପିଅ।
ଉଵାଚ ଦେଵୀ ସସ୍ନେହଂ ଗିରା ମଧୁରଵର୍ଣଯା। ଏହି ସଦ୍ଯୋ ହି ଜାତୋସି ମେ ପୁତ୍ରକୋ ଦେଵଦେଵେନ ଦତ୍ତୋଧୁନା ଵୀରକ
ଦେବୀ ସ୍ନେହରେ ଭରି, ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ— ଆସ, ଏବେ ତୁମେ ମୋର ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବତା ତୁମକୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ବୀରକ।
ଉକ୍ତଵତ୍ଯଂକଆଧାଯ ପର୍ଯଷ୍ଵଜତ୍ତଂ କପୋଲେ ଚୁଚୁଂବାଗରାଣ୍ନଂଦିନୀ। ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଘ୍ରାଯ ସଂମାର୍ଜ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ଚାଭୂଷଯାମାସ ଦିଵ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଯଂଭୂଷଣୈଃ
ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଆପଣ ଝୋଳିରେ ବସାଇଲେ, ଗାଳରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କଲେ, ଦେହକୁ ମାସିଲେ ଏବଂ ନିଜ ହାତରେ ତିଆରି କରା ଦିବ୍ୟ ଗହଣା ପିନ୍ଧାଇଲେ।
କିଂକିଣୀମେଖଲାନୂପୁରୈଃ ସନ୍ମଣିପ୍ରୋତକେଯୂରହାରୈରମୂଲ୍ଯୈର୍ଗୁଣୈଃ। କୋମଲୈଃ ପଲ୍ଲଵୈଶ୍ଚିତ୍ରିତଶ୍ଚାରୁଭିର୍ମଂଗଲୈଃ କଂକଣୈର୍ଦିଵ୍ଯମଂତ୍ରୋଦ୍ଭଵୈଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଝୁଣ୍ଡି ମେଖଳା, ପାଉଁପାଖା, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଗହଣା, ବାହୁବନ୍ଧ, ହାର ଓ ନରମ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାଇଲେ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶୁଭ କଙ୍କଣ ଓ ବାଲା ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧୈସ୍ତତୋଭୂରିଭିଶ୍ଚାକରୋନ୍ମିଶ୍ରସିଦ୍ଧାର୍ଥକୈରଙ୍ଗରକ୍ଷାଵିଧିଂ। ଏଵମାଦାଯ ଚୋଵାଚ କୃତ୍ଵା ସ୍ରଜଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗୋରୋଚନାପତ୍ରଭଂଗୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଚୁର ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଦେହର ରକ୍ଷା ବିଧି କଲେ, ଏବଂ ଗୋରୋଚନା ଓ ତରୁଣ ପତ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମାଳା ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧାଇ, ତାଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ।
ଵତ୍ସଵତ୍ସାଧୁନା କ୍ରୀଡ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗଣୈରପ୍ରମତ୍ତୋ ଵ୍ରଜ ଶ୍ଵଭ୍ରଵର୍ଜଂ ଶନୈଃ। ଵ୍ଯାଲମାଲାକୁଲାଃ ଶୈଲସାନୁଦ୍ରୁମାଦଂତିଭିର୍ଭଗ୍ନଶାଖାଃ ପରଂ ଭଂଗିନଃ
ବାପୁଣି, ତୁମ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଭଲରେ ଖେଳ, କିନ୍ତୁ ସାବଧାନ ରୁହ; ଦୀରେ ଦୀରେ ଚାଲ, ଗହ୍ବର ଏଡ଼ିଯାଅ। ପାହାଡ଼ ଢାଳ ଉପରେ ସାପ ଗୁଛ ରହିଛି, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗଛର ଡାଲି ଭାଙ୍ଗିଛି।
ଜାହ୍ନଵୀମଂଡଲକ୍ଷୁବ୍ଧତୋଯାକୁଲଂ ମା ଵିଶେଥା ବହୁଵ୍ଯାଘ୍ରଜୁଷ୍ଟେ ଵନେ। ଵତ୍ସ ସଂଖ୍ଯେଷୁ ଦୁର୍ଗେଷୁ ଯଦ୍ଵୀରକ ପୁତ୍ର ଭାଵାଯତାଂ ସ୍ଵଚ୍ଛଚିତ୍ତୋ ଜନଃ
ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀର ତୀର ଉତ୍ତେଜିତ ଜଳ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଠି ପ୍ରବେଶ କରିନିଅ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁ ବାଘ ରହେ। ବାପୁଣି, କଠିନ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ ରଖ, ଓ ସମସ୍ତେ ସାବଧାନ ରୁହନ୍ତୁ।
ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଭଵ୍ଯମାଯାତିଭାଵିନ୍ଯସୌ ଭାଵ୍ଯତାଂ ସୋପି ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯସର୍ଵୈର୍ଗୁଣୈଃ। ଏଵମୁକ୍ତୋଽନଯା ଵୀରକୋ ମାତରଂ ସସ୍ମଯନ୍ନାହ ଲୀଲାଵଶାଵିଷ୍ଟଧୀଃ
ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଭଲ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଜିନିଷ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆସିବ, ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ ହେବ। ଏଭଳି ମାଆଁ କହିବା ପରେ, ଛୁଆ ହସି କହିଲେ, ମନ ଖେଳରେ ଲିନ ଥିଲା।
ଏଷ ମାତ୍ରା ସ୍ଵଯଂ ମେ କୃତଃ କଂକଣଃ ପତ୍ରକଶ୍ଚିତ୍ରିତଃ ପାଟଲୈର୍ବିଂଦୁଭିଃ। ଚାରୁପୁଷ୍ପୈରିଯଂ ମାଲତୀଭିଃ କୃତାମାଲିକା ମେ ଶିରସ୍ଯାହିତା କୋମଲା
ମାଆଁ ନିଜେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି କଙ୍କଣ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ଲାଲ ପତ୍ର ଓ ବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ନରମ ମଲ୍ଲିକା ମାଳା ମଧ୍ୟ ସେ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧାଇଛନ୍ତି।
ତୋଷଯାମୀଶ୍ଵରୀମିତ୍ଯଯଂ ସତ୍ଵରଂ ଚିଂତଯିତ୍ଵା ଵ୍ରଜଦ୍ବାହ୍ଯତଃ କ୍ରୀଡନମ୍। ସ୍ଵୈର୍ଗଣୈଃ ସଂଯୁତୋ ଵୀରକୋ ହର୍ଷିତୋ ଦକ୍ଷିଣାତ୍ପଶ୍ଚିମଂ ପଶ୍ଚିମାଦୁତ୍ତରମ୍
‘ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି’ ବିଚାର କରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ବାହାରକୁ ଖେଳିବାକୁ ଗଲେ, ନିଜ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହ ଖୁସିରେ ଦକ୍ଷିଣରୁ ପଶ୍ଚିମ, ପଶ୍ଚିମରୁ ଉତ୍ତରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଉତ୍ତରାତ୍ପୂର୍ଵମଭ୍ଯେତ୍ଯ ସଖ୍ଯାଯୁତା ପ୍ରେକ୍ଷତେ ତଂ ଗଵାକ୍ଷାଂତରାଦ୍ଵୀରକଂ। ଶୈଲପୁତ୍ରୀ ବହିଃ କ୍ରୀଡିତାରଂ ଜଗତ୍ସ୍ନେହତଃ ପୁତ୍ରଲୁବ୍ଧାଯତସ୍ସୋତ୍ର କଃ
ଉତ୍ତରରୁ ପୂର୍ବକୁ ଯାଇ, ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ମାଆଁ, ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ଲୁଭିତ, ବାହାରେ ଖେଳୁଥିବା ବୀରକୁ ଜାଲି ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ମୋହମାଯାତି ଯଃ ସ୍ଵଲ୍ପଵେତ୍ତା ଜଡୋ ମାଂସଵିଣ୍ମୂତ୍ରସଂଘାତଦେହୋଦ୍ଵହଃ। ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଭ୍ଯଂତରଂ ନାକଵାସେଶ୍ଵରେଷ୍ଵିନ୍ଦୁମୌଲିପ୍ରଵିଷ୍ଟେଷୁ କକ୍ଷାଂତରମ୍
ଯିଏ ଅଲ୍ପ ବୁଝିବା, ମୂଢ଼ ଏବଂ ମାଂସ, ପିତ, ମଳ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି, ସେ କିଏ ଚାହିଁବ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁର ଦେଖିବାକୁ, ଯେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀମାନେ ବସିଛନ୍ତି?
ଵାହନାନ୍ଯେଵମାରୋହମାଣାସ୍ତତୋ ଲୋକପାଲାସ୍ତ୍ରପୂଗଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତାଵଧି। ଖଡ୍ଗ ଏଷୋ ଵିଖଡ୍ଗାକରୋ ନିର୍ମଲଃ କୃଂତକଃ କସ୍ଯ କେନାହୃତୋ ବ୍ରୂତ ନଃ
ଏଭଳି ନିଜ ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଦେଖି କହିଲେ: ‘ଏହି ତଳୱାର ଏତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, କିଏ ଏଠାରେ ଆଣିଛି? କାହା ପାଇଁ ଏହା? କୁହନ୍ତୁ।’
ନୋଭଵେଦ୍ଧସ୍ତଦଂଡେନ କିଂ ବ୍ରୂମହେ ଭୀମମୂର୍ତ୍ଯଂ ଗଣେ ନାସ୍ତି କୃତ୍ଯଂ ଗିରୌ। ପାଶ ଏଷୋସ୍ତି ତେନାତ୍ର କୋ ବଧ୍ଯତେ ମା ଵୃଥା ଲୋକପାଲାନୁଗାସ୍ତିଷ୍ଠତ
ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ପାହାଡ଼ରେ ଗଣମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି କାମ ନାହିଁ। ଏଠି ଏକ ପାଶ ଅଛି; କିଏ ବାନ୍ଧାଯିବ? ଅନାବଶ୍ୟକ କାମ କରିବେ ନାହିଁ, ଲୋକପାଳଙ୍କର ସହଚରମାନେ, ଥିଅନ୍ତୁ।
ଏଵମେଵୈତଦିତ୍ଯବ୍ରୁଵଂସ୍ତେ ତଦା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦେଵାନୁଗଂ ଵୀରକଂ ରକ୍ଷକଂ। ପ୍ରାହ ଦେଵୀ ଵନେ ପର୍ଵତେ ନିର୍ଜରାଧ୍ଯଗ୍ନିଶାଲାମୁଖେ ଭୂତଲେ ଭୂତପାଃ
ଏଭଳି ଦେଖି, ଦେବତାଙ୍କ ସହ ରହୁଥିବା ବୀରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ କହିଲେ। ଦେବୀ କହିଲେ: ‘ବନରେ, ପାହାଡ଼ରେ, ଗୁହା ମୁହାଁରେ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିଶାଳା ଚୌକଠି, ଭୂତମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକମାନେ ରୁହନ୍ତୁ।’
ନିର୍ଝରାଂଭୋ ନିପାତେଷୁ ନୋ ମଜ୍ଜତାତ୍ପୁଷ୍ପଜାଲାଵନଦ୍ଧେଷୁ ଧାମସ୍ଵପି। ପ୍ରୋଚ୍ଚନାନାଦ୍ରିକୁଂଜାଵଗାହେଷ୍ଵଥୋ ମାରୁତାସ୍ଫୋଟସଂରକ୍ଷଣେ କାମତଃ
ନିର୍ଜରା ଜଳପାତରେ କିମ୍ବା ଫୁଲରେ ଢାକା ପୋଖରୀରେ ସେ ଡୁବିଯିବ ନାହିଁ; ଘନ ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ କିମ୍ବା ବାୟୁର ଝଟକାରେ ସେ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ; ଇଚ୍ଛାମତେ ରକ୍ଷା କରାଯାଉ।
କାଂଚନୋତ୍ତୁଂଗ ଶୃଂଗାଵରୋହକ୍ଷିତୌ ହୈମରେଣୂତ୍କରାସଂଗପିଂଗଦ୍ଯୁତିଃ। ଖେଚରାଣାଂ ଵନେ ଚାପି ରମ୍ଯେ ବଭୌ ରୂପସଂପତ୍ପ୍ରକାରୋଗଣୋ ଵାସିତୁମ୍
ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ସୁନା ଢାଳିରେ, ସୁନା ଧୂଳିର ଛାୟାରେ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁ ସୁନ୍ଦର ବନରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ।
ମଂଦରେକଂଦରେ ଚାରୁଵାପୀତଟେ କୁନ୍ଦମଂଦାରପୁଷ୍ପପ୍ରଵାଲାଂବୁଜେ। ସିଦ୍ଧନାରୀଭିରାପୀତରୂପାମୃତଂ ଵିସ୍ତୃତୈର୍ନେତ୍ରମାତ୍ରୈରନୁନ୍ମେଷିଭିଃ1.43.
ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଏକ ଉପତ୍ୟକାର ସୁନ୍ଦର ପୋଖରୀରେ, କୁନ୍ଦ, ମନ୍ଦାର ଫୁଲ, କୋମଳ ଅଙ୍କୁର ଓ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ, ସିଦ୍ଧ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ରୂପର ଅମୃତକୁ ଅପରିମିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆନନ୍ଦରେ ପାନ କଲେ।
ଵୀରକଂ ଶୈଲପୁତ୍ରୀ ନିମେଷାଂତରାଦସ୍ମରତ୍ପୁତ୍ରଗୃଧ୍ନୁର୍ଵିନୋଦାର୍ଥିନୀ। ସୋପି ତାଦୃକ୍କ୍ଷଣାଵାପ୍ତପୁଣ୍ଯୋଦଯୋ ଯୋ ହି ଜନ୍ମାଂତରେଽସ୍ଯାତ୍ମଜତ୍ଵଂ ତତଃ
ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ମାଆଁ, ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ଲୁଭିତ ଓ ଆନନ୍ଦ ଚାହିଁ, ଏକ ନିମିଷ ମଧ୍ୟରେ ବୀରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଏହିପରି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଫଳରେ, ସେ ଏ ଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ।
କ୍ରୀଡତସ୍ତସ୍ଯ ତୃପ୍ତିଃ କଥଂ ଜାଯତେ ଯୋପି ଭାଵାଜ୍ଯଗ? ଦ୍ଵେଧସା ତେଜସା। କଲିପତଃପ୍ରେକ୍ଷଣଂ ଦିଵ୍ଯଗୀତକ୍ଷଣଂ ନୃତ୍ଯଲୋଲୈର୍ଗଣୈଶୈଃ ପ୍ରଵୃତ୍ଯକ୍ଷଣଂ
ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ସଦା ନୂତନ ଓ ଖେଳରେ ଲିନ, ସେ କେମିତି ତୃପ୍ତି ପାଇପାରିବ? ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖିବାର ଆନନ୍ଦ, ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତର ମଧୁରତା ଓ ସଙ୍ଗୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାର ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ସିଂହନାଦାକୁଲେ ଗଂଡଶୈଲେ ଜ୍ଵଲଦ୍ରତ୍ନଜାଲେ ବୃହତ୍ସାଲତାଲେକ୍ଷଣମ୍। ଫୁଲ୍ଲନାନା ତମାଲାଲିକାଲେକ୍ଷଣଂ ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ଵିଲୋଲୋମରାଲେକ୍ଷଣମ୍
ସିଂହର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିବା ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ, ତେଜ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ବଡ଼ ସାଳ ଗଛ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଫୁଲିଥିବା ନାନା ତମାଳ ମାଳାରେ ଚିହ୍ନିତ ଗଛ ତଳେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃଦୁ ହରିଣ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଦେଖାଗଲେ।
ସ୍ଵଲ୍ପପଂକେ ଜଲେ ପଂକଜାଂକେକ୍ଷଣଂ ମାତୁରଂକେ ଶୁଭେ ନିଷ୍କଲଂକେକ୍ଷଣମ୍। ପରିକ୍ରୀଡତେ ବାଲଲୀଲାଵିସାରୀ ଗଣେଶାଧିପା ଦେଵତାନଂଦକାରୀ
ହଳକା କାଦିଁ ଓ ଜଳରେ, ପଦ୍ମକୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ମାଆର କୋଳରେ, ନିର୍ମଳ ଓ ଦାଗ ନଥିବା ଦେହରେ, ଶିଶୁ ଖେଳରେ ମନ ଲଗାଇ ଖେଳୁଥିଲେ, ଗଣେଶ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ନିକୁଂଜେଷୁ ଵିଦ୍ଯାଧରୋଦ୍ଗୀତଶୀଲଃ ପିନାକୀଵ ଲୀଲାଵିଲାସୈଃ ସଲୀଲଃ। ପ୍ରକାଶ୍ଯ ଭୁଵନଂ ଗୋଭିସ୍ତତୋ ଦିନକରେ ଗତେ
ନିକୁଞ୍ଜ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରୁଥିଲେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ପରି ଆନନ୍ଦ ଭରା ଖେଳରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ, ଗାଈମାନେ ସହିତ ସାରା ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଅ ଯାଏଁ।
ଦେଶାଂତରଂ ତଦା ପଶ୍ଚାଦ୍ଦୂରସ୍ଥୋ ଧରଣୀଧରଃ। ମିତ୍ରତ୍ଵମସ୍ଯ ସୁଦୃଢଂ ହୃଦଯେ ଦ୍ଯୋତଯନ୍ନିଵ
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଅ ସମୟରେ ପାହାଡ଼ ଦୂରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ମିତ୍ରତା ହୃଦୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲେ।
ନିତ୍ଯମାରାଧିତୋ ଵିପ୍ରୈଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଘନସଃ ସୁତଃ। ନାକରୋତ୍ସଵିତୁର୍ମେରୁରୁପକାରଂ ପତିଷ୍ଯତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବିଘନସଙ୍କ ପୁଅ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେରୁ ପଛରେ ଅସ୍ତ ହେଉଅ ସମୟରେ କୌଣସି ସାହାଯ୍ୟ କରିଲେ ନାହିଁ।
ଜନେଷ୍ଵେଷା ଵ୍ଯଵସ୍ଥେତି ଶ୍ରୂଯତେ ସ୍ରଵଲିତୋ ହ୍ଯଧଃ। ଦିନେନାନୁଗତୋ ଭାନୁଃ ସ୍ଵଜନଂ ପରିପୂରଯନ୍
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରଥା ଚାଲିଆସିଛି—ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ତଳକୁ ଯିବା ସମୟରେ ନିଜ ଲୋକମାନେକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ।