ଵିଵର୍ଜିତୋପ୍ଯହଂ ନିତ୍ଯଂ ନୈଭିର୍ଵିରହିତୋ ରମେ। ହୃଦ୍ଯା ମେ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗି ତ ଏତେ କ୍ରୀଡିତା ଗିରୌ
'ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ, ଏମାନେ ମୋର ହୃଦୟକୁ ପ୍ରିୟ, ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ଖେଳୁଥିବା ଏମାନେ ସହିତ ମୁଁ କେବେ ଅଲଗା ନୁହେଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ତଦା ଦେଵୀ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଂ ଵିସ୍ମଯାକୁଲା। ଗଵାକ୍ଷାଂତରମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରେକ୍ଷତେ ଚକିତାନନା
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଜନେଲା ଦ୍ୱାରକୁ ଯାଇ, ଭୟଭିତ ମୁହଁରେ ବାହାରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଯାଵଂତସ୍ତେ କୃଶା ଦୀର୍ଘା ହ୍ରସ୍ଵାଃ ସ୍ଥୂଲା ମହୋଦରାଃ। ଵ୍ଯାଘ୍ରେଭଵଦନାଃ କେଚିତ୍କେଚିନ୍ମେଷାଜରୂପିଣଃ
ସେ ଦେଖିଲେ—କେହି ଦୁର୍ବଳ, କେହି ଲମ୍ବା, କେହି ଛୋଟ, କେହି ମୋଟା, କେହି ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା, କେହି ବାଘମୁହଁ, କେହି ମେଷ ଓ ଛାଗ ରୂପରେ।
ଅନେକପ୍ରାଣିରୂପାଶ୍ଚ ଜ୍ଵାଲାସ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣପିଂଗଲାଃ। ସୌମ୍ଯା ଭୀମାଃ ସ୍ମିତମୁଖାଃ କୃଷ୍ଣପିଂଗଜଟାସ୍ସଦା
ଅନେକ ପ୍ରାଣୀର ରୂପରେ, ଅଗ୍ନିମୁଖ, କଳା ଓ ପିଙ୍ଗଳ, କେହି ଶାନ୍ତ, କେହି ଭୟଙ୍କର, ହସୁଥିବା ମୁହଁ, ସଦା କଳା ପିଙ୍ଗଳ ଜଟାଧାରୀ।
ନାନାଵିହଂଗଵଦନା ନାନାଵିଧସୁରାନନାଃ। କୌଶେଯଚର୍ମଵସନା ନଗ୍ନାଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ଵିରୂପିଣଃ
ନାନା ପକ୍ଷୀମୁହଁ, ନାନା ଦେବମୁହଁ, କେହି ରେଶମ କିମ୍ବା ପଶୁଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, କେହି ନଗ୍ନ ଓ ବିକୃତ ଆକୃତିର।
ଗୋକର୍ଣା ଗଜକର୍ଣାଶ୍ଚ ବହୁଵକ୍ତ୍ରେକ୍ଷଣୋଦରାଃ। ବହୁପାଦା ବହୁଭୁଜା ଦିଵ୍ଯନାନାସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ
କେହି ଗାଈର କାନ, କେହି ହାତୀର କାନ, ଅନେକ ମୁହଁ, ଅନେକ ଆଖି, ଅନେକ ପେଟ, ଅନେକ ପାଉଁ, ଅନେକ ହାତ, ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଅନେକକୁସୁମାପୀଡା ନାନାଵ୍ଯାକୁଲଭୀଷଣାଃ। କୃତନାନାଯୁଧଧରା ନାନାକଵଚଭୂଷଣାଃ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ନାନାଭାବରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ନାନା ପ୍ରକାର କବଚ ଓ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
ଵିଚିତ୍ରଵାହନାରୂଢା ଦିଵ୍ଯରୂପା ଵିଯଚ୍ଚରାଃ। ଵୀଣାଵାଦ୍ଯରଵୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟା ନାନାସ୍ଥାନକନର୍ତକାଃ
ବିଚିତ୍ର ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ, ଆକାଶରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ବୀଣାର ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣାଯାଉଛି, ନାନା ଭଙ୍ଗୀରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଗଣେଶାଂସ୍ତାଂସ୍ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀ ପ୍ରୋଵାଚ ଶଂକରମ୍। ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ-। ଗଣେଶାଃ କତିସଂଖ୍ଯାତାଃ କିଂନାମାନଃ କିମାତ୍ମକାଃ
ସେଇ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: ଦେବୀ କହିଲେ— ଏହି ଗଣେଶମାନେ କେତେ ଅଛନ୍ତି, କେଉଁଠି କେଉଁ ନାମ, କେମିତି ସ୍ୱଭାବର?
ଏକୈକଶୋ ମମ ବ୍ରୂହି ନିଷ୍ଠିତା ଯେ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଶଂକର ଉଵାଚ-। କୋଟିକୋଟିଶ୍ଚ ସଂଖ୍ଯାତା ନାନାଵିଖ୍ଯାତପୌରୁଷାଃ
ମୋତେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଣେଶଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏକେକରେ କହ, ଯେଉଁମାନେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି। ଶଙ୍କର କହିଲେ— ସେମାନେ କୋଟି କୋଟି ଗଣନାର, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଜଗଦାପୂରିତଂ ସର୍ଵମେଭିର୍ଭୀମୈର୍ମହାବଲୈଃ। ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ରଥ୍ଯାସୁ ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଯାନେଷୁ ଵେଶ୍ମସୁ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ବଳଶାଳୀ ଗଣମାନେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଭରି ରଖିଛନ୍ତି— ସିଦ୍ଧପୀଠ, ରାସ୍ତା, ପୁରୁଣା ବଗିଚା ଓ ଘରେ ଘରେ ଅଛନ୍ତି।
ଦାନଵାନାଂ ଶରୀରେଷୁ ବାଲେଷୂନ୍ମତ୍ତକେଷୁ ଚ। ଏତେ ଵିଶଂତି ମୁଦିତା ନାନାହାରଵିହାରିଣଃ
ସେମାନେ ଦାନବ, ଶିଶୁ ଓ ପାଗଳମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଊଷ୍ମପାଃ ଫେନପାଶ୍ଚୈଵ ଧୂମପା ମଧୁପାଯିନଃ। ମେଦାହାରାରୁଧିରପାସ୍ସର୍ଵଭକ୍ଷା ହ୍ଯଭୋଜନାଃ
କେହି ତାପ ଖାନ୍ତି, କେହି ଫେନ ଖାନ୍ତି, କେହି ଧୂଆଁ ଖାନ୍ତି, କେହି ମଧୁ ପିଉଛନ୍ତି; କେହି ଚର୍ବି ଖାନ୍ତି, କେହି ରକ୍ତ ପିଉଛନ୍ତି, କେହି ସବୁ କିଛି ଖାନ୍ତି, କେହି କିଛି ମଧ୍ୟ ଖାନ୍ତିନାହିଁ।
ଦେଵାଦାସ୍ତାପସାହାରା ନାନାଵାଦ୍ଯରତିପ୍ରିଯାଃ। ନ ହି ଵକ୍ତୁମନଂତତ୍ଵାଚ୍ଛକ୍ଯନ୍ତେ ହି ଗଣାଃ ପୃଥକ୍
କେହି ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଖାନ୍ତି, କେହି ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟରେ ରହନ୍ତି, କେହି ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଶୁଣିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି; ଏମିତି ଅସଂଖ୍ୟ ଥିବାରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ-। ନାଗତ୍ଵଗୁତ୍ତରାସଂଗଃ ଶୁଦ୍ଧାଂଗୋ ମୁଂଜମେଖଲୀ। ମନଃଶିଲେନ କଲ୍କେନ ଚପଲୋ ରଂଜିତାନନଃ
ଦେବୀ କହିଲେ— ହାତୀର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶରୀର ପବିତ୍ର, ମୁଞ୍ଜ ଘାସର ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମୁହଁରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଛି, ଚଞ୍ଚଳ ଚରିତ୍ର।
ଭୃଂଗଦଷ୍ଟୋତ୍ପଲାନାଂ ଚ ସ୍ରଗ୍ଦାମା ମଧୁରାକୃତିଃ। ପାଷାଣଶକଲୋତ୍ତାନ କାଂସ୍ଯତାଲପ୍ରଵର୍ତକଃ
ଭୃଙ୍ଗ ଓ ଉତ୍ପଳ ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ରୂପରେ ମଧୁର; ପାଥର ଟୁକୁଡ଼ା ଉଠାଇ ରଖିଛନ୍ତି, କାଂସ୍ୟ ଝାଞ୍ଜ ଚଳାଉଛନ୍ତି।
ଅସୌ ଗଣେଶ୍ଵରୋ ଦେଵ କିଂନାମା କିନ୍ନରାନୁଗଃ। ଯ ଏଷ ଗଣଗୀତେଷୁ ଦତ୍ତକର୍ଣୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏହି ଯିଏ ଗଣେଶ୍ୱର, କିନ୍ନରଙ୍କ ସହ ଚାଲିଛନ୍ତି, ଗଣମାନଙ୍କ ଗୀତକୁ ପୁନିପୁନି ମନ ଦେଇ ଶୁଣୁଛନ୍ତି, ସେ କିଏ?
ଶର୍ଵ ଉଵାଚ-। ସ ଏଷ ଵୀରକୋ ଦେଵି ସଦା ମେ ହୃଦଯପ୍ରିଯଃ। ନାନାଶ୍ଚର୍ଯଗୁଣାଧାରୋ ଗଣେଶ୍ଵର ଗଣାର୍ଚିତଃ
ଶର୍ବ କହିଲେ— ଦେବୀ, ଏହିଏ ହେଉଛନ୍ତି ବୀରକ, ସଦା ମୋ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ; ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣର ଧାମ, ଗଣେଶ୍ୱର, ଗଣମାନେ ପୂଜିଥିବା।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ। ଈଦୃଶସ୍ଯ ସୁତସ୍ଯାସ୍ତି ମମୋତ୍କଂଠା ପୁରାଂତକ। କଦାହମୀଦୃଶଂ ପୁତ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯାନଂଦଦାଯକଂ
ଦେବୀ କହିଲେ— ଏମିତି ପୁଅ ପାଇଁ ମୋର ଅତି ଆଶା ଥିଲା, ପୁରନାଶନ, କେବେ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ପୁଅକୁ ଦେଖିପାରିବି?
ଶର୍ଵ ଉଵାଚ-। ଏଷ ଏଵ ସୁତସ୍ତେସ୍ତୁ ନଯନାନଂଦକାରକଃ। ତ୍ଵଯା ମାତ୍ରା କୃତାର୍ଥୋ ହି ଵୀରକୋପି ସୁମଧ୍ଯମେ
ଶର୍ବ କହିଲେ— ଏହିଏ ତୁମର ପୁଅ ହେବେ, ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବା; ତୁମେ ମା ହେବା ଦ୍ୱାରା ବୀରକ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହେବେ, ହେ ସୁମଧ୍ୟମା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵିଜଯାଂ ହର୍ଷଣୋତ୍ସୁକାଂ। ଵୀରକାନଯନାଯାଶୁ ଦୁହିତା ଭୂଭୃତଃ ସଖୀଂ
ଏପରି କହି, ସେ ଅତି ଖୁସି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିବା ବିଜୟାଙ୍କୁ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅଙ୍କ ସଖୀକୁ, ବୀରକଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ପଠାଇଲେ।
ସାଵରୁହ୍ଯ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତା ପ୍ରାସାଦାଦଂବରସ୍ପୃଶଃ। ଗଣପଂ ଗଣମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ସୂର୍ଯକୋଟିପ୍ରଵର୍ତନମ୍
ସେ ବିଜୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ରାଜମହଳରୁ ନେମି, ଗଣମଧ୍ୟରେ ଦଶ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗଣପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଜଯୋଵାଚ-। ଏହି ଵୀରକ ଚାପଲ୍ଯାତ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵୀ ପ୍ରତୋଷିତା। ତ୍ଵାମାହ୍ଵଯତି ଚେତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପାଷାଣଖଂଡକମ୍
ବିଜୟା କହିଲେ— ଆସ, ବୀରକ! ତୁମର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇଛନ୍ତି; ସେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି— ତେଣୁ, ପାଥର ଟୁକୁଡ଼ା ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଦେଵ୍ଯାଃ ସପୀପମାଗଚ୍ଛଦ୍ଵିଜଯାନୁଗତଃ ଶନୈଃ। ପ୍ରାସାଦଶିଖରୋତ୍ଫୁଲ୍ଲରକ୍ତାଂବୁଜନିଭ ଦ୍ଯୁତିଃ
ବିଜୟାଙ୍କ ସହେ ଶାନ୍ତ ଚାଲି ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ରାଜମହଳ ଶିଖର ଉପରେ ଖିଲିଥିବା ଲାଲ ପଦ୍ମ ପରି ତାଙ୍କ ତେଜ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରସ୍ଥିତାନଲ୍ପସ୍ଵାଦୁକ୍ଷୀରପଯୋଧରା। ଗିରିଜୋଵାଚ-। ପିବ କ୍ଷୀରମିଦଂ ଵତ୍ସ ସ୍ରୁତଂ ପିବ ଯଥେଚ୍ଛକମ୍
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମଧୁର ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଥିବା ଗିରିଜା କହିଲେ— ଏହି ପୁଅ, ଏହି ତାଜା ଦୁଧ ପିଅ, ଯେତେ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ତେତେ ପିଅ।
ଉଵାଚ ଦେଵୀ ସସ୍ନେହଂ ଗିରା ମଧୁରଵର୍ଣଯା। ଏହି ସଦ୍ଯୋ ହି ଜାତୋସି ମେ ପୁତ୍ରକୋ ଦେଵଦେଵେନ ଦତ୍ତୋଧୁନା ଵୀରକ
ଦେବୀ ସ୍ନେହରେ ଭରି, ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ— ଆସ, ଏବେ ତୁମେ ମୋର ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବତା ତୁମକୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ବୀରକ।
ଉକ୍ତଵତ୍ଯଂକଆଧାଯ ପର୍ଯଷ୍ଵଜତ୍ତଂ କପୋଲେ ଚୁଚୁଂବାଗରାଣ୍ନଂଦିନୀ। ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଘ୍ରାଯ ସଂମାର୍ଜ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ଚାଭୂଷଯାମାସ ଦିଵ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଯଂଭୂଷଣୈଃ
ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଆପଣ ଝୋଳିରେ ବସାଇଲେ, ଗାଳରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କଲେ, ଦେହକୁ ମାସିଲେ ଏବଂ ନିଜ ହାତରେ ତିଆରି କରା ଦିବ୍ୟ ଗହଣା ପିନ୍ଧାଇଲେ।
କିଂକିଣୀମେଖଲାନୂପୁରୈଃ ସନ୍ମଣିପ୍ରୋତକେଯୂରହାରୈରମୂଲ୍ଯୈର୍ଗୁଣୈଃ। କୋମଲୈଃ ପଲ୍ଲଵୈଶ୍ଚିତ୍ରିତଶ୍ଚାରୁଭିର୍ମଂଗଲୈଃ କଂକଣୈର୍ଦିଵ୍ଯମଂତ୍ରୋଦ୍ଭଵୈଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଝୁଣ୍ଡି ମେଖଳା, ପାଉଁପାଖା, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଗହଣା, ବାହୁବନ୍ଧ, ହାର ଓ ନରମ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭାଇଲେ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶୁଭ କଙ୍କଣ ଓ ବାଲା ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧୈସ୍ତତୋଭୂରିଭିଶ୍ଚାକରୋନ୍ମିଶ୍ରସିଦ୍ଧାର୍ଥକୈରଙ୍ଗରକ୍ଷାଵିଧିଂ। ଏଵମାଦାଯ ଚୋଵାଚ କୃତ୍ଵା ସ୍ରଜଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଗୋରୋଚନାପତ୍ରଭଂଗୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଚୁର ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଦେହର ରକ୍ଷା ବିଧି କଲେ, ଏବଂ ଗୋରୋଚନା ଓ ତରୁଣ ପତ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମାଳା ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧାଇ, ତାଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ।
ଵତ୍ସଵତ୍ସାଧୁନା କ୍ରୀଡ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗଣୈରପ୍ରମତ୍ତୋ ଵ୍ରଜ ଶ୍ଵଭ୍ରଵର୍ଜଂ ଶନୈଃ। ଵ୍ଯାଲମାଲାକୁଲାଃ ଶୈଲସାନୁଦ୍ରୁମାଦଂତିଭିର୍ଭଗ୍ନଶାଖାଃ ପରଂ ଭଂଗିନଃ
ବାପୁଣି, ତୁମ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଭଲରେ ଖେଳ, କିନ୍ତୁ ସାବଧାନ ରୁହ; ଦୀରେ ଦୀରେ ଚାଲ, ଗହ୍ବର ଏଡ଼ିଯାଅ। ପାହାଡ଼ ଢାଳ ଉପରେ ସାପ ଗୁଛ ରହିଛି, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଗଛର ଡାଲି ଭାଙ୍ଗିଛି।