ଵ୍ଯଗ୍ରା ତୁ ପୃଥିଵୀ ଦେଵୀ ସର୍ଵଭାଵାତ୍ମନୋରମା। ଗୃହୀତ୍ଵା ଵରୁଣଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ରତ୍ନାଢ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ମନୋଭାବରେ ଲାଗିଥିଲେ; ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଦେବତା ନିଜେ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ଭୂଷଣ ଆଣିଦେଲେ।
ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ଵିଚିତ୍ରାଣି ନାନାରତ୍ନମଯାନି ତୁ। ତସ୍ଥୌ ସାଭରଣୋ ଦେଵଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରତ୍ନମୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଆଣାଗଲା; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଜ୍ଵଲନଶ୍ଚାପି ଦିଵ୍ଯାନି ହୈମାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ। ଜାତରୂପପଵିତ୍ରାଣି ପ୍ରଯତଃ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ସୁନାର ଭୂଷଣ, ଶୁଦ୍ଧ ଜାତସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭୂଷଣ ଆଣି ଭକ୍ତିସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଵାଯୁର୍ଵଵୌ ଚ ସୁରଭିଃ ସୁଖସଂସ୍ପର୍ଶନୋ ଵିଭୁମ୍। ଛତ୍ରଂ ଚଂଦ୍ରକରୋଦ୍ଦାମଂ ହାସିତଂ ଚ ଶତକ୍ରତୁଃ
ବାୟୁ ଭଗବାନ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ସୁସ୍ପର୍ଶ ହେଉଥିବା ହଳକା ପବନ ବହାଇଲେ; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଛତା ଧରି ହସୁଥିଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ମୁଦିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ବାହୁଭିର୍ଵଜ୍ରଭୂଷଣଃ। ଜଗୁର୍ଗଂଧର୍ଵମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଜ୍ରଭୂଷିତ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ବାହୁରେ ଏହାକୁ ଧରିଲେ; ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଵାଦଯଂତୋତିମଧୁରଂ ଜଗୁର୍ଗଂଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ। ମୁହୂର୍ତାଦୃତଵସ୍ତତ୍ର ଜଗୁଶ୍ଚ ନନୃତୁଶ୍ଚ ଵୈ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଅତି ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ବାଜାଇଲେ ଓ ଗୀତ ଗାଇଲେ; ସେଠାରେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଋତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୀତ ଗାଇ ଓ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଚପଲାଶ୍ଚ ଗଣାସ୍ତସ୍ଥୁର୍ଲୋଡଯଂତୋ ହିମାଚଲମ୍। ଉପଵିଷ୍ଟଃ କ୍ରମାଦ୍ଧାତା ଵିଶ୍ଵକୃଦ୍ଭଗନେତ୍ରହା
ଚଞ୍ଚଳ ଗଣମାନେ ହିମାଚଳ ପାହାଡ଼କୁ ହଲାଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା ଓ ଭଗାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ହରାଇଥିବା ଭଗବାନ ବସିଗଲେ।
ଚକାରୌଦ୍ଵାହିକଂ କୃତ୍ଯଂ ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ଯଥୋଦିତମ୍। ଦତ୍ତାର୍ଘ୍ଯୋ ଗିରିରାଜେନ ସୁରଵୃଂଦୈର୍ଵିନୋଦିତଃ
ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ ଆଚାର କଲେ; ଗିରିରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ଦେବମାନେ ମଜା କରୁଥିଲେ।
ଅଵସତ୍ତାଂ କ୍ଷପାଂ ତତ୍ର ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ପୁରାଂତକଃ। ତତୋ ଗଂଧର୍ଵଗୀତେନ ନୃତ୍ଯେନାପ୍ସରସାମପି
ସେଠାରେ ପୁରନାଶକ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ରାତି କାଟିଲେ; ପରେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ସ୍ତୁତିଭିର୍ଦେଵଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵିବୁଦ୍ଧୋ ଵିବୁଧାଧିପଃ। ଆମଂତ୍ର୍ଯ ହିମଶୈଲେଂଦ୍ରଂ ପ୍ରଭାତେ ଜାଯଯା ସହ
ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ସ୍ତୁତି କଲାପରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ନାଥ ପ୍ରଭାତେ ଜାଗି, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ହିମାଶୈଳପତିଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ଜଗାମ ମଂଦରଗିରିଂ ଵାଯୁଵେଗେନ ଶୃଂଗିଣା। ତତୋ ଗତେ ଭଗଵତି ନୀଲଲୋହିତେ ସହୋମଯା ରତିମନୁଭୂତଭୂଧରଃ
ସେ ବୃଷଭ ଉପରେ ବସି ବାୟୁର ତୀବ୍ରତାରେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ; ପରେ ନୀଳଲୋହିତ ଭଗବାନ ଉମା ସହିତ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ପାହାଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି ରହିଗଲା।
ସବାଂଧଵୋ ଭଵତି ହି କସ୍ଯ ନୋ ମନୋ ଵିଶୃଂଖଲଂ ଜଗତି ହି କନ୍ଯକା ପିତୁଃ। ପୁରୋଦ୍ଯାନେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ
ଏହି ସଂସାରରେ ପ୍ରିୟା ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଚାଲିଯିବା ପରେ କାହାର ମନ ଅବଞ୍ଚଳିତ ହୁଏନି? ବାପାଙ୍କ ଘରର ସୁନ୍ଦର ବାଗିଚା ଓ ନିର୍ଜନ ଅଟାରେ ଝିଅ ପାଇଁ ଏହା ସତ୍ୟ।
ସୁରକ୍ତହୃଦଯୋ ଦେଵ୍ଯା ଵିଜହାର ଭଗାକ୍ଷିହା। ତତୋ ବହୁତିଥେ କାଲେ ପୁତ୍ରନାମ୍ନା ଗିରେଃ ସୁତା
ଭଗାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଥିବା ଯିଏ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ମନ ଦେଇ ସେଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବିତାଇଲେ। ବହୁ ଦିନ ପରେ, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ପୁତ୍ରଣା, ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ସଖୀଭିଃ ସହିତା କ୍ରୀଡାଂ ଚକ୍ରେ କୃତ୍ରିମ ପୁତ୍ରକୈଃ। କଦାଚିଦ୍ଗଂଧତୈଲେନ ଗାତ୍ରମଭ୍ଯଜ୍ଯ ଶୈଲଜା
ସେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ କୃତ୍ରିମ ପିଲାମାନେ ସହ ଖେଳୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସେ ଗନ୍ଧ ତେଲ ଲଗାଇ ଦେହ ମସାଇଲେ।
ଚୂର୍ଣୈରୁଦ୍ଵର୍ତଯାମାସ ମଲେନାପୂରିତାଂ ତନୁମ୍। ତଦୁଦ୍ଵର୍ତ୍ତନକଂ ଗୃହ୍ଯ ନରଂ ଚକ୍ରେ ଗଜାନନମ୍
ପୁଣି ସେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର୍ତନ କଲେ, ଯାହା ଧୁଳିରେ ଭରିଥିଲା। ସେହି ଉତ୍ତର୍ତନ ନେଇ, ଏକ ହାତୀମୁଣ୍ଡିଆ ପୁରୁଷ ତିଆରି କଲେ।
ପୁରୁଷଂ କ୍ରୀଡତୀ ଦେଵୀ ତଚ୍ଚାପ୍ଯକ୍ଷିପଦଂଭସି। ଜାହ୍ନଵ୍ଯା ଶିଵଯା ସଖ୍ଯା ତତଃ ସୋଭୂଦ୍ବୃହତ୍ତନୁଃ
ଦେବୀ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ଏହି ପୁରୁଷକୁ ତିଆରି କରି, ଜଳରେ ରଖିଦେଲେ। ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖରେ, ଶିବାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ସଖୀ ଥିଲେ, ତାହାପରେ ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା ଏକ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
କାଯେନାତିଵିଶାଲେନ ଜଗଦାପୂରଯତ୍ତଦା। ପୁତ୍ରେତ୍ଯୁଵାଚ ତଂ ଦେଵୀ ପୁତ୍ରେତ୍ଯୂଚେ ଚ ଜାହ୍ନଵୀ
ସେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଦେହ ଏତେ ବଡ଼ ଥିଲା ଯେ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭରିଦେଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ 'ପୁଅ' ବୋଲି ଡାକିଲେ, ଜାହ୍ନବୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ 'ପୁଅ' କହିଲେ।
ଗାଂଗେଯ ଇତି ଦେଵୈସ୍ତୁ ପୂଜିତୋଽଭୂଦ୍ଗଜାନନଃ। ଵିନାଯକାଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଦଦାଵସ୍ଯ ପିତାମହଃ
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଗାଙ୍ଗେୟ' ଏବଂ 'ହାତୀମୁଣ୍ଡିଆ' ବୋଲି ପୂଜିଲେ। ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ବିଘ୍ନନାୟକଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ ଦେଲେ।
ପୁନଃ ସା କ୍ରୀଡତୀ ଚକ୍ରେ ତରୁଂ ଚ ଵରଵର୍ଣିନୀ। ମନୋଜ୍ଞମଂକୁରଂ ରୂଢମଶୋକସ୍ଯ ଶୁଭାନନା
ପୁଣି ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ, ସୁନ୍ଦର ରଙ୍ଗର ଦେବୀ ଏକ ଗଛ ତିଆରି କଲେ। ଶୁଭ ମୁହଁଥିବା ସେ ଦେବୀ ଏକ ମନୋହର ଅଶୋକ ଚାରା ଉପଜାଇଲେ।
ଵର୍ଦ୍ଧଯାମାସ ତଂ ଚାପି କୃତସଂସ୍କାରମଂଗଲମ୍। ବୃହସ୍ପତିମୁଖୈର୍ଵିପ୍ରୈର୍ଦିଵସ୍ପତିପୁରୋହିତୈଃ
ସେ ଏହି ଚାରାକୁ ଉଚିତ ରୀତିରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଲାଳନା କଲେ। ବୃହସ୍ପତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ, ଏଥିରେ ସାଥି ଦେଲେ।
ତତୋ ଦେଵୈଃ ସମୁନିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵୀ ତ୍ଵିଦଂ ଵଚଃ। ଅଧୁନା ଦର୍ଶିତେ ମାର୍ଗେ ମର୍ଯାଦାଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି କଥା ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏବେ ମାର୍ଗ ଦେଖାଯାଇଛି, ତୁମେ ଏକ ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର।'
ଫଲଂ କିଂ ଭଵିତା ଦେଵି କଲ୍ପିତୈସ୍ତରୁପୁତ୍ରକୈଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ହର୍ଷପୂର୍ଣାଂଗୀ ପ୍ରୋଵାଚାତିଶୁଭାଂ ଗିରଂ
'ଦେବୀ, ଏହି କଳ୍ପିତ ତରୁପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା କଣ ଫଳ ମିଳିବ?' ଏମିତି ପଚାରିଲେ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ।
ଏକଂ ନିରୁଦକେ ଗ୍ରାମେ ଯଃ କୂପଂ କାରଯେଦ୍ବୁଧଃ। ବିଂଦୌବିଂଦୌ ଚ ତୋଯସ୍ଯ ସ ଵସେଦ୍ଵତ୍ସରଂ ଦିଵି
'ଯିଏ ଜଳ ନଥିବା ଗାଁରେ ଏକ କୁଆଁ ଖନନ କରେ, ଜଳର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁ ପାଇଁ ସେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିବ।'
ଦଶକୂପସମାଵାପୀ ଦଶଵାପୀସମୋ ହ୍ରଦଃ। ଦଶହ୍ରଦସମା କନ୍ଯା ଦଶକନ୍ଯାସମୋ ଦ୍ରୁମଃ
'ଦଶଟି କୁଆଁ ସମାନ ଏକ ପୋକରି, ଦଶଟି ପୋକରି ସମାନ ଏକ ହ୍ରଦ, ଦଶଟି ହ୍ରଦ ସମାନ ଏକ କନ୍ୟା, ଦଶଟି କନ୍ୟା ସମାନ ଏକ ଗଛ।'
ଏଷା ଵୈ ଶୁଭ ମର୍ଯାଦା ନିଯତା ଲୋକଭାଵିନୀ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତତୋ ଵିପ୍ରା ବୃହସ୍ପତିପୁରୋଗମାଃ
'ଏହି ହେଉଛି ଶୁଭ ନିୟମ, ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।' ଏମିତି ଶୁଣି, ବୃହସ୍ପତି ଆଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—
ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵମଂଦିରାଣ୍ଯେଵ ଭଵାନୀଂ ଵଂଦ୍ଯ ମାତରଂ। ଗତେଷୁ ତେଷୁ ଦେଵୋପି ଶଂକରଃ ପର୍ଵତାତ୍ମଜାଂ
ଭବାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେମାନେ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଦେବତା ଶଙ୍କର ଏହି ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ସହ—
ପାଣିନାଲମ୍ବ୍ଯମାନେନ ନ ସ୍ଵମାଵାସମଗଚ୍ଛତ। ଚିତ୍ତପ୍ରସାଦଜନନଂ ପ୍ରାସାଦାଟ୍ଟାଲଗୋପୁରଂ
ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ; ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମହଲ ଓ ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱାର ଥିବା ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଲଂବମୌକ୍ତିକଦାମାନଂ ମାଲିକାକୁଲଵେଦିକଂ। ସୁନଦ୍ଧକଲଧୌତଂ ଚ କ୍ରୀଡାଗୃହମନୋଗତଂ
ଝୁଲିଥିବା ମୁକ୍ତା ମାଳା, ଫୁଲ ମାଳାରେ ଭରିଥିବା ବେଦି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଭଲଭାବେ ଧୋଇଥିବା, ଏହି ଖେଳ ଘର ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କଲା।
ପ୍ରକୀର୍ଣକୁସୁମାମୋଦ ମତ୍ତାଲିକୁଲକୂଜିତମ୍। କିନ୍ନରୋଦ୍ଗୀତସଂଗୀତ ଗୃହାଂତରିତଭିତ୍ତିକମ୍
ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧିରେ ଭରିଥିବା, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକାର କୁହୁକୁହୁ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା, କିନ୍ନରମାନେ ଗାଇଥିବା ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଦେଉଥିବା ଦେଉଳ ଭିତିରେ।
ସୁଗଂଧିଧୂପସଂଘାତଂ ମନଃପ୍ରାପ୍ଯମଲକ୍ଷିତଂ। କ୍ରୀଡାମଯୂରନାରୀଭିରଭିତୋ ରଭସାର୍ପିତଂ
ସୁଗନ୍ଧି ଧୂପର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା, ମନରେ ଧରିପାରିବା ଯାଉ ନଥିବା, ଚାରିପଟେ ଖେଳୁଥିବା ମୟୂରୀ ଓ ନାରୀମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚଳିଥିବା।