ଵରସ୍ତସ୍ଯାପି ନାହୂଯ ସୁତା ଦେଯା ହ୍ଯଯାଚତଃ। ଦିଗ୍ଵାସା ଜଟିଲଃ ଶୂଲୀ ଦଗ୍ଧକାମୋପି କାମଦଃ
ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଝିଅକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ଦିଗମ୍ବର, ଜଟାଧାରୀ, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିବା, ଅନ୍ତରେ ଆଗ୍ରହରେ ପିଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ।
ସ ତୁ ମତ୍ସୁତଯା ଘୋରଃ କଥଂ ନାମ ଉପାସ୍ଯତେ। ମୁନଯ ଊଚୁଃ-। ଐଶ୍ଵର୍ଯମଵଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଶଂକରସ୍ଯ ସୁରାସୁରାଃ
ସେଠିଏ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କିପରି ମୋ ଝିଅର ଜାମାତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ? ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଶଙ୍କରଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ମାନିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ଆପଣ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ।
ଆରାଧ୍ଯମାନପାଦାବ୍ଜ ଯୁଗଲାଶ୍ଚ ସୁନିର୍ଵୃତାଃ। ଯସ୍ଯୋପଯୋଗି ଯଦ୍ରୂପଂ ତେନ ତତ୍ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ଚିରମ୍
ଯାହାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ, ସେମାନେ ଗଭୀର ସନ୍ତୋଷ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁ ରୂପ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେହି ରୂପକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଲୋକେ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଘୋରଂ ତପସ୍ଯତେ ବାଲା ତେନ ରୂପେଣ ନିର୍ଵୃତା। ଯତ୍ସା ଵ୍ରତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ନଯିଷ୍ଯତି ସମାପନମ୍
ସେ ଝିଅ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ରୂପରେ ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ସେ ଦେବୀୟ ବ୍ରତଗୁଡିକୁ ସଫଳ କରିବେ।
ତଦତ୍ରାଵହିତା ତାଵଦସ୍ମାସ୍ଵେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗିରିଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଯୁର୍ଯତ୍ରାସ୍ତି ଶୈଲଜା
ଏହିପରି ମନୋଯୋଗ ଥିଲେ, ସେ ଆମ ସହିତ ରହିବେ। ଏହା କହି, ପାହାଡ଼ରାଜ ସହିତ ସେମାନେ ଶୈଳଜା ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଜିତାର୍କଜ୍ଵଲନଜ୍ଵାଲା ତପସ୍ତେଜୋମଯୀହ୍ଯୁମା। ପ୍ରୋକ୍ତା ସା ମୁନିଭିଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ମାନିନ୍ଯାହ ଵଚୋର୍ଥଵତ୍
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଜିତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଆଗୁନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହର ସହିତ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ଗର୍ବିତ ଝିଅକୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ନାହଂ କ୍ଷୁଦ୍ରାତ୍କିଲେଚ୍ଛାମି ୠତେ ଶର୍ଵାତ୍ପିନାକିନଃ। ସ୍ଥିତଂ ଚ ତାରତମ୍ଯେନ ପ୍ରାଣିନାଂ ପରମର୍ଦ୍ଧିଦଂ
ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶର୍ବ ପିନାକଧାରୀ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରୀ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଧୀରତୈଶ୍ଵର୍ଯକାର୍ଯାଣି ପ୍ରମାଣମତୁଲଂ ମହତ୍। ଯସ୍ମାନ୍ନ କିଂଚିଦପରଂ ଯଚ୍ଚ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ
ତାଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ମାପ ଅପୂର୍ବ ଓ ବଡ଼। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ହୁଏ।
ଯସ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମନାଦ୍ଯଂତଂ ତମହଂ ଶରଣଂ ଗତା। ସମଃ ସଵ୍ଯଵସାଯଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘେଣ ଵିପରୀତକଃ
ଯାହାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ମୁଁ ସେଉଁଠି ଶରଣ ନେଇଛି। ସେ ସମଦୃଷ୍ଟି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟୀ ଏବଂ ସମୟ ଗତେ କାହା ପ୍ରତି ବିପରୀତ ନୁହଁନ୍ତି।
ଏଵଂ ନିଶମ୍ଯ ତେ ଵାଚଂ ଦେଵ୍ଯା ମୁନିଵରାସ୍ତଦା। ଆନଂଦାଶ୍ରୁପରୀତାକ୍ଷାଃ ସସ୍ଵଜୁସ୍ତାଂ ତପସ୍ଵିନୀଂ
ଦେବୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାନ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଚକ୍ଷୁ ଭରି, ସେ ତପସ୍ୱିନୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚ ପରମପ୍ରୀତାଃ ଶୈଲଜାଂ ମଧୁରଂ ଵଚଃ। ୠଷଯ ଊଚୁଃ। ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମହୋ ପୁତ୍ରି ଜ୍ଞାନମୂର୍ତିରିଵାମଲା
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେମାନେ ଶୈଳଜାକୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ଝିଅ, ତୁମେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ପରି ଶୁଦ୍ଧ।
ପ୍ରସାଦଯସି ନୋ ଭାଵଂ ଭଵଭାଵପ୍ରତିଶ୍ରଯାତ୍। ନନୁ ଵିଦ୍ମୋ ଵଯଂ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍
ତୁମେ ଭବନାଥଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ଆମ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛ। ନିଶ୍ଚୟ, ଆମେ ସେ ଦେବତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣୁଛୁ।
ତ୍ଵନ୍ନିଶ୍ଚଯସ୍ଯ ଦୃଢତାଂ ଵେତ୍ତୁଂ ଵଯମିହାଗତାଃ। ଅଚିରାଦେଵ ତନ୍ଵଂଗି କାମସ୍ତ୍ଵେଷ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ କେତେ ଦୃଢ଼ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ଶୀଘ୍ର ହେବ, ହେ ସୁସ୍ଳିମ୍ବା, ଏହି ଇଚ୍ଛା ତୁମର ପୂରଣ ହେବ।
ଆଦିତ୍ଯସ୍ସ ପ୍ରଭୋ ଯାତି ରତ୍ନେଭ୍ଯଃ କା ଦ୍ଯୁତିଃ ପୃଥକ୍। କୋଽର୍ଥୋ ଵର୍ଣାନ୍ସ୍ଵକାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଥା ତ୍ଵଂ ଗିରିଶଂ ଵିନା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯିବା ପରେ ରତ୍ନମାନେ ଠାରେ କେଉଁ ଆଲୋକ ଅଲଗା ରହିଯାଏ? ନିଜ ରଙ୍ଗ ଛାଡ଼ିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଗିରିଶଙ୍କ ବିନା ଏମିତି ହେଉଛ।
ଯାମୋ ନେକାଭ୍ଯୁପାଯେନ ତମଭ୍ଯର୍ଥଯିତୁଂ ଵଯମ୍। ଅସ୍ମାକମପି ଚୈଷୋର୍ଥଃ ସୁତରାଂ ହୃଦି ଵର୍ତତେ
ବହୁ ପ୍ରୟାସରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ଯିବୁ। ଏହି ଇଚ୍ଛା ଆମ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଭାବେ ବସିଛି।
ଅତସ୍ତ୍ଵମେଵ ସା ବୁଦ୍ଧିର୍ଯତୋ ନୀତିସ୍ତ୍ଵମେଵ ହି। ଅତୋ ନିଃସଂଶଯଂ କାର୍ଯଂ ଶଂକରୋପି ଵିଧାସ୍ଯତି
ଏହିପରି, ତୁମେ ନିଜେ ଜ୍ଞାନ ଓ ନୀତିର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସଫଳ କରିବେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୂଜିତାସ୍ସର୍ଵେ ମୁନଯୋ ଗିରିକନ୍ଯଯା। ପ୍ରଯଯୁର୍ଗିରିଶଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରସ୍ଥଂ ହିମଵତୋ ମହତ୍
ଏହିପରି କହି, ପାହାଡ଼ର ଝିଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ହିମବତଙ୍କର ବଡ଼ ଆଶ୍ରମରେ ଗିରିଶଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗଂଗାଂଭଃ ପ୍ଲାଵିତାତ୍ମାନଃ ପିଂଗାବଦ୍ଧଜଟାସଟାଃ। ଭୃଂଗାନୁଯାତପାଣିସ୍ଥ ମଂଦାରକୁସୁମସ୍ରଜଃ
ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ପିଙ୍ଗଳ ଜଟା ବାନ୍ଧି, ହାତରେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଘୁରୁଥିବା, ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତୁ ଗିରେଃ ପ୍ରସ୍ଥଂ ଦଦୃଶୁଃ ଶଂକରାଶ୍ରମମ୍। ପ୍ରଶାଂତାଶେଷସତ୍ଵୌଘଂ ପର୍ଯସ୍ତିମିତକାନନମ୍
ପର୍ବତର ଉପରି ମଞ୍ଚକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିରବ ଓ ଶାନ୍ତ ଥିଲା।
ନିଃଶବ୍ଦକ୍ଷୋଭସଲିଲ ପ୍ରଯାତଂ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍। ତତ୍ରାପଶ୍ଯଂସ୍ତତୋଦ୍ଵାରି ଵୀରକଂ ଵେତ୍ରପାଣିନମ୍
ସେଠାରେ ଜଳ ଚାରିଦିଗରେ ନିରବ ଓ ଅଚଳ ଥିଲା; ଏହି ଝିଲିକ ଦ୍ୱାରରେ ମୁଁ ଏକ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ପାଳକୁ ଦେଖିଲି।
ତମେତେ ମୁନଯଃ ପୂଜ୍ଯା ଵିନୀତାଃ କାର୍ଯଗୌରଵାତ୍। ଊଚୁର୍ମଧୁରଭାଷାଭିସ୍ତେ ଵାଚଂ ଵାଗ୍ମିନାଂ ଵରାଃ
ସେମାନେ, ମହାନ ଋଷିମାନେ, ନମ୍ର ଭାବରେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତି ଆଦର ରଖି, ମିଠା କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ; ସେମାନେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ଥିଲେ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵଯମିହାଯାତାଃ ଶଂକରଂ ଗୁଣନାଯକଂ। ତ୍ରିଲୋଚନଂ ଵିଜାନୀହି ସୁରକାର୍ଯପ୍ରଚୋଦିତାଃ
ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ ଶିବଙ୍କୁ, ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନି ଆଖି ଥିବା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ। ଦେବମାନେ ଆମକୁ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପଠାଇଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତୁ।
ତ୍ଵମେଵ ନୋ ଗତିସ୍ତତ୍ର ଯଥାକାଲାନତିକ୍ରମଃ। ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରାର୍ଥନୈଷା ପ୍ରାଯେଣ ପ୍ରତୀହାରମଯୀ ପ୍ରଭୋ
ଏଠାରେ ଆମ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଠିକ୍ ସମୟରେ କୌଣସି ବିଳମ୍ବ ହେବ ନାହିଁ। ଆମର ପ୍ରାର୍ଥନା ମୁଖ୍ୟତଃ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ, ମହାପ୍ରଭୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ମୁନିଭିଃ ସୋଥ ଗୌରଵାତ୍ତାନୁଵାଚ ହ। ସଵନସ୍ଯାପରାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ କର୍ତୁଂ ମଂଦାକିନୀଂ ଗତଃ
ଏପରି ଭାବେ ଋଷିମାନେ କହିବା ପରେ, ସେ ଆଦର ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଶିବ ଏବେ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀକୁ ଶେଷ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଧନ କରିବାକୁ ଗଲେ।'
କ୍ଷଣେନ ଭାଵିତା ଵିପ୍ରାସ୍ତତୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ଶୂଲିନମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯସ୍ତସ୍ଥୁର୍ଯତ୍ନାତ୍କାର୍ଯଵିଚକ୍ଷଣାଃ
'ଅତି କ୍ଷଣରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ।' ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁନିମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଓ ଧ୍ୟାନଦେଇ ଅପେକ୍ଷା କଲେ।
ଗଂଭୀରାଂବୁଧରଂ ପ୍ରାଵୃଟ୍ତୃଷିତାଶ୍ଚାତକା ଯଥା। ତଥା କ୍ଷଣେନ ନିଷ୍ପନ୍ନ ସମାଚାରକ୍ରିଯାଵିଧିମ୍
ଯେପରି ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ଚାଟକ ପକ୍ଷୀମାନେ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଘନ ମେଘକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟାବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ଵୀରାସନକୃତୋଦ୍ଦେଶଂ ମୃଗଚର୍ମନିଯାମିତମ୍। ତତୋ ଵିନୀତୋ ଜାନୁଭ୍ଯାମଵଲଂବ୍ଯ ମହୀଂ ମୁଦା
ବୀରାସନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ, ମୃଗଚର୍ମ ଦେଇ ଢାକାଯାଇଥିବା ସେଠି, ନମ୍ର ମନେ ସେ ଖୁସିରେ ଜଣୁ ମାଟିରେ ଅଣ୍ଡିଗଲେ।
ଉଵାଚ ଵୀରକୋ ଦେଵଂ ପ୍ରଣଯୈକସମାଶ୍ରଯମ୍। ସଂପ୍ରାପ୍ତା ମୁନଯଃ ସପ୍ତ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵାଂ ଦୀପ୍ତତେଜସଂ
ବୀରକ ଭକ୍ତି ଭରା ଭାବରେ ଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସାତି ଋଷି ଆପଣଙ୍କୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ ମହାଦେବ, ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଵିଭୋ ସମାଦିଶ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତତୋ ଧ୍ଯାନମିହାର୍ହସି। ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଧୂର୍ଜଟିସ୍ତେନ ଵୀରକେଣ ମହାତ୍ମନା
'ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେବାକୁ ଆଦେଶ କରନ୍ତୁ; ତାପରେ ଆପଣ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେବେ।' ଏପରି ବୀରକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିଲେ।
ଭ୍ରୂଭଂଗସଂଜ୍ଞଯା ତେଷାଂ ପ୍ରଵେଶାଜ୍ଞାଂ ଦଦୌ ତଦା। ମୂର୍ଦ୍ଧକଂପେନ ତାନ୍ସପ୍ତ ଵୀରକୋପି ମହାମୁନୀନ୍
ତାଙ୍କର ଭୃକୁଟି ଉଠାଇ, ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ; ବୀରକ ମଧ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ହେଲାଇ ସେ ସାତି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।