ମୁନଯ ଊଚୁଃ-। ଜାତେ ଲୋକଵିଧାନେ ତୁ ସତ୍ଯଂ ତତ୍କାର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରାଯଃ ପ୍ରାଲେଯଶୈଲସ୍ଯ ଶଂକା ତତ୍କାଲରୂପିଣଃ
ମୁନିମାନେ କହିଲେ— ଯେତେବେଳେ ଲୋକର ନିୟମ ନିର୍ମିତ ହେଲା, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲା; ତଥାପି, ପାହାଡ଼ର ତୁଷାର ଭଳି, ସମୟର ରୂପ ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ସତ୍ଯମୁତ୍କଂଠିତାଃ ସର୍ଵେ ଯେ ଯେ କାର୍ଯାର୍ଥମୁଦ୍ଯତାଃ। ତେଷାଂ ତ୍ଵରଂତେ ଚେତାଂସି କିଂତୁ ନାମମହାତ୍ମନାମ୍1.43.
ଏହା ସତ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ କାମ ସଫଳ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ସେମାନଙ୍କ ମନ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଏହା କି ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁଛି?
ଲୋକଯାତ୍ରାନୁଗଂତଵ୍ଯା ଵିଶେଷେଣ ଵିଵକ୍ଷିତୈଃ। ଯତସ୍ତଦ୍ଧର୍ମମେଧଂତେ ତତ୍ପ୍ରାମାଣ୍ଯଂ ପରେ ଧୃତାଃ
ଲୋକର ଚଳାଚଳକୁ ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁମାନେ କଥା କହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେମାନେ ସେଇ ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ତାହାର ପ୍ରମାଣ୍ୟତା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନଯୋ ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ଵରିତାସ୍ତୁହିନାଚଲମ୍। ତତ୍ର ତେ ପୂଜିତାସ୍ତେନ ହିମଶୈଲେନ ସାଦରମ୍
ଏପରି କହି, ମୁନିମାନେ ତୁରନ୍ତ ହିମପର୍ବତକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ, ହିମଶୈଳ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପୂଜିଲେ।
ଊଚୁର୍ମୁନିଵରାଃ ପ୍ରୀତାଃ ସ୍ଵଲ୍ପକଂ ତୁ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ। ମୁନଯ ଊଚୁଃ-। ଦେଵୋ ଦୁହିତରଂ ସାକ୍ଷାତ୍ପିନାକୀ ତଵ ମାର୍ଗତେ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତ୍ୱରା ଥିଲେ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କହିଲେ— ପିନାକୀ ଦେବ ନିଜେ ତୁମର ଝିଅକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ପାଵଯାତ୍ମାନମାହୁତ୍ଯେଵାନଲେ ହୁତମ୍। କାର୍ଯଂ ହି ତଚ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ସୁଚିରଂ ପରିଵର୍ତତେ
ସେଠାରୁ, ତୁରନ୍ତ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର, ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ ଦିଆଯାଏ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏହା ସଫଳ କରିବା ଦରକାର।
ଜଗଦୁଦ୍ଧାରଣାଯୈଷ ଵିଧାତଵ୍ଯଃ ସମୁଦ୍ଯମଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ଶୈଲୋ ହର୍ଷାଵେଶଵଶାନ୍ମୁନୀନ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି କହିବା ପରେ, ପାହାଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭିଜି, ମୁନିମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅସମର୍ଥୋଭଵଦ୍ଵକ୍ତୁମୁତ୍ତରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ନିଵ। ତତୋ ମେନା ମୁନୀନ୍ଵଂଦ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵା
ସେ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ମନେ ମନେ ମୁନିମାନେ ଦୟା ଆଶା କଲେ; ତାପରେ ମେନା, ମୁନିମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି, ସ୍ନେହରେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।
ଦୁହିତୁସ୍ତାନ୍ମୁନୀଂଶ୍ଚୈଵ ଵଚନଂ ସ୍ଵଯମର୍ଥଵତ୍। ମେନୋଵାଚ-। ଯଦର୍ଥଂ ଦୁହିତୁର୍ଜନ୍ମ ଚେଚ୍ଛଂତ୍ଯପି ମହାଫଲଂ
ମେନା କହିଲେ— ଝିଅ ଓ ମୁନିମାନେ ଯାହା କହିଲେ, ସେଥିରେ ଅର୍ଥ ଥିଲା: ଝିଅର ଜନ୍ମରୁ ଯେଉଁ ବଡ଼ ଫଳ ଆଶା କରାଯାଏ—
ତଦେଵୋପସ୍ଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକ୍ରମେଣୈଵ ସାଂପ୍ରତମ୍। କୁଲଜନ୍ମଵଯୋରୂପଵିଭୁତ୍ଵୈସ୍ସହିତୋପି ଯଃ
ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ ପ୍ରକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଘଟିଯାଇଛି; ଯେଉଁଠି ପରିବାର, ଜନ୍ମ, ବୟସ, ରୂପ, ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—
ଵରସ୍ତସ୍ଯାପି ନାହୂଯ ସୁତା ଦେଯା ହ୍ଯଯାଚତଃ। ଦିଗ୍ଵାସା ଜଟିଲଃ ଶୂଲୀ ଦଗ୍ଧକାମୋପି କାମଦଃ
ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଝିଅକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ଦିଗମ୍ବର, ଜଟାଧାରୀ, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥିବା, ଅନ୍ତରେ ଆଗ୍ରହରେ ପିଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ।
ସ ତୁ ମତ୍ସୁତଯା ଘୋରଃ କଥଂ ନାମ ଉପାସ୍ଯତେ। ମୁନଯ ଊଚୁଃ-। ଐଶ୍ଵର୍ଯମଵଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଶଂକରସ୍ଯ ସୁରାସୁରାଃ
ସେଠିଏ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କିପରି ମୋ ଝିଅର ଜାମାତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ? ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଶଙ୍କରଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ମାନିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ଆପଣ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ।
ଆରାଧ୍ଯମାନପାଦାବ୍ଜ ଯୁଗଲାଶ୍ଚ ସୁନିର୍ଵୃତାଃ। ଯସ୍ଯୋପଯୋଗି ଯଦ୍ରୂପଂ ତେନ ତତ୍ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ଚିରମ୍
ଯାହାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ, ସେମାନେ ଗଭୀର ସନ୍ତୋଷ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁ ରୂପ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେହି ରୂପକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଲୋକେ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଘୋରଂ ତପସ୍ଯତେ ବାଲା ତେନ ରୂପେଣ ନିର୍ଵୃତା। ଯତ୍ସା ଵ୍ରତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ନଯିଷ୍ଯତି ସମାପନମ୍
ସେ ଝିଅ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ରୂପରେ ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ସେ ଦେବୀୟ ବ୍ରତଗୁଡିକୁ ସଫଳ କରିବେ।
ତଦତ୍ରାଵହିତା ତାଵଦସ୍ମାସ୍ଵେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗିରିଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଯୁର୍ଯତ୍ରାସ୍ତି ଶୈଲଜା
ଏହିପରି ମନୋଯୋଗ ଥିଲେ, ସେ ଆମ ସହିତ ରହିବେ। ଏହା କହି, ପାହାଡ଼ରାଜ ସହିତ ସେମାନେ ଶୈଳଜା ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଜିତାର୍କଜ୍ଵଲନଜ୍ଵାଲା ତପସ୍ତେଜୋମଯୀହ୍ଯୁମା। ପ୍ରୋକ୍ତା ସା ମୁନିଭିଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ମାନିନ୍ଯାହ ଵଚୋର୍ଥଵତ୍
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଜିତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଆଗୁନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହର ସହିତ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ଗର୍ବିତ ଝିଅକୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ନାହଂ କ୍ଷୁଦ୍ରାତ୍କିଲେଚ୍ଛାମି ୠତେ ଶର୍ଵାତ୍ପିନାକିନଃ। ସ୍ଥିତଂ ଚ ତାରତମ୍ଯେନ ପ୍ରାଣିନାଂ ପରମର୍ଦ୍ଧିଦଂ
ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶର୍ବ ପିନାକଧାରୀ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରୀ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଧୀରତୈଶ୍ଵର୍ଯକାର୍ଯାଣି ପ୍ରମାଣମତୁଲଂ ମହତ୍। ଯସ୍ମାନ୍ନ କିଂଚିଦପରଂ ଯଚ୍ଚ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ
ତାଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ମାପ ଅପୂର୍ବ ଓ ବଡ଼। ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ହୁଏ।
ଯସ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମନାଦ୍ଯଂତଂ ତମହଂ ଶରଣଂ ଗତା। ସମଃ ସଵ୍ଯଵସାଯଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘେଣ ଵିପରୀତକଃ
ଯାହାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ମୁଁ ସେଉଁଠି ଶରଣ ନେଇଛି। ସେ ସମଦୃଷ୍ଟି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟୀ ଏବଂ ସମୟ ଗତେ କାହା ପ୍ରତି ବିପରୀତ ନୁହଁନ୍ତି।
ଏଵଂ ନିଶମ୍ଯ ତେ ଵାଚଂ ଦେଵ୍ଯା ମୁନିଵରାସ୍ତଦା। ଆନଂଦାଶ୍ରୁପରୀତାକ୍ଷାଃ ସସ୍ଵଜୁସ୍ତାଂ ତପସ୍ଵିନୀଂ
ଦେବୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାନ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଚକ୍ଷୁ ଭରି, ସେ ତପସ୍ୱିନୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚ ପରମପ୍ରୀତାଃ ଶୈଲଜାଂ ମଧୁରଂ ଵଚଃ। ୠଷଯ ଊଚୁଃ। ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମହୋ ପୁତ୍ରି ଜ୍ଞାନମୂର୍ତିରିଵାମଲା
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେମାନେ ଶୈଳଜାକୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ଝିଅ, ତୁମେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ପରି ଶୁଦ୍ଧ।
ପ୍ରସାଦଯସି ନୋ ଭାଵଂ ଭଵଭାଵପ୍ରତିଶ୍ରଯାତ୍। ନନୁ ଵିଦ୍ମୋ ଵଯଂ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମଦ୍ଭୁତମ୍
ତୁମେ ଭବନାଥଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ଆମ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଛ। ନିଶ୍ଚୟ, ଆମେ ସେ ଦେବତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣୁଛୁ।
ତ୍ଵନ୍ନିଶ୍ଚଯସ୍ଯ ଦୃଢତାଂ ଵେତ୍ତୁଂ ଵଯମିହାଗତାଃ। ଅଚିରାଦେଵ ତନ୍ଵଂଗି କାମସ୍ତ୍ଵେଷ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ କେତେ ଦୃଢ଼ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ଶୀଘ୍ର ହେବ, ହେ ସୁସ୍ଳିମ୍ବା, ଏହି ଇଚ୍ଛା ତୁମର ପୂରଣ ହେବ।
ଆଦିତ୍ଯସ୍ସ ପ୍ରଭୋ ଯାତି ରତ୍ନେଭ୍ଯଃ କା ଦ୍ଯୁତିଃ ପୃଥକ୍। କୋଽର୍ଥୋ ଵର୍ଣାନ୍ସ୍ଵକାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଥା ତ୍ଵଂ ଗିରିଶଂ ଵିନା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯିବା ପରେ ରତ୍ନମାନେ ଠାରେ କେଉଁ ଆଲୋକ ଅଲଗା ରହିଯାଏ? ନିଜ ରଙ୍ଗ ଛାଡ଼ିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଗିରିଶଙ୍କ ବିନା ଏମିତି ହେଉଛ।
ଯାମୋ ନେକାଭ୍ଯୁପାଯେନ ତମଭ୍ଯର୍ଥଯିତୁଂ ଵଯମ୍। ଅସ୍ମାକମପି ଚୈଷୋର୍ଥଃ ସୁତରାଂ ହୃଦି ଵର୍ତତେ
ବହୁ ପ୍ରୟାସରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ଯିବୁ। ଏହି ଇଚ୍ଛା ଆମ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଭାବେ ବସିଛି।
ଅତସ୍ତ୍ଵମେଵ ସା ବୁଦ୍ଧିର୍ଯତୋ ନୀତିସ୍ତ୍ଵମେଵ ହି। ଅତୋ ନିଃସଂଶଯଂ କାର୍ଯଂ ଶଂକରୋପି ଵିଧାସ୍ଯତି
ଏହିପରି, ତୁମେ ନିଜେ ଜ୍ଞାନ ଓ ନୀତିର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସଫଳ କରିବେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୂଜିତାସ୍ସର୍ଵେ ମୁନଯୋ ଗିରିକନ୍ଯଯା। ପ୍ରଯଯୁର୍ଗିରିଶଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରସ୍ଥଂ ହିମଵତୋ ମହତ୍
ଏହିପରି କହି, ପାହାଡ଼ର ଝିଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ହିମବତଙ୍କର ବଡ଼ ଆଶ୍ରମରେ ଗିରିଶଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗଂଗାଂଭଃ ପ୍ଲାଵିତାତ୍ମାନଃ ପିଂଗାବଦ୍ଧଜଟାସଟାଃ। ଭୃଂଗାନୁଯାତପାଣିସ୍ଥ ମଂଦାରକୁସୁମସ୍ରଜଃ
ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ପିଙ୍ଗଳ ଜଟା ବାନ୍ଧି, ହାତରେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଘୁରୁଥିବା, ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତୁ ଗିରେଃ ପ୍ରସ୍ଥଂ ଦଦୃଶୁଃ ଶଂକରାଶ୍ରମମ୍। ପ୍ରଶାଂତାଶେଷସତ୍ଵୌଘଂ ପର୍ଯସ୍ତିମିତକାନନମ୍
ପର୍ବତର ଉପରି ମଞ୍ଚକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନିରବ ଓ ଶାନ୍ତ ଥିଲା।
ନିଃଶବ୍ଦକ୍ଷୋଭସଲିଲ ପ୍ରଯାତଂ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍। ତତ୍ରାପଶ୍ଯଂସ୍ତତୋଦ୍ଵାରି ଵୀରକଂ ଵେତ୍ରପାଣିନମ୍
ସେଠାରେ ଜଳ ଚାରିଦିଗରେ ନିରବ ଓ ଅଚଳ ଥିଲା; ଏହି ଝିଲିକ ଦ୍ୱାରରେ ମୁଁ ଏକ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ପାଳକୁ ଦେଖିଲି।