ଏଵମେତତ୍ତଥା ପୁତ୍ରି ପ୍ରଭାଵୋ ଲୋକସମ୍ପଦାମ୍। ଅସ୍ମିନ୍ଦେହେ ପରେ ଵାପି କଲ୍ଯାଣପ୍ରାପ୍ତଯେ ତଵ
ହଁ, ପୁତ୍ରୀ, ଏହିପରି ହେଉଛି ଲୋକର ସମ୍ପଦର ଶକ୍ତି, ଏହି ଦେହରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ, ତୁମର ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ।
ପିତୁରେଵାସ୍ତି ତେ ସର୍ଵଂ ସୁରେଭ୍ଯୋ ଯନ୍ନିଵେଦିତମ୍। ଵରସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଯେ କ୍ଲେଶସ୍ସ ଚାପ୍ଯତ୍ରାଫଲସ୍ତରୁଃ
ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରୁ ଯାହା ଚାହିଲ, ସେ ସବୁ ତୁମର ପିତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ; ଏଠାରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାର କଷ୍ଟ ଅଫଳ।
ପ୍ରାଯେଣ ପ୍ରାର୍ଥିତୋ ହ୍ଯର୍ଥସ୍ସମର୍ଥୋ ହ୍ଯତିଦୁର୍ଲଭଃ। ସ୍ଵସ୍ଥାନଵିନିଯୋଗିତ୍ଵାତ୍ପୁତ୍ରି ତତ୍ରାପି ଲଭ୍ଯତେ
ସାଧାରଣତଃ, ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଅତି ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳିବା ଦୁର୍ଲଭ, କାରଣ ତାହା ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ତଥାପି, ପୁତ୍ରୀ, କେତେବେଳେ ତାହା ମିଳିଯାଏ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତ୍ସୁ କୁପିତା ମୁନିଵର୍ଯେଷୁ ଶୈଲଜା। ଉଵାଚ କ୍ରୋଧରକ୍ତାକ୍ଷୀ ଵିସ୍ଫୁରଦ୍ଦଶନଚ୍ଛଦା
ଏପରି କହିବା ପରେ, ମହାମୁନିମାନେ କଥା ଶେଷ କଲେ, ଶୈଳଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଆଖି ରେଗୁଲା, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ କହିଲେ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ-। ଅସଦ୍ଗ୍ରହସ୍ଯ କା ନୀତିର୍ଵ୍ଯସନସ୍ଯ କ୍ଵ ଯଂତ୍ରଣା। ଵିପରୀତାର୍ଥବୋଦ୍ଧାରଃ ସତ୍ପଥେ କେନ ଯୋଜିତାଃ
ଦେବୀ କହିଲେ— ଅସତ୍ ଧାରଣା ଥିଲେ କଣ ନୀତି? ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ କେଉଁଠି ନିୟମ? ଭୁଲ ବୁଝିଥିବା ଲୋକମାନେ କିଏ ସତ୍ପଥରେ ଚାଲିଛନ୍ତି?
ଏଵଂ ମାଂ ଵିତ୍ଥ ଦୁଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞାମସ୍ଥାନାସଦ୍ଗ୍ରହପ୍ରିଯାମ୍। ନ ମାଂ ପ୍ରତିଵିଚାରୋସ୍ତି ଯଦହଂକାରମାନିନୀ
ମୋତେ ତୁମେ ଅବିବେକି, ଅନୁଚିତ ଆସକ୍ତିରେ ଆସକ୍ତ, ମୁଁ ଅହଂକାରି ଓ ମନମାତା, ମୋରେ ବିଚାର କ୍ଷମତା ନାହିଁ—ଏପରି ଭାବିବା।
ପ୍ରଜାପତିସମାଃ ସର୍ଵେ ଭଵଂତଃ ସର୍ଵଦର୍ଶିନଃ। ନ ନୂନଂ ଵିତ୍ଥ ତଂ ଦେଵଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୁମ୍
ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତି ସମାନ, ସବୁକିଛି ଦେଖିପାରନ୍ତି; ତଥାପି, ଏହି ଜଗତର ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରଭୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜଣାନାହିଁ।
ଅଜମୀଶାନମଵ୍ଯକ୍ତମମେଯମହିମୋଦଯମ୍। ଆସ୍ତାଂ ତତ୍କର୍ମସଦ୍ଭାଵଂ ସଂବୋଧଂ ତାଵଦାଵୃତମ୍
ଯିଏ ଅଜନ୍ମା, ଈଶ୍ୱର, ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅପାର ମହିମାର ଉଦୟ; ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୁଚିଛି।
ଵିଦୁସ୍ତଂ ନ ହରି ବ୍ରହ୍ମମୁଖା ଅପି ସୁରେଶ୍ଵରାଃ। ଯତ୍ତସ୍ଯଵିଭଵଂ ସ୍ଵୋତ୍ଥଂ ଭୁଵନେଷୁ ଵିଜୃଂଭିତମ୍
ହରି, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ଯେଉଁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବିସ୍ତାରିତ।
ପ୍ରକଟଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତଦପ୍ଯଥ ନ ଵିତ୍ଥ କିଂ। କସ୍ଯୈତଦ୍ଗଗନଂ ମୂର୍ତିଃ କସ୍ଯାଗ୍ନିଃ କସ୍ଯ ମାରୁତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଯାହା ପ୍ରକାଶିତ, ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ—ଏହି ଆକାଶ କାହାର, ଅଗ୍ନି କାହାର, ବାୟୁ କାହାର?
କସ୍ଯ ଭୂଃ କସ୍ଯ ଵରୁଣଃ କଶ୍ଚଂଦ୍ରାର୍କଵିଲୋଚନଃ। କସ୍ଯାର୍ଚଯଂତି ଲୋକେଷୁ ଲିଂଗଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ସୁରାସୁରାଃ
ଭୂମି କାହାର, ବରୁଣ କାହାର, କିଏ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେଖନ୍ତି? ଲୋକମାନେ କାହାର ଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜନ୍ତି?
ଯଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ଵରା ଦେଵା ଵିଷ୍ଣ୍ଵିନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ। ପ୍ରଭାଵଂ ପ୍ରଭଵଂ ଵାପି ତେଷାମପି ନ ଵିତ୍ଥ କିଂ
ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ—ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ କି?
ଅଦିତେଃ କଶ୍ଯପାଜ୍ଜାତା ଦେଵା ନାରାଯଣାଦଯଃ। ମରୀଚେଃ କଶ୍ଯପଃ ପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯଦିତିର୍ଦକ୍ଷପୁତ୍ରିକା
ଅଦିତି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଥିରେ ଦେବତାମାନେ, ନାରାୟଣ ଆଦି ଆଦି ହୋଇ, ଜନ୍ମ ନେଲେ। କଶ୍ୟପ ମରୀଚିଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଅଦିତି ଡକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ।
ମରୀଚିଶ୍ଚାପି ଦକ୍ଷଶ୍ଚ ପୁତ୍ରୌ ତୌ ବ୍ରହ୍ମଣଃ କିଲ। ବ୍ରହ୍ମା ହିରଣ୍ମଯାଦଂଡାଦେଵ ସିଦ୍ଧଵିଭୂତିକଃ
ମରୀଚି ଓ ଡକ୍ଷ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ସୁନା ଡାଣ୍ଡାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
କସ୍ଯ ପ୍ରାଦୁରଭୂଦ୍ଧ୍ଯାନାତ୍ପ୍ରାକୃତଃ ପ୍ରାକୃତାଂଶକଃ। ଅଥ ନାରାଯଣେନୈଵ ସ୍ଵକୀଯେଚ୍ଛା ସମାଶ୍ରଯାତ୍
କାହାର ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାଗ ଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ? ପରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ଆଶ୍ରୟରେ—
ତତ୍ପ୍ରେରିତଃ ପ୍ରଯାତ୍ଵେଷ ଜନ୍ମ ନାରାଯଣାତ୍ମକମ୍। ସାପି କର୍ମଣ ଏଵୋକ୍ତା ପ୍ରେରଣାଵିଵଶାତ୍ମନାମ୍
ସେହି ପ୍ରେରଣାରେ, ସେ ନାରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହା ମଧ୍ୟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଯେପରି ଆତ୍ମା ଚଳାଯାଏ ପ୍ରେରଣାରେ।
ଯଥୋନ୍ମାଦାଦି ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ମତିରେଵ ହି ସାଭଵେତ୍। ଇଷ୍ଟାନେଵ ପଦାର୍ଥାନ୍ଵୈ ଵିପରୀତାନ୍ହି ମନ୍ଯତେ
ଯେପରି ଉନ୍ମାଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ମନ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏହିପରି ସେ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁକୁ ଅନଇଚ୍ଛିତ ଭାବେ ଓ ଅନଇଚ୍ଛିତକୁ ଇଚ୍ଛିତ ଭାବେ ଭାବେ।
ଲୋକସ୍ଯ ଵ୍ଯଵହାରେଷୁ ଦୃଷ୍ଟେଷୁ ହସତେ ସଦା। ଧର୍ମାଧର୍ମଫଲପ୍ରାପ୍ତୌ ଵିଷ୍ଣୁମେଵ ନିବୋଧତ
ଲୋକମାନେ ସାଧାରଣ କାମକାଜରେ ଯାହା ଦେଖନ୍ତି, ସେଥିରେ ସଦା ହସନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଫଳ ମିଳିବାରେ, କେବଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କାରଣ ଭାବେ ଜାଣ।
ଵିଦଧ୍ଵମିତ୍ଥଂ ମୁନଯୋଽସକୃଚ୍ଚ ମେ ଗିରଂ ଗିରୀଶଶ୍ରୁତିଭୂମିସନ୍ନିଧୌ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟକେଦାର ଇଵାଵନୀତଲେ ସୁବୀଜମୁଷ୍ଟିଂ ସୁଫଲାଯ କର୍ଷକାଃ
ଏହିପରି, ମୁନିମାନେ ମୋର କଥା ବାରମ୍ବାର ପାହାଡ଼ର ଦେବଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ କହିଛନ୍ତି; ଯେପରି ଚାଷୀ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଆ ଉପଜାଉଥିବା ଜମିରେ ଛିଟି ଦେଇ ଭଲ ଫଳ ଆଶା କରନ୍ତି।
ତେ ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହି ତାଂ ରମ୍ଯାଂ ପ୍ରକ୍ରମାତ୍ପ୍ରକ୍ରମକ୍ରିଯାମ୍। ଵାଚଂଵାଚାଂ ପତିପ୍ରଖ୍ଯାଃ ପ୍ରୋଚୁଶ୍ଚସ୍ମିତସୁଂଦରାଃ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସୁସଂଗଠିତ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ, ତାଙ୍କର ପତିମାନଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ହସି ହସି କଥା କହିଲେ।
ମୁନଯ ଊଚୁଃ-। ଜାତେ ଲୋକଵିଧାନେ ତୁ ସତ୍ଯଂ ତତ୍କାର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରାଯଃ ପ୍ରାଲେଯଶୈଲସ୍ଯ ଶଂକା ତତ୍କାଲରୂପିଣଃ
ମୁନିମାନେ କହିଲେ— ଯେତେବେଳେ ଲୋକର ନିୟମ ନିର୍ମିତ ହେଲା, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲା; ତଥାପି, ପାହାଡ଼ର ତୁଷାର ଭଳି, ସମୟର ରୂପ ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଅଛି।
ସତ୍ଯମୁତ୍କଂଠିତାଃ ସର୍ଵେ ଯେ ଯେ କାର୍ଯାର୍ଥମୁଦ୍ଯତାଃ। ତେଷାଂ ତ୍ଵରଂତେ ଚେତାଂସି କିଂତୁ ନାମମହାତ୍ମନାମ୍1.43.
ଏହା ସତ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ କାମ ସଫଳ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ସେମାନଙ୍କ ମନ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଏହା କି ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁଛି?
ଲୋକଯାତ୍ରାନୁଗଂତଵ୍ଯା ଵିଶେଷେଣ ଵିଵକ୍ଷିତୈଃ। ଯତସ୍ତଦ୍ଧର୍ମମେଧଂତେ ତତ୍ପ୍ରାମାଣ୍ଯଂ ପରେ ଧୃତାଃ
ଲୋକର ଚଳାଚଳକୁ ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁମାନେ କଥା କହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନୁସରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେମାନେ ସେଇ ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ତାହାର ପ୍ରମାଣ୍ୟତା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନଯୋ ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ଵରିତାସ୍ତୁହିନାଚଲମ୍। ତତ୍ର ତେ ପୂଜିତାସ୍ତେନ ହିମଶୈଲେନ ସାଦରମ୍
ଏପରି କହି, ମୁନିମାନେ ତୁରନ୍ତ ହିମପର୍ବତକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ, ହିମଶୈଳ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପୂଜିଲେ।
ଊଚୁର୍ମୁନିଵରାଃ ପ୍ରୀତାଃ ସ୍ଵଲ୍ପକଂ ତୁ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ। ମୁନଯ ଊଚୁଃ-। ଦେଵୋ ଦୁହିତରଂ ସାକ୍ଷାତ୍ପିନାକୀ ତଵ ମାର୍ଗତେ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତ୍ୱରା ଥିଲେ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କହିଲେ— ପିନାକୀ ଦେବ ନିଜେ ତୁମର ଝିଅକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ପାଵଯାତ୍ମାନମାହୁତ୍ଯେଵାନଲେ ହୁତମ୍। କାର୍ଯଂ ହି ତଚ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ସୁଚିରଂ ପରିଵର୍ତତେ
ସେଠାରୁ, ତୁରନ୍ତ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କର, ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ ଦିଆଯାଏ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏହା ସଫଳ କରିବା ଦରକାର।
ଜଗଦୁଦ୍ଧାରଣାଯୈଷ ଵିଧାତଵ୍ଯଃ ସମୁଦ୍ଯମଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ଶୈଲୋ ହର୍ଷାଵେଶଵଶାନ୍ମୁନୀନ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି କହିବା ପରେ, ପାହାଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭିଜି, ମୁନିମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅସମର୍ଥୋଭଵଦ୍ଵକ୍ତୁମୁତ୍ତରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ନିଵ। ତତୋ ମେନା ମୁନୀନ୍ଵଂଦ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ସ୍ନେହଵିକ୍ଲଵା
ସେ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ମନେ ମନେ ମୁନିମାନେ ଦୟା ଆଶା କଲେ; ତାପରେ ମେନା, ମୁନିମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି, ସ୍ନେହରେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।
ଦୁହିତୁସ୍ତାନ୍ମୁନୀଂଶ୍ଚୈଵ ଵଚନଂ ସ୍ଵଯମର୍ଥଵତ୍। ମେନୋଵାଚ-। ଯଦର୍ଥଂ ଦୁହିତୁର୍ଜନ୍ମ ଚେଚ୍ଛଂତ୍ଯପି ମହାଫଲଂ
ମେନା କହିଲେ— ଝିଅ ଓ ମୁନିମାନେ ଯାହା କହିଲେ, ସେଥିରେ ଅର୍ଥ ଥିଲା: ଝିଅର ଜନ୍ମରୁ ଯେଉଁ ବଡ଼ ଫଳ ଆଶା କରାଯାଏ—
ତଦେଵୋପସ୍ଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକ୍ରମେଣୈଵ ସାଂପ୍ରତମ୍। କୁଲଜନ୍ମଵଯୋରୂପଵିଭୁତ୍ଵୈସ୍ସହିତୋପି ଯଃ
ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ ପ୍ରକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଘଟିଯାଇଛି; ଯେଉଁଠି ପରିବାର, ଜନ୍ମ, ବୟସ, ରୂପ, ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—