ତମୁଵାଚ ଵିଭୋ ପାହି ପାହି ପାପର୍ଦ୍ଧିକାଦଥ । ତପସା କିଂ ଚ ଧର୍ମେଣ ମୌନେନ ଚ ଜପେନ ଚ
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ପାପର ଶତ୍ରୁଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ତପସ୍ୟା, ଧର୍ମ, ମୌନ କିମ୍ବା ଜପ ଯେଉଁଠି ହେଉ।'
ଭୀତତ୍ରାଣାତ୍ପରଂ ନାନ୍ଯତ୍ପୁଣ୍ଯମସ୍ତି ତପୋଧନ । ଏଵମୁକ୍ତଵତୀ ଭୀତା ସାଲସାଂଗୀ ତପସ୍ଵିନମ୍
'ଭୟଭିତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ତପସ୍ୟାଧିକାରୀ।' ଏଭଳି କହି, ଭୟରେ କାପୁଥିବା ସେ ତାପସଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତାଵତ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ସଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ସର୍ଵଜୀଵପ୍ରବଂଧକଃ । ଵୃଂଦାଦେଵୀ ଭଯତ୍ରସ୍ତା ହରିକଂଠେ ସମାଶ୍ଲିଷତ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ବନ୍ଧିଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଆସିଲା; ବୃନ୍ଦା ଭୟରେ ତରସି, ହରିଙ୍କ ଗଳାକୁ ଜଡ଼ି ଧରିଲେ।
ସୁଖସ୍ପର୍ଶଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ସା ଶୋକଵଲ୍ଲୀଵ ଲିଂଗିତା । ତଵାଲିଂଗନଭାଵେନ ପୁନରେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବିଲେ, ଯେପରି ଦୁଃଖର ଲତା ଗଛକୁ ବେଢ଼ିଥାଏ; ତୁମ ଆଲିଙ୍ଗନ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୁଣି ଉଦ୍ଧାର ହେବେ।
ଶିରଃ ସର୍ଵାଂଗସଂପନ୍ନଂ ତ୍ଵଦ୍ଭର୍ତୁରଧିକଂ ଗୁଣୈଃ । ଅଥ ତ୍ଵଂ ପ୍ରମଦେ ଗଚ୍ଛ ପତ୍ଯର୍ଥେ ଚିତ୍ରଶାଲିକାମ୍
ଯେ ମୁଣ୍ଡ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ତୁମ ପତିଠାରୁ ଗୁଣରେ ଅଧିକ; ଏବେ, ହେ ନାରୀ, ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଚିତ୍ରଶାଳୀକୁ ଯାଅ।
ସା ଚିତ୍ରଶାଲାମିତ୍ଯୁକ୍ତା ଵିଵେଶ ମୁନିନା ତଦା । ଦିଵ୍ଯପର୍ଯଂକମାରୂଢା ଗୃହ୍ଯ କାଂତସ୍ଯ ତଚ୍ଛିରଃ
ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଚିତ୍ରଶାଳୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦିବ୍ୟ ଶଯ୍ୟାରେ ବସି, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଧରିଲେ।
ଚକାରାଧରପାନଂ ସା ମୀଲିତାକ୍ଷ୍ଯତିଲୋଲୁପା । ଯାଵତ୍ତାଵଦଭୂଦ୍ରାଜନ୍ରୂପଂ ଜାଲଂଧରାକୃତି
ସେ ରାଜାଙ୍କର ଠୋଉଁ ରସ ପିଲେ, ଚକୁ ମୁଦି ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ଲଗି ରହିଲେ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରାଜା ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଆକୃତି ଧରିଲେ।
ତତ୍କାଂତସଦୃଶାକାରସ୍ତଦ୍ଵକ୍ଷସ୍ତଦ୍ଵଦୁନ୍ନତିଃ । ତଦ୍ଵାକ୍ଯସ୍ତନ୍ମନୋଭାଵସ୍ତଦାସୀଜ୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ
ତାଙ୍କର ଦେହ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କର ଦେହ ସମାନ ହେଲା, ଛାତି ଓ ଉଚ୍ଚତା ଏକି, କଥା ଓ ମନ ଏକି; ଏପରି ଭାବରେ ସେ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର ହେଲେ।
ଅଥ ସଂପୂର୍ଣକାଯଂ ତଂ ପ୍ରିଯଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଜଗାଦ ସା । ତଵ କୁର୍ଵେ ପ୍ରିଯଂ ସ୍ଵାମିନ୍ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ସ୍ଵରଣଂ ଚ ମେ
ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ଦେଖି, ସେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି, ସ୍ୱାମୀ; ତୁମର ଇଚ୍ଛା କହିବା ଓ ମତେ ଶୁଣାଇବା।'
ଵୃଂଦାଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରାହ ମାଯାସମୁଦ୍ରଜଃ । ଶୃଣୁ ଦେଵି ଯଥା ଯୁଦ୍ଧଂ ଵୃତ୍ତଂ ଶଂଭୋର୍ମଯା ସହ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମାୟାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସେ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ଶୁଣ, କିପରି ଶମ୍ଭୁ ଓ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।'
ପ୍ରିଯେ ରୁଦ୍ରେଣ ରୌଦ୍ରେଣ ଛିନ୍ନଂ ଚକ୍ରେଣ ମେ ଶିରଃ । ତାଵତ୍ଵତ୍ସିଦ୍ଧିଯୋଗାଚ୍ଚ ତ୍ଵଦ୍ଗତେନ ମମାତ୍ମନା
ପ୍ରିୟେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରରେ ମୋର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ତଥାପି, ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ ମୋର ଆତ୍ମା ତୁମରେ ଏକତା ହେବାରୁ,
ଛିନ୍ନଂ ତଦତ୍ର ଚାନୀତଂ ଜୀଵିତଂ ତେଂଗସଂଗତଃ । ପ୍ରିଯେ ତ୍ଵଂ ମଦ୍ଵିଯୋଗେନ ବାଲେ ଜାତାସି ଦୁଃଖିତା
ସେ କାଟା ମୁଣ୍ଡ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ମୋର ଜୀବନ ତାହା ସହିତ ଏକତା ହେଲା; ପ୍ରିୟେ, ମୋର ବିୟୋଗରେ, ଶିଶୁ, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେଇପାରିଲା।
କ୍ଷଂତଵ୍ଯଂ ଵିପ୍ରିଯଂ ମହ୍ଯଂ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଣଂ ଗତଃ । ଇତ୍ଯାଦି ଵଚନୈସ୍ତେନ ଵୃଂଦା ସଂସ୍ମାରିତା ତଦା
ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲିଥିଲି, ଏହି ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କର; ଏପରି କଥାରେ, ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ମର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ।
ତାଂବୂଲୈଶ୍ଚ ଵିନୋଦୈଶ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକରଣୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଅଥ ଵୃଂଦାରିକା ଦେଵୀ ସର୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତା
ତାମ୍ବୁଳ, ବିନୋଦ, ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ, ବୃନ୍ଦାରିକା ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଲେ।
ପ୍ରିଯଂ ଗାଢଂ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ଚୁଚୁଂବ ରତିଲୋଲୁପା । ମୋକ୍ଷାଦପ୍ଯଧିକଂ ସୌଖ୍ଯଂ ଵୃଂଦା ମୋହନସଂଭଵମ୍
ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଂଗନ କରି, ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ରତିରେ ଆସକ୍ତି ଭରି; ବୃନ୍ଦା ମୋହରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମୁକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ।
ମେନେ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରେମରସାଧିକମ୍ । ଵୃଂଦାଂ ଵିଯୋଗଜଂ ଦୁଃଖଂ ଵିନୋଦଯତି ମାଧଵେ
ନାରାୟଣ ଦେବ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରେମର ରସକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଭାବିଲେ; ମାଧବ ବୃନ୍ଦାଙ୍କର ବିୟୋଗ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରିଲେ।
ତତ୍କ୍ରୀଡାଚାରୁଵିଲସଦ୍ଵାପିକା ରାଜହଂସକେ । ତଦ୍ରୂପଭାଵାତ୍କୃଷ୍ଣୋଽସୌ ପଦ୍ମାଯାଂ ଵିଗତସ୍ପୃହଃ
ସେ ମନୋହର କ୍ରୀଡାରେ, ରାଜହଂସ ଥିବା ଶୁଭ୍ର ଜଳାଶୟ ପାଖରେ, କୃଷ୍ଣ, ବୃନ୍ଦାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଭାବରୁ, ପଦ୍ମା ପ୍ରତି ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ଛାଡିଦେଲେ।
ଅଭୂଦ୍ଵୃଂଦାଵନେ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁଲସୀରୂପ ଧାରିଣୀ । ଵୃଂଦାଂଗସ୍ଵେଦତୋ ଭୂମ୍ଯାଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତାତି ପାଵନୀ
ସେ ବୃନ୍ଦାବନରେ, ତୁଳସୀ ରୂପ ଧରିଲେ; ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହର ଘମରୁ, ଭୂମିରେ ସେ ଅତି ପବିତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଵୃଂଦାଂଗ ସଂଗଜଂ ଚେଦମନୁଭୂଯ ସୁଂଖଂ ହରିଃ । ଦିନାନି କତିଚିନ୍ମେନେ ଶିଵକାର୍ଯଂ ଜଗତ୍ପତିଃ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହ ସଂଗରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସୁଖ ଅନୁଭବ କରି, ହରି, ଜଗତପତି, କିଛି ଦିନ ଶିବଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଏକଦା ସୁରତସ୍ଯାଂତେ ସା ସ୍ଵକଂଠେ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ଵୃଂଦା ଦଦର୍ଶ ସଂଲଗ୍ନଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏକଦିନ, ସେମାନେ ରତିର ଶେଷରେ, ବୃନ୍ଦା ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଲଗିଥିବା, ଦୁଇ ହାତ ଥିବା ତପସ୍ୱୀ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାହ ସା କଂଠାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯ ଭୁଜବଂଧନମ୍ । କଥଂ ତାପସରୂପେଣ ତ୍ଵଂ ମାଂ ମୋହିତୁମାଗତଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବୃନ୍ଦା ଗଳା ଓ ହାତର ବନ୍ଧନ ଛାଡି, କହିଲେ: 'ତପସ୍ୱୀ ରୂପରେ କିପରି ତୁମେ ମୋତେ ମୋହିତ କରିବାକୁ ଆସିଛ?'
ନିଶମ୍ଯ ଵଚନଂ ତସ୍ଯାଃ ସାଂତ୍ଵଯନ୍ପ୍ରାହ ତାଂ ହରିଃ । ଶୃଣୁ ଵୃଂଦାରିକେ ତ୍ଵଂ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ଲକ୍ଷ୍ମୀମନୋହରମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ହରି ସେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ: 'ବୃନ୍ଦାରିକେ, ଶୁଣ, ମୋତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ମନୋହର ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ଜାଣ।'
ତଵ ଭର୍ତା ହରଂ ଜେତୁଂ ଗୌରୀମାନଯିତୁଂ ଗତଃ । ଅହଂ ଶିଵଃ ଶିଵଶ୍ଚାହଂ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେ ନ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ 6.15.
ତୁମର ପତି ହରଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଓ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ଗଲେ; ମୁଁ ଶିବ, ଶିବ ମୁଁ, ଦୁଇଜଣ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ।
ଜାଲଂଧରୋ ହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଭଜ ମାମଧୁନାନଘେ । ନାରଦ ଉଵାଚ- ଇତି ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷଣ୍ଣଵଦନାଭଵତ୍ । ତତୋ ଵୃଂଦାରିକା ରାଜନ୍କୁପିତା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ଜାଲନ୍ଧର ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲେ; ଏବେ, ନିର୍ମଳେ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ନାରଦ କହିଲେ- ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବୃନ୍ଦାରିକାଙ୍କର ମୁହଁ ଉଦାସ ହେଲା; ତାପରେ, ରାଜା, ବୃନ୍ଦାରିକା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ରଣେ ବଦ୍ଧୋଽସି ଯେନ ତ୍ଵଂ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଃ ପିତୁର୍ଗିରା । ଵିଵିଧୈଃ ସତ୍କୃତୋ ରତ୍ନୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ତସ୍ଯ ହୃତା ଵଧୂଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ବାନ୍ଧି ହେବା ପରେ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତ ହେଲା; ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ତଥାପି ତୁମର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଚୋରାଯାଇଲା।
ପତିର୍ଧର୍ମସ୍ଯ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ପରଦାରରତଃ କଥମ୍ । ଈଶ୍ଵରୋଽପି କୃତଂ ଭୁଂକ୍ତେ କର୍ମେତ୍ଯାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
ଯିଏ ସଦା ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ, ସେ କିପରି ଧର୍ମର ସ୍ୱାମୀ ହେବ? ଜଗତର ମହାନ ଦେବତା ମଧ୍ୟ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି — ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ଅହଂ ମୋହଂ ଯଥାନୀତା ତ୍ଵଯା ମାଯା ତପସ୍ଵିନା । ତଥା ତଵ ଵଧୂଂ ମାଯା ତପସ୍ଵୀକୋଽପି ନେଷ୍ଯତି
ଯେପରି ତୁମେ ମାୟାରେ ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କଲା, ସେପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ତପସ୍ବୀ ମାୟାରେ ତୁମର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀକୁ ନେଇଯିବ।
ଇତି ଶପ୍ତସ୍ତଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜଗାମାଦୃଶ୍ଯତାଂ କ୍ଷଣାତ୍ । ସା ଚିତ୍ରଶାଲାପର୍ଯଂକଃ ସ ଚ ତେଽଥପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଏପରି ଶାପ ଦେବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଚିତ୍ରଶାଳା ଓ ଶୟନ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା, ଏବଂ ତୁମ ସହିତ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
ନଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଂ ହରୌ ଯାତେ ଵନଂ ଶୂନ୍ଯଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ସା । ଵୃଂଦା ପ୍ରାହ ସଖୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜିହ୍ମଂ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁନା କୃତମ୍
ହରି ଚାଲିଯିବା ପରେ ସବୁ କିଛି ହରାଇଗଲା; ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖି, ବୃନ୍ଦା ତାଙ୍କ ସହିନୀକୁ ଦେଖି କହିଲେ, 'ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ହେଇଛି।'
ତ୍ଯକ୍ତଂ ପୁରଂ ଗତଂ ରାଜ୍ଯଂ କାଂତଃ ସଂଦେହତାଂ ଗତଃ । ଅହଂ ଵନେ ଵିଦିତ୍ଵୈତତ୍କ୍ଵ ଯାମି ଵିଧିନିର୍ମିତା
ନଗର ଛାଡ଼ାଯାଇଛି, ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛି, ପ୍ରିୟଜନ ଅନିଶ୍ଚିତ; ଏହା ଜଙ୍ଗଲରେ ବୁଝି, ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି, ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା।