ସିଦ୍ଧିର୍ମୂର୍ତିମତୀ ତ୍ଵେଷା ସାଧଯିଷ୍ଯତି ଚିଂତିତମ୍। ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ସ ତଦାକାଶମଂଡଲେ
‘ଏହି ଝିଅ ସଫଳତାର ଦେହରୂପ ଏବଂ ଯାହା ଭାବିଥିଲେ, ତାହା ସେ ପୂରଣ କରିବେ।’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଆକାଶମଣ୍ଡଳରେ—
ଅନୁଜ୍ଞାଯ ସୁତାଂ ଶୈଲୋ ଜଗାମାଶୁ ସ୍ଵମଂଦିରମ୍। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ-। ଶୈଲଜାପି ଯଯୌ ଶୈଲମଗମ୍ଯମପି ଦୈଵତୈଃ
ନିଜ ଝିଅକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ପାହାଡ଼ରାଜ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଗଲେ।
ସଖୀଭ୍ଯାମନୁଯାତା ତୁ ନିଯତା ନଗରାଜଜା। ଶୃଂଗଂ ହିମଵତଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନାନାଧାତୁଵିଭୂଷିତମ୍
ସଂଯମିତ ପାହାଡ଼ରାଜ ଝିଅ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ର ପବିତ୍ର ଶିଖରକୁ ଗଲେ।
ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପଲତାକୀର୍ଣଂ ଭ୍ରମରୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟପାଦପମ୍। ଦିଵ୍ଯପ୍ରସ୍ରଵଣୋପେତଂ ମନୋରଥଶତୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଲତାରେ ଢାକା, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଖରିତ ବୃକ୍ଷ, ଦିବ୍ୟ ଝରଣା ଓ ଅନେକ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ନାନାପକ୍ଷିସମାଯୁକ୍ତଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍। ଜଲଜସ୍ଥଲଜୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ, ଜଳ ଓ ଭୂମିର ଉତ୍ତମ ଫୁଲରେ ଖିଳିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଚିତ୍ରକଂଦରସଂଗୁହ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଗେହସମନ୍ଵିତମ୍। ଵିହଂଗସଂଘସଂଘୁଷ୍ଟଂ କଲ୍ପପାଦପସଂକଟମ୍
ସେଠାରେ ବିଚିତ୍ର ଗୁହା ଓ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ, ଦିବ୍ୟ ଗୃହ, ଦଳେ ଦଳେ ପକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ଅନେକ କଳ୍ପବୃକ୍ଷରେ ଘନ ଛାୟା ଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହାଶାଖଂ ଶାଖିନଂ ହରିତଚ୍ଛଦମ୍। ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ବିଶାଳ ଶାଖା ଓ ହରିତ ପତ୍ରର ଗଛ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଖିଳିଥିବା ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପଶତାକୀର୍ଣଂ ନାନାଵିଧଫଲାନ୍ଵିତମ୍। ତ୍ଯକ୍ତଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରୁଚିଭିର୍ଭିନ୍ନସଂହତପଲ୍ଲଵମ୍
ସେ ଗଛ ଶତଶଃ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଛିଡ଼ି ଦେଇ ଚମକୁଥିଲା।
ତତ୍ରାଂବରାଣି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭୂଷଣାନି ଚ ଶୈଲଜା। ସଂଵୀତା ଵଲ୍କଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦର୍ଭନିର୍ମିତମେଖଲା
ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ନିଜ ପୋଶାକ ଓ ଗହଣା ଛାଡ଼ି, ଦିବ୍ୟ ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧିଲେ ଓ ଦର୍ଭର ମେଖଳା ପରିଧାନ କଲେ।
ତ୍ରିଃସ୍ନାତା ପାଟଲାହାରା ବଭୂଵ ଶରଦାଂ ଶତମ୍। ଶତମେକେନ ଜୀର୍ଣେନ ପର୍ଣେନାଵର୍ତ୍ତଯତ୍ତଦା
ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରି, ହଳଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଲେ; ଏକ ଜରାପ୍ରାପ୍ତ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ କଲେ।
ନିରାହାରା ଶତଂ ସାଭୂତ୍ସମାନାଂ ତପସୋ ନିଧିଃ। ତତ ଉଦ୍ଵେଜିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଣିନସ୍ତପସୋଗ୍ନିନା
ସେ ଶତ ବର୍ଷ ନିରାହାର ରହିଲେ, ସମାନ ତପସ୍ୟାର ଧନ ହେଲେ; ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଯାଇଲେ।
ତତଃ ସସ୍ମାର ଭଗଵାନ୍ମୁନୀନ୍ସପ୍ତ ଶତକ୍ରତୁଃ। ତେ ସମାଗମ୍ଯ ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ସମୁଦିତାସ୍ତଥା1.43.
ତାପରେ, ଶତ ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପୂଜିତାସ୍ତେ ମହେଂଦ୍ରେଣ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍। କିମର୍ଥଂ ହି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂସ୍ମୃତାସ୍ତୁ ଵଯଂ ତ୍ଵଯା
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ—‘ହେ ଦେବମାନ୍ୟ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ କାହିଁକି ତୁମେ ସ୍ମରଣ କରିଛ?’
ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ଭଗଵଂତଃ ପ୍ରଯୋଜନମ୍। ହିମାଚଲେ ତପୋ ଘୋରଂ ତପ୍ଯତେ ଭୂଧରାତ୍ମଜା
ଶକ୍ର କହିଲେ—‘ମହାନୁଭାବମାନେ, ଆପଣମାନେ କାରଣ ଶୁଣନ୍ତୁ; ହିମାଚଳ ପାହାଡ଼ରେ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।’
ତସ୍ଯାଭିମତଯୋଗେନ ଭଵଂତଃ କର୍ତୁମର୍ହଥ। ତପଃ ସମାପନଂ ଦେଵ୍ଯା ଜଗଦର୍ଥେ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ
‘ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଆପଣମାନେ ଦେବୀଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶୀଘ୍ର ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ, ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ।’
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ଶୈଲଂ ସିଦ୍ଧସଂଘାତସେଵିତମ୍। ଊଚୁରାଗମ୍ଯ ମୁନଯସ୍ତାମଥୋ ମଧୁରାକ୍ଷରମ୍
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ସେମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଘେରିଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ମଧୁର କଥାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୁତ୍ରି କସ୍ତେ ଵ୍ଯଵସିତଃ କାମଃ କମଲଲୋଚନେ। ତାନୁଵାଚ ତତୋ ଦେଵୀ ସାଦରଂ ଗୌରଵାନ୍ମୁନୀନ୍
କମଳନୟନୀ, ତୁମର ଇଚ୍ଛା କ’ଣ, ଝିଅ? ଏପରେ ଦେବୀ ମହାମୁନିମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ କହିଲେ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ-। ତପସ୍ଯଂତୋ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରୋହ୍ଯ ମୌନଂ ଭଵାଦୃଶାଂ। ଵଂଦନାଯ ନିଯୁକ୍ତା ଧୀର୍ଯାଚଯତ୍ଯଵିକଲ୍ପିତମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ— ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଆପଣମାନେ ନିଜର ମୌନତା ଛାଡ଼ି, ଏବେ ମୋ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ଏହା ଅଟୁଟ ଧୈର୍ୟ ସହିତ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନମୁଖା ଯୂଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵାସନମାଦିତଃ। ଉପଵିଷ୍ଟାଃ ଶ୍ରମଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ମାମନୁ
ଆପଣମାନେ ଆନନ୍ଦର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ନେଇ, ପ୍ରଥମେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ବସିଛନ୍ତି; ଏବେ ଆପଣମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ମୋତେ ପଚାରିବେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ତତଶ୍ଚକ୍ରୁସ୍ତତ୍ରାସନପରିଗ୍ରହମ୍। ସା ଚ ତାନ୍ଵିଧିଵତ୍ପୂର୍ଵଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ ସେମାନେ ସେଠାରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଉଵାଚାଦିତ୍ଯସଂକାଶାନ୍ମୁନୀନ୍ସପ୍ତୠଷୀନ୍ଶନୈଃ। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵ୍ରତାତ୍ମକଂ ମୌନଂ ନତ୍ଵା ଚ ଵିଧିଵନ୍ମୁନୀନ୍
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ; ନିଜର ବ୍ରତ ମୌନତା ଛାଡ଼ି, ନୀତିଅନୁଯାୟୀ ନମସ୍କାର କରି ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଭଗଵଂତୋପି ମୌନାଂତେ ତସ୍ଯାଃ ସପ୍ତର୍ଷଯୋପ୍ଯଥ। ଗୌରଵାଧାରତାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତାଂ ପୁନସ୍ତଥା
ପରେ, ମୌନତା ଶେଷରେ, ସମ୍ମାନର ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ପୁନି ସେଇ ଭାବେ ପଚାରିଲେ।
ସାପି ଗୌରଵଗର୍ଭେଣ ମନସା ଚାରୁହାସିନୀ। ମୁନୀନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତଥାଲୋକ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ପ୍ରୋହ୍ଯ ଵାଗ୍ଯମମ୍
ସେ ଦେବୀ, ଗଭୀର ସମ୍ମାନରେ ଭରିଥିବା ମନ ଏବଂ ମଧୁର ହସ ସହିତ, ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରି, ମୌନତା ଛାଡ଼ି କଥା କହିଲେ।
ଭଗଵଂତୋ ଵିଜାନୀଥ ପ୍ରାଣିନାଂ ମନସେପ୍ସିତମ୍। ଶରୀରାଦିଭିରତ୍ଯର୍ଥଂ କଦର୍ଥ୍ଯଂ ତେ ହି ଦେହିନଃ
ହେ ପୂଜ୍ୟମାନେ, ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମନର ଇଚ୍ଛା ଜାଣନ୍ତି; ତଥାପି ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରେ ଜୀବମାନେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ପାଆନ୍ତି।
କେଚିତ୍ତୁ ନିପୁଣାସ୍ତତ୍ର ଘଟଂତେ ଵିଵିଧୋଦ୍ଯମୈଃ। ଉପାଯୈର୍ଦୁର୍ଲଭାନ୍ଭାଵାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ହ୍ଯତଂଦ୍ରିତାଃ
କିନ୍ତୁ କିଛି ଜଣେ ଚତୁର ଲୋକେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଓ ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଲଭ ଦଶାକୁ ଲାଗି ଅନେକ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଟୁଟ ଚେଷ୍ଟାରେ ସେହି ଦୁର୍ଲଭ ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଅପରେ ତୁ ପରିଚ୍ଛିଦ୍ଯ ନାନାକାରାନୁପକ୍ରମାନ୍। ଦେହାଂତରାର୍ଥଂ ସାରଂଭମାଶ୍ରଯଂତି ହି ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ତ ନାନା ପ୍ରକାର ରୂପ ଓ ପ୍ରବେଶପଥ ବୁଝି, ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହରେ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।
ମମତ୍ଵାକାଶସଂଭୂତକୁସୁମସ୍ରଗ୍ଵିଭୂଷିତମ୍। ଵିଂଧ୍ଯଶୃଂଗଂ ସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋ ହସ୍ତଃ ପ୍ରସରତେ ମୁହୁଃ
ମମତାର ଆକାଶରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଫୁଲମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହାତ ବାରମ୍ବାର ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଛୁଁଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
ଅହଂ କିଲ ଭଵଂ ଦେଵଂ ପତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତା। ପ୍ରକୃତ୍ଯୈଵ ଦୁରାରାଧ୍ଯଂ ତପସ୍ଯଂତଂ ଚ ସଂପ୍ରତି
ମୁଁ ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ, ହେ ଦେବ, ମୋ ପତି ଭାବେ ପାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇଛି; ଯଦିଓ ଆପଣ ସ୍ୱଭାବରୁ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ।
ସୁରାସୁରୈରନିର୍ଣୀତଂ ପରମାର୍ଥକ୍ରିଯାଶ୍ରଯଂ। ସାଂପ୍ରତଂ ଚାପି ନିର୍ଦଗ୍ଧୋ ମଦନୋ ଵୀତରାଗିଣା
ସୁର ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିନାହାନ୍ତି, ସେହି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ଆଧାର; ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଗ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାମଦେବ ଦହିଯାଇଛି।
କଥମାରାଧଯେଦୀଶଂ ମାଦୃଶୀ ତାଦୃଶଂ ଶିଵମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ମୁନଯସ୍ତେ ତୁ ସ୍ଥିରତାଂ ମନସସ୍ତତଃ
ମୋ ପରି ଜଣେ କିପରି ଏପରି ଭଗବାନ୍, ଏପରି ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବ? ଏପରି କଥା ଶୁଣି ମୁନିମାନେ ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ।