ଭାଵିନୋଽଵଶ୍ଯଭାଵିତ୍ଵାଦ୍ଭଵିତ୍ରୀ ଭୂତଭାଵିନୀ। ଲଜ୍ଜମାନା ସଖିମୁଖୈରୁଵାଚ ପିତରଂ ଗିରିଂ
ଭବିଷ୍ୟତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିଥାଏ, ଏହି ଭାବରେ, ଲଜ୍ଜାରେ ମୁକୁରା ଝିଅ ସଖୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଗିରିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶୈଲପୁତ୍ର୍ଯୁଵାଚ-। ଦୁର୍ଭଗେନ ଶରୀରେଣ କିଂ ମମାନେନ କାରଣଂ। କଥଂ ଚ ତାଂ ଦଶାଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଶଙ୍କରୋ ମେ ପତିର୍ଭଵେତ୍
ଶୈଳଜା କହିଲେ— 'ମୋ ଏହି ଦୁଃଖୀ ଦେହର କଣ ଉପକାର? ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି, କିପରି ଶଙ୍କର ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ?'
ତପୋଭିଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେଭୀଷ୍ଟଂ ନାସାଧ୍ଯଂ ତୁ ତପସ୍ଯତଃ। ଦୁର୍ଭଗତ୍ଵଂ ଵୃଥା ଲୋକେ ଵିହିତେ ସତି ସାଧନେ
'ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଯେ ତପସ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ସାଧନା ଅଛି, ଦୁଃଭାଗ୍ୟର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।'
ତପସି ଭ୍ରଷ୍ଟସଂଦେହା ତତଃ ସ୍ଵାର୍ଥଜିଗୀଷଯା। ଏଵଂ ତପଃ କରିଷ୍ଯେହଂ ଯାମୀତ୍ଯୁକ୍ତଵତୀଂ ସୁତାମ୍
'ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ, ଏଠି ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି,' ବୋଲି ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉଵାଚ ଵାଚା ଶୈଲେଂଦ୍ରୋ ଗଦ୍ଗଦସ୍ଵରଵର୍ଣଯା। ହିମଵାନୁଵାଚ-। ଉମେତି ଚାପଲଂ ପୁତ୍ରି ନ କ୍ଷମଂ ତାଵକଂ ଵପୁଃ
ତାପରେ ପାହାଡ଼ର ରାଜା କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— 'ଉମା, ଏପରି ଅଧୀରତା ତୁମ ନରମ ଦେହ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।'
ସୋଢୁଂ କ୍ଲେଶାନୁରୂପସ୍ଯ ତପସଃ ସୌମ୍ଯଦର୍ଶନେ। ଭାଵୀନ୍ଯପି ଚ କାର୍ଯାଣି ପଦାର୍ଥାନି ସଦୈଵ ତୁ
'ହେ ସୁମୁଖୀ, ତୁମ ଦେହ ଏପରି କଠିନ ତପସ୍ୟାର କଷ୍ଟ ସହିପାରିବ ନାହିଁ। ତଥାପି, ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା ଓ ବସ୍ତୁ ସଦା ଘଟିଥାଏ।'
ଭାଵିନୋର୍ଥା ଭଵଂତ୍ଯେଵ ବହଵୋଽନିଚ୍ଛତୋପି ହି। ତସ୍ମାନ୍ନ ତପସା ତେସ୍ତି ବାଲେ କିଂଚିତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍
'ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟିବା ଜିନିଷ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟେ, ଯଦିଓ ମନେ ଚାହିଁନଥାଏ। ତେଣୁ, ଝିଅ, ଏଠି ତପସ୍ୟାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।'
ଭଵନଂ ଚୈଵ ଗଚ୍ଛାମି ଚିଂତଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ର ଵୈ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ଯଦା ନୈଵ ଗୃହମନ୍ଵେତି ଶୈଲଜା
'ମୁଁ ଘରକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଏହି କଥା ଭାବିବି,' ବୋଲି କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏପରି କହାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଶୈଳଜା ଘରକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋଦ୍ରିଶ୍ଚିଂତଯାଵିଷ୍ଟଃ ସ୍ଵସୁତାଂ ପ୍ରଶଶଂସ ଚ। ତତୋଂତରିକ୍ଷେ ଦିଵ୍ଯା ଚ ଵାଗଭୂଦ୍ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ତାପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ନିଜ ଝିଅକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହା ପରେ, ତିନି ଭୁବନରେ ଶୁଣାଯିବା ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଆକାଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଉମେତି ଚାପଲଂ ପୁତ୍ରି ତ୍ଵଯୋକ୍ତା ତନଯା ଯତଃ। ଉମେତି ନାମ ତେନାସ୍ଯା ଭୁଵନେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ତୋତେ ଉମା ବୋଲି ଡାକିଛି, ଏହିଥିରୁ ଏହାଁର ନାମ ସମସ୍ତ ଭୁବନରେ ଉମା ହେବ’—ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱନି ହେଲା।
ସିଦ୍ଧିର୍ମୂର୍ତିମତୀ ତ୍ଵେଷା ସାଧଯିଷ୍ଯତି ଚିଂତିତମ୍। ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ସ ତଦାକାଶମଂଡଲେ
‘ଏହି ଝିଅ ସଫଳତାର ଦେହରୂପ ଏବଂ ଯାହା ଭାବିଥିଲେ, ତାହା ସେ ପୂରଣ କରିବେ।’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଆକାଶମଣ୍ଡଳରେ—
ଅନୁଜ୍ଞାଯ ସୁତାଂ ଶୈଲୋ ଜଗାମାଶୁ ସ୍ଵମଂଦିରମ୍। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ-। ଶୈଲଜାପି ଯଯୌ ଶୈଲମଗମ୍ଯମପି ଦୈଵତୈଃ
ନିଜ ଝିଅକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ପାହାଡ଼ରାଜ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଗଲେ।
ସଖୀଭ୍ଯାମନୁଯାତା ତୁ ନିଯତା ନଗରାଜଜା। ଶୃଂଗଂ ହିମଵତଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନାନାଧାତୁଵିଭୂଷିତମ୍
ସଂଯମିତ ପାହାଡ଼ରାଜ ଝିଅ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ର ପବିତ୍ର ଶିଖରକୁ ଗଲେ।
ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପଲତାକୀର୍ଣଂ ଭ୍ରମରୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟପାଦପମ୍। ଦିଵ୍ଯପ୍ରସ୍ରଵଣୋପେତଂ ମନୋରଥଶତୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଲତାରେ ଢାକା, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଖରିତ ବୃକ୍ଷ, ଦିବ୍ୟ ଝରଣା ଓ ଅନେକ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ନାନାପକ୍ଷିସମାଯୁକ୍ତଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍। ଜଲଜସ୍ଥଲଜୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ, ଜଳ ଓ ଭୂମିର ଉତ୍ତମ ଫୁଲରେ ଖିଳିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଚିତ୍ରକଂଦରସଂଗୁହ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଗେହସମନ୍ଵିତମ୍। ଵିହଂଗସଂଘସଂଘୁଷ୍ଟଂ କଲ୍ପପାଦପସଂକଟମ୍
ସେଠାରେ ବିଚିତ୍ର ଗୁହା ଓ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ, ଦିବ୍ୟ ଗୃହ, ଦଳେ ଦଳେ ପକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ଅନେକ କଳ୍ପବୃକ୍ଷରେ ଘନ ଛାୟା ଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହାଶାଖଂ ଶାଖିନଂ ହରିତଚ୍ଛଦମ୍। ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ବିଶାଳ ଶାଖା ଓ ହରିତ ପତ୍ରର ଗଛ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଖିଳିଥିବା ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପଶତାକୀର୍ଣଂ ନାନାଵିଧଫଲାନ୍ଵିତମ୍। ତ୍ଯକ୍ତଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରୁଚିଭିର୍ଭିନ୍ନସଂହତପଲ୍ଲଵମ୍
ସେ ଗଛ ଶତଶଃ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଛିଡ଼ି ଦେଇ ଚମକୁଥିଲା।
ତତ୍ରାଂବରାଣି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭୂଷଣାନି ଚ ଶୈଲଜା। ସଂଵୀତା ଵଲ୍କଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦର୍ଭନିର୍ମିତମେଖଲା
ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ନିଜ ପୋଶାକ ଓ ଗହଣା ଛାଡ଼ି, ଦିବ୍ୟ ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧିଲେ ଓ ଦର୍ଭର ମେଖଳା ପରିଧାନ କଲେ।
ତ୍ରିଃସ୍ନାତା ପାଟଲାହାରା ବଭୂଵ ଶରଦାଂ ଶତମ୍। ଶତମେକେନ ଜୀର୍ଣେନ ପର୍ଣେନାଵର୍ତ୍ତଯତ୍ତଦା
ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରି, ହଳଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଲେ; ଏକ ଜରାପ୍ରାପ୍ତ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ କଲେ।
ନିରାହାରା ଶତଂ ସାଭୂତ୍ସମାନାଂ ତପସୋ ନିଧିଃ। ତତ ଉଦ୍ଵେଜିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଣିନସ୍ତପସୋଗ୍ନିନା
ସେ ଶତ ବର୍ଷ ନିରାହାର ରହିଲେ, ସମାନ ତପସ୍ୟାର ଧନ ହେଲେ; ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଯାଇଲେ।
ତତଃ ସସ୍ମାର ଭଗଵାନ୍ମୁନୀନ୍ସପ୍ତ ଶତକ୍ରତୁଃ। ତେ ସମାଗମ୍ଯ ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ସମୁଦିତାସ୍ତଥା1.43.
ତାପରେ, ଶତ ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ପୂଜିତାସ୍ତେ ମହେଂଦ୍ରେଣ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍। କିମର୍ଥଂ ହି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂସ୍ମୃତାସ୍ତୁ ଵଯଂ ତ୍ଵଯା
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ—‘ହେ ଦେବମାନ୍ୟ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ କାହିଁକି ତୁମେ ସ୍ମରଣ କରିଛ?’
ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ଭଗଵଂତଃ ପ୍ରଯୋଜନମ୍। ହିମାଚଲେ ତପୋ ଘୋରଂ ତପ୍ଯତେ ଭୂଧରାତ୍ମଜା
ଶକ୍ର କହିଲେ—‘ମହାନୁଭାବମାନେ, ଆପଣମାନେ କାରଣ ଶୁଣନ୍ତୁ; ହିମାଚଳ ପାହାଡ଼ରେ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।’
ତସ୍ଯାଭିମତଯୋଗେନ ଭଵଂତଃ କର୍ତୁମର୍ହଥ। ତପଃ ସମାପନଂ ଦେଵ୍ଯା ଜଗଦର୍ଥେ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ
‘ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଆପଣମାନେ ଦେବୀଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶୀଘ୍ର ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ, ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ।’
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ଶୈଲଂ ସିଦ୍ଧସଂଘାତସେଵିତମ୍। ଊଚୁରାଗମ୍ଯ ମୁନଯସ୍ତାମଥୋ ମଧୁରାକ୍ଷରମ୍
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ସେମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଘେରିଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ମଧୁର କଥାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୁତ୍ରି କସ୍ତେ ଵ୍ଯଵସିତଃ କାମଃ କମଲଲୋଚନେ। ତାନୁଵାଚ ତତୋ ଦେଵୀ ସାଦରଂ ଗୌରଵାନ୍ମୁନୀନ୍
କମଳନୟନୀ, ତୁମର ଇଚ୍ଛା କ’ଣ, ଝିଅ? ଏପରେ ଦେବୀ ମହାମୁନିମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ କହିଲେ।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ-। ତପସ୍ଯଂତୋ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରୋହ୍ଯ ମୌନଂ ଭଵାଦୃଶାଂ। ଵଂଦନାଯ ନିଯୁକ୍ତା ଧୀର୍ଯାଚଯତ୍ଯଵିକଲ୍ପିତମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ— ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଆପଣମାନେ ନିଜର ମୌନତା ଛାଡ଼ି, ଏବେ ମୋ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ଏହା ଅଟୁଟ ଧୈର୍ୟ ସହିତ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନମୁଖା ଯୂଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵାସନମାଦିତଃ। ଉପଵିଷ୍ଟାଃ ଶ୍ରମଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ମାମନୁ
ଆପଣମାନେ ଆନନ୍ଦର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ନେଇ, ପ୍ରଥମେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ବସିଛନ୍ତି; ଏବେ ଆପଣମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ମୋତେ ପଚାରିବେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ତତଶ୍ଚକ୍ରୁସ୍ତତ୍ରାସନପରିଗ୍ରହମ୍। ସା ଚ ତାନ୍ଵିଧିଵତ୍ପୂର୍ଵଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ ସେମାନେ ସେଠାରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।