ନ ରୂପେଣେଦୃଶୀ ଲୋକେ ରମ୍ଯେଷୁ ଵନସାନୁଷୁ। କୌତୁକେନ ପରାମୃଷ୍ଟସ୍ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁଦତୀଂ ଗିରିଃ
ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଗିରିଶ୍ରେଣୀରେ ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ କେବେ ଦେଖିନଥିଲେ, ଯେପରି ଗିରି ତାକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ଉପସୃପ୍ଯ ତତସ୍ତସ୍ଯା ନିକଟଂ ସୋପ୍ଯପୃଚ୍ଛତ। ହିମଵାନୁଵାଚ-। କାସି କସ୍ଯାସି କଲ୍ଯାଣି କିମର୍ଥଂ ଚାପି ରୋଦିଷି
ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହିମାବାନ୍ ପଚାରିଲେ— 'ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର ଝିଅ? କାହିଁକି ଏପରି କାନ୍ଦୁଛ?'
ନୈତଦଲ୍ପମହଂ ମନ୍ଯେ କାରଣଂ ଲୋକସୁଂଦରି। ସା ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଉଵାଚ ମଧୁନା ସହ
ସେ କହିଲେ, 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହା କୌଣସି ସାଧାରଣ କଥା ନୁହେଁ।' ତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଃଖ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ରୁଦଂତୀ ଶୋକଵଚନଂ ଶ୍ଵସଂତୀ ଦୈନ୍ଯଵର୍ଧନଂ। ରତିରୁଵାଚ-। କାମସ୍ଯ ଦଯିତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ରତିଂ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ସୁଵ୍ରତ
ସେ କାନ୍ଦୁଥିବା, ଦୁଃଖର କଥା କହୁଥିବା, ଦୟନୀୟ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା, ରତି କହିଲେ— 'ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମୁଁ କାମଦେବଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ରତି।'
ଗିରାଵସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ଗିରିଶସ୍ତପସି ସ୍ଥିତଃ। ତେନ ପ୍ରତ୍ଯୂହରୁଷ୍ଟେନ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵିସ୍ଫାର୍ଯ ଲୋଚନଂ
'ଏଠି ଏହି ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ରେ ଭଗବାନ ଶିବ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ—'
ଵିମୁଚ୍ଯାଗ୍ନିଶିଖାଜ୍ଵାଲାଂ କାମୋ ଭସ୍ମାଵଶେଷିତଃ। ଅହଂ ତୁ ଶରଣଂ ଯାତା ତଂ ଦେଵଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲା
'ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ବିସର୍ଜନ କରି, କାମକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ଭୟରେ ମୁଁ ସେହି ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲି।'
ସ୍ତୁତଵତ୍ଯଥ ସଂତୁଷ୍ଟସ୍ତତୋ ମାଂ ଗିରିଶୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ତୁଷ୍ଟୋହଂ କାମଦଯିତେ କାମୋତ୍ପତ୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
'ମୁଁ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କଲି, ତେଣୁ ଗିରିଶ ଖୁସି ହେଇ କହିଲେ— "ହେ କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। କାମ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେବେ।"'
ତ୍ଵତ୍ସ୍ତୁତିଂ ଚାପ୍ଯଧୀଯାନୋ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ମଦାଶ୍ରଯଃ। ଲପ୍ସ୍ଯତେ କାଂକ୍ଷିତଂ କାମଂ ନିଵର୍ତମରଣାଦପି
'ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁମ ଗୁଣଗାନ କରି, ମୋ ଶରଣ ନେବ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇବ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଲଭିପାରିବ।'
ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣା ତଦ୍ଵାକ୍ଯମାଶାଵେଶଵଶାଦହଂ। ଶରୀରଂ ପରିରକ୍ଷିଷ୍ଯେ କିଂଚିତ୍କାଲଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ
'ମୁଁ ଏହି ଆଶାରେ ତାଙ୍କ କଥା ପୂରଣ ହେବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ମୋ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରିବି, ହେ ମହାପ୍ରଭା।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଯା ରତ୍ଯା ଶୈଲଃ ସଂଭ୍ରମଭୀଷଣଃ। ପାଣାଵାଦାଯ ତନଯାଂ ଗଂତୁମୈଚ୍ଛତ୍ସ୍ଵକଂ ପୁରଂ
ଏପରି ରତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗିରି ଭୟ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ହାତଧରି, ନିଜ ସହରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ଭାଵିନୋଽଵଶ୍ଯଭାଵିତ୍ଵାଦ୍ଭଵିତ୍ରୀ ଭୂତଭାଵିନୀ। ଲଜ୍ଜମାନା ସଖିମୁଖୈରୁଵାଚ ପିତରଂ ଗିରିଂ
ଭବିଷ୍ୟତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିଥାଏ, ଏହି ଭାବରେ, ଲଜ୍ଜାରେ ମୁକୁରା ଝିଅ ସଖୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଗିରିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶୈଲପୁତ୍ର୍ଯୁଵାଚ-। ଦୁର୍ଭଗେନ ଶରୀରେଣ କିଂ ମମାନେନ କାରଣଂ। କଥଂ ଚ ତାଂ ଦଶାଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଶଙ୍କରୋ ମେ ପତିର୍ଭଵେତ୍
ଶୈଳଜା କହିଲେ— 'ମୋ ଏହି ଦୁଃଖୀ ଦେହର କଣ ଉପକାର? ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚି, କିପରି ଶଙ୍କର ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ?'
ତପୋଭିଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେଭୀଷ୍ଟଂ ନାସାଧ୍ଯଂ ତୁ ତପସ୍ଯତଃ। ଦୁର୍ଭଗତ୍ଵଂ ଵୃଥା ଲୋକେ ଵିହିତେ ସତି ସାଧନେ
'ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଯେ ତପସ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ସାଧନା ଅଛି, ଦୁଃଭାଗ୍ୟର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।'
ତପସି ଭ୍ରଷ୍ଟସଂଦେହା ତତଃ ସ୍ଵାର୍ଥଜିଗୀଷଯା। ଏଵଂ ତପଃ କରିଷ୍ଯେହଂ ଯାମୀତ୍ଯୁକ୍ତଵତୀଂ ସୁତାମ୍
'ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ, ଏଠି ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି,' ବୋଲି ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉଵାଚ ଵାଚା ଶୈଲେଂଦ୍ରୋ ଗଦ୍ଗଦସ୍ଵରଵର୍ଣଯା। ହିମଵାନୁଵାଚ-। ଉମେତି ଚାପଲଂ ପୁତ୍ରି ନ କ୍ଷମଂ ତାଵକଂ ଵପୁଃ
ତାପରେ ପାହାଡ଼ର ରାଜା କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— 'ଉମା, ଏପରି ଅଧୀରତା ତୁମ ନରମ ଦେହ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।'
ସୋଢୁଂ କ୍ଲେଶାନୁରୂପସ୍ଯ ତପସଃ ସୌମ୍ଯଦର୍ଶନେ। ଭାଵୀନ୍ଯପି ଚ କାର୍ଯାଣି ପଦାର୍ଥାନି ସଦୈଵ ତୁ
'ହେ ସୁମୁଖୀ, ତୁମ ଦେହ ଏପରି କଠିନ ତପସ୍ୟାର କଷ୍ଟ ସହିପାରିବ ନାହିଁ। ତଥାପି, ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା ଓ ବସ୍ତୁ ସଦା ଘଟିଥାଏ।'
ଭାଵିନୋର୍ଥା ଭଵଂତ୍ଯେଵ ବହଵୋଽନିଚ୍ଛତୋପି ହି। ତସ୍ମାନ୍ନ ତପସା ତେସ୍ତି ବାଲେ କିଂଚିତ୍ପ୍ରଯୋଜନମ୍
'ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟିବା ଜିନିଷ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟେ, ଯଦିଓ ମନେ ଚାହିଁନଥାଏ। ତେଣୁ, ଝିଅ, ଏଠି ତପସ୍ୟାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।'
ଭଵନଂ ଚୈଵ ଗଚ୍ଛାମି ଚିଂତଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ର ଵୈ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ଯଦା ନୈଵ ଗୃହମନ୍ଵେତି ଶୈଲଜା
'ମୁଁ ଘରକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଏହି କଥା ଭାବିବି,' ବୋଲି କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏପରି କହାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଶୈଳଜା ଘରକୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋଦ୍ରିଶ୍ଚିଂତଯାଵିଷ୍ଟଃ ସ୍ଵସୁତାଂ ପ୍ରଶଶଂସ ଚ। ତତୋଂତରିକ୍ଷେ ଦିଵ୍ଯା ଚ ଵାଗଭୂଦ୍ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ତାପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ନିଜ ଝିଅକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହା ପରେ, ତିନି ଭୁବନରେ ଶୁଣାଯିବା ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଆକାଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଉମେତି ଚାପଲଂ ପୁତ୍ରି ତ୍ଵଯୋକ୍ତା ତନଯା ଯତଃ। ଉମେତି ନାମ ତେନାସ୍ଯା ଭୁଵନେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ତୋତେ ଉମା ବୋଲି ଡାକିଛି, ଏହିଥିରୁ ଏହାଁର ନାମ ସମସ୍ତ ଭୁବନରେ ଉମା ହେବ’—ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱନି ହେଲା।
ସିଦ୍ଧିର୍ମୂର୍ତିମତୀ ତ୍ଵେଷା ସାଧଯିଷ୍ଯତି ଚିଂତିତମ୍। ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ସ ତଦାକାଶମଂଡଲେ
‘ଏହି ଝିଅ ସଫଳତାର ଦେହରୂପ ଏବଂ ଯାହା ଭାବିଥିଲେ, ତାହା ସେ ପୂରଣ କରିବେ।’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଆକାଶମଣ୍ଡଳରେ—
ଅନୁଜ୍ଞାଯ ସୁତାଂ ଶୈଲୋ ଜଗାମାଶୁ ସ୍ଵମଂଦିରମ୍। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ-। ଶୈଲଜାପି ଯଯୌ ଶୈଲମଗମ୍ଯମପି ଦୈଵତୈଃ
ନିଜ ଝିଅକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ପାହାଡ଼ରାଜ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଗଲେ।
ସଖୀଭ୍ଯାମନୁଯାତା ତୁ ନିଯତା ନଗରାଜଜା। ଶୃଂଗଂ ହିମଵତଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନାନାଧାତୁଵିଭୂଷିତମ୍
ସଂଯମିତ ପାହାଡ଼ରାଜ ଝିଅ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ର ପବିତ୍ର ଶିଖରକୁ ଗଲେ।
ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପଲତାକୀର୍ଣଂ ଭ୍ରମରୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟପାଦପମ୍। ଦିଵ୍ଯପ୍ରସ୍ରଵଣୋପେତଂ ମନୋରଥଶତୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଲତାରେ ଢାକା, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଖରିତ ବୃକ୍ଷ, ଦିବ୍ୟ ଝରଣା ଓ ଅନେକ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ନାନାପକ୍ଷିସମାଯୁକ୍ତଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍। ଜଲଜସ୍ଥଲଜୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ, ଜଳ ଓ ଭୂମିର ଉତ୍ତମ ଫୁଲରେ ଖିଳିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଚିତ୍ରକଂଦରସଂଗୁହ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଗେହସମନ୍ଵିତମ୍। ଵିହଂଗସଂଘସଂଘୁଷ୍ଟଂ କଲ୍ପପାଦପସଂକଟମ୍
ସେଠାରେ ବିଚିତ୍ର ଗୁହା ଓ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ, ଦିବ୍ୟ ଗୃହ, ଦଳେ ଦଳେ ପକ୍ଷୀର ଗୁଞ୍ଜନ ଓ ଅନେକ କଳ୍ପବୃକ୍ଷରେ ଘନ ଛାୟା ଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହାଶାଖଂ ଶାଖିନଂ ହରିତଚ୍ଛଦମ୍। ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୋପେତଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ବିଶାଳ ଶାଖା ଓ ହରିତ ପତ୍ରର ଗଛ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଖିଳିଥିବା ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପଶତାକୀର୍ଣଂ ନାନାଵିଧଫଲାନ୍ଵିତମ୍। ତ୍ଯକ୍ତଂ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରୁଚିଭିର୍ଭିନ୍ନସଂହତପଲ୍ଲଵମ୍
ସେ ଗଛ ଶତଶଃ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ, ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଛିଡ଼ି ଦେଇ ଚମକୁଥିଲା।
ତତ୍ରାଂବରାଣି ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭୂଷଣାନି ଚ ଶୈଲଜା। ସଂଵୀତା ଵଲ୍କଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦର୍ଭନିର୍ମିତମେଖଲା
ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ନିଜ ପୋଶାକ ଓ ଗହଣା ଛାଡ଼ି, ଦିବ୍ୟ ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧିଲେ ଓ ଦର୍ଭର ମେଖଳା ପରିଧାନ କଲେ।
ତ୍ରିଃସ୍ନାତା ପାଟଲାହାରା ବଭୂଵ ଶରଦାଂ ଶତମ୍। ଶତମେକେନ ଜୀର୍ଣେନ ପର୍ଣେନାଵର୍ତ୍ତଯତ୍ତଦା
ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରି, ହଳଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଲେ; ଏକ ଜରାପ୍ରାପ୍ତ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ ବର୍ଷ ଅତିବାହିତ କଲେ।