ଇଂଦ୍ରିଯଗ୍ରାମମାଵୃତ୍ଯ ରମ୍ଯସାଧନସଂଵିଧିଃ। ଚିଂତଯିତ୍ଵେତି ମଦନୋ ଭୂତଭର୍ତୁସ୍ତଦାଶ୍ରମମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ରମ୍ୟ ଉପାୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମଦନ ଭୂତମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ।
ଜଗାମ ଜଗତୀସାରଂ ସରଲଦ୍ରୁମ ଵେଦିକମ୍। ଶାଂତସତ୍ଵସମାକୀର୍ଣମଚଲଂ ପ୍ରାଣିସଂକୁଲମ୍
ସେ ପୃଥିବୀର ମୂଳସ୍ଥାନ, ସିଧା ଗଛମାନଙ୍କ ମଞ୍ଚ, ଶାନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭରିଥିବା, ଅଚଳ ଏବଂ ଜୀବମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ନାନାପୁଷ୍ପଲତାଜାଲଂ ସାନୁସଂସ୍ଥଗଣେଶ୍ଵରମ୍। ନିର୍ଵ୍ଯଗ୍ରଵୃଷଭୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ନୀଲଶାଦ୍ଵଲସାନୁକମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଲତାର ମାଳା, ପାହାଡ଼ରେ ଗୋପାଳଙ୍କ ସାଥିରେ, ଶାନ୍ତ ବୃଷଭର ଗର୍ଜନରେ ଅବିଚଳିତ, ନୀଳ ଘାସର ପାହାଡ଼ ଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯତ୍ତ୍ରିନେତ୍ରସ୍ଯ ରମ୍ଯଂକଂ ଚିଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯକମ୍। ଵୀରକଂ ଵୀରଲୋକେଶମୀଶାନସଦୃଶଦ୍ଯୁତିମ୍
ସେଠାରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବାଙ୍କ ରମ୍ୟ ଆସନ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନା, ବୀର, ବୀରମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଈଶାନଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖିଲେ।
ପକ୍ଵଂ କୁଂକୁମକିଂଜଲ୍କପୁଂଜପିଂଗଜଟାସଟମ୍। ଵେତ୍ରପାଣିତମଵ୍ଯଗ୍ରମୁଗ୍ରଂ ଚାଭଦ୍ରଭୂଷଣମ୍
ପକ୍କ କୁଙ୍କୁମ ରେଶା ପରି ପିତା ଜଟା, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା, ଅଚଳ, ଭୟଙ୍କର, ଅଶୁଭ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ତତୋ ନିମୀଲିତୋନ୍ନିଦ୍ର ପଦ୍ମପତ୍ରାଂତଲୋଚନମ୍। ପ୍ରେକ୍ଷମାଣମୃଜୁସ୍ଥାନଂ ନାସାଵଂଶାଗ୍ରଗୋଚରମ୍
ତାପରେ, ପଦ୍ମପତ୍ର ତଳେ ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଆଖି ବନ୍ଦ, ସିଧା ଭାବେ ବସି, ନାକର ଆଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ।
ଅତୀଵରମ୍ଯସିଂହେଂଦ୍ର ଚର୍ମଲଂବୋତ୍ତରୀଯକମ୍। ଶ୍ରଵଣାହିଫଣୋନ୍ମୁକ୍ତ ନିଶ୍ଵାସାନଲପିଂଗଲଂ
ଅତି ରମ୍ୟ ସିଂହ ଚର୍ମ ଉପରେ ଛଡ଼ିଥିବା ଉତ୍ତରୀୟ, କାନରେ ନାଗ ଫଣା ଉଠିଥିବା, ସ୍ୱାସରେ ସୁନା ରଙ୍ଗ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା।
ପ୍ରେଂଖତ୍କପୋଲପର୍ଯଂତ ଚୁଂବିଲଂବିଜଟାଚଯମ୍। କୃତଵାସୁକିପର୍ଯଂତ ନାଭିମୂଲନିଵେଶିତମ୍
ଗାଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝୁଲିଥିବା ଜଟା, ଚୁମ୍ବନ ଦେଇ ଦୋଲିଥିବା, ଭୂକୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସୁକି ନିୟମିତ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ବ୍ରହ୍ମାଂଜଲିସ୍ଥନାସାଗ୍ର ନିବଦ୍ଧୋରଗଭୂଷଣମ୍। ଦଦର୍ଶ ଶଂକରଂ କାମଃ କ୍ରମପ୍ରାପ୍ତାଂତିକଃ ଶନୈଃ
ଅଞ୍ଜଳିରୁ ନାକର ଆଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାପ ଭୂଷଣ ବାନ୍ଧିଥିବା, କାମ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦୀରେ ଦୀରେ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିଲେ।
ତତୋ ଭ୍ରମରଝଂକାରମାଲଂବ୍ଯ ଦ୍ରୁମସାନୁଗମ୍। ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ କର୍ଣରଂଧ୍ରେଣ ଭଵସ୍ଯ ମଦନୋ ମନଃ
ତାପରେ, ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁମକ୍ଷିର ଗୁଞ୍ଜନ ଭରସାରେ, ମଦନ ଭବଙ୍କ ମନକୁ କାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଶଂକରସ୍ତମଥାକର୍ଣ୍ଯ ମଧୁରଂ ମଦନାଶ୍ରଯମ୍। ସସ୍ମାର ଦକ୍ଷତନଯାଂ ଦଯିତାଂ ରଂତୁମାନସଃ
ଶିବ, ସେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଯାହା ମଦନ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ, ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଆଶା କଲେ।
ତତଃ ଶିଵସ୍ଯ ଶନକୈସ୍ତିରୋଧା ଯାତି ନିର୍ମଲା। ସମାଧିଭାଵନା ତସ୍ଥୌ ଲକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷରୂପିଣୀ
ତାପରେ, ଶିବଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନ ଦୀରେ ଦୀରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ରହିଗଲା, ଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
ତତସ୍ତନ୍ମଯତାଂ ଯାତଃ ପ୍ରତ୍ଯୂହ ପିହିତାଶଯଃ। ଵିଵେଶ ଵିବୁଧାଧୀଶୋ ଵିକୃତିଂ ମଦନାତ୍ମିକାମ୍
ତାପରେ, ସେ ଭାବରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ବାଧା ଇଚ୍ଛାକୁ ଢାକିଦେଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମଦନଙ୍କ ବିକୃତିକୁ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଈଷତ୍କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟୋ ଧୈର୍ଯମାଲଂବ୍ଯ ଧୂର୍ଜଟିଃ। ନିରସ୍ଯମଦନଂସ୍ଥିତ୍ଵାଯୋଗମାଯାସମାଵୃତଃ
ସାନା କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ, ଧୈର୍ୟକୁ ଧରି, ଧୂର୍ଜଟି ମଦନଙ୍କୁ ଦୂର କଲେ ଏବଂ ଯୋଗ ଚେଷ୍ଟାରେ ଲିନ ରହିଲେ।
ସ ତଯା ମାଯଯାଵିଷ୍ଟୋ ଜଜ୍ଵାଲ ମଦନସ୍ତତଃ। ଇଚ୍ଛାଶରୀରୋ ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯୋ ଦୋଷାଵାସୋ ମହାଶଯଃ
ସେଇ ମାୟାରେ ଆବୃତ ହେଇ, ମଦନ ତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ—ତାଙ୍କର ଦେହ ଇଚ୍ଛାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲା, ଯାହା ବୁଝିବାକୁ ଅତି କଠିନ, ଦୋଷରେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ଭାରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ହୃଦଯାନ୍ନିର୍ଗତଃ ସୋଥ ଵାସନାଵ୍ଯସନାତ୍ମକଃ। ବହିସ୍ଥଲଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଉପତସ୍ଥେ ଝଷଧ୍ଵଜଃ
ସେ ହୃଦୟରୁ ବାହାରିଲେ, ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାର ଆସକ୍ତିର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ବାହାର ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି, ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ନେଲେ।
ଅନୁଯାତୋ ହି ସାହ୍ଯେନ ମିତ୍ରେଣ ମଧୁନା ସହ। ସହକାରତରୋର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଂଦମାରୁତନିର୍ଧୁତଂ
ସାହ୍ୟ ନାମକ ବନ୍ଧୁ ଓ ମଧୁ ସହିତ ସେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ତେବେ ମଧୁମାସର ମୃଦୁ ପବନରେ ଦୋଳିଥିବା ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀ ଦେଖିଲେ—
ସ୍ତବକଂ ମଦନୋ ରମ୍ଯଂ ହରଵକ୍ଷସି ସତ୍ଵରଂ। ମୁମୋଚ ମୋହନଂ ନାମ ମାର୍ଗଣଂ ମକରଧ୍ଵଜଃ
ମକରଧ୍ୱଜ ମଦନ, ହରଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଏକ ଆକର୍ଷକ ମଞ୍ଜରୀ, ମୋହନ ନାମକ ମାୟାମୟ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ହୃଦଯେ ଶୁଦ୍ଧେ ନାମଶାଲୀ ମହାଶରଃ। ପପାତ ପରୁଷଃ ପ୍ରାଂଶୁଃ ପୁଷ୍ପବାଣୋ ଵିମୋହନଃ
ସେ ବିଶାଳ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଫୁଲର ବାଣ, ଯାହାକୁ 'ବିମୋହନ' କୁହାଯାଏ, ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଲାଗିଗଲା।
ତତଃ କରଣସଂଦୋହେ ଵିଦ୍ଧେ ତୁ ହୃଦଯେ ଭଵଃ। ବଭୂଵ ଭୂତପୋ କଂପ୍ଯ ଧୈର୍ଯୋପି ମଦନୋନ୍ମୁଖଃ
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୃଦୟ ବିଦ୍ଧ ହେଲାପରେ, ଭବ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ—even ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମଦନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ କମ୍ପିତ ଓ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୁତ୍ଵାଦ୍ଭାଵାନାମାଵେଶଂ ସ୍ଵମପଶ୍ଯତ। ଵାକ୍ଯଂ ବହୁ ବଭାଷେଥ ପ୍ରତ୍ଯୂହପ୍ରସଵାତ୍ମକଂ
ତାପରେ, ଭାବନାର ବଳିୟାନ ଉତ୍ସାହକୁ ଅନୁଭବ କରି, ନିଜେ ତାହାରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଅନେକ କଥା କହିଲେ, ଯାହା ସବୁ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ବାଧାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ତତଃ କୋପାନଲୋଦ୍ଭୂତ ଘୋର ହୁଂକାରଭୀଷଣେ। ବଭୂଵ ଵଦନେ ନେତ୍ରଂ ତୃତୀଯମନଲାକୁଲଂ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରୁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୀଷଣ ହୁଁକାର ଉଠିଲା; ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଉଥିଲା।
ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ରୌଦ୍ରଵପୁଷୋ ଜଗତ୍ସଂହାରଭୈରଵମ୍। ତଦଂତିକସ୍ଥେ ମଦନେ ଵ୍ଯସ୍ଫାରଯତ ଧୂର୍ଜଟିଃ
ରୂଦ୍ର, ତାଙ୍କର ରୌଦ୍ର ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ସଂହାରକ ଭାବରେ, ସେଇ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ମଦନଙ୍କ ନିକଟରେ ଖୋଲିଦେଲେ।
ତନ୍ନେତ୍ରଵିସ୍ଫୁଲିଂଗେନ କ୍ରୋଶତାଂ ନାକଵାସିନାମ୍। ଗମିତୋ ଭସ୍ମତାଂ ତୂର୍ଣଂ କଂଦର୍ପଃ କାମଦର୍ପକଃ
ସେଇ ଚକ୍ଷୁର ତୀବ୍ର ଚିଙ୍ଗାରିରୁ, ଦେବତାମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ବେଳେ, କାମଦେବ, ଅଭିମାନ ଦମନ କରୁଥିବା, ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେଲେ।
ସ ତୁ ତଂ ଭସ୍ମସାତ୍କୃତ୍ଵା ହରନେତ୍ରୋଦ୍ଭଵୋନଲଃ। ଵ୍ଯଜୃଂଭତ ଜଗଦ୍ଦଗ୍ଧୁଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହୁଂକାରଘସ୍ମରଂ
ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରି, ହରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପୁଡ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା, ହୁଁକାରର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣି।
ତତୋ ଭଵୋ ଜଗଦ୍ଧେତୋର୍ଵ୍ଯଭଜଜ୍ଜାତଵେଦସମ୍। ସହକାରେ ମଧୌ ଚନ୍ଦ୍ରେ ସୁମନଃ ସ୍ସ୍ଵପରେଷ୍ଵପି
ତାପରେ, ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ଭବ ସେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ବିଭାଜିତ କଲେ: ଆମ୍ବ ଗଛ, ବସନ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ।
ଭୃଂଗେଷୁ କୋକିଲାସ୍ଯେ ଚ ଵିଭାଗେନ ସ୍ମରାନଲଂ। ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯଂତରେ ଵିଦ୍ଧୋ ହରୋଥ ସ୍ମରମାର୍ଗଣୈଃ
ମଧୁମକ୍ଷୀ, କୋଇଲୀର ମୁଁହ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆଖ୍ୟାତିରେ ସେଇ କାମାଗ୍ନିକୁ ବଣ୍ଟନ କଲେ; ଏହିପରି, ହର ନିଜେ ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତରେ କାମର ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ଭାଗେଷ୍ଵେତେଷୁ ସଂଵିଷ୍ଟଂ ଵୀକ୍ଷତୀ ବହୁନାଶନଂ। ଵିଭକ୍ତଂ ଲୋକସଂକ୍ଷୋଭକରଂ ଦୁର୍ଵାରଜୃଂଭିତଂ
ଏହି ସମସ୍ତ ଭାଗରେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାରିତ ଦେଖି, ଅନେକଙ୍କୁ ଦଳିଦେଉଥିବା, ବିଭାଜିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉତ୍କଳିତ କରୁଥିବା, ଅପରିମିତ ଭାବରେ ବଢ଼ୁଥିବା—
ତତ୍ପ୍ରାପ୍ତିସ୍ନେହସଂପୂର୍ଣକାମେନ ହୃଦଯେ କିଲ। ଜ୍ଵଲନ୍ନହର୍ନିଶଂ ଭୀମୋ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଵଶଗୋଽଭଵତ୍
ସେଠାରେ, ସେଇ ମିଳନ ଓ ସ୍ନେହର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦିନ ରାତି ଜଳୁଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଦୁଃଖର ଅଧୀନ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଵିଲୋକ୍ଯ ହରହୁଂକାର ଜ୍ଵାଲାଭସ୍ମୀକୃତଂ ସ୍ମରଂ। ଵିଲଲାପ ରତିଃ କ୍ରୂରଂ ବଂଧୁନା ମଧୁନା ସହ
ହରଙ୍କ ହୁଁକାର ଅଗ୍ନିରେ ସ୍ମର ଭସ୍ମ ହେବାକୁ ଦେଖି, ରତି ତାଙ୍କର ସାଥୀ ମଧୁ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କାନ୍ଦିଲେ।