ଵିଶେଷଂ କାଂକ୍ଷତାଂ ଶକ୍ର ସାମାନ୍ଯାଦ୍ଭ୍ରଂଶନଂ ଫଲାତ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଵଚନଂ ଶକ୍ରସ୍ତମୁଵାଚାମରୈର୍ଯୁତଃ
ଯେମାନେ ବିଶେଷ କିଛି ଚାହାନ୍ତି, ଶକ୍ର, ସାଧାରଣ ଫଳରୁ ସେମାନେ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅମରମାନେ ଘେରିଥିବା ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶକ୍ର ଉଵାଚ-। ଵଯଂ ପ୍ରମାଣଂ ତେ ତତ୍ର ରତିକାଂତ ନ ସଂଶଯଃ। ସଂଦଂଶେନ ଵିନା ଶକ୍ତିରଯସ୍କାରସ୍ଯ ନେଷ୍ଯତେ
ଶକ୍ର କହିଲେ: ରତିକାନ୍ତ, ଏଠାରେ ଆମେ ତୁମର ଆଧାର, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦାନ୍ତ ଦେଇ ଚିରିବା ଛାଡ଼ି, କଠିନ ଲୋହାକୁ ଗଢ଼ିବା ଶକ୍ତି ଆସେନାହିଁ।
କସ୍ଯଚିଚ୍ଚ କ୍ଵଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ନ ତୁ ସର୍ଵତଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଯଯୌ କାମଃ ସଖାଯଂ ମଧୁମାଶ୍ରିତଃ
କେହି କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରେ ନୁହେଁ। ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, କାମ ମଧୁଙ୍କୁ ସାଥୀ କରି ଚଲିଗଲେ।
ରତିଯୁକ୍ତୋ ଜଗାମାଶୁ ପ୍ରସ୍ଥଂ ତୁହିନଭୂଭୃତଃ। ସ ତୁ ପ୍ରାପ୍ଯାକରୋଚ୍ଚିଂତାଂ କାର୍ଯସ୍ଯୋପାଯପୂର୍ଵିକାମ୍
ରତିଙ୍କ ସହିତ, ସେ ତୁରନ୍ତ ହିମପର୍ବତର ପ୍ରସ୍ଥକୁ ଗଲେ। ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, କାମ କରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଭାବିଲେ।
ମହାତ୍ମାନୋ ହି ନିଷ୍କଂପା ମନସ୍ତେଷାଂ ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍। ତଦାଦାଵେଵ ସଂକ୍ଷୋଭ୍ଯ ନେତ୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଜଯୋ ଭଵେତ୍
ମହାତ୍ମାମାନେ ଅଚଳ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ମନ ବଶ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର। ତେଣୁ, ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ଏଭଳି ଜୟ ମିଳିପାରେ।
ସଂସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରାଯଶଶ୍ଚୈଵ ପୂର୍ଵଂ ସଂଶୋଧ୍ଯ ମାନସମ୍। କଥମେଵଂଵିଧୈର୍ଭାଵୈର୍ଦ୍ଵେଷାନୁଗମନଂ ଵିନା
ସାଧାରଣତଃ, ପ୍ରଥମେ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଲେ ହିଁ ସଫଳତା ମିଳେ। ଏଭଳି ଉପାୟରେ, କେମିତି ଦ୍ୱେଷକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ବିନା ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିବ?
କ୍ରୋଧଃ କ୍ରୂରତରାତ୍ସଂଗାଦ୍ଭୀଷଣେର୍ଷ୍ଯା ମହାସଖୀ। ଚାପଲ୍ଯାନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଧ୍ଵସ୍ତ ଧୈର୍ଯାଧାରମହାବଲା
କ୍ରୋଧ, ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗଠାରୁ ଅଧିକ କଠୋର, ଭୟଙ୍କର ଇର୍ଷ୍ୟା, ବଡ଼ ସାଥୀ; ଅସାବଧାନତା ଦ୍ୱାରା ଧୈର୍ୟର ମଜବୁତ ଆଧାର ମୁଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ତାମସ୍ଯ ଵିନିଯୋକ୍ଷ୍ଯାମି ମନସୋ ଵିକୃତିଂ ପୁରଃ। ପିଧାଯ ଧୈର୍ଯଦ୍ଵାରାଣି ସଂତୋଷମପକୃଷ୍ଯ ଚ
ମୁଁ ମନର ବିକୃତିକୁ ଅନ୍ଧକାର ପଟେ ନେଇଯିବି, ଧୈର୍ୟର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇ, ସନ୍ତୋଷକୁ ଦୂର କରିଦେବି।
ଅଵଗଂତୁଂ ହି ମାଂ ତତ୍ର ନ କଶ୍ଚିଦିହ ପଂଡିତଃ। ଵିକଲ୍ପମାତ୍ରସଂସ୍ଥାନଂ ଵିରୂପାକ୍ଷମନୋଭଵମ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୋତେ ସେଠାରେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯିଏ କେବଳ କଳ୍ପନାରେ ଅଛି, ଭିନ୍ନ ଆକାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମନର ଜନ୍ମ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଥ କ୍ରିଯାରଂଭୀ ଗଂଭୀରାଵର୍ତଦୁସ୍ତରଃ। ଭଵିଷ୍ଯାମି ହରସ୍ଯାହଂ ତପଃସ୍ଥସ୍ଯ ସ୍ଥିରାତ୍ମନଃ
ତାପରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମୁଁ ଗଭୀର ଏବଂ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ କଷ୍ଟକର ହେବି, ଏବଂ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ, ନିଶ୍ଚଳ ତପସ୍ୱୀ ପାଇଁ ଏଭଳି ହେବି।
ଇଂଦ୍ରିଯଗ୍ରାମମାଵୃତ୍ଯ ରମ୍ଯସାଧନସଂଵିଧିଃ। ଚିଂତଯିତ୍ଵେତି ମଦନୋ ଭୂତଭର୍ତୁସ୍ତଦାଶ୍ରମମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ରମ୍ୟ ଉପାୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ମଦନ ଭୂତମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ।
ଜଗାମ ଜଗତୀସାରଂ ସରଲଦ୍ରୁମ ଵେଦିକମ୍। ଶାଂତସତ୍ଵସମାକୀର୍ଣମଚଲଂ ପ୍ରାଣିସଂକୁଲମ୍
ସେ ପୃଥିବୀର ମୂଳସ୍ଥାନ, ସିଧା ଗଛମାନଙ୍କ ମଞ୍ଚ, ଶାନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭରିଥିବା, ଅଚଳ ଏବଂ ଜୀବମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ନାନାପୁଷ୍ପଲତାଜାଲଂ ସାନୁସଂସ୍ଥଗଣେଶ୍ଵରମ୍। ନିର୍ଵ୍ଯଗ୍ରଵୃଷଭୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ନୀଲଶାଦ୍ଵଲସାନୁକମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଲତାର ମାଳା, ପାହାଡ଼ରେ ଗୋପାଳଙ୍କ ସାଥିରେ, ଶାନ୍ତ ବୃଷଭର ଗର୍ଜନରେ ଅବିଚଳିତ, ନୀଳ ଘାସର ପାହାଡ଼ ଥିଲା।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯତ୍ତ୍ରିନେତ୍ରସ୍ଯ ରମ୍ଯଂକଂ ଚିଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯକମ୍। ଵୀରକଂ ଵୀରଲୋକେଶମୀଶାନସଦୃଶଦ୍ଯୁତିମ୍
ସେଠାରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବାଙ୍କ ରମ୍ୟ ଆସନ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତନା, ବୀର, ବୀରମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଈଶାନଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖିଲେ।
ପକ୍ଵଂ କୁଂକୁମକିଂଜଲ୍କପୁଂଜପିଂଗଜଟାସଟମ୍। ଵେତ୍ରପାଣିତମଵ୍ଯଗ୍ରମୁଗ୍ରଂ ଚାଭଦ୍ରଭୂଷଣମ୍
ପକ୍କ କୁଙ୍କୁମ ରେଶା ପରି ପିତା ଜଟା, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା, ଅଚଳ, ଭୟଙ୍କର, ଅଶୁଭ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ତତୋ ନିମୀଲିତୋନ୍ନିଦ୍ର ପଦ୍ମପତ୍ରାଂତଲୋଚନମ୍। ପ୍ରେକ୍ଷମାଣମୃଜୁସ୍ଥାନଂ ନାସାଵଂଶାଗ୍ରଗୋଚରମ୍
ତାପରେ, ପଦ୍ମପତ୍ର ତଳେ ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଆଖି ବନ୍ଦ, ସିଧା ଭାବେ ବସି, ନାକର ଆଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ।
ଅତୀଵରମ୍ଯସିଂହେଂଦ୍ର ଚର୍ମଲଂବୋତ୍ତରୀଯକମ୍। ଶ୍ରଵଣାହିଫଣୋନ୍ମୁକ୍ତ ନିଶ୍ଵାସାନଲପିଂଗଲଂ
ଅତି ରମ୍ୟ ସିଂହ ଚର୍ମ ଉପରେ ଛଡ଼ିଥିବା ଉତ୍ତରୀୟ, କାନରେ ନାଗ ଫଣା ଉଠିଥିବା, ସ୍ୱାସରେ ସୁନା ରଙ୍ଗ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା।
ପ୍ରେଂଖତ୍କପୋଲପର୍ଯଂତ ଚୁଂବିଲଂବିଜଟାଚଯମ୍। କୃତଵାସୁକିପର୍ଯଂତ ନାଭିମୂଲନିଵେଶିତମ୍
ଗାଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝୁଲିଥିବା ଜଟା, ଚୁମ୍ବନ ଦେଇ ଦୋଲିଥିବା, ଭୂକୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସୁକି ନିୟମିତ ରଖାଯାଇଥିଲା।
ବ୍ରହ୍ମାଂଜଲିସ୍ଥନାସାଗ୍ର ନିବଦ୍ଧୋରଗଭୂଷଣମ୍। ଦଦର୍ଶ ଶଂକରଂ କାମଃ କ୍ରମପ୍ରାପ୍ତାଂତିକଃ ଶନୈଃ
ଅଞ୍ଜଳିରୁ ନାକର ଆଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାପ ଭୂଷଣ ବାନ୍ଧିଥିବା, କାମ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦୀରେ ଦୀରେ ନିକଟକୁ ଆସୁଥିଲେ।
ତତୋ ଭ୍ରମରଝଂକାରମାଲଂବ୍ଯ ଦ୍ରୁମସାନୁଗମ୍। ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ କର୍ଣରଂଧ୍ରେଣ ଭଵସ୍ଯ ମଦନୋ ମନଃ
ତାପରେ, ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁମକ୍ଷିର ଗୁଞ୍ଜନ ଭରସାରେ, ମଦନ ଭବଙ୍କ ମନକୁ କାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଶଂକରସ୍ତମଥାକର୍ଣ୍ଯ ମଧୁରଂ ମଦନାଶ୍ରଯମ୍। ସସ୍ମାର ଦକ୍ଷତନଯାଂ ଦଯିତାଂ ରଂତୁମାନସଃ
ଶିବ, ସେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଯାହା ମଦନ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ, ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଆଶା କଲେ।
ତତଃ ଶିଵସ୍ଯ ଶନକୈସ୍ତିରୋଧା ଯାତି ନିର୍ମଲା। ସମାଧିଭାଵନା ତସ୍ଥୌ ଲକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷରୂପିଣୀ
ତାପରେ, ଶିବଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନ ଦୀରେ ଦୀରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ରହିଗଲା, ଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
ତତସ୍ତନ୍ମଯତାଂ ଯାତଃ ପ୍ରତ୍ଯୂହ ପିହିତାଶଯଃ। ଵିଵେଶ ଵିବୁଧାଧୀଶୋ ଵିକୃତିଂ ମଦନାତ୍ମିକାମ୍
ତାପରେ, ସେ ଭାବରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ବାଧା ଇଚ୍ଛାକୁ ଢାକିଦେଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମଦନଙ୍କ ବିକୃତିକୁ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଈଷତ୍କ୍ରୋଧସମାଵିଷ୍ଟୋ ଧୈର୍ଯମାଲଂବ୍ଯ ଧୂର୍ଜଟିଃ। ନିରସ୍ଯମଦନଂସ୍ଥିତ୍ଵାଯୋଗମାଯାସମାଵୃତଃ
ସାନା କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ, ଧୈର୍ୟକୁ ଧରି, ଧୂର୍ଜଟି ମଦନଙ୍କୁ ଦୂର କଲେ ଏବଂ ଯୋଗ ଚେଷ୍ଟାରେ ଲିନ ରହିଲେ।
ସ ତଯା ମାଯଯାଵିଷ୍ଟୋ ଜଜ୍ଵାଲ ମଦନସ୍ତତଃ। ଇଚ୍ଛାଶରୀରୋ ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯୋ ଦୋଷାଵାସୋ ମହାଶଯଃ
ସେଇ ମାୟାରେ ଆବୃତ ହେଇ, ମଦନ ତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ—ତାଙ୍କର ଦେହ ଇଚ୍ଛାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲା, ଯାହା ବୁଝିବାକୁ ଅତି କଠିନ, ଦୋଷରେ ଭରିଥିବା ଏବଂ ଭାରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ହୃଦଯାନ୍ନିର୍ଗତଃ ସୋଥ ଵାସନାଵ୍ଯସନାତ୍ମକଃ। ବହିସ୍ଥଲଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଉପତସ୍ଥେ ଝଷଧ୍ଵଜଃ
ସେ ହୃଦୟରୁ ବାହାରିଲେ, ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାର ଆସକ୍ତିର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ବାହାର ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି, ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ନେଲେ।
ଅନୁଯାତୋ ହି ସାହ୍ଯେନ ମିତ୍ରେଣ ମଧୁନା ସହ। ସହକାରତରୋର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଂଦମାରୁତନିର୍ଧୁତଂ
ସାହ୍ୟ ନାମକ ବନ୍ଧୁ ଓ ମଧୁ ସହିତ ସେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ତେବେ ମଧୁମାସର ମୃଦୁ ପବନରେ ଦୋଳିଥିବା ଆମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀ ଦେଖିଲେ—
ସ୍ତବକଂ ମଦନୋ ରମ୍ଯଂ ହରଵକ୍ଷସି ସତ୍ଵରଂ। ମୁମୋଚ ମୋହନଂ ନାମ ମାର୍ଗଣଂ ମକରଧ୍ଵଜଃ
ମକରଧ୍ୱଜ ମଦନ, ହରଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଏକ ଆକର୍ଷକ ମଞ୍ଜରୀ, ମୋହନ ନାମକ ମାୟାମୟ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସ ତସ୍ଯ ହୃଦଯେ ଶୁଦ୍ଧେ ନାମଶାଲୀ ମହାଶରଃ। ପପାତ ପରୁଷଃ ପ୍ରାଂଶୁଃ ପୁଷ୍ପବାଣୋ ଵିମୋହନଃ
ସେ ବିଶାଳ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଫୁଲର ବାଣ, ଯାହାକୁ 'ବିମୋହନ' କୁହାଯାଏ, ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଲାଗିଗଲା।
ତତଃ କରଣସଂଦୋହେ ଵିଦ୍ଧେ ତୁ ହୃଦଯେ ଭଵଃ। ବଭୂଵ ଭୂତପୋ କଂପ୍ଯ ଧୈର୍ଯୋପି ମଦନୋନ୍ମୁଖଃ
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୃଦୟ ବିଦ୍ଧ ହେଲାପରେ, ଭବ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ—even ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମଦନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ କମ୍ପିତ ଓ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ।