ଵଵଂଦେ ଗୂଢଵଦନା ପାଣିପଦ୍ମକୃତାଞ୍ଜଲି। ତାଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ମହାଭାଗାଂ ଦେଵର୍ଷିରମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ମୁହଁ ଅଳ୍ପ ଢାକି, ହସ୍ତକମଳ ଯୋଡି, ସେ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବୃଷି ନାରଦ ତାଙ୍କର ଅମିତ ତେଜରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଆଶୀର୍ଭିରମୃତୋଦ୍ଗାରରୂପାଭିସ୍ତାଂ ଵ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧଯତ୍। ତତୋ ଵିସ୍ମିତଚିତ୍ତା ତୁ ହିମଵଦ୍ଗିରିପୁତ୍ରିକା
ସେଉଁଠି ମୁନି ଅମୃତ ସମାନ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ବଢ଼ାଇଲେ। ଏହା ଦେଖି, ହିମବତଙ୍କ ଝିଅ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଏକ୍ଷିଷ୍ଟ ନାରଦଂ ଦେଵୀ ମୁନିମଦ୍ଭୁତରୂପିଣମ୍। ଏହି ଵତ୍ସେତି ସାପ୍ଯୁକ୍ତା ୠଷିଣା ସ୍ନିଗ୍ଧଯା ଗିରା
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଥିବା ନାରଦଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ମୁନି ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ, 'ଆସ, ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ଅଛି।'
କଂଠେ ଗୃହୀତ୍ଵା ପିତରମଙ୍କେ ସା ତୁ ସମାଵିଶତ୍। ଉଵାଚ ମାତା ତାଂ ଦେଵୀମଭିଵଂଦଯ ପୁତ୍ରିକେ
ସେ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଧରି, ତାଙ୍କ ଆଙ୍କରେ ବସିଲେ। ମାଆ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଯାହାକୁ ପ୍ରଣାମ କର, ଝିଅ।'
ଭଗଵଂତଂ ତପୋଧନ୍ଯଂ ପତିମାପ୍ସ୍ଯସି ସଂମତମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତୁ ତତୋ ମାତ୍ରା ଵସ୍ତ୍ରେଣ ପିହିତାନନା
'ତୁମେ ତପସ୍ଵୀ ଓ ମହାନ୍ତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପତିକୁ ପାଇବ।' ଏଭଳି ମାଆ କହିବା ପରେ, ସେ ମୁହଁ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକିଲେ।
କିଂଚିତ୍କଂପିତମୂର୍ଦ୍ଧା ତୁ ଵାକ୍ଯଂ ନୋଵାଚ କିଂଚନ। ତତଃ ପୁନରୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ମାତା ସୁତାଂ ତଦା
ମୁଣ୍ଡ ହାଲୁକା କମ୍ପିଥିଲା, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ମାଆ ପୁଣି ଝିଅକୁ କହିଲେ।
ଵତ୍ସେ ଵଂଦଯ ଦେଵର୍ଷିଂ ତତୋ ଦାସ୍ଯାମି ତେ ଶୁଭମ୍। ରତ୍ନକ୍ରୀଡନକଂ ରମ୍ଯଂ ସ୍ଥାପିତଂ ଯଚ୍ଚିରଂ ମଯା
'ପୁଆ, ଦେବୃଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର। ତାପରେ ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ରଖିଥିବା ଶୁଭ ରତ୍ନ ଖେଳନା ଦେଇବି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତତୋ ଵେଗାଦୁଦ୍ଗତ୍ଯ ଚରଣୌ ତଦା। ଵଵଂଦେ ମୂର୍ଧ୍ନି ସଂଧାଯ ପାଣିପଂକଜକୁଡ୍ମଲମ୍
ମାଆ ଏଭଳି କହିବା ସହିତ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ହସ୍ତକମଳ ମୁଁଦି ମୁନିଙ୍କ ପାଦରେ ରଖି, ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
କୃତେ ତୁ ଵଂଦନେ ତସ୍ଯା ମାତା ସଖିମୁଖେନ ତୁ। ଚୋଦଯାମାସ ଶନକୈସ୍ତସ୍ଯାଃ ସୌଭାଗ୍ଯଦର୍ଶିତାମ୍
ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ, ମାଆ ତାଙ୍କ ସହଚରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଶରୀରଲକ୍ଷଣାନାଂ ଚ ପରିଜ୍ଞାନାଯ କୌତୁକାତ୍। ସ୍ତ୍ରୀସ୍ଵଭାଵାତ୍ସ୍ଵଦୁହିତୁଶ୍ଚିଂତାଂ ହୃଦି ସମୁଦ୍ଵହନ୍
ଦେହର ଲକ୍ଷଣ ଜାଣିବା ଉତ୍ସୁକତାରେ, ଏବଂ ମାଆ ଭାବରେ ଝିଅ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା ହୃଦୟରେ ଧରି, ସେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଦିଂଗିତଂ ଶୈଲୋ ମହିଷ୍ଯାହୃଦଯେନ ତୁ। ଅନୁଦୀର୍ଣାକୃତିର୍ମେନେ ରମ୍ଯମେତଦୁପସ୍ଥିତମ୍
ଏହି ଇଂଗিত ବୁଝି, ପାହାଡ଼ରାଜ ତାଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ମନୋହର ଘଟଣା ଘଟିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଚୋଦିତଃ ଶୈଲମହିଷୀ ସଖ୍ଯା ମୁନିଵରସ୍ତତଃ। ସ୍ମିତାନନୋ ମହାଭାଗୋ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରୋଵାଚ ନାରଦଃ
ପାହାଡ଼ରାଣୀ ଓ ସହଚରୀଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ମହାମୁନି ହସି, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ, ନାରଦ।
ନ ଜାତୋଽସ୍ଯାଃ ପତିର୍ଭଦ୍ରେ ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚ ଵିଵର୍ଜିତଃ। ଉତ୍ତାନହସ୍ତା ସତତଂ ଚରଣୈର୍ଵ୍ଯଭିଚାରିଭିଃ
'ଭଲମଣି, ଏହା ପାଇଁ କୌଣସି ପତି ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଏବଂ ଉଚିତ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ହାତ ସଦା ଉପରକୁ ଓ ପାଦ ଅସ୍ଥିର।'
ସୁଚ୍ଛାଯାସ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯେଯଂ କିମନ୍ଯଦ୍ବହୁ ଭାଷ୍ଯତେ। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍ସଂଭ୍ରମାଵିଷ୍ଟୋ ଧ୍ଵସ୍ତଧୈର୍ଯୋ ହିମାଚଲଃ
'ଏହି ଝିଅର ରୂପ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହେବ। ଏଠାରେ ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହିମାଚଳ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ।
ନାରଦଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ସାଶ୍ରୁକଂଠୋ ମହାଗିରିଃ। ହିମଵାନୁଵାଚ-। ସଂସାରସ୍ଯାତିଦୋଷସ୍ଯ ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯା ଗତିର୍ଯତଃ
ତେବେ, ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାପର୍ବତ ହିମାଳୟ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— ଏହି ସଂସାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖମୟ, ଏହାର ଗତି କେଉଁଠି ଯିବ ତାହା ବୁଝିବା ଅତି କଷ୍ଟକର।
ସୃଷ୍ଟ୍ଯା ଚାଵଶ୍ଯଭାଵିନ୍ଯା କେନାପ୍ଯତିଶଯାତ୍ମନା। କର୍ତ୍ରା ପ୍ରଣୀତା ମର୍ଯାଦା ସ୍ଥିତା ସଂସାରିଣାମିଯମ୍
ସୃଷ୍ଟିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ, କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି; ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ ସଂସାରୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଯୋ ଜାଯତେ ହି ଯଦ୍ବୀଜାଜ୍ଜନିତୁଃ ସୋର୍ଥସାଧକଃ। ଜନିତା ଚାପି ଜାତସ୍ଯ ନ କଶ୍ଚିଦିତି ଚ ସ୍ଫୁଟମ୍
ଯାହା କିଛି ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେଠାରେ ତାହାର କାରଣ ଥାଏ, ଏବଂ ତାହା ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରେ; ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଯାହା ଜନ୍ମ ନେଇସାରିଛି, ତାହାର ନିଜସ୍ୱ ସୃଷ୍ଟା କେହି ନୁହେଁ।
ସ୍ଵକର୍ମଣୈଵ ଜାଯଂତେ ଵିଵଧା ଭୂତଜାତଯଃ। ଅଂଡଜୋହ୍ଯଂଡଜାଜ୍ଜାତଃ ପୁନର୍ଜାଯେତ ମାନଵଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଡିମ୍ବରୁ ଡିମ୍ବଜ ପ୍ରାଣୀ ହୁଏ, ଏବଂ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ଭାବେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇପାରେ।
ମାନୁଷୋପି ସରୀସୃପ୍ଯାଂ ମାନୁଷତ୍ଵେନ ଜାଯତେ। ତତ୍ରାପି ଜାତୌ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଯାଂ ଧର୍ମସ୍ଯୋତ୍କର୍ଷଣେନ ତୁ
ମଣିଷ ଯଦି ସରୀସୃପ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷତ୍ୱ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏହି ଭିତରେ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଅପୁତ୍ରଜନ୍ମନଃ ଶେଷାଃ ପ୍ରାଣିନଃ ସମଵସ୍ଥିତାଃ। ମନୁଜାସ୍ତତ୍ର ସୁତରାଂ ନଯେନ ସହଧର୍ମିଣଃ
ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁଅ ନଥିବା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ପରି ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ନୀତିରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଧର୍ମ ସହିତ ଏକତା ରଖନ୍ତି।
କ୍ରମେଣାଶ୍ରମସଂପ୍ରାପ୍ତିର୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଵ୍ରତାଦନୁ। ତସ୍ଯ କର୍ତୁର୍ନିଯୋଗେନ ସଂସାରୋ ଯେନ ଵର୍ଧିତଃ
କ୍ରମକ୍ରମେ ଜୀବନର ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ଯାହା ଛାତ୍ରବୃତ୍ତିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହିପରି ସଂସାର ଚକ୍ର ଚାଲିଯାଏ।
ସଂସାରସ୍ଯ ହି ନୋତ୍ପତ୍ତିଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଯୁର୍ଯଦି ନିର୍ଗୃହାଃ। କର୍ତ୍ରା ତୁ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ସଦା ସୁତଲାଭଃ ପ୍ରଶଂସିତଃ1.43.
ଯଦି ସମସ୍ତେ ଗୃହସ୍ଥ ନ ହେଉନ୍ତେ, ତେବେ ସଂସାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେବ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସଦା ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଣିନାଂ ମୋହନାର୍ଥାଯ ନରକତ୍ରାଣକାରଣାତ୍। ସ୍ତ୍ରିଯା ଵିରହିତା ସୃଷ୍ଟିର୍ଜଂତୂନାଂ ନୋପପଦ୍ଯତେ
ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିବା ଏବଂ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ, ସ୍ତ୍ରୀ ବିନା ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ସ୍ତ୍ରୀଜାତିସ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ୍ଯୈଵ କୃପଣା ଦୈନ୍ଯଭାଗିନୀ। ଶାସ୍ତ୍ରାଲୋଚନସାମର୍ଥ୍ଯାଦ୍ଦୂଷିତଂ ତାସୁ କର୍ତୃଣା
ସ୍ତ୍ରୀଜାତି ସ୍ୱଭାବତଃ ଦୁଃଖିନୀ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାର ଅଂଶୀ; ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଅସମର୍ଥତା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୋଷାରୋପିତ।
ତସ୍ଯାଂ ନୋପରିଭାଵଜ୍ଞା ଭଵେଦେତି ଚ ଵେଧସା। ଶାସ୍ତ୍ରେଷୂକ୍ତମସଂଦିଗ୍ଧଂ ବହୁଵାରଂ ମହାଫଲଂ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କେବେ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି କଥା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅନେକଥର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଏହା ମହାଫଳଦାୟକ।
ଦଶପୁତ୍ରସମା କନ୍ଯା ଯାପି ସ୍ଯାଚ୍ଛୀଲଵର୍ଜିତା। ଵାକ୍ଯମେତତ୍ଫଲଭ୍ରଷ୍ଟଂ ପୁଂସାଂ ଗ୍ଲାନିକରଂ ଫଲଂ
ଏହି କଥା କୁହାଯାଏ ଯେ, ଏକ କନ୍ୟା ଯଦି ଶୀଳ ରହିତ ମଧ୍ୟ ହୁଏ, ସେ ଦଶପୁଅ ସମାନ; କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ଯଦି ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ପୁରୁଷମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ହାନିରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
କନ୍ଯା ହି କୃପଣା ଶୋଚ୍ଯା ପିତୁର୍ଦୁଃଖଵିଵର୍ଦ୍ଧିନୀ। ଯାପି ସ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଣସର୍ଵାର୍ଥା ପତିପୁତ୍ରସମନ୍ଵିତା
କନ୍ୟା ନିଶ୍ଚୟ ଦୟନୀୟ ଓ ଶୋକନୀୟ, କାରଣ ସେ ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ବଢ଼ାଏ; ଯଦିଓ ସେ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପତି ଓ ପୁଅ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
କିଂ ପୁନର୍ଦୁର୍ଭଗା ହୀନା ପତିପୁତ୍ରଧନାଦିଭିଃ। ତ୍ଵଂ ଚୋକ୍ତଵାନ୍ସୁତା ଯା ମେ ଶରୀରେ ଦୋଷସଂଗ୍ରହମ୍
ଯଦି ସେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ପତି, ପୁଅ, ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ରହିତ ହୁଏ, ତେବେ କେତେ ଅଧିକ ଦୁଃଖ? ଏବଂ ତୁମେ କହିଛ, ମୋର କନ୍ୟା ମୋ ଦେହର ସମସ୍ତ ଦୋଷର ସଂଗ୍ରହ।
ଅହୋ ମୁହ୍ଯାମି ଶୁଷ୍ଯାମି ଗ୍ଲାମି ସୀଦାମି ନାରଦ। ଅଯୁକ୍ତମପି ଵକ୍ତଵ୍ଯମପ୍ରାପ୍ଯମପି ସାଂପ୍ରତମ୍
ହାୟ, ମୁଁ ଭ୍ରମିତ, ଶୁଷ୍କ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉଛି, ମୁଁ ଡୁବୁଛି, ହେ ନାରଦ; ଏବେ ଅନୁଚିତ କିମ୍ବା ଅସମ୍ଭବ କଥା ମଧ୍ୟ କହିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ଅନୁଗ୍ରହାଯ ମେ ଛିନ୍ଧି ଦୁଃଖଂ କନ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ମୁନେ। ପରିଚ୍ଛିନ୍ନେପ୍ଯସଂଦିଗ୍ଧେ ମନଃ ପରିଭଵାଶ୍ରଯାତ୍
ମୋର ଦୁଃଖ ହ୍ରାସ ପାଇଁ, ହେ ମୁନି, ମୋ କନ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କର; ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଓ ସନ୍ଦେହ ରହିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅବମାନର ଭୟ ରହିଥାଏ।