ତସ୍ଥୁର୍ମନୋଭିରିଷ୍ଟାର୍ଥସଂପ୍ରାପ୍ତି ପ୍ରାର୍ଥନାସ୍ତତଃ। ଏଵଂ ସ୍ତୁତୋ ଵିରିଂଚିସ୍ତୁ ପ୍ରସାଦଂ ପରମଂ ଗତଃ
ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମନ ଲଗାଇ ଥିଲେ, ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ; ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅମରାନ୍ଵରଦୋପ୍ଯାହ ଵାମହସ୍ତେନ ନିର୍ଦିଶନ୍। ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ-। ନାରୀ ଵା ଭର୍ତୃକା କସ୍ମାଦ୍ଧସ୍ତସଂତ୍ଯକ୍ତଭୂଷଣା
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ବାମହସ୍ତ ଦେଖାଇ କହିଲେ— 'ଏକ ନାରୀ କାହିଁକି ତାଙ୍କର ଗହନା ଛାଡ଼ି, ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ଦୂରେ ରହିଛନ୍ତି?'
ନ ରାଜସେ କୁତଶ୍ଶକ୍ରା ମ୍ଲାନଵକ୍ତ୍ରସରୋରୁହଃ। ହୁତାଶନଵିଯୁକ୍ତୋପି ଧୂମେନ ନ ଵିରାଜସେ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ପଦ୍ମମୁଖ ମୁଲାଇଯିବାରୁ ତୁମେ ତେଜ ଦେଖାଉନାହାଁ; ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଇଂଧନ ଛାଡ଼ି ଧୂଆଁରେ ଢାକିଯିବାରୁ ତେଜ ହୁଏନାହିଁ।
ତୃଣୌଘେନ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନୋ ଦଗ୍ଧଦାଵଶ୍ଚିରୋଷିତଃ। ଯମାମଯଶରୀରେଣ କ୍ଲିଷ୍ଟୋ ନାଦ୍ଯ ଵିରାଜସେ
ଘାସର ଢେରରେ ଢାକାଯିବା, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଯିବା, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗରେ ଦୁଃଖିତ ଦେହ ହେବା— ଏହି ସବୁ ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ଆଜି ତେଜ ଦେଖାଉନାହାଁ।
ଦଂଡେନାଲଂବନେନେଵ କୃଷ୍ଟୋ ଯେନ ପଦେପଦେ। ରଜନୀଚରନାଥ ତ୍ଵଂ କିଂ ଭୀତ ଇଵ ଭାଷସେ
ଏକ ଲଠିରେ ଭରସା କରି ପଦେପଦେ ଟାଣାଯିବା ପରି— ହେ ରାତିର ଚରାଚରଙ୍କ ନାଥ, ତୁମେ କାହିଁକି ଭୟଭୀତ ହେବା ପରି କଥା କହୁଛ?
ରାକ୍ଷସେଂନ୍ଦ୍ରକୃତାଦାନେ ତ୍ଵମରାତିକ୍ଷତୋ ଯଥା। ତନୁସ୍ତେ ଵରୁଣୋଚ୍ଛୁଷ୍କାପରୀତସ୍ଯେଵ ଵହ୍ନିନା
ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଆଘାତରେ ତୁମର ଦେହ ଶୁଖିଯାଇଛି, ଯେପରି ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହେବା ବେଳେ ବରୁଣଙ୍କ ଦେହ ଶୁଖିଯାଏ।
ଵିମୁକ୍ତରୁଧିରଂ ଚାଥ ପଦଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵିଲୋକଯ। ଵାଯୋ ଭଵାନ୍ଵିଚେତସ୍କଃ ଖଡ୍ଗାଗ୍ରୈରିଵ ନିଷ୍କୃତଃ
ଏବେ ତୁମର ଦେହକୁ ଦେଖ, ରକ୍ତ ହୀନ ଓ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି; ହେ ବାୟୁ, ତୁମେ ଅବାକ ହୋଇଯାଇଛ, ତଳୱାରର ଧାରରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ପରି।
କିଂ ତ୍ଵଂ ନତୋସି ଧନଦ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯେଵ କୁବେରତାଂ। ରୁଦ୍ରାସ୍ତ୍ରିଶୂଲିନଃ ସଂତୋଽଵିଦଧ୍ଵଂ ବହୁଶୂରତାଂ
ହେ ଧନଦାତା, ତୁମେ କାହିଁକି ମଣ୍ଡ ହେଉଛ, କୁବେରର ଦାୟିତ୍ୱ ଛାଡ଼ିଦେଉଛ ପରି? ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଶୂରତା ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି।
ଭଵତାଂ କେନ ଚାକ୍ଷିପ୍ତା ତୀଵ୍ରତା ନସ୍ତଦୁଚ୍ଯତାଂ। ଏଵମୁକ୍ତାଃ ସୁରାସ୍ତେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ତିନା
ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଆମର ଶକ୍ତିକୁ ଅବରୋଧ କଲା? ଏହି କଥା କହ। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଚାଲୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵାଚାଂ ପ୍ରଧାନଭୂତତ୍ଵାତ୍ତେ ମାରୁତମଚୋଦଯନ୍। ଅଥ ଶକ୍ରମୁଖୈର୍ଦେଵୈଃ ପଵନଃ ପ୍ରତିଚୋଦିତଃ
ବାଣୀ ସବୁଇଁଦ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଥିବାରୁ, ସେ ବାୟୁଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା କଲେ।
ପ୍ରାହ ଦେଵଂ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ଭଵାନ୍ଵେତ୍ତି ଚରାଚରଂ। ପୁରହୂତମୁଖାଃ ସବଲା ନିମିଷା ଵିଜିତାଃ ପ୍ରସଭଂ କିଲ ଦୈତ୍ଯଶତୈଃ
ସେ ଚାରିମୁଖୀ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ବିଷୟ ଜାଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ସେନା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶତଶଃ ଦାୟିତ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ହରାଯିଲେ।'
କ୍ରତଵୋ ଵିହିତା ଭଵତା ସ୍ଥିତଯେ ଜଗତାଂ ଚ ମହାଦ୍ଭୁତଚିତ୍ରଗୁଣାଃ। ଅପି ଯଜ୍ଞକୃତଃ ଶ୍ରୁତକାମଫଲା ଵିହିତା ୠଷଯସ୍ତତ ଏଵ ପୁରଃ
ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣର ଧାମ, ତୁମେ ଯେଉଁ ବଳି ଯଜ୍ଞସମ୍ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଜଗତର ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ; ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଫଳ ବେଦରେ ଶୁଣିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ପାଇଁ ତୁମ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଅପି ନାକମଭୂତ୍କିଲ ଯଜ୍ଞଭୁଜାଂ ଭଵତୋ ଵିନିଯୋଗଵଶାତ୍ସତତମ୍। ଅପହୃତ୍ଯଵିମାନଗଣଂ ସକୃତୋ ଦନୁଜେନ ମହାକରଭୂମିସମଃ
ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହୁଥିଲେ, ସେଠା ସଦା ତୁମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏକଥର ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାୟିତ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ପରି ବିଶାଳ, ଏକ ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ନେଲା।
କୃତଵାନସି ସର୍ଵଗୁଣାତିଶଯଂ ଯମଶେଷମହୀଧରରାଜତଯା। ମଖଭୂଷିତମଂଶୁମତାମଵଧିଂ ସୁରଧାମଗିରିଂ ଗଗନେପି ସଦା
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛ, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ପର୍ବତରାଜକୁ ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସ ଭାବେ ଗଢ଼ିଛ, ଯାହା ସଦା ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଅଧିଵାସଵିହାରଵିଧାନୁଚିତୋ ଦନୁଜେନ ପରିଷ୍କୃତଶୃଂଗତଟଃ। ପ୍ରଵିଲମ୍ବିତରତ୍ନଗୁହାନିଵହୋ ବହୁଦୈତ୍ଯସମାଶ୍ରଯତାଂ ଗମିତଃ
ଦେବତାଙ୍କ ବିହାର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଏହି ପର୍ବତ, ଶିଖର ଓ ଗୁହାରେ ରତ୍ନ ଝୁଲିଥିବା, ଦାୟିତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ବହୁତ ଦାୟିତ୍ୟ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ଅସୁରସ୍ଯ ଚ ତସ୍ଯ ଭଯେନ ଗତଂ ସଵିଷାଦ ଶରୀରନିମିତ୍ତତଯା। ଉପଭୋଗ୍ଯତଯାଧିକୃତଂ ସୁଚିରଂ ଵିମଲଦ୍ଯୁତିପୂରିତଦିଗ୍ଵଦନଂ
ସେ ଅସୁରଙ୍କ ଭୟରେ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ଦେହରେ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶୁଭ୍ର ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗବନ୍ଧୁ ପର୍ବତ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗ ହେଲା।
ଭଵତୈଵ ଵିନିର୍ମିତମାଦିଯୁଗେ ସୁରହେତିସମୂହଵରଂ କୁଲିଶଂ। ଦିତିଜସ୍ଯ ଶରୀରମଵାପ୍ଯଗତଂ ଶତଧା ମତିଭେଦମିଵାଲ୍ପଵିଦଃ
ପ୍ରଥମ ଯୁଗରେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ବଜ୍ର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବଜ୍ର ଦେତ୍ୟର ଦେହକୁ ଆଘାତ କରି ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲା, ଯେପରି ଅବୁଦ୍ଧି ଲୋକଙ୍କର ମନକୁ ଭାଗ କରାଯାଏ।
ବାଣୈଶ୍ଚ ଯୁଧି ଵିଦ୍ଧାଂଗା ଦ୍ଵାରି ଦ୍ଵାସ୍ଥୈର୍ନିଦର୍ଶିତାଃ। ଲବ୍ଧପ୍ରଵେଶାଃ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଵଯଂ ତସ୍ଯାମରଦ୍ଵିଷଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ବାଣରେ ଆହତ ହେଲୁ, ଦ୍ୱାରରେ ରକ୍ଷକମାନେ ଆମକୁ ଚିହ୍ନଟ କଲେ। ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଆମେ ଅମରଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲୁ।
ସଭାଯାମମରାଦେଵ ପ୍ରକୃଷ୍ଯୋପନିଵେଶିତାଃ। ଵେତ୍ରହସ୍ତୈରଜଲ୍ପଂତସ୍ତଥୋପହସିତାଃ ପରୈଃ
ଦେତ୍ୟର ସଭାକୁ ଟାଣି ନେଇ ଆମକୁ ବସାଇଦେଲେ। ହାତରେ ଛଡ଼ ଧରିଥିବା ଲୋକମାନେ ମୌନରେ ଆମକୁ ଉପହାସ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ହସିଲେ।
ମହାର୍ଥାଃ ସିଦ୍ଧସର୍ଵାର୍ଥା ଭଵଂତଃ ସ୍ଵଲ୍ପଭାଷିଣଃ। ଶାସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତମଥ ବ୍ରୂତ ମାମରା ବହୁଭାଷିଣଃ
ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ମହାନ୍, କିନ୍ତୁ କମ୍ କଥା କହନ୍ତି। ଏବେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହନ୍ତୁ, ହେ ଦେବଗଣ, କାରଣ ଦେତ୍ୟମାନେ ବହୁତ କଥା କହନ୍ତି।
ସଭେଯଂ ଦୈତ୍ଯସିଂହସ୍ଯ ନ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଵିଶୃଂଖଲା। ଵଦଦ୍ଭିରିତି ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରେଷ୍ଯୈର୍ଵିହସିତା ବହୁ
ଏହା ଦେତ୍ୟସିଂହଙ୍କର ସଭା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ନୁହେଁ, ଏଠାରେ କୌଣସି ନିୟମ ନାହିଁ। ଦେତ୍ୟଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଆମକୁ ପୁନିପୁନି ଉପହାସ କଲେ।
ୠତଵୋ ମୂର୍ତିମଂତଶ୍ଚାପ୍ଯହର୍ନିଶମୁପାସତେ। କୃତାପରାଧଂ ସତ୍ରାସଂ ନ ତ୍ଯଜଂତି କଥଂଚନ
ଋତୁମାନେ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଦିନରାତି ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଅପରାଧୀ ଓ ଭୟଭିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ତଂତ୍ରୀଲଯନଯୋପେତଂ ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵକିନ୍ନରୈଃ। ସରାଗମୁପଧାଵିଷ୍ଟଂ ଗୀଯତେ ତସ୍ଯ ଵେଶ୍ମସୁ
ସଙ୍ଗୀତ ଓ ତାଳରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଗାନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ଅନ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନେ ତାଙ୍କର ରାଜମହଳରେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଥାନ୍ତି।
କୃତାକୃତୋପକରଣୈର୍ମିତ୍ରାଦି ଗୁରୁଲାଘଵଃ। ଶରଣାଗତସଂତ୍ଯାଗୀ ତ୍ଯକ୍ତସତ୍ଯପ୍ରତିଶ୍ରଯଃ
ଠିକ୍ ଓ ଭୁଲ ଉପାୟରେ ସେ ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ମାନ-ଅପମାନ କରେ। ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ।
ଇତି ନିଶ୍ଶେଷମଥଵା ନିଶ୍ଶେଷଂ କେନ ଶକ୍ଯତେ। ତସ୍ଯାଵିନଯମାଖ୍ଯାତୁଂ ସ୍ରଷ୍ଟା ତତ୍ର ପରାଯଣମ୍
ଏପରି କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ, ତାଙ୍କର ଅନିୟମକୁ କିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ? ଏଠି କେବଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଶେଷ କଥା ଜଣା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵ୍ଯରମଦ୍ଵାଯୁଃ ଶନୈର୍ଦେଵଵିଚେଷ୍ଟିତଂ। ସୁରାନୁଵାଚ ଭଗଵାଂସ୍ତତଃ ସ୍ମିତମୁଖାଂବୁଜଃ
ଏପରି କହି ବାୟୁ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଶାନ୍ତ ଭାବେ କହିଲେ। ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଅଵଧ୍ଯସ୍ତାରକୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସର୍ଵୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ। ଯସ୍ଯ ଵଧ୍ଯସ୍ସ ନାଦ୍ଯାପି ଜାତସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେ ପୁମାନ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ତାରକ ଦେତ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା କିମ୍ବା ଦେତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯିବେ ନାହିଁ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବା ଏମିତି କୌଣସି ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ମଯା ସ ଵରଦାନେନ ଛଂଦଯିତ୍ଵା ନିଵାରିତଃ। ତପସଃ ସାଂପ୍ରତଂ ରାଜା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦହନାତ୍ମକଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଵର ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲି। ଏବେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ଦାହ କରୁଥିବା ରାଜା ହୋଇଛନ୍ତି।
ସ ତୁ ଵଵ୍ରେ ଵଧଂ ଦୈତ୍ଯଶ୍ଶିଶୁତଃ ସପ୍ତଵାସରାତ୍। ସ ତୁ ସପ୍ତଦିନୋ ବାଲଃ ଶଂକରାଦ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଦେତ୍ୟ ଚାହିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ବଧ ସପ୍ତ ଦିନ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ହେଉ। ଏହିପରି, ସପ୍ତ ଦିନରେ ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଶଙ୍କରଙ୍କଠାରୁ ହେବେ।
ତାରକସ୍ଯ ନିହଂତା ସ ଭାସ୍କରାଭୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ସାଂପ୍ରତଂ ଚାପ୍ଯପତ୍ନୀକଃ ଶଂକରୋ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ତାରକଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭଗବାନ୍ ଶଙ୍କରଙ୍କର ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ନାହାନ୍ତି।