ତାରକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗ୍ରସନୋ ନାମ ଦାନଵଃ। ସେନାନୀର୍ଦୈତ୍ଯରାଜସ୍ଯ ସଜ୍ଜଂ ଚକ୍ରେ ବଲଂ ଚ ତତ୍
ତାରକଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗ୍ରସନ ନାମକ ଦାନବ, ଦାନବରାଜଙ୍କ ସେନାପତି, ସେନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ଆହତ୍ଯ ଭେରୀଂ ଗଂଭୀରାଂ ଦୈତ୍ଯାନାହୂଯ ସତ୍ଵରଃ। ଦଶକୋଟୀଶ୍ଵରା ଦୈତ୍ଯା ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚଂଡଵିକ୍ରମାଃ
ଗଭୀର ଢୋଲ ମାରି, ସେ ଦ୍ରୁତ ଦାନବମାନେଠାରେ ଡାକିଲେ; ଦଶ କୋଟି ଦାନବପତି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଏକଠା ହେଲେ।
ତେଷାମଗ୍ରେସରୋ ଜଂଭଃ କୁଜଂଭୋନଂତରୋଽସୁରଃ। ମହିଷଃ କୁଂଜରୋ ମେଘଃ କାଲନେମିର୍ନିମିସ୍ତଥା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜମ୍ଭ ସର୍ବପ୍ରଥମ, ପରେ କୁଜମ୍ଭ, ତାପରେ ମହିଷ, କୁଞ୍ଜର, ମେଘ, କାଳନେମି ଓ ନିମି ଥିଲେ।
ମଂଥନୋ ଜଂଭକଃ ଶୁମ୍ଭୋ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରା ଦଶନାଯକାଃ। ଅନ୍ଯେ ଚ ଶତଶସ୍ତତ୍ର ପୃଥିଵୀତୁଲନକ୍ଷମାଃ
ମନ୍ଥନ, ଜମ୍ଭକ, ଶୁମ୍ଭ, ଦଶ ଦାନବପତି ଏବଂ ଅନେକ ଶତ ଦାନବ, ପୃଥିବୀ ପରି ବିସ୍ତୃତ, ସେଠାରେ ଏକଠା ହେଲେ।
ଗରୁଡାନାଂ ସହସ୍ରେଣ ଚକ୍ରାଷ୍ଟକଵିଭୂଷିତଃ। ସକୂବରପରୀଵାରଶ୍ଚତୁର୍ଯୋଜନଵିସ୍ତୃତଃ
ସହସ୍ର ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥଟି ଟଣାଯାଉଥିଲା, ଏହାର ଚାରି ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଥିଲା। ଏହି ରଥ ଆଠଟି ଚକା ଓ ଗଦାଧାରୀ ସେବକମାନେ ସହିତ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
ସ୍ଯଂଦନସ୍ତାରକସ୍ଯାସୀତ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହଖରାର୍ଵଭିଃ। ଯୁକ୍ତା ରଥାସ୍ତୁ ଗ୍ରସନ ଜଂଭକୌ ଜଂଭକୁଂଭିନାଂ
ତାରାଙ୍କ ରଥକୁ ବାଘ, ସିଂହ, ଗଧା ଓ ଉଠ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା। ଗ୍ରସନ ଓ ଜମ୍ଭକଙ୍କ ରଥକୁ ଜମ୍ଭକୁମ୍ଭି ହାତୀମାନେ ଟଣୁଥିଲେ।
ମେଘସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପିଭିର୍ଯୁକ୍ତଃ କୂଷ୍ମାଂଡୈଃ କାଲନେମିନଃ। ପର୍ଵତାଭଶ୍ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ନିମେଶ୍ଚୈଵ ମହାଗଜଃ
ମେଘଙ୍କ ରଥକୁ ଦ୍ୱୀପରେ ବସୁଥିବା ପଶୁମାନେ ଓ କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଦାନବମାନେ ଟଣୁଥିଲେ। କାଳନେମିଙ୍କ ରଥକୁ ଚାରିଟି ଦାଢ଼ିଆ, ପାହାଡ଼ ପରି ହାତୀମାନେ ଏବଂ ନିମେଷଙ୍କ ରଥକୁ ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ଟଣୁଥିଲା।
ଶତହସ୍ତତୁରଂଗସ୍ଥୋ ମଂଥନୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍। ଜଂଭକସ୍ତୂଷ୍ଟ୍ରମାରୂଢୋ ଗିରୀଂଦ୍ରାଭଂ ମହାବଲଃ
ମନ୍ଥନ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟରାଜ ଶତହସ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ। ଜମ୍ଭକ ଗିରିପରି ଦେହ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଥିବା, ସେ ଉଠ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
ଶୁଂଭୋ ମେଷଂ ସମାରୂଢୋଽନ୍ଯେପ୍ଯେଵଂ ଚିତ୍ରଵାହନାଃ। ପ୍ରଚଂଡାଶ୍ଚିତ୍ରଵର୍ମାଣଃ କୁଂଡଲୋଷ୍ଣୀଷଭୂଷିତାଃ
ଶୁମ୍ଭ ଏକ ମେଷ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅନେକ ବିଚିତ୍ର ଜନ୍ତୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଶୋଭାମୟ ବର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କଣ୍ ରେ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ପାଗଡ଼ି ପିନ୍ଧି ସଜିଥିଲେ।
ତଦ୍ବଲଂ ଦୈତ୍ଯସିଂହସ୍ଯ ଭୀମରୂପଂ ଵ୍ଯଜାଯତ। ପ୍ରମତ୍ତମତ୍ତମାତଂଗତୁରଂଗରଥସଂକୁଲମ୍
ଦୈତ୍ୟସିଂହଙ୍କ ସେନା ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ମଦମସ୍ତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥମାନେ ଏହି ସେନାକୁ ଭରିଦେଇଥିଲେ।
ପ୍ରତସ୍ଥେଽମରଯୁଦ୍ଧାଯ ବହୁପତ୍ତିପତାକିକମ୍। ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଵାଯୁର୍ଦେଵଦୂତୋଽସୁରାଲଯେ
ସେ ସେନା ଅମରମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା, ଅନେକ ପଦାତି ଓ ପତାକା ସହିତ। ଏହି ସମୟରେ ବାୟୁ ଦେବଦୂତ ଭାବେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦ୍ଦାନଵବଲଂ ଜଗାମେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଶଂସିତୁଂ। ସ ଗତ୍ଵା ତୁ ସଭାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ମହେଂଦ୍ରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ମହାତ୍ମା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଶଶଂସ ମଧ୍ଯେ ଦେଵାନାଂ ତତ୍କାର୍ଯଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵରାଜସ୍ତୁ ନିମୀଲିତଵିଲୋଚନଃ
ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଖବର ଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି ଦେବରାଜ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରିଲେ।
ବୃହସ୍ପତିମୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ କାଲେ ମହାଭୁଜଃ। ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ। ସଂପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵିମର୍ଦୋଯଂ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵୈଃ ସହ
ମହାବାହୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ— ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଏବେ ଦେବମାନେ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଛି।
କାର୍ଯଂ କିମତ୍ର ତଦ୍ବ୍ରୂହି ନୀତ୍ଯୁପାଯୋପବୃଂହିତମ୍। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ମହେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଗିରାଂ ପତିଃ
ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ନୀତି ଓ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ କୁହ। ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି,
ଇତ୍ଯୁଵାଚ ମହାଭାଗୋ ବୃହସ୍ପତିରୁଦାରଧୀଃ। ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ। ସାମପୂର୍ଵା ଶ୍ରୁତା ନୀତିଶ୍ଚତୁରଂଗା ପତାକିନୀ
ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ— ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ନୀତି ଯେପରି ଶୁଣିଛ, ସେଥିରେ ପ୍ରଥମେ ସାମ ଅର୍ଥାତ୍ ମିଳନ ରହିଛି। ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ସେନା ଓ ପତାକା ସହିତ,
ଜିଗୀଷତାଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥିତିରେଷା ସନାତନୀ। ସାମଭେଦସ୍ତଥା ଦାନଂ ଦଂଡଶ୍ଚାଂଗଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ବିଜୟ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ନୀତି— ସାମ, ଭେଦ, ଦାନ ଓ ଦଣ୍ଡ— ଏହି ଚାରିଟି ଉପାୟ।
ନ ସାଂତ୍ଵଗୋଚରେ ଲୁବ୍ଧାନଭେଦ୍ଯାସ୍ତ୍ଵେକଧର୍ମିଣଃ। ନ ଦାନମତ୍ତ୍ର ସଂସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ପ୍ରସହ୍ଯୈଵାପହାରିଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଲୋଭୀ ଓ ଏକତାରେ ଅଟୁଟ, ସେମାନେ ସାମ କିମ୍ବା ଭେଦରେ ଆସିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଜୋର କରି ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ କିଛି ହେବ ନାହିଁ।
ଏକୋଭ୍ଯୁପାଯୋ ଦଂଡୋଽତ୍ର ଭଵତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ। ଏଵମୁକ୍ତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଏଵମେତଦୁଵାଚ ହ
ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ। ଏଭଳି କହିଲେ, ସହସ୍ରନୟନ ଏପରି କହିଲେ—
କର୍ତ୍ତଵ୍ଯତାଂ ଚ ସଂଚିଂତ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚାମରସଂସଦି। ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ। ଅଵଧାନେନ ମେ ଵାଚଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ନାକଵାସିନଃ
କଣ କରିବା ଉଚିତ ଭାବି, ସେ ଅମରମାନଙ୍କ ସଭାରେ କହିଲେ— ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ହେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ।
ଭଵଂତୋ ଯଜ୍ଞଭୋକ୍ତାରୋ ଦିଵ୍ଯାତ୍ମାନୋ ହି ସାନ୍ଵଯାଃ। ସ୍ଵେ ମହିମ୍ନି ସ୍ଥିତା ନିତ୍ଯଂ ଜଗତଃ ପାଲନେ ରତାଃ
ଆପଣମାନେ ଯଜ୍ଞର ଉପଭୋକ୍ତା, ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଓ ସନ୍ତାନ ସହିତ; ସେମାନେ ସଦା ନିଜ ମହିମାରେ ଅଟୁଟ ଓ ଜଗତର ରକ୍ଷାରେ ଲାଗିଥିବେ।
କ୍ରିଯତାଂ ସମରୋଦ୍ଯୋଗଃ ସୈନ୍ଯଂ ସଂଯୋଜ୍ଯତାଂ ମମ। ଆହ୍ରିଯଂତାଂ ଚ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ପୂଜ୍ଯଂତାଂ ଶସ୍ତ୍ରଦେଵତାଃ
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନିଆଯାଉ। ମୋ ସେନାକୁ ଏକତ୍ର କର। ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଆଣାଯାଉ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଵାହନାନି ଵିମାନାନି ଯୋଜଯଦ୍ଧ୍ଵଂ ମମେଶ୍ଵରାଃ। ଯମଂ ସେନାପତିଂ କୃତ୍ଵା ଶୀଘ୍ରମେଵ ଦିଵୌକସଃ
ହେ ଦେବତାମାନେ, ମୋ ପାଇଁ ଯାନବାହନ ଓ ଆକାଶରଥ ତୟାରି କର। ଯମଙ୍କୁ ସେନାପତି କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁରନ୍ତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ସମନହ୍ଯଂତ ଦେଵାନାଂ ଯେ ପ୍ରଧାନତଃ। ଵାଜିନାମଯୁତେନାଜୌ ହେମଘଂଟା ପରିଷ୍କୃତମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦଶ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ, ସୁନା ଘଣ୍ଟି ଲଗାଇଥିବା ଏକ ଯୁଦ୍ଧରଥ ତୟାରି କଲେ।
ନାନାଶ୍ଚର୍ଯଗୁଣୋପେତଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଦେଵଦାନଵୈଃ। ରଥଂ ମାତଲିନା ଯୁକ୍ତଂ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଦୁର୍ଜଯମ୍
ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ମାତଳି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ପାଇଁ ତୟାରି ହୋଇଥିବା ସେଇ ରଥ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ଥିଲା।
ଯମୋ ମହିଷମାସ୍ଥାଯ ସେନାଗ୍ରେ ସମଵର୍ତ୍ତତ। ଚଂଡକିଂକରଵୃଂଦେନ ସର୍ଵତଃ ପରିଵାରିତଃ
ଯମ ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେନାର ଆଗରେ ଅଗ୍ରଣୀ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ସେବକମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
କଲ୍ପକାଲୋଦ୍ଗତଜ୍ଵାଲା ପୂରିତୋମ୍ବରଗୋଚରଃ। ହୁତାଶନସ୍ତ୍ଵଜାରୂଢଃ ଶକ୍ତିହସ୍ତୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ସମୟର ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳାରେ ଆକାଶ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଅଗ୍ନି ଛାଗା ଉପରେ ବସି, ହାତରେ ଶକ୍ତି ଧରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ପଵନୋଽଙକୁଶହସ୍ତଶ୍ଚ ଵିସ୍ତାରିତ ମହାଜଵଃ। ଭୁଜଗେଂଦ୍ରସମାରୂଢୋ ଜଲେଶୋ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍
ବାୟୁଦେବ ହାତରେ ଅଙ୍କୁଶ ଧରି, ବେଶି ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ରାଜା ଉପରେ ବସିଥିଲେ। ଜଳଦେବ ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ନରଯୁକ୍ତେ ରଥେ ଦେଵୋ ରାକ୍ଷସେଶୋ ଵିଯଚ୍ଚରଃ। ତୀକ୍ଷ୍ଣଖଡ୍ଗଯୁତୋ ଭୀମଃ ସମରେ ସମଵସ୍ଥିତଃ
ମନୁଷ୍ୟ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ବସି, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଧରି, ଭୟଙ୍କର ରୂପେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ମହାସିଂହରଥେ ଦେଵୋ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଗଦାଯୁଧଃ। ଚଂଦ୍ରାଦିତ୍ଯାଵଶ୍ଵିନୌ ଚ ଚତୁରଂଗବଲାନ୍ଵିତାଃ
ଧନର ଦେବତା ଗଦା ଧରି, ସିଂହ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ବସିଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।