ହୂଯଂତାମଗ୍ନଯୋ ଵିପ୍ରୈର୍ଵେଦଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା। ଦେଵାଶ୍ଚ ବଲିହୋମେନ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେନ ମହର୍ଷଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତୁ; ଦେବତାମାନେ ବଳି ଦେଇ, ମହାଋଷିମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ପିତରଶ୍ଚୈଵ ତୁଷ୍ଟିଂ ଯାଂତୁ ଯଥାସୁଖମ୍। ଵାଯୁଶ୍ଚରତୁ ମାର୍ଗସ୍ଥସ୍ତ୍ରିଧା ଦୀପ୍ଯତୁ ପାଵକଃ
ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ବାୟୁ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଚଳନ୍ତୁ, ପାଉଁ ତିନି ରୂପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତୁ।
ତ୍ରଯୋଵର୍ଣାଶ୍ଚ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀସ୍ତପର୍ପଯଂତ୍ଵାତ୍ମଜୈର୍ଗୁଣୈଃ। କ୍ରତଵଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତଂତାଂ ଦୀକ୍ଷଣୀଯୈର୍ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଓ ଗୁଣରେ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୀକ୍ଷା ନେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।
ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚୋପପଦ୍ଯଂତାଂ ଯାଜ୍ଞିକୈଶ୍ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଗାଶ୍ଚ ସୂର୍ଯୋ ରସାନ୍ସୋମୋ ଵାଯୁଃ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚ ପ୍ରାଣିଷୁ
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଅନ୍ତୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗାଁମାନେକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ, ସୋମ ରସକୁ, ବାୟୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ପ୍ରାଣକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ।
ତର୍ପଯନ୍ତଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତାମେତେ ସୋମ୍ଯୈଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ। ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵେଣ ମହେଂଦ୍ରମଲଯୋଦ୍ଭଵାଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ମଲୟ ପର୍ବତର ସନ୍ତାନମାନେ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୋମ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେଇ, ଯଥାନୁକ୍ରମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରଃ ସର୍ଵାଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଯାଂତୁ ସିଂଧଵଃ। ଦୈତ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଯଜ୍ଯତାଂ ଭୀଶ୍ଚ ଶାଂତିଂ ଵ୍ରଜତ ଦେଵତାଃ
ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ମାଆମାନେ ନଦୀ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ।
ସ୍ଵସ୍ତି ଵୋଽସ୍ତୁ ଗମିଷ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସନାତନଂ। ସ୍ଵଗୃହେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଵା ସଂଗ୍ରାମେ ଵା ଵିଶେଷତଃ
ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳରେ ରୁହ; ମୁଁ ଏବେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯିବି—ମୋ ଘରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ କିମ୍ବା ବିଶେଷ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ତୈଶ୍ଚ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷୁଦ୍ରା ହି ଦାନଵାଃ। ଛିଦ୍ରେଷୁ ପ୍ରହରଂତ୍ଯେତେ ନ ତେଷାଂ ସଂସ୍ଥିତିର୍ଧ୍ରୁଵା
ଦୈତ୍ୟମାନେ ସଦା ଛୋଟ ମନର; ସେମାନେ ଅବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ। ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖି ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର କେବେ ମଜବୁତ ଠିଆ ନାହିଁ।
ସୌମ୍ଯାନାଂ ନିଜଭାଵାନାଂ ଭଵତାମାର୍ଜଵେ ମନଃ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁରଗଣାନ୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ତୁମମାନେ ନିଜ ଭାବରେ ମୃଦୁ ଓ ସରଳ ମନ ରଖ; ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପୀ, ଦେବମାନେକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ମହାଯଶାଃ। ଦେଵାନାଂ ମହତୀଂ ପ୍ରୀତିମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ, ମହାୟଶସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଏତଦାଶ୍ଚର୍ଯମଭଵତ୍ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ। ଦାନଵାନାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଶ୍ରୁତଃ ପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିସ୍ତରେଣ ତ୍ଵଯେରିତଃ। ସମାସାଦ୍ଭଵମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଚ ଗୁହସ୍ଯ ଚ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେପରି ଏହି ପଦ୍ମଜଙ୍କ କଥା ଏବଂ ଗୁହାଙ୍କର ମହିମା ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିସ୍ତାରରେ କହିଛ, ସେସବୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି।"
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯଥାଭୂତଃ କୃତଂ ଚ ଯତ୍। ତାରକଶ୍ଚ କଥଂ ଭୂତୋ ଦାନଵୋ ବଲଵତ୍ତରଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ତାରକ କେମିତି ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହେଲେ, ଏବଂ ଆସଲେ କଣ ଘଟିଥିଲା।
କାର୍ତ୍ତିକେଯେନ ସ ବ୍ରହ୍ମନ୍କଥଂ ଧ୍ଵସ୍ତୋ ମହାସୁରଃ। କଥଂ ରୁଦ୍ରେଣ ମୁନଯଃ ପ୍ରେଷିତା ମଂଦରଂ ଗିରିମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମହାଅସୁର କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ବିନାଶ ହେଲେ? ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁନିମାନେ କିପରି ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ପଠାଯିଥିଲେ?
କଥଂ ଲବ୍ଧା ଉମା ତତ୍ର ରୁଦ୍ରେଣ ପରମେଷ୍ଠିନା। ଏତଦାଖ୍ଯାହି ମେ ସର୍ଵଂ ଯଥାଭୂତଂ ମହାମୁନେ
ପରମେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର ସେଠାରେ କିପରି ଉମାଙ୍କୁ ପାଇଲେ? ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ସବୁ କଥା ଯଥାଘଟିଥିଲା, ମୋତେ କହ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। କଶ୍ଯପେନ ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତା ଦିତିର୍ଦୈତ୍ଯାରଣିଃ ଶୁଭା। ଵଜ୍ରସାରମଯୈଶ୍ଚାଂଗୈଃ ପୁତ୍ରୋ ଦେଵି ଭଵିଷ୍ଯତି
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ମା' ଥିଲେ, କହିଥିଲେ—'ଦେବୀ, ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ, ଯାହାର ଅଂଗ ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ହେବ।'
ଵଜ୍ରାଂଗୋ ନାମ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଭଵିତା ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ। ସା ଚ ଲବ୍ଧଵରା ଦେଵୀ ସୁଷୁଵେ ଵଜ୍ରଦୁଶ୍ଛିଦମ୍
ସେ ପୁଅର ନାମ ହେବ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ, ଧର୍ମକୁ ଭଲପାଉଥିବା। ଦେବୀ ଦିତି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭେଦ୍ୟ ଦେହ ଥିବା ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ସ ଜାତମାତ୍ର ଏଵାଭୂତ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗଃ। ଉଵାଚ ମାତରଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ମାତଃ କିଂ କରଵାଣ୍ଯହମ୍
ସେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିଗଲେ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ମା'ଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମା, ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ତସ୍ଯୋଵାଚ ତତୋ ହୃଷ୍ଟା ଦିତିର୍ଦୈତ୍ଯାଧିପସ୍ଯ ତୁ। ବହଵୋ ମେ ହତାଃ ପୁତ୍ରାଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ପୁତ୍ରକ
ତାପରେ ଦିତି ଖୁସି ହୋଇ, ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କୁ କହିଲେ—'ପୁଅ, ମୋ ଅନେକ ପୁଅ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଛନ୍ତି।'
ତେଷାମପଚିତିଂ କର୍ତୁଂ ଗଚ୍ଛ ଶକ୍ରଵଧାଯ ତୁ। ବାଢମିତ୍ଯେଵ ତାଂ ଚୋକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ବଲାତ୍
'ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯାଅ।' ବଜ୍ରାଙ୍ଗ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ।
ବଧ୍ଵା ତତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ପାଶେନାମୋଘଵର୍ଚସା। ମାତୁରଂତିକମାଗଚ୍ଛଦ୍ଵ୍ଯାଧଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମୃଗଂ ଯଥା
ତାପରେ, ଅପରାଜିତ ତେଜର ଦୌରି ଦ୍ୱାରା ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ଏକ ଶିକାରୀ ଯେମିତି ଛୋଟ ପଶୁକୁ ଆଣେ, ସେ ମା'ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ବ୍ରହ୍ମା କଶ୍ଯପଶ୍ଚ ମହାତପାଃ। ଆଗତୌ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତାଂ ମାତାପୁତ୍ରାଵଭୀତକୌ
ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ କଶ୍ୟପ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ମା' ଓ ପୁଅ ଭୟ ଛାଡ଼ି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଉଁଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତାଵୁଵାଚେଦଂ ବ୍ରହ୍ମା କଶ୍ଯପ ଏଵ ଚ। ମୁଂଚୈନଂ ପୁତ୍ର ଦେଵେଂଦ୍ରଂ କିମନେନ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଓ କଶ୍ୟପ କହିଲେ—'ପୁଅ, ଏହି ଦେବେନ୍ଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ତୁମ ପାଖରେ ଏହାର କଣ କାମ?'
ଅଵମାନୋ ଵଧଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୁତ୍ର ସଂଭାଵିତସ୍ଯ ତୁ। ଅସ୍ମଦ୍ଵାକ୍ଯେନ ଯୋ ମୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଧସ୍ତାନ୍ମୃତ ଏଵ ସଃ
'ପୁଅ, ମାନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅପମାନ ହେଉଛି ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ। ଯେଉଁଠାରୁ ତୁମ ହାତରୁ ଆମ ଉପରେ ଛାଡ଼ାଯିବ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ହେବ।'
ପରସ୍ଯ ଗୌରଵାନ୍ମୁକ୍ତଃ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଶତ୍ରୁରାହଵେ। ସଜୀଵନ୍ନେଵ ହି ମୃତୋ ଦିଵସେ ଦିଵସେ ପୁନଃ
'ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ସମ୍ମାନରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବା, ସେ ଜୀବିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଅନୁଭବ କରେ।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଜ୍ରାଂଗଃ ପ୍ରଣତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ନ ମେ କୃତ୍ଯମନେନାସ୍ତି ମାତୁରାଜ୍ଞା କୃତା ହି ମେ
ଏହା ଶୁଣି ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ—'ମୋ ପାଖରେ ଏହା ସହ କିଛି କାମ ନାହିଁ; ମୋ ମା'ଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ ହୋଇଗଲା।'
ତ୍ଵଂ ସୁରାସୁରନାଥୋ ଵୈ ମାନ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରପିତାମହଃ। କରିଷ୍ଯେ ତ୍ଵଦ୍ଵଚୋ ଦେଵ ଏଷ ମୁକ୍ତଃ ଶତକ୍ରତୁଃ
'ଆପଣ ସୁରାସୁରଙ୍କ ନାଥ ଏବଂ ପ୍ରପିତାମହ ଭାବେ ସମ୍ମାନୀୟ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ କଥା ମାନିବି, ଦେବତା; ଏହି ଶତକ୍ରତୁକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି।'
ତପସେମେରତିର୍ଦେଵନିର୍ଵିଘ୍ନଂତଚ୍ଚମେଭଵେତ୍। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଭଗଵନ୍ନିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରରାମ ହ
'ମୋର ତପସ୍ୟା ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ଚାଲୁଥାଉ, ଭଗବାନ; ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଏହିପରି ହେଉ।' ଏପରି କହି ସେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ରହିଗଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ଥିତେ ଦୈତ୍ଯେ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ପିତାମହଃ। ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ତପସ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁ ମାପନ୍ନଃ ସୋସ୍ମଚ୍ଛାସନସଂସ୍ଥିତଃ
ସେ ଦାଇତ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ରହିଥିବାବେଳେ ପ୍ରପିତାମହ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—'ତୁମେ ତପସ୍ୟା କର, ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ଼ ରୁହ।'
ଅନଯା ଚିତ୍ତଶୁଦ୍ଧ୍ଯା ହି ପର୍ଯାପ୍ତଂ ଜନ୍ମନଃ ଫଲମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପଦ୍ମଜଃ କନ୍ଯାଂ ସସର୍ଜାଯତଲୋଚନାମ୍
'ଏହି ପବିତ୍ର ମନ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମର ସଫଳତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।' ଏପରି କହି, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ଚଉଡ଼ିଆ ଆଖି ଥିବା ଏକ କନ୍ୟାକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।